Avatar มีกี่ภาค ในจักรวาลหนังรวมสปินออฟและสตรีมมิ่ง

หลังจากติดตามแฟรนไชส์ 'Underworld' มานาน ผมเลยชอบแยกประเภทของสิ่งที่ควรนับเป็น 'ภาค' กับสิ่งที่เป็นงานขยายจักรวาลแยกต่างหาก เพื่อให้ตอบตรงและชัดเจน: ถ้านับเฉพาะภาพยนตร์ฟีเจอร์ที่เข้าฉายแบบหลัก ๆ มีทั้งหมด 5 ภาค ได้แก่ 'Underworld' (2003), 'Underworld: Evolution' (2006), 'Underworld: Rise of the Lycans' (2009), 'Underworld: Awakening' (2012) และ 'Underworld: Blood Wars' (2016) ผมมักเรียกชุดนี้ว่าเป็นสายหลัก เพราะแต่ละเรื่องออกฉายโรงและเล่าเรื่องคนละช่วงเวลา แม้ว่าบางเรื่องจะเป็นพรีเควลหรือสปินออฟก็ตาม ด้านสปินออฟและสื่อขยายจักรวาลอื่น ๆ ผมมองว่าองค์ประกอบที่ชัดเจนที่สุดคือ 'Underworld: Rise of the Lycans' ซึ่งในทางเนื้อเรื่องทำหน้าที่เป็นพรีเควลที่ขยายจุดเริ่มต้นของความขัดแย้งระหว่างไลแคนกับไวท์แวมไพร์ อีกชิ้นที่มักถูกนับรวมโดยแฟน ๆ คือชุดแอนิเมชั่นสั้นที่ชื่อ 'Underworld: Endless War' (ออกในปี 2011) ซึ่งประกอบด้วยสามตอนสั้น ๆ ที่ขยายตัวละครและฉากหลังบางส่วนให้แฟน ๆ ดูเชื่อมต่อกันได้สะดวก ถ้าคิดรวมงานพวกนี้เข้าไปด้วย จึงมีตัวเลือกในการนับได้หลายแบบ ขึ้นกับว่าอยากให้คำนิยามของ 'ภาค' กว้างแค่ไหน สรุปตามมุมมองผม: แบบเข้มงวด (นับแค่ฟีเจอร์ฟิล์ม) = 5 ภาค แบบขยาย (รวมแอนิเมชั่นชุดเดียวเป็นหนึ่งหน่วย) = 6 หน่วย แบบรวมละเอียด (นับแอนิเมชั่นแยกเป็นสามตอนแยกจากกัน) = 8 หน่วย โดยปิดท้าย ผมมองว่าการนับนี้ขึ้นกับความหมายที่แต่ละคนให้กับคำว่า 'ภาค' — บางคนอยากได้เฉพาะหนังโรง บางคนอยากรวมทุกอย่างที่ขยายเรื่องราวไว้ด้วย ก็เลยชอบเก็บข้อมูลทั้งสองแบบไว้ในใจ เวลาคุยกับเพื่อนจะได้อธิบายได้ครบถ้วนแบบชัดเจนและไม่งงกัน

พอพูดถึงแฟรนไชส์ 'Avatar' ฉันมักนึกถึงการเดินทางยาวๆ ของโปรเจกต์ภาพยนตร์ที่เริ่มจากความเป็นหนังคนเดียวแล้วขยายเป็นมหากาพย์ โดยสรุปแบบกระชับ: ขณะนี้มีภาพยนตร์ 'Avatar' ออกฉายจริง 2 ภาค คือ 'Avatar' (2009) และ 'Avatar: The Way of Water' (2022) ส่วนแผนงานของผู้กำกับมีทั้งหมด 5 ภาคในซีรีส์ ซึ่งหมายความว่าจะมีอีก 3 ภาคที่วางแผนผลิตเป็นลำดับต่อไป แม้ว่าชื่อเต็มหรือรายละเอียดบางอย่างของภาคที่ 3–5 อาจยังเป็นชื่อชั่วคราวหรือมีการปรับเปลี่ยนได้ ถ้าจะเรียงตามลำดับการฉายจริง ณ ตอนนี้ ก็คือ 1) 'Avatar' (2009) — ภาคเปิดโลกแพนดอร่า 2) 'Avatar: The Way of Water' (2022) — ขยายเรื่องราวไปยังทะเลและเผ่าพันธุ์ใหม่ ส่วนภาค 3–5 ถูกวางโครงเรื่องต่อเนื่องจากสองภาคแรกและมักถูกอ้างถึงด้วยชื่อชั่วคราวอย่าง 'Avatar: The Seed Bearer' หรือ 'Avatar: The Tulkun Rider' แต่ยังไม่ใช่ชื่อที่ยืนยันสุดท้าย ความประทับใจส่วนตัวคือการได้เห็นการลงทุนทั้งด้านเทคนิคและการเล่าเรื่องแบบขยายโลก เหมือนที่เคยเห็นผู้กำกับทำในงานใหญ่ก่อนหน้านี้ ทำให้รอภาคต่อด้วยความตื่นเต้นอยู่นะ

ตลอดการคลุกคลีกับแฟรนไชส์นี้ ผมมักจะบอกคนอื่นแบบชัดเจนว่าเมื่อนับเฉพาะหนังฉายโรงแบบยาว ๆ จะมีทั้งหมด 6 ภาค 'The Terminator' (1984) เป็นจุดเริ่มต้น จนถึงผลงานล่าสุดที่ถือเป็นภาพยนตร์ฉายโรงคือภาคที่หก การนับแบบนี้ถือเป็นการแยกแยะที่ตรงที่สุดถ้าคุณหมายถึงฟิล์มฟีเจอร์ปกติ แต่ถาอยากรวมสปินออฟที่อยู่ในรูปแบบของหนังสั้นสำหรับสวนสนุกหรือโชว์ ก็มีอีกชิ้นที่มักถูกนับว่าเป็นสปินออฟ นั่นคือ 'T2 3-D: Battle Across Time' ที่ออกมาตอนกลางยุค 90 ซึ่งเป็นการผลิตพิเศษไม่ใช่ภาพยนตร์ฉายทั่วไป เมื่อผมพูดถึงตัวเลขกับเพื่อน ๆ ผมมักจะอธิบายสองแบบให้เข้าใจง่าย: แบบแรกนับเฉพาะภาพยนตร์ฉายโรงยาว ๆ = 6 ภาค แบบที่สองถ้านับรวมงานพิเศษอย่างหนังสั้นหรือโชว์ ก็จะบวกเพิ่มเป็น 7 งาน ถ้าคุณอยากรวมซีรีส์ทีวี งานคอมิกส์ หรือเกมด้วย ตัวเลขจะพุ่งขึ้นอีกมาก แต่โดยภาพรวมอย่างตรงไปตรงมา คำตอบสั้น ๆ ที่ผมยึดคือหกภาคถ้านับเฉพาะหนังฉายโรง และเพิ่มขึ้นถ้านับสปินออฟแบบพิเศษ ซึ่งผมมักจะอ้างถึงเวลาคุยกับคนที่ยังไม่ชัดเจนเรื่องการจำแนกประเภทแบบนี้

ยอมรับเลยว่าฉันติดกับโลกของซีรีส์นี้มาอย่างยาวนานและอยากเล่าแบบตรงไปตรงมาว่าแฟรนไชส์นี้มีลำดับหลักไม่เยอะนักแต่คอนเทนต์ขยายออกไปเยอะมาก เริ่มจากแก่นหลักคือ 'Avatar: The Last Airbender' ซึ่งแบ่งเป็นสามภาคหลัก (Book 1: Water, Book 2: Earth, Book 3: Fire) — นี่คือจุดเริ่มต้นที่ต้องดูก่อนทุกอย่างเพราะมันวางพื้นฐานตัวละคร ประวัติศาสตร์โลก และการเมืองของซีรีส์ได้แน่นสุด ต่อมาเป็นภาคต่อแบบเจเนอเรชั่นถัดมา 'The Legend of Korra' ที่มีสี่ภาค (Book 1–4) ซึ่งเกิดขึ้นหลายสิบปีให้หลัง ถ้าตั้งใจดูต่อเนื่องจริงๆ ฉันแนะนำให้ดูทั้งสองเรื่องในลำดับนี้ แล้วค่อยตามด้วยหนังสือการ์ตูนเสริม เช่น 'The Promise' ที่ต่อเนื้อหาหลังจบภาคแรกของ Aang — ถ้าอยากอินกับการเปลี่ยนแปลงเชิงสังคมและผลจากสงคราม นี่คือจุดเริ่มต้นที่ช่วยเติมเต็มความเข้าใจได้ดี

ตั้งแต่ที่เริ่มติดตามเส้นเรื่องของตัวละครนี้บนจอใหญ่ มุมมองของฉันคือมันยังเป็นชุดภาพยนตร์ที่ค่อนข้างกระชับและเน้นไปที่หนังสองภาคหลักมากที่สุด ผลงานบนจอใหญ่ที่ออกมาแล้วมี 2 เรื่องคือ 'Venom' (2018) และ 'Venom: Let There Be Carnage' (2021) — ทั้งสองเล่าเรื่องราวของเอ็ดดี้ บร็อคและความสัมพันธ์วุ่นๆ กับซิมไบโอต Venom ในสไตล์ที่ผสมแอ็กชันกับคอเมดี้มืดๆ ฉันรู้สึกว่าทิศทางของหนังสองภาคนี้ชัดเจนและมีโทนเฉพาะตัว ทำให้แฟนบางส่วนชอบมาก ในขณะที่อีกบางคนอาจจะหวังความเชื่อมโยงกับจักรวาลอื่นมากขึ้น นอกจากสองภาพยนตร์หลักแล้ว Sony ผลิตภาพยนตร์จากตัวละครมาร์เวลอื่นๆ ที่วางอยู่ในจักรวาลกว้างของบริษัท ซึ่งแฟนๆ มักนับรวมเป็นงานที่เกี่ยวข้องหรือ 'สปินออฟ' ได้ เช่น 'Morbius' หรือ 'Kraven the Hunter' และมีผลงานอื่นๆ ที่พยายามเชื่อมโยงกันด้วยอีสเตอร์เอกหรือฉากเครดิตท้ายเรื่อง ดังนั้นถานับแบบกว้างๆ ที่รวมภาพยนตร์ตัวละครจากจักรวาลของ Sony เข้าไปด้วย จะได้ความรู้สึกว่ามีเครือข่ายผลงานที่เกี่ยวข้องกันมากกว่าที่เห็นบนจอเพียงสองเรื่องเท่านั้น แต่ถ้านับแบบเคร่งครัดแค่หนังชุดที่ใช้ชื่อตรงกับตัวละคร Venom ก็มี 2 ภาคที่ออกฉายแล้ว และมีข่าวเรื่องการพัฒนาภาคต่ออีกในอนาคตที่แฟนๆ กำลังรอดูทิศทางต่อไป

เริ่มต้นด้วยการบอกว่าโลกของ 'Avatar' มีสองสายหลักที่คนมักนึกถึงและควรทราบก่อนเริ่มดู: ฝั่งการ์ตูนของนิคโลเดียนกับฝั่งภาพยนตร์ของเจมส์ คาเมรอน สำหรับฝั่งการ์ตูน มีสองซีรีส์หลักคือ 'Avatar: The Last Airbender' (สามพาร์ตหรือเรียกว่า Book 1–3: Water, Earth, Fire รวมประมาณ 61 ตอน) และภาคต่อคือ 'The Legend of Korra' (สี่พาร์ต: Book 1–4 รวม 52 ตอน) ฉันชอบคิดว่าเรื่องแรกเป็นการเล่าเรื่อง coming-of-age แบบคลาสสิก ส่วน 'Korra' โตกว่าและเข้มข้นในประเด็นสังคมและการเมือง ลำดับการดูสำหรับมือใหม่ที่อยากเข้าใจโลกและตัวละครให้ครบ: เริ่มจากดู 'Avatar: The Last Airbender' ให้จบทั้งสามพาร์ตตามลำดับ แล้วตามด้วยคอมิกส์เช่น 'The Promise' 'The Search' และ 'The Rift' หากอยากต่อความหลังจากนั้นค่อยข้ามมาดู 'The Legend of Korra' เพื่อเห็นวิวัฒนาการของโลกและผลกระทบจากเหตุการณ์ในอดีต ฉันมักแนะนำให้ให้เวลากับ Book 2 ของ 'Korra' เพราะมันเปิดโลกทัศน์ในแนวจิตวิญญาณได้ลึกมาก จบแล้วจะรู้สึกว่าทั้งสองเรื่องผูกโยงกันอย่างลงตัว

คำว่า 'ภาค' ในบริบทของแฟรนไชส์นี้ทำให้ผมมักต้องอธิบายแบบชัด ๆ ว่านับยังไง: แอนิเมชันหลักมีซีรีส์หลักสองชุดที่คนส่วนใหญ่คิดถึงทันที คือชุดต้นฉบับที่เล่าเรื่องของอังก์กับการเดินทางตาม 'ธาตุ' และอีกชุดที่เป็นภาคต่อที่ตั้งใจเล่าโลกหลังเหตุการณ์นั้น ผมมองว่าถ้านับเป็น 'ภาค' ในความหมายของซีรีส์ทีวีแบบยาว ๆ ก็จะมีสองภาคหลักทางแอนิเมชัน แต่ถาขยายความหมายเป็นระดับซีซันหรือ 'หนังสือ' ในซีรีส์หนึ่งเรื่อง เช่น ซีรีส์ต้นฉบับแบ่งเป็นสามหนังสือ ขณะที่ภาคต่อแบ่งออกเป็นสี่หนังสือ ก็จะได้จำนวนตอนและโทนเรื่องที่ต่างกันอย่างชัดเจน การนับแบบนี้ช่วยให้แฟนใหม่เข้าใจได้ว่าฝั่งแอนิเมชันมีความลึกทั้งในเชิงเนื้อหาและจำนวนตอนมากกว่าแค่คำว่า "หนึ่งเรื่อง" เพียงอย่างเดียว สุดท้ายผมมักบอกคนที่เพิ่งสนใจว่าถ้าต้องการภาพรวมง่าย ๆ ให้คิดว่าแอนิเมชันมีสองซีรีส์หลักที่เป็นจุดศูนย์กลางของจักรวาล ส่วนสื่ออื่น ๆ ที่ตามมาจะเป็นการขยายและเติมเต็มโลกเดียวกัน ซึ่งต่างจากฝั่งคนแสดงที่มีรูปแบบการเปิดตัวและจำนวนภาคน้อยกว่าอย่างเห็นได้ชัด

เราแยกประเภทไว้ชัด ๆ ระหว่างนิยายหลักกับงานเสริม เมื่อต้องตอบว่า 'แฮร์รี่ พอตเตอร์' มีกี่ภาค เพราะคำว่า "ภาค" อาจหมายถึงรูปแบบต่างกันได้ ในระดับนิยายหลัก ชุดนี้มีทั้งหมด 7 เล่ม คือตั้งแต่ 'Harry Potter and the Philosopher's Stone' จนถึง 'Harry Potter and the Deathly Hallows' — นั่นแหละคือแก่นของเรื่องราวของแฮร์รี่และเพื่อนๆ ที่คนทั่วไปนับเป็น "ชุดหลัก" ถานะนี้ชัดเจนมาก นอกจากนิยายแล้ว ฝั่งภาพยนตร์เป็นอีกหนึ่งการนับที่คนมักถามกัน: มีภาพยนตร์รวมทั้งหมด 8 ภาค เพราะเล่มสุดท้ายถูกแยกออกเป็น 2 ภาพยนตร์ นอกจากนี้ยังมีงานเสริมเช่นหนังสือประกอบและบทละครซึ่งบางคนถือว่าเป็นส่วนขยายของจักรวาล แต่อย่างเป็นทางการถ้านับเฉพาะ "ภาคนิยายหลัก" ก็ยังคงเป็น 7 เล่มเท่านั้น — นี่คือวิธีที่ฉันมองและมักจะอธิบายให้เพื่อนฟัง

ยกนิ้วให้แฟรนไชส์นี้ในมุมของคนที่ชอบหนังซูเปอร์ฮีโร่แบบนอกกรอบ เพราะเรื่องราวของ 'เวน่อม' ถูกหยิบมาทำเป็นภาพยนตร์จริงจังแล้วสองภาคจนถึงตอนนี้ เราอยากสรุปแบบเข้าใจง่ายก่อนว่า ภาพยนตร์เดี่ยวของตัวละครเวน่อมที่ออกฉายมีทั้งหมด 2 ภาค คือ 'Venom' (2018) และ 'Venom: Let There Be Carnage' (2021) สองภาคนี้เป็นแกนหลักที่ทำให้โลกของเวน่อมในหนังมีตัวตนบนจอใหญ่ มุมมองเรื่องสปินออฟที่คนมักสงสัยคือ ถ้านับรวมสปินออฟจริงๆ ต้องแยกความหมายกันหน่อย เพราะมีผลงานอื่น ๆ ในจักรวาลภาพยนตร์ของโซนี่ที่เชื่อมโยงกัน เช่น ภาพยนตร์ของตัวละครอื่น ๆ ภายใต้แนวทางเดียวกัน แต่ถาถามว่าเราได้เห็นสปินออฟที่โฟกัสตัวละครที่แตกมาจากเวน่อมออกมาแล้วไหม คำตอบคือยังไม่มีสปินออฟเฉพาะตัวเวน่อมที่ออกฉายจริงจังนอกจากสองภาคหลัก แต่โซนี่พูดคุยและมีแผนพัฒนาโปรเจ็กต์ใหม่ ๆ ที่อาจเชื่อมโยงหรือขยายโลกของเวน่อมได้ เช่น ไอเดียเกี่ยวกับตัวละครคู่ปรับอย่าง 'คาร์แนจ' ถูกหยิบยกบ่อยครั้ง โดยสรุปสำหรับคนที่อยากเก็บครบตอนนี้: หนังเดี่ยวของเวน่อมออกฉาย 2 ภาค และมีข่าว/แผนการพัฒนาภาคต่อเพิ่มเติมอยู่บนโต๊ะ ส่วนสปินออฟที่เป็นหนังแยกเฉพาะจากเวน่อมยังไม่ถือว่าเป็นผลงานที่ออกฉายแล้ว แอบตื่นเต้นเสมอว่าถ้ามีโปรเจ็กต์ใหม่ๆ ปะทุขึ้น จะเอาทางไหนมาเล่าเรื่องต่อ — ชอบความเป็นไปได้แบบนี้จริง ๆ

นี่คือวิธีที่ฉันใช้หา 'Avatar' ดูแบบถูกลิขสิทธิ์ในไทย และมักจะเริ่มจากที่เดียวก่อนเสมอ: Disney+ Hotstar บริการสตรีมมิ่งนี้มักมีหนังฟอร์มยักษ์ของค่าย 20th Century/Disney รวมถึง 'Avatar' (2009) ให้รับชมในคุณภาพสูง บนแพลตฟอร์มเดียวจะมีตัวเลือกพากย์ไทยและซับไทยให้เลือก ซึ่งทำให้การดูบนทีวีจอใหญ่หรือผ่านเครื่องเล่นที่รองรับ 4K/HDR สนุกขึ้นอีกระดับ ฉันมักจะเปิดโหมดดาวน์โหลดไว้เมื่อมีไฟล์ใหญ่สำหรับการเดินทาง เพราะมันช่วยให้ไม่ต้องกังวลเรื่องสัญญาณอินเทอร์เน็ต ถ้าต้องการเก็บเป็นของตัวเองหรือดูแบบชั่วคราวแบบไม่สมัครสมาชิก มีตัวเลือกเช่า/ซื้อดิจิทัลจากร้านค้าดังอย่าง Apple TV (iTunes), Google Play Movies/Google TV และบางครั้งบน YouTube Movies ซึ่งมักมีทั้งแบบ HD และ 4K ให้เลือก ราคาค่าเช่าจะต่างกันตามแต่ละร้านและบางครั้งมีโปรโมชั่น ฉันเคยซื้อเวอร์ชัน 4K ไว้เก็บในไลบรารีดิจิทัลเพราะชอบดูฉากวิวแพนอิงค์ของแพนดอราเป็นประจำ อีกทางเลือกที่อยากแนะนำคือแผ่น Blu-ray/4K UHD ถ้าต้องการคอลเลกชันพร้อมเบื้องหลังและโบนัสพิเศษ เหมาะสำหรับคนชอบพิจารณาคุณภาพเสียงภาพแบบจัดเต็ม สรุปแล้ว ถ้าต้องการความสะดวกและถูกลิขสิทธิ์ เริ่มจาก Disney+ Hotstar ก่อน แล้วค่อยตัดสินใจว่าจะเช่า/ซื้อบนร้านดิจิทัลหรือหาแผ่นมาเก็บตามความชอบ