เรื่องอิเหนาแต่งขึ้นเพื่ออะไร

ฉันเชื่อว่าการแต่ง 'อิเหนา' ไม่ได้มีเหตุผลเดียวอย่างชัดเจน แต่เป็นการผสมผสานวัตถุประสงค์หลายอย่างที่ทำให้มันยืนยาวในสังคม ตั้งแต่บทบาททางการเมืองจนถึงการสื่อสารวัฒนธรรม

ในมุมหนึ่ง นักวิชาการมองว่า 'อิเหนา' ถูกแต่งขึ้นเพื่อสนับสนุนอำนาจของชนชั้นปกครองและผลประโยชน์ของราชสำนัก เรื่องเล่าที่เล่าถึงกษัตริย์ เจ้าชาย และการเมืองในราชสำนักช่วยให้ผู้ปกครองใช้เป็นเครื่องมือสร้างความชอบธรรมและเชื่อมโยงตำนานกับการปกครองจริง ๆ (คิดได้เหมือนกับที่งานมหากาพย์อย่าง 'รามเกียรติ์' ถูกใช้ในพิธีการและการเมืองท้องถิ่น) ฉันเห็นว่าการใส่ค่านิยมจารีต ความรับผิดชอบ และบทเรียนทางศีลธรรมลงในเนื้อเรื่องเป็นอีกวิธีหนึ่งที่ทำให้เรื่องนี้มีประโยชน์ทางสังคม

อีกด้านหนึ่งเป็นเรื่องของการบันเทิงและการถ่ายทอดวัฒนธรรมผ่านการแสดงที่ปากเปล่า บทร้อยกรอง บทละคร และปกรณัมพื้นบ้าน การแต่ง 'อิเฬนา' จึงเป็นทั้งงานวรรณกรรมและสื่อกลางที่รวมทั้งดนตรี การแสดง และภาษาที่ใช้ในสังคม ทำให้มันไม่เพียงแต่เป็นหนังสือบนโต๊ะ แต่เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของคน ทำให้ผมรู้สึกว่างานชิ้นนี้ถูกออกแบบมาเพื่อมีหลายชั้นความหมาย ทั้งการสอน การสร้างอัตลักษณ์ และความบันเทิงในเวลาเดียวกัน

เหตุผลเชิงวรรณกรรมที่ทำให้ 'อิเหนา' ยังคงมีชีวิตอยู่ในความทรงจำของคนไทยนั้นซับซ้อนกว่าคำตอบเดียวมาก

ผมมองว่าหนึ่งในหน้าที่หลักของงานชิ้นนี้คือการเป็นพื้นที่ผสมผสานทางวัฒนธรรมและอำนาจทางสังคม — เรื่องเล่าถูกถักทอจากรากอินเดีย มาเลย์ และภูมิปัญญาท้องถิ่น จนกลายเป็นเครื่องมือที่ใช้ถ่ายทอดค่านิยม ความชอบธรรมของผู้ปกครอง และบทเรียนเชิงศีลธรรมแบบที่รับได้ในสังคมยุคนั้น ในแง่นี้ 'อิเหนา' ทำหน้าที่ทั้งเป็นบทเรียนและบทบันเทิง พร้อมกัน ทำให้ชั้นชนต่าง ๆ สามารถนำไปปรับใช้ทั้งในพิธีกรรม การแสดง และการสอน

อีกด้านที่ฉันให้ความสำคัญคือความสามารถในการแปรผันของเรื่องเล่า — โครงเรื่องหลักของความรัก อำนาจ และชะตากรรมถูกเล่าใหม่ได้โดยไม่สูญเสียแก่น ทำให้สามารถนำมาดัดแปลงเป็นละครพื้นบ้าน หรืองานประพันธ์สมัยใหม่ได้โดยยังสะท้อนอัตลักษณ์ของชุมชน ตัวอย่างเช่นเมื่อเปรียบกับ 'รามเกียรติ์' ที่มีบทบาทคล้ายกันในเชิงพิธีกรรม แต่ 'อิเหนา' กลับยืดหยุ่นต่อรสนิยมท้องถิ่นมากกว่า นั่นคือเหตุผลที่มันไม่ใช่แค่นิทานโบราณ แต่เป็นเครื่องมือทางสังคมที่ยังถูกใช้งานจนทุกวันนี้

คำถามนี้เปิดช่องให้คิดถึงบทบาทหลายชั้นของ 'อิเหนา' ในสังคมไทย-มลายูสมัยโบราณและต่อมาในประวัติศาสตร์ชาติเดียวกันของเรา

ผมมองว่าในมุมวรรณกรรม 'อิเหนา' ถูกแต่งขึ้นไม่เพียงเพื่อเล่าเรื่องรักชู้สาวหรือการต่อสู้ชิงราชบัลลังก์ แต่เป็นการสานต่อและปรับโครงเรื่องจากภูมิทัศน์วรรณกรรมอินโด-มลายูที่มีอยู่แล้ว เช่นการยืมโครงเรื่องของมหากาพย์ต่างประเทศมาแต่งใหม่ให้เข้ากับรสนิยมและค่านิยมของชนชั้นปกครอง ทั้งแบบละครและบทกวีช่วยให้เรื่องนี้เป็นทั้งบันเทิงและบทเรียนจริยธรรม ผมเห็นร่องรอยอิทธิพลของเรื่องราวอย่าง 'รามายณะ' และ 'มหาภารตะ' ในการวางคาแรกเตอร์และฉากสำคัญ แต่สิ่งที่ทำให้ 'อิเหนา' มีเอกลักษณ์คือการผสมผสานคติท้องถิ่น ความเชื่อแบบพหุวัฒนธรรม และภาษาสำนวนที่คนในราชสำนักเข้าใจ

เมื่ออ่าน 'อิเหนา' ในฐานะผู้อ่านที่ติดตามทั้งฉากการแสดงและฉบับลายลักษณ์ ฉันเห็นว่านักประพันธ์ต้องการสื่อสารสองระดับ: หนึ่งคือการให้ความรู้ของความเหมาะสมทางสังคม—ตำแหน่ง หน้าที่ และศีลธรรมสำหรับชนชั้นปกครอง สองคือการสร้างสำนวนเล่าเรื่องที่สามารถปรับเปลี่ยนได้ตามการแสดงบนเวทีหรือในพิธีกรรม ผลงานแบบนี้จึงทำหน้าที่ทั้งเป็นเอกสารทางวัฒนธรรมและเครื่องมือจัดระเบียบสังคมไปพร้อมกัน

เราเติบโตมากับกลิ่นอายวังและบทกวีที่เล่าขานเรื่องราวคละเคล้ารัก โศก และการเมือง จึงชอบมอง 'อิเหนา' ไม่ใช่แค่เป็นนิทานรักยิ่งใหญ่เรื่องหนึ่ง แต่เป็นงานวรรณกรรมที่นักวรรณคดีเห็นว่าถูกแต่งขึ้นด้วยวัตถุประสงค์หลายชั้นพร้อมกัน

มุมแรกซึ่งมักถูกยกขึ้นบ่อยคือบทบาทเชิงการเมืองและสังคม: นักวิชาการหลายคนสรุปว่า 'อิเหนา' ทำหน้าที่ให้ความชอบธรรมแก่ชนชั้นนำและสถาบันอำนาจ ผ่านภาพฮีโร่ที่มีคุณสมบัติเป็นแบบอย่างทางศีลธรรมและความกล้าหาญ ฉากพิธีกรรม การจัดการแต่งงาน และการทูตในเรื่องไม่ได้มีไว้เพียงเพื่อความบันเทิงเท่านั้น แต่ยังสะท้อนการสร้างตัวตนของราชวงศ์หรือชนชั้นปกครองในบริบทท้องถิ่น การเล่าเรื่องแบบนี้ช่วยเสริมความเป็นหนึ่งเดียวของชุมชนวังและยกระดับค่านิยมที่ต้องการส่งต่อ

อีกมุมที่นักวรรณคดีเน้นคือมิติการสั่งสอนและความบันดี (didactic) แต่ไม่ใช่การสั่งสอนตรงแบบตำรา บทสนทนา ฉากทดสอบความจงรัก และผลของการกระทำใน 'อิเหนา' ทำหน้าที่ชักนำให้ผู้อ่านตั้งคำถามเรื่องความกตัญญู ความยุติธรรม และบทบาทของเพศในสังคม นักวิจารณ์บางคนชี้ว่าเรื่องนี้ยังทำหน้าที่เป็นเวทีทดลองความขัดแย้งระหว่างคุณธรรมดั้งเดิมกับความต้องการส่วนตัวของตัวละคร ทำให้ผู้อ่านได้เรียนรู้ผ่านตัวอย่างมากกว่าคำสั่งสอนตรง ๆ

สุดท้าย นักวรรณคดียังมองว่า 'อิเหนา' เป็นงานรวมวัฒนธรรม—ผสมผสานแบบเล่าเรื่องพื้นบ้าน ตำนานอินเดีย-เปอร์เซีย และวิถีท้องถิ่น ผลลัพธ์คือผลงานที่ตอบสนองได้ทั้งความบันเทิง พิธีกรรม และการสอนค่านิยม ดังนั้นจะพูดให้สั้น ๆ ว่าไม่มีคำตอบเดียวสำหรับคำถามว่าทำไมเรื่องนี้ถูกแต่งขึ้น แต่มุมมองของนักวิชาการมักเห็นงานชิ้นนี้เป็นเครื่องมือทางสังคม วัฒนธรรม และจริยธรรมที่ซับซ้อน ซึ่งยิ่งอ่านก็ยิ่งเห็นเลเยอร์ที่ซ้อนทับกันในทุกฉากและบทสนทนา

ความงามของ 'อิเหนา' อยู่ที่ความสามารถของเรื่องในการทำหน้าที่หลายอย่างพร้อมกัน โดยไม่ทำให้เนื้อเรื่องหนักจนเกินไปหรือเบาจนไร้แก่นสาร

ผมมองว่าเมื่อครูอธิบายเหตุผลที่เรื่องนี้ถูกแต่งขึ้น ควรแบ่งเป็นหลายมุมให้เด็กเห็นภาพชัดเจน: ด้านบันเทิง—เนื้อเรื่องมีฉากรัก ผจญภัย และฉากหักมุมที่ทำให้คนฟังติดตามได้แบบละครพื้นบ้าน, ด้านสังคมและจริยธรรม—ตัวละครถูกวางให้เป็นแบบอย่างหรือเตือนใจเรื่องความภักดี ความซื่อสัตย์ และการจัดการกับอำนาจ, ด้านการเมืองและวาทกรรม—บางส่วนของเรื่องอาจถูกใช้เพื่อสร้างความชอบธรรมให้ผู้ปกครองหรือส่งเสริมอุดมคติของชุมชนในยุคนั้น, และด้านวัฒนธรรม—'อิเหนา' รวบรวมความเชื่อ ประเพณี และภาษาท้องถิ่นจนกลายเป็นแหล่งอ้างอิงด้านอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม

เมื่อยกตัวอย่างประกอบ ผมมักเปรียบเทียบกับ 'รามเกียรติ์' เพื่อชี้ให้เห็นบทบาทของมหากาพย์ในฐานะเครื่องมือสร้างค่านิยมที่คนรู้จักกันดี และจะอธิบายวิธีที่นักเล่าเปลี่ยนรายละเอียดตามบริบท เพื่อสอนสิ่งที่สังคมนั้นต้องการในขณะนั้น สรุปแล้วการสอนเรื่อง 'อิเหนา' ให้เด็กเข้าใจเหตุผลของการแต่ง ต้องทำให้พวกเขาเห็นทั้งคุณค่าทางศิลป์และบทบาททางสังคมของงาน เพราะนั่นจะทำให้เรื่องเก่าแก่ยังมีชีวิตและความหมายในยุคปัจจุบัน

เราไม่ค่อยแปลกใจกับคำกล่าวของนักวิจารณ์วัฒนธรรมที่บอกว่า 'อิเหนา' ถูกแต่งขึ้นเพื่อการสร้างอำนาจทางการเมือง — มุมมองนี้ให้ความสำคัญกับบทบาทของวรรณกรรมในพระราชสำนักและการสร้างบรรทัดฐานทางสังคม การเล่าเรื่องของเจ้าชายผู้กล้า ความตาย ความรัก และการคืนความชอบธรรมให้กับบัลลังก์ มักถูกอ่านเป็นเครื่องมือที่ใช้ชักจูงความจงรักภักดีและอุดมคติของชนชั้นนำ ผมหมายถึง เราไม่ได้พูดถึงแค่นิทานสนุก ๆ เท่านั้น แต่เป็นการจัดวางเรื่องราวให้เข้ากับบริบทการปกครอง—ตัวละครบางตัวถูกวางบทเป็นตัวอย่างของความดี การลงโทษบ่งบอกถึงการรักษาระเบียบ และการผูกเรื่องเข้ากับตำนานหรือประเพณีท้องถิ่นช่วยให้ผู้ปกครองยึดโยงความชอบธรรมจากรากวัฒนธรรมได้ง่ายขึ้น

ในแง่นี้ การเปรียบเทียบกับ 'รามเกียรติ์' ทำให้เห็นภาพชัดขึ้น: ทั้งสองเรื่องถูกนำไปใช้ในพิธีกรรม การละคร หรืองานเฉลิมพระเกียรติ เพื่อย้ำความสัมพันธ์ระหว่างอำนาจทางศีลธรรมกับอำนาจทางการเมือง นักวิจารณ์บางคนชี้ว่าผู้แต่งหรือผู้ว่าจ้างมักเลือกองค์ประกอบที่สนับสนุนเมสเสจของรัฐ เช่น การยกย่องบุญคุณต่อกษัตริย์หรือการลงโทษผู้ก่อความปั่นป่วน นอกจากนี้ การแทรกประเด็นความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ ศาสนา และการเมือง ทำให้ 'อิเหนา' กลายเป็นแผ่นดินเล็ก ๆ ที่แสดงให้เห็นการต่อรองอำนาจในภูมิภาค ไม่ว่าจะเป็นการผสมผสานความคิดมลายู-สยาม-อิสลาม หรือการรับเอาธีมจากเรื่องอื่นมาปรับใช้

เมื่ออ่านแบบนี้แล้ว ความน่าสนใจสำหรับเราอยู่ที่ความซับซ้อนของวรรณกรรมมากกว่าจะมองว่ามันเป็นแค่เครื่องมือเพียงอย่างเดียว — มันทั้งเป็นงานศิลป์และเครื่องมือปกครองในเวลาเดียวกัน การยอมรับมุมนี้ทำให้ทุกครั้งที่ได้พบฉากหนึ่ง ๆ ใน 'อิเหนา' กลายเป็นหน้าต่างที่เปิดให้เห็นการต่อรองอำนาจ รุ่นสืบต่อ และวิธีที่สังคมเลือกจะเล่าเรื่องตัวเอง สิ่งที่ค้างอยู่ในใจคือว่าแม้อำนาจจะใช้เรื่องเล่า แต่เรื่องเล่าก็มีชีวิต สามารถต่อต้าน ดัดแปลง หรือย้ำเตือนเราได้ในแบบของมันเอง

เราเคยได้ยินครูวรรณคดีบอกว่า 'อิเหนา' ถูกแต่งขึ้นทั้งเพื่อสอนและเพื่อเล่าให้คนฟังเพลิดเพลินไปพร้อมกัน — ในแบบที่วรรณคดีไทยโบราณชอบทำมากกว่าการตั้งใจสอนแบบตรงๆ

ในบทเรียนมักจะเน้นว่าผลงานชิ้นนี้ทำหน้าที่เป็นตำราอุดมคติของความประพฤติ: สอนเรื่องความจงรัก ความกตัญญู ความเสียสละ และความยุติธรรมผ่านตัวละครที่มีทั้งข้อดีและข้อด้อย ทำให้บทเรียนจริยธรรมไม่แห้งแล้งเพราะซ่อนอยู่ในโศกนาฏกรรม รัก โรแมนซ์ และฉากต่อสู้ที่คนฟังชอบ นอกจากนี้ครูยังชี้ว่าภาษาที่ใช้มีลักษณะกวีผสมบทบรรยาย จึงเป็นเครื่องมือฝึกภาษาและสัมผัสวรรณศิลป์สำหรับเด็กนักเรียน

อีกมุมที่มักถูกยกขึ้นคือบทบาททางการเมืองและวัฒนธรรม ครูบางคนจะอธิบายว่า 'อิเหนา' ทำหน้าที่สร้างความชอบธรรมให้ชนชั้นปกครองและเชื่อมโยงความเชื่อท้องถิ่นกับคติพุทธ-ฮินดู คล้ายกับที่เราเห็นใน 'รามเกียรติ์' — งานวรรณกรรมที่ถูกเอาไปเล่น ละคร และใช้ประกอบพิธีกรรม ทำให้เรื่องนี้กลายเป็นเครื่องมือรวมเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรม ความเห็นแบบนี้ทำให้การสอนมีมิติ ทั้งเชิงศีลธรรม บันเทิง และการสร้างอัตลักษณ์ของสังคม ซึ่งฉันมักจะคิดว่าเป็นเหตุผลหลายชั้นที่ทำให้เรื่องราวยังคงมีชีวิตจนถึงวันนี้

ความประทับใจแรกของฉันต่อ 'อิเหนา' คือความเป็นงานเล่าเรื่องที่ไม่ใช่แค่เรื่องรักผจญภัยธรรมดา แต่มันเป็นตู้สำหรับเก็บทั้งคติสอนใจ วิถีชีวิตของชนชั้นปกครอง และรสนิยมของสังคมยุคหนึ่ง

เมื่ออ่านหรือเห็นการเล่าในรูปแบบโบราณของ 'อิเหนา' ฉันมักคิดว่าหนึ่งในเหตุผลที่งานนี้ถูกแต่งขึ้นคือเพื่อสอนแบบทางอ้อม—ไม่ต่างจากวิธีที่เรื่อง 'รามเกียรณ์' ถูกนำมาใช้เป็นบรรทัดฐานพฤติกรรมของกษัตริย์และชนชั้นสูง งานอย่าง 'อิเหนา' จึงเป็นทั้งคู่มือทางศีลธรรมและบทแสดงบนเวทีที่ย้ำถึงหน้าที่ ความจงรักภักดี และความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างผู้คนในสังคม มันทำให้ผู้ชมได้ซึมซับค่านิยมผ่านตัวละครและเหตุการณ์ที่เข้มข้นกว่าแค่คำสอนธรรมดา

อีกหน้าที่ที่ฉันเห็นชัดคือความบันเทิงที่แฝงการเมืองของวาทะ ทั้งรูปแบบภาษาและลีลาในงานประเภทลิลิต—อย่างที่เรียกกันว่า 'ลิลิตอิเหนา'—เอื้อให้คนเล่าเติมลูกเล่น จิกกัดสังคม หรือชี้ให้เห็นความไม่สมดุลโดยไม่ตรงๆ นี่แหละที่ทำให้งานยังคงมีชีวิต เพราะผู้คนไม่ได้รับเพียงบทเรียน แต่ยังได้หัวเราะ ได้เห็นความเฉลียวฉลาดในการใช้ภาษา และได้พื้นที่ให้คิดต่าง นอกจากนี้ 'อิเหนา' ยังช่วยเก็บรักษาเสียงและสำเนียงของภาษา ศิลปะแบบปากเปล่า และความสัมพันธ์ระหว่างวรรณกรรมกับพิธีกรรมที่ยากจะหาได้จากเอกสารประวัติศาสตร์เพียงอย่างเดียว

ท้ายที่สุด ฉันมองว่าเหตุผลที่ทำให้งานนี้ถูกแต่งขึ้นคือความต้องการสร้างภาพสะท้อนของสังคมที่มีทั้งอุดมคติและร่องรอยของความเป็นจริง—เป็นทั้งกระจกและเครื่องมือ ฉะนั้นไม่ว่าจะอ่านเพื่อศึกษา หรือดูเพื่อความสนุก 'อิเหนา' ก็ยังคงทำหน้าที่ของมันอย่างหลากหลายและยืดหยุ่นไปตามยุคสมัย

ครูมักจะชี้ว่า 'อิเหนา' ถูกสร้างมาเพื่อทำหน้าที่มากกว่าการเล่าเรื่องธรรมดา — ในบทบาทของงานวรรณกรรมชิ้นนี้ครูมักมองว่าเป็นทั้งบทเรียนคุณธรรมและกระจกสะท้อนชีวิตสังคม

เมื่ออ่านในห้องเรียนฉันมักเน้นว่ามันเป็นเครื่องมือสอนจริยธรรมผ่านตัวละครและเหตุการณ์: ความจงรักภักดี ความเสียสละ การอดทน และการรักษาหน้าที่ของบุคคลในสังคมชั้นสูง เรื่องราวความรักและการพลัดพรากของอิเหนาไม่ได้เป็นแค่ดราม่าโรแมนติก แต่เป็นพาหนะนำให้เห็นว่าวิถีของกษัตริย์ ผู้ใต้บังคับบัญชา และราชสำนักควรดำเนินไปอย่างไร ฉันมองว่าตอนที่อิเหนาต้องทดสอบตนเองหรือเมื่อต้องตัดสินใจเพื่อส่วนรวม คือบทเรียนที่ครูใช้ชี้ว่าคุณธรรมเชิงการเมืองและคุณธรรมส่วนบุคคลเชื่อมโยงกันอย่างไร

นอกจากนี้ยังมีบทบาททางวัฒนธรรมและการเมืองที่อยากให้เด็กๆ เข้าใจ: 'อิเหนา' ถูกผสมผสานจากรากวรรณกรรมอินเดีย-มลายู แล้วถูกปรับให้เข้ากับบริบทไทย ทำให้มันทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อมค่านิยมและประเพณี ระหว่างชนชั้นและศาสนาในอดีต ฉันมักยกตัวอย่างการนำเรื่องไปใช้ในละครและพิธีการต่าง ๆ เพื่อให้นักเรียนเห็นว่าเรื่องนี้ไม่ใช่เพียงตัวอักษร แต่เป็นวัตถุทางวัฒนธรรมที่มีอิทธิพลต่อวิถีชีวิต เช่นเดียวกับการเปรียบเทียบกับงานชาติอื่นเช่น 'ขุนช้างขุนแผน' ที่ช่วยให้เห็นความแตกต่างของการนำเสนอค่านิยมทางเพศและการเมือง

สุดท้ายครูมักชี้ให้เห็นมิติของความบันเทิงและการอนุรักษ์ภาษา: การร้อยกรอง ภาษาที่ใช้ และรูปแบบการเล่าเรื่องทำให้นักเรียนเข้าใจพัฒนาการของภาษาไทยและรสนิยมในอดีต ฉันมักปิดบทด้วยการให้เด็กได้ลองจินตนาการว่าการเป็นผู้ชมสมัยก่อนรู้สึกอย่างไร เพื่อให้พวกเขาไม่เห็น 'อิเหนา' เป็นของจืดชืด แต่เป็นงานที่ยังมีชีวิตและสอนอะไรได้มากมาย

มุมมองแรกที่ผมมักหยิบมาเล่าให้เพื่อนๆ ฟังคือว่า 'อิเหนา' ถูกแต่งขึ้นเป็นเครื่องมือสร้างความชอบธรรมให้กับอำนาจและชนชั้นนำของสังคมยุคนั้น

อ่านในมุมนี้จะเห็นว่าพล็อตการผจญภัย การสืบทอดบัลลังก์ และการพิสูจน์คุณธรรมของตัวเอกไม่ได้มีไว้แค่ให้บันเทิง แต่ยังทำหน้าที่เป็นแบบอย่างทางการเมือง: ยืนยันความชอบธรรมของราชวงศ์ เชื่อมโยงเชื้อสายกับตำนาน และให้เหตุผลทางศีลธรรมแก่การปกครอง ฉากที่ตัวเอกต้องเผชิญกับการทรยศหรือการทดสอบความซื่อสัตย์จึงทำหน้าที่มากกว่าพล็อตย่อย — มันเป็นบททดสอบที่บอกว่านี่คือคนที่สมควรนำประชา

เมื่อนำไปเปรียบกับงานวรรณกรรมที่ทำหน้าที่คล้ายกันอย่าง 'รามเกียรติ์' จะเห็นการใช้เรื่องเล่าแบบมหากาพย์เพื่อเสริมสร้างอำนาจทั้งในพิธีและวาทกรรมทางศีลธรรม สำหรับผม การอ่านแบบนี้ช่วยให้เข้าใจว่าเรื่องเล่าทางวรรณกรรมในอดีตมักทำงานร่วมกับสถาบันมากกว่าที่เรามองเห็นตอนแรก — และเมื่อรู้แบบนี้ การดูตัวละครไม่ได้เป็นแค่ชอบหรือไม่ชอบอีกต่อไป แต่เป็นการอ่านโครงสร้างของสังคมที่ซ่อนอยู่ในคำพูดและฉากต่างๆ