การ์ตูน Ghibli ทั้งหมด

รายการภาพยนตร์ของ 'Studio Ghibli' ที่ฉันเก็บไว้ในหัวมีทั้งความทรงจำเก่าและรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ที่ชอบย้อนคิดเล่นเสมอ

ความรู้สึกที่เกิดขึ้นเมื่อเห็นภาพของ 'My Neighbor Totoro' กับ 'Castle in the Sky' ยังชัดเจน — ทั้งสองเรื่องแสดงถึงช่วงเริ่มต้นของสตูดิโอและบรรยากาศแฟนตาซีที่ผสมกับความอบอุ่นของชีวิตประจำวัน บรรยากาศพวกนี้ทำให้ฉันติดตามรายชื่อทั้งหมดและอยากรู้ว่าทีมสร้างพัฒนาแนวทางมาอย่างไรตามกาลเวลา เห็นการเปลี่ยนผ่านจากงานที่เน้นจินตนาการบริสุทธิ์ไปสู่ผลงานที่มีโทนมืดขึ้นหรือมีประเด็นทางสังคมอย่าง 'Princess Mononoke' และ 'Grave of the Fireflies'

ต่อไปนี้คือรายชื่อภาพยนตร์ทั้งหมดที่มักถูกนับรวมในคอลเล็กชันของ 'Studio Ghibli' พร้อมปีฉาย (ปีฉายในญี่ปุ่น):
'Nausicaä of the Valley of the Wind' (1984)
'Castle in the Sky' (1986)
'Grave of the Fireflies' (1988)
'My Neighbor Totoro' (1988)
'Kiki's Delivery Service' (1989)
'Only Yesterday' (1991)
'Porco Rosso' (1992)
'Ocean Waves' (1993)
'Pom Poko' (1994)
'Whisper of the Heart' (1995)
'Princess Mononoke' (1997)
'My Neighbors the Yamadas' (1999)
'Spirited Away' (2001)
'The Cat Returns' (2002)
'Howl's Moving Castle' (2004)
'Tales from Earthsea' (2006)
'Ponyo' (2008)
'Arrietty' (2010)
'From Up on Poppy Hill' (2011)
'The Wind Rises' (2013)
'The Tale of the Princess Kaguya' (2013)
'When Marnie Was There' (2014)
'The Red Turtle' (2016)
'Earwig and the Witch' (2020)
'The Boy and the Heron' (2023)

รายการนี้ช่วยให้มองเห็นพัฒนาการของสตูดิโอในเชิงสไตล์และธีมได้ชัดขึ้น และยังเป็นแหล่งอ้างอิงที่ดีเวลาจะนึกถึงหนังที่อยากดูซ้ำในวันที่อยากได้ความอบอุ่นหรือความท้าทายทางความคิด

เคยสงสัยไหมว่าการ์ตูนจากสตูดิโอ Ghibli ทั้งหลายนั้นจะหาดูแบบซับไทยหรือพากย์ไทยได้ที่ไหนบ้างในเมืองไทย? ผมมองเห็นภาพรวมจากการติดตามมาตลอดหลายปี: แหล่งหลักที่มักมีซับไทยคือบริการสตรีมมิ่งรายใหญ่และร้านขายแผ่นบลูเรย์/ดีวีดีที่นำเข้ามาอย่างเป็นทางการ แต่พากย์ไทยจะมีไม่ครบทุกเรื่องและมักเป็นรุ่นที่วางจำหน่ายเป็นแผ่นหรือฉายพิเศษในโรงภาพยนตร์เท่านั้น

การหาด้วยคำว่า 'Studio Ghibli' บน Netflix ประเทศไทยมักขึ้นชื่อหลายเรื่องพร้อมซับไทย เช่น 'Spirited Away' และ 'My Neighbor Totoro' ในขณะที่บางเรื่องอาจไม่มีพากย์ไทยให้เลือก ถ้าต้องการพากย์ไทยจริง ๆ ให้มองหาแผ่นดีวีดีหรือบลูเรย์ที่วางขายในไทย เพราะฉบับแผ่นมักแถมซับไทยหรือตัวเลือกพากย์ท้องถิ่นในบางชุด

นอกจากนี้ ร้านค้าดิจิทัลอย่าง Google Play หรือ Apple TV บางครั้งปล่อยให้เช่าหรือซื้อโดยมีตัวเลือกซับไทย แต่ไม่ทุกเรื่องจะมีให้ครบ การฉายพิเศษตามเทศกาลหนังหรือรี-รีลีสในโรงภาพยนตร์ของบางเรื่องมักมีซับ/พากย์ไทยสำหรับการฉายนั้น ๆ ดังนั้นวิธีที่ใช้ง่ายคือเช็กแพลตฟอร์มใหญ่ ๆ และแผ่นที่วางขายอย่างเป็นทางการ แล้วค่อยเลือกถ้าต้องการเสียงพากย์ไทยเป็นพิเศษ

นี่คือรายการภาพยนตร์จากสตูดิโอที่ฉันอยากให้ลองดูทีละเรื่องอย่างตั้งใจ — เริ่มจากรากเหง้าที่ทำให้หลายคนหลงรักงานของสตูดิโอนี้

'Nausicaä of the Valley of the Wind' — หนังที่เต็มไปด้วยธีมสิ่งแวดล้อมและฮีโร่หญิงที่มีทั้งความอ่อนโยนและความเด็ดเดี่ยว ดูแล้วรู้สึกว่าโลกแอนิเมชันสามารถหนักแน่นได้โดยไม่ต้องยืนกรานความโหดร้าย

'Castle in the Sky' — ผจญภัยแบบคลาสสิกพร้อมการออกแบบโลกที่งดงาม เหมาะกับคนที่ชอบเครื่องจักรโบราณและบรรยากาศลึกลับ

'Grave of the Fireflies' — บทเพลงเศร้าของสงครามที่เจ็บปวดอย่างตรงไปตรงมา เรื่องนี้ทำให้ฉันนิ่งและคิดถึงความสูญเสียในมุมที่ต่างออกไปจากหนังสงครามทั่วไป

'My Neighbor Totoro' และ 'Kiki\'s Delivery Service' — สองเรื่องที่อบอุ่นและเป็นมิตรกับครอบครัว เหมาะกับการดูพักจิตใจเมื่ออยากกลับไปหาความเรียบง่าย

'Only Yesterday' และ 'Porco Rosso' — งานที่พาไปเติบโตหรือท่องทะเลในมุมที่ต่างกัน ทั้งสองมีความเป็นผู้ใหญ่และข้อคิดซ่อนอยู่

'Ocean Waves' และ 'Pom Poko' — ผลงานที่ทดลองด้านการเล่าเรื่องและธีมสังคม ถ้าชอบงานที่ไม่ยึดติดกับสูตรเดิม สองเรื่องนี้มีเสน่ห์เฉพาะตัว

เริ่มจาก 'My Neighbor Totoro' แล้วค่อยไต่ระดับไปเรื่อย ๆ จะแนะนำว่าให้เริ่มด้วยหนังที่อบอุ่นและเข้าถึงง่ายก่อน เพราะมันเป็นประตูเปิดให้รู้สึกกับโลกแห่งจิบลิได้โดยไม่ต้องเตรียมตัวมากนัก

ฉันมักแนะนำให้ดูลำดับแบบนี้เป็นชุดแรก: 'My Neighbor Totoro' → 'Kiki's Delivery Service' → 'Spirited Away' → 'Princess Mononoke' → 'Howl's Moving Castle' เหตุผลคือแต่ละเรื่องค่อย ๆ พาไปคนละโทน เสน่ห์แรกจากความน่ารักและความอบอุ่นของ 'Totoro' ทำให้คนใหม่ไม่รู้สึกหนักเกินไป จากนั้น 'Kiki's Delivery Service' จะให้ความรู้สึกเป็นอิสระและการเติบโตที่เรียบง่าย แต่มีพลังพอให้รู้สึกผูกพัน

พอผ่านสองเรื่องแรกแล้วถึงค่อยพาไปสู่โลกแฟนตาซีที่มีชั้นเชิงขึ้นอย่าง 'Spirited Away' ซึ่งเต็มไปด้วยสัญลักษณ์และรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่ชวนให้คิด แล้วค่อยขยับไปหาเรื่องที่หนักขึ้นทั้งในเชิงธีมและความขัดแย้ง เช่น 'Princess Mononoke' ที่แสดงมุมการต่อสู้ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ สุดท้ายถ้าคนดูยังอยากเสพความโรแมนติกแฟนตาซีที่มีกลิ่นวรรณกรรมแนะนำให้ปิดด้วย 'Howl's Moving Castle' การเรียงแบบนี้ช่วยปรับความเข้มข้นของอารมณ์ ไม่รู้สึกเหมือนกระโดดจากเรื่องง่ายไปเรื่องหนักทันที และยังให้โอกาสซึมซับสุนทรียะของแต่ละยุคของสตูดิโอได้ด้วย ฉันทิ้งท้ายด้วยความคิดว่า การดูจิบลิเป็นการเดินทางที่ดีที่สุดคือปล่อยตัวให้รับรู้ มากกว่าตั้งความคาดหวังมากนัก

รายการของสตูดิโอจิบลิที่ดัดแปลงมาจากงานเขียนมีความหลากหลายและน่าสนใจเกินกว่าที่จะนับง่าย ๆ — ผมเฝ้าติดตามมานานจนเริ่มมองเห็นรูปแบบการเลือกต้นฉบับของพวกเขา

เริ่มที่กรณีที่ค่อนข้างชัดเจนก่อน: ภาพยนตร์ของสตูดิโอหลายเรื่องมาจากมังงะหรือหนังสือ เช่น งานต้นฉบับมังงะของมิยาซากิเอง 'Nausicaä of the Valley of the Wind' ถูกดัดแปลงเป็นภาพยนตร์ก่อนที่มังงะจะจบ ส่วน 'Kiki's Delivery Service' มาจากนิยายเด็กของ 'Eiko Kadono' ซึ่งถูกนำมาเล่าใหม่ในสไตล์ภาพยนตร์อย่างนุ่มนวลและอบอุ่น อีกเรื่องที่ชัดมากคือ 'Howl's Moving Castle' ซึ่งสร้างจากนิยายของ 'Diana Wynne Jones' แม้ว่าหนังจะเปลี่ยนแปลงเนื้อหาบางส่วน แต่แก่นเรื่องและตัวละครหลักยังมีรากจากนิยายอย่างชัดเจน

ยังมีกรณีที่เล็กกว่าแต่สำคัญเช่นกัน คือ 'The Borrower Arrietty' ซึ่งมาจากนิยายเด็ก 'The Borrowers' ของ 'Mary Norton' และ 'When Marnie Was There' ที่ยกเรื่องมาจากนิยายของ 'Joan G. Robinson' ทั้งสองเรื่องถูกปรับให้เข้ากับโทนจิบลิที่เน้นอารมณ์ภายในและความสัมพันธ์ระหว่างตัวละคร ปิดท้ายด้วยผลงานยุคใหม่อย่าง 'Earwig and the Witch' ที่ดัดแปลงจากนิยายของ 'Diana Wynne Jones' อีกครั้ง — นิสัยการเลือกงานของสตูดิโอคือผสมผสานเค้าโครงดั้งเดิมเข้ากับจินตนาการของทีมสร้าง จึงออกมาเป็นหนังที่แม้จะมีรากจากตัวหนังสือ แต่กลิ่นอายภาพยนตร์ก็โดดเด่นในแบบของตัวเอง

แนะนำให้เริ่มจากหนังที่ให้ความรู้สึกอบอุ่นและเข้าถึงง่ายก่อน ฉันมักแนะนำเส้นทางที่เปิดด้วยงานที่ไม่กดดันอารมณ์ไว้มาก เพื่อให้การเริ่มต้นกับโลกของสตูดิโอเป็นเรื่องสนุกและค่อยเป็นค่อยไป

เลือกดู 'My Neighbor Totoro' เป็นเรื่องแรกเลย เพราะจังหวะช้า ๆ ภาพสวย และเต็มไปด้วยความอ่อนโยนของครอบครัว เหมาะกับคนที่ยังไม่คุ้นกับสไตล์อนิเมะญี่ปุ่นแบบยาว ๆ ฉากที่พาเราไปเล่นกับธรรมชาติและมอนสเตอร์น่ารัก ๆ จะทำให้รู้สึกว่าการดูหนังไม่ยากอย่างที่คิด

ต่อด้วย 'Kiki's Delivery Service' ได้เลย เรื่องนี้เป็นเรื่องการโตขึ้นที่มีโทนสดใสกว่า แต่ยังอบอุ่น ให้ความเข้าใจเรื่องความรับผิดชอบและการค้นหาตัวตน เหมาะสำหรับคนที่อยากได้เนื้อหามีความหวังและแรงบันดาลใจ พอผ่านสองเรื่องนี้แล้ว ผู้ชมมักพร้อมเปิดรับงานที่ซับซ้อนขึ้นโดยไม่รู้สึกกดดันมาก

รายชื่อหนังของ Studio Ghibli ที่มีพากย์ไทยและหาซื้อได้เยอะกว่าที่หลายคนคิด — เราย้ำเลยว่าหลายเรื่องมีเวอร์ชันพากย์ไทยอย่างเป็นทางการ ซึ่งถูกนำออกจำหน่ายเป็นแผ่นหรือในรูปแบบดิจิทัลในไทยแล้ว

เมื่อไล่ดูคร่าว ๆ จะพบว่าเรื่องยอดนิยมมักมีพากย์ไทย เช่น 'My Neighbor Totoro' ที่มักมีแผ่นดีวีดี/บลูเรย์วางขายในร้านหนังสือหรือร้านค้าปลีกใหญ่ ๆ อีกเรื่องที่คนไทยคุ้นเคยคือ 'Howl's Moving Castle' และ 'Kiki's Delivery Service' ซึ่งทั้งสองเรื่องมีสื่อที่รองรับภาษาไทยในบางรุ่นการจัดจำหน่าย ส่วน 'Ponyo' เองก็เคยมีการปล่อยเวอร์ชันเสียงไทยในช่วงที่ฉายรอบพิเศษหรือวางจำหน่ายเป็นแผ่น

เราแนะนำให้ส่องแผ่นบลูเรย์/ดีวีดีในร้านออนไลน์ที่มีการขายของแท้หรือรอดูเวอร์ชันดิจิทัลบนแพลตฟอร์มที่จดทะเบียนในไทย เพราะบางครั้งสตูดิโอหรือผู้ถือลิขสิทธิ์จะปล่อยเสียงไทยในรุ่นที่จัดจำหน่ายเชิงพาณิชย์ การซื้อแผ่นแท้ยังช่วยสนับสนุนการนำเข้าเวอร์ชันพากย์ไทยในอนาคตด้วย — เป็นความรู้สึกดีเมื่อได้เปิดกล่องแล้วได้ยินเสียงพากย์ภาษาไทยที่คุ้นเคยกับภาพและดนตรีของ Ghibli

กลิ่นอายของการผจญภัยและความอบอุ่นทำให้ฉันนึกถึงหนังที่เหมาะกับเด็กเล็กที่สุดได้ทันที: 'My Neighbor Totoro'.

หนังเรื่องนี้ไม่พยายามสร้างความตื่นเต้นแบบเร่งรีบหรือฉากน่ากลัว แต่เลือกเล่าเรื่องด้วยจังหวะช้า ๆ เต็มไปด้วยภาพธรรมชาติ เสียงลม และมิตรภาพระหว่างพี่น้องกับสิ่งมีชีวิตประหลาดที่น่ารัก ฉากที่รอรถบัสกลางฝนด้วยร่ม กับการขึ้นรถบัสแมว เป็นโมเมนต์ที่เด็ก ๆ สามารถหัวเราะและรู้สึกปลอดภัยไปพร้อมกัน ฉันชอบว่าตัวละครผู้ใหญ่ในเรื่องเป็นคนอบอุ่นและเข้าใจ ไม่ได้สร้างแรงกดดันให้เด็กต้องกลัวหรือวิตกจนเกินไป

ถ้าต้องแนะนำให้พ่อแม่เปิดให้ลูกดูครั้งแรก เรื่องนี้เป็นตัวเลือกที่ให้ทั้งจินตนาการและความสงบ เสียงดนตรีกับภาพลายเส้นอ่อนโยนช่วยให้บรรยากาศปลอดภัย เหมาะกับการนอนดูก่อนนอนหรือเป็นกิจกรรมครอบครัวที่ทุกคนยิ้มออกได้อย่างสบายใจ

ลำดับที่ผมแนะนำคือเริ่มจากผลงานที่แสดงพัฒนาการของสตูดิโอ เพราะการดูแบบนี้ทำให้เห็นว่าแนวคิดและเทคนิคเปลี่ยนไปยังไงตลอดเวลา โดยผมมักเริ่มจาก 'Castle in the Sky' เป็นตัวเปิด เพราะมันยังมีโทนผจญภัยชัดเจนและเทคโนโลยีที่ไม่ซับซ้อนมาก

จากนั้นจะค่อยๆ เลื่อนมาที่งานที่เข้มข้นขึ้น เช่น 'My Neighbor Totoro' ซึ่งให้ความอบอุ่นแบบเด็กๆ แล้วกระโดดไปหา 'Princess Mononoke' ที่สะท้อนประเด็นเชิงสิ่งแวดล้อมและสงครามในมุมเข้มข้นมากขึ้น การเรียงแบบนี้ทำให้ผมรู้สึกว่าการเติบโตของทั้งผู้กำกับและทีมงานเป็นเรื่องที่จับต้องได้ ไม่ใช่แค่หนังเดี่ยวๆ

ปิดท้ายด้วย 'Spirited Away' เพื่อให้เห็นความลงตัวของงานศิลป์ เรื่องเล่า และสัญลักษณ์ที่ค่อยๆ สะสมมาตลอดเส้นทาง เหมาะสำหรับคนอยากเข้าใจทั้งวิวัฒนาการด้านภาพและธีมซ้อนๆ กัน ส่วนตัวผมมักจะแนะนำวิธีนี้ให้คนที่อยากรู้ว่าทำไมสตูดิโอถึงมีพลังแบบนี้ เพราะการเรียงตามพัฒนาการทำให้แต่ละเรื่องมีบริบทและน้ำหนักมากขึ้นเมื่อดูต่อเนื่อง

หลายคนอาจไม่รู้ว่าการสะสมของสตูดิโอ 'จิบลิ' ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ตุ๊กตาหรือตัวฟิกเกอร์ธรรมดาเท่านั้น ผมหลงใหลในการไล่หาสิ่งเล็กๆ น้อยๆ ที่ใส่ใจรายละเอียดจนทำให้แต่ละชิ้นมีเรื่องเล่าเป็นของตัวเอง

ของที่ผมมักแนะนำให้ผู้เริ่มต้นมองหาได้แก่ พลุช Totoro จาก 'My Neighbor Totoro' ที่มีหลายขนาดตั้งแต่พกพาจนถึงไซส์ใหญ่แบบโอบได้, โมเดล Catbus ที่เป็นของที่เหมาะกับการจัดโชว์คู่กับโทโตรุ และฟิกเกอร์สเกลละเอียดของตัวละครหลักจาก 'Spirited Away' เช่น ฮาคุและโนเฟซซึ่งมักออกมาเป็นรุ่นลิมิเต็ดพร้อมฐานฉากพิเศษ

นอกจากฟิกเกอร์กับตุ๊กตาแล้ว งานพิมพ์อย่างอาร์ตบุ๊คต้นฉบับของ 'Spirited Away' หรือสมุดคอนเซ็ปต์อาร์ตของ 'Kiki's Delivery Service' ก็เป็นของสะสมที่ผมให้คุณค่ามาก — ฉลากลิมิเต็ดบ็อกซ์บลูเรย์, แผ่นเสียงซาวด์แทร็ครับประทานจากโจ ฮิซาอิชิ หรือโปสเตอร์หนังรุ่นรีโปรดักชันศิลป์ลายเซ็นก็มีอีกเยอะ ที่ผมมองว่าน่าสนใจคือของที่มาจากพิพิธภัณฑ์ 'Ghibli Museum' ซึ่งมักเป็นเอ็กซ์คลูซีฟ เช่น ไอเท็มเซรามิกหรือพวงกุญแจทำมือ ทำให้คอลเลกชันมีทั้งแง่มุมความน่ารักและความหายากในเวลาเดียวกัน