ตลกเชิญยิ้มมีใครบ้าง

รายชื่อที่คนมักพูดถึงมากที่สุดคงหนีไม่พ้น 'เจี๊ยบ เชิญยิ้ม'。

ผมชอบวิธีที่เขาสร้างมุกง่าย ๆ ให้เข้าถึงคนดูทุกวัย—ไม่ต้องซับซ้อนมาก แต่โดนจริตคนไทยสุดๆ เหมือนมุกบ้าน ๆ ที่ใครก็เคยเจอ แล้วเขาก็ทำให้มันฮากว่าเดิมจนกลายเป็นซิกเนเจอร์ ฉากที่เขาเล่นบนเวทีรายการทีวียังถูกยกมาเล่าต่อในกลุ่มเพื่อนหลายครั้ง เพราะสำเนียง การดีลกับคนดู และจังหวะจบมุกของเขาพาให้มุกนั้นอยู่ในหัวคนดูนานกว่าบทพูดทั่วไป

ความโด่งดังของเขาไม่ใช่แค่การขึ้นเวทีแล้วคนหัวเราะ แต่มาจากการที่เขาลงรายการบันเทิง ออกรายการวาไรตี้ และบางครั้งได้ไปเล่นฉากสั้นในหนังหรือโฆษณา ฉะนั้นชื่อของเขาจึงปรากฏทั้งบนจอทีวีและในคลิปสั้นบนโซเชียล เมื่อคนนึกถึง 'ตลกเชิญยิ้ม' หลายคนมักนึกถึงภาพจำของเขาก่อนเป็นอันดับแรก ซึ่งผมคิดว่าเป็นเกียรติของศิลปินในวงการตลกอย่างแท้จริง

วงการโทรทัศน์บ้านเรามีรายการตลกที่หมุนเวียนนักแสดงเยอะมาก รวมไปถึง 'ตลกเชิญยิ้ม' ที่มักจะเปลี่ยนหน้าใหม่ๆ เข้ามาเป็นประจำ ผมชอบดูเทปใหม่ๆ เพื่อสังเกตว่ารายการจับคาแร็กเตอร์ใครมาเล่นบทไหนบ้าง และจากที่ตามมาจะเห็นว่ารายการมักมีโครงสร้างชัดเจน: พิธีกรหลัก ทีมสเก็ตช์คอมเมดี้ และแขกรับเชิญเป็นนักแสดงหรือนักร้อง

โดยทั่วไปคนที่เห็นบ่อยๆ จะเป็นกลุ่มตลกสไตล์สเก็ตช์ที่มีประสบการณ์เวที หลายคนจะถูกเรียกเป็นชุดๆ เช่นทีมที่รับผิดชอบมินิสเก็ตช์ประจำวัน และอีกกลุ่มเป็นหน้าใหม่ที่ผลัดกันขึ้นเวทีเพื่อทดสอบมุก รายชื่อแบบเป็นทางการอาจเปลี่ยนตามฤดูกาลและตอนพิเศษ แต่ถาคุณอยากรู้แบบแม่นยำ ปกติรายการจะประกาศคนที่ขึ้นแสดงในสื่อของรายการก่อนออกอากาศ ซึ่งเป็นทางเดียวที่เชื่อถือได้ในช่วงเวลาปัจจุบัน

น่าแปลกใจว่ากลุ่มตลกที่อยู่คู่เวทีไทยมานานอย่าง 'เชิญยิ้ม' ยังคงมีคนที่ออกงานบ่อยจนเห็นได้ชัดในปฏิทินงานต่าง ๆ

ผมติดตามวงนี้มาตั้งแต่ยุคที่ยังเป็นวงโชว์พื้นบ้าน เลยสังเกตว่าคนที่ยังมีงานต่อเนื่องมักเป็นสองคนที่แฟนเพลงมักเรียกชื่อบ่อย ๆ เช่น 'นุ้ย เชิญยิ้ม' กับ 'แป๋ว เชิญยิ้ม' — ทั้งคู่ยังไปรับงานงานวัด งานอีเวนต์บริษัท และโชว์สั้น ๆ ในรายการโทรทัศน์เป็นประจำ ทำให้ภาพลักษณ์ของวงยังคงสดในสายตาคนดู

นอกจากนั้น ผมก็เห็นคนรุ่นกลาง ๆ ของกลุ่มออกงานเป็นช่วง ๆ โดยมักรับงานประเภทคาแรคเตอร์สั้น ๆ โชว์กลางงานเลี้ยงหรืองานเปิดตัวสินค้า ซึ่งเป็นรูปแบบที่ช่วยให้พวกเขาอยู่บนเวทีได้บ่อยโดยไม่ต้องมีทัวร์ใหญ่

โดยรวมแล้ว ใครจะบ่อยจริงหรือไม่ขึ้นกับรูปแบบงานและพื้นที่จัดงาน แต่ชื่อสองคนที่ผมพูดถึงมักโผล่บ่อยที่สุดในสายตาผมเวลาไปดูอีเวนต์ต่าง ๆ

ชื่อเสียงของคณะ 'เชิญยิ้ม' ยาวนานและมีสมาชิกผ่านเข้ามาเยอะจนบางครั้งติดตามไม่ทัน

ผมเป็นแฟนตลกกลุ่มนี้มานานพอที่จะรู้ว่ามีสมาชิกหลายคนจากไปแล้ว แต่การระบุรายชื่อทั้งหมดต้องระวังเพราะมีทั้งสมาชิกหลัก สมาชิกสมทบ และคนที่ร่วมงานเป็นช่วงเวลา ซึ่งบางคนอาจโดดเด่นในช่วงหนึ่งแต่ไม่ได้อยู่ในรายชื่อหลักตลอดเวลา ผมมักจดจำการแสดงที่ทำให้หัวเราะมากกว่าการติดตามประวัติส่วนตัวของทุกคน ดังนั้นถาอยากได้รายชื่อที่แน่นอนและเป็นปัจจุบัน แหล่งข่าวเช่นข่าวหน้าแรกของหนังสือพิมพ์ รายงานไว้อาลัย และหน้ารวบรวมประวัติศิลปินจะช่วยให้ชัดเจนขึ้น

ในมุมของแฟน ผมคิดว่าการระลึกถึงคนที่จากไปผ่านคลิปเก่า ๆ และการเล่าเรื่องในรายการโทรทัศน์เป็นสิ่งที่ทรงคุณค่า เพราะมันรักษาช่วงเวลาที่พวกเขาทำให้เราหัวเราะไว้ได้ แม้จะไม่สามารถยกชื่อทั้งหมดในที่นี่ได้ แต่ผมเชื่อว่าสื่อหลักและเพจของคณะมักจะประกาศข่าวไว้อาลัยเมื่อมีการสูญเสียเกิดขึ้น และนั่นเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีสำหรับการรวบรวมรายชื่ออย่างระมัดระวัง

ย้อนกลับไปในยุคบุกเบิกของ 'ตลกเชิญยิ้ม' ภาพที่ติดใจผมคือกลุ่มคนไม่กี่คนที่ยืนขึ้นบนเวทีแล้วทำให้ทั้งโรงหัวเราะจนลืมเวลาไปเลย

ผมจำได้ว่ารุ่นแรก ๆ จะมีแกนนำที่เป็นแรงผลักดันของคณะอย่าง 'เชิญ' หรือที่คนเรียกกันสั้น ๆ ว่า 'เชิญยิ้ม' และตามมาด้วยนักแสดงหนุ่มที่ต่อมาฮิตเป็นพลุแตก เช่น 'หม่ำ จ๊กมก' กับสไตล์การแสดงที่ดุดันแต่เป็นกันเอง และอีกคนที่มักจะโผล่ในรายการตลกยุคหลัง ๆ ก็คือ 'เท่ง เถิดเทิง' ทั้งหมดนี้ทำงานร่วมกันในเวทีลำลองและงานฉลองต่างจังหวัดก่อนจะขยับมาเป็นที่รู้จักในวงกว้าง

การเห็นคนพวกนี้เติบโตจากการเล่นฉากสั้น ๆ เป็นการแสดงยาว ๆ ทำให้ผมรู้สึกว่าคณะนั้นไม่ได้เป็นแค่กลุ่มตลก แต่เป็นโรงเรียนสอนมุกและฝีมือ ทางเสียงหัวเราะที่เขาแจกให้คนดูในยุคแรกมันเป็นรากฐานของตลกยุคต่อมาเลย

อยากชวนให้ลองเริ่มจากช่องหลักของคณะก่อนเลย: 'เชิญยิ้ม Official' เพราะที่นั่นมักจะรวมคลิปเก่าและงานแสดงเต็มรูปแบบที่จับอารมณ์ตลกแบบดั้งเดิมได้ชัดเจน

ผมชอบไล่ดูคลิปสมัยก่อนที่ลงไว้แล้วค่อยตามไปดูการแสดงสดหรือสกิทช์สั้นๆ ที่อัพเดตใหม่ ช่วงแรกอาจจะรู้สึกว่าบางมุกเก่าแต่พอเห็นคอนเทนต์หลากหลายทั้งมุกพูด มุกท่าทาง และการเล่นกับคนดู จะเข้าใจว่าทำไมคณะนี้ถึงอยู่มานาน

ถ้าอยากได้มุมเบื้องหลังและสัมภาษณ์สมาชิก ช่องนี้ก็มีเบื้องหลังบางตอนที่น่ารักและฟังง่าย เหมาะกับคนที่อยากรู้ทั้งเรื่องหัวเราะและเรื่องเล็กๆ น้อยๆ ของชีวิตบนเวที ดูแล้วจะรู้สึกอบอุ่นแบบแฟนเก่า ๆ ของตลกไทย

เล่าจากมุมมองแฟนเฒ่าที่ตามเวทีบ้าน ๆ มานานหน่อยว่าการเข้าสู่วงการของ 'เอ๋เชิญยิ้ม' ไม่ได้มาจากโชคชะตาเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการเดินแบบค่อยเป็นค่อยไปที่เต็มไปด้วยการฝึกฝนและการรับใช้คนดู

ผมเคยเห็นเขายืนอยู่บนเวทีงานวัด งานโรงเรียน และงานเทศกาลเล็กๆ มาก่อน—งานที่คนทำเวทีต้องเปลี่ยนมุมคิดเร็ว ฝึกคาแรกเตอร์ให้เด่นในเวลาไม่กี่นาที นั่นแหละเป็นห้องทดลองที่สอนพื้นฐานการเล่นตลกแบบพื้นบ้าน ทั้งการจับจังหวะ เสียงหัวเราะจากคนดู และการปรับบทให้เหมาะกับผู้ชมแต่ละชนิด

จากเวทีเล็กๆ เหล่านั้นเขาค่อยๆ ได้โอกาสขึ้นรายการโทรทัศน์และเข้าร่วมคณะแสดงที่มีชื่อเสียงมากขึ้น เรื่องราวแบบนี้สอนให้ผมเห็นว่าความคงเส้นคงวาและความอดทนสำคัญกว่าการโดดเด่นชั่วครั้งชั่วคราว ยิ่งดูผลงานของ 'เอ๋เชิญยิ้ม' ยิ่งรู้สึกว่าเขาเอาใจใส่ต่อศิลปะการเรียกเสียงหัวเราะจริงจัง — นั่นคือสิ่งที่ทำให้เขายืนยงในวงการมาจนถึงวันนี้

ภาพแรกในความทรงจำของฉันคือภาพโย่งยืนกลางเวทีงานวัดแล้วคนรอบข้างหัวเราะจนเอามือกุมท้อง เรื่องราวการเริ่มต้นของเขาไม่ได้เป็นเส้นตรงหรือทันสมัย แต่เป็นการไต่จากเวทีเล็ก ๆ สู่ความคุ้นเคยของคนดูทั่วไป

ฉันโตมากับวงการตลกที่ยังต้องพึ่งเวทีงานวัดและงานบันเทิงสำหรับท้องถิ่น โย่งเริ่มจากการเล่นมุกพื้น ๆ ที่คนชนบทเข้าใจได้ง่าย พัฒนารูปแบบการบอกมุกให้ฉับไว มีการใส่อากัปกริยาและหน้าตาที่ชัดเจนจนคนจดจำ ตัวตลกแบบนี้มักถูกดึงเข้าเป็นนักแสดงในรายการหมุนเวียนและรับเชิญในงานต่าง ๆ มากขึ้น

มุมเปลี่ยนสำคัญของโย่งในสายตาฉันคือตอนที่เขาได้ร่วมงานกับกลุ่มนักแสดงที่มีพลัง ทำให้การแสดงของเขาไม่ใช่แค่มุกเดี่ยว แต่กลายเป็นการแสดงร่วมที่มีความสมดุล ระยะยาวเห็นได้ว่าเขารู้จักปรับตัวทั้งเรื่องมุกและรูปแบบการแสดงจนกลายเป็นชื่อที่คนไทยเรียกติดปาก เป็นการเดินทางจากพื้นถิ่นสู่การยืนบนเวทีที่กว้างกว่า และนั่นเองที่ทำให้ผลงานของเขายืนยาวในความทรงจำของคนทั่วไป

เสียงหัวเราะที่ยังติดหูมาจากการดูคอนเสิร์ตของ 'เชิญยิ้ม' ครั้งแรกทำให้ผมเริ่มติดตามงานของเจี๊ยบอย่างจริงจัง

เวทีสดเป็นสิ่งที่ทำให้เจี๊ยบโดดเด่นที่สุดในสายตาผม — การเล่นมุกแบบสลับบท ปลดแท็กตลกด้วยการแสดงหน้าตาและภาษากายจนคนดูลืมหายใจตามงานไปเลย เหตุผลที่ผมชอบคือเขาไม่ใช้มุกยากเย็น แต่เลือกมุมเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวันมาแกล้งให้ฮา เช่น ฉากขายของในตลาดที่เขาเปลี่ยนบทจากพ่อค้าเป็นลูกค้าในพริบตา ฉากพวกนี้มักปรากฏในคอนเสิร์ตปีใหม่หรือรายการเวทีของกลุ่ม 'เชิญยิ้ม' ซึ่งคนดูรอคอยทุกปี

อีกจุดที่ผมให้ความสนใจคือการนำเพลงมาผสมกับมุกตลก—บางครั้งเป็นดนตรีประกอบที่ทำให้การแสดงดูมีจังหวะและน้ำหนักมากขึ้น ส่วนมุกพวกเล่นคำหรือการใช้สำเนียงท้องถิ่น เจี๊ยบมักทำได้อย่างพอดี ไม่สุดโต่งจนกลายเป็นล้อเลียนแบบไม่ให้เกียรติ ฉะนั้นเมื่อเห็นเขาขึ้นเวทีแล้วรู้เลยว่าจะได้หัวเราะแบบอบอุ่น ไม่ใช่แค่เสียงดัง แต่เป็นหัวเราะที่กลับบ้านแล้วยังยิ้มได้อยู่ดี

แปลกใจเหมือนกันว่าชื่อเดียวกันกับ 'เชิญยิ้ม' ทำให้อาชีพของเขาพัวพันกับคนเยอะกว่าที่คิด

ผมเป็นแฟนตัวยงของวงการตลกไทยมานาน เลยจะเล่าในมุมที่เน้นการแสดงสดก่อนเป็นอันดับแรก — เอ๋มักจะขึ้นเวทีกับสมาชิกใน 'เชิญยิ้ม' เป็นหลัก ทั้งการเล่นสเกตช์ สลับมุก และรับหน้าที่เป็นคนเปิดหรือคนปิดโชว์ พอเข้ามาสู่วงการทีวี เขาก็ได้ทำงานร่วมกับพิธีกรรายการวาไรตี้และโปรดิวเซอร์ที่ดูแลคอนเซปท์การแสดง ทำให้เห็นว่าการร่วมงานของเขาไม่จำกัดแค่ตลกด้วยกัน แต่ขยายไปถึงทีมเบื้องหลังที่ทำให้ชิ้นงานเวิร์ก

อีกมุมคือโฆษณาและงานอีเวนต์ — เอ๋ปรากฏตัวในงานแสดงกลางแจ้ง งานบวช งานการกุศล ซึ่งมักร่วมมือกับนักร้องลูกทุ่ง นักแสดงประกวด และเอเจนซี่โฆษณา งานแบบนี้ทำให้เขาได้คุยและทำงานกับคนจากหลากหลายสาขาในวงการบันเทิง จนผมรู้สึกว่าเอ๋เป็นคนเชื่อมช่องว่างระหว่างความตลกแบบดั้งเดิมกับสื่อสมัยใหม่ได้ดี