ทีมสร้างถ่ายทำฉาก Body ศพ 19 ที่โลเคชันไหน

พอพูดถึงโลเคชันของ 'จอมขมังเวทย์ 2' ผมมักจะนึกถึงภาพเมืองเก่าที่มีทั้งตรอกซอกซอย แสงเย็น ๆ และวัดเก่าแก่ที่ให้ความรู้สึกหนักแน่นของเรื่องราวเหนือธรรมชาติเลยทีเดียว。 บรรยากาศหลัก ๆ ในหนังชัดเจนว่าใช้ทั้งพื้นที่ในกรุงเทพฯ ที่ยังคงมีตรอกเก่า ๆ และชุมชนริมน้ำเป็นฉากหลัง ทำให้ฉากกลางคืนดูครึ้มและเต็มไปด้วยเงา นอกจากนั้นยังมีการออกไปถ่ายทำที่จังหวัดที่มีโบราณสถานเก่า เช่น อยุธยา ซึ่งวัดและเจดีย์ที่พังครึ่งหนึ่งให้ความรู้สึกทึม ๆ และเหมาะกับธีมโบราณคาถา ส่วนฉากแอ็กชันกลางป่าและริมน้ำให้ความรู้สึกจริงจัง น่าจะถ่ายทำกันตามเขตชนบทที่ยังคงมีแม่น้ำและสะพานไม้เก่า ๆ รวมถึงพื้นที่ใกล้เขื่อนหรือบริเวณน้ำตกเล็ก ๆ ที่ทีมงานมักจะใช้เพื่อความเป็นธรรมชาติของฉาก สิ่งที่ผมชอบคือการผสมระหว่างโลเคชันจริงกับฉากในสตูดิโอ — ฉากภายในบ้านหรือห้องพิธีกรรมบางฉากดูละเอียดมาก เหมือนทีมงานตั้งฉากในสตูดิโอเพื่อควบคุมแสง แต่ยังคงดึงองค์ประกอบจากโลเคชันจริงมาใช้ การเลือกสถานที่แบบนี้ทำให้หนังมีทั้งความสมจริงและความลึกลับในเวลาเดียวกัน ซึ่งเป็นเหตุผลที่ผมยังย้อนกลับไปดูซ้ำได้บ่อย ๆ

สถานที่ถ่ายทำหลักของ 'ห้องเชือด18' คือโรงงานแปรรูปเนื้อร้างแถวอำเภอเมืองสมุทรสาคร ซึ่งฉากภายในหลายฉากที่รู้สึกอึดอัดและเต็มไปด้วยกลิ่นเหล็กเป็นสิ่งที่ถูกถ่ายทำจริงในพื้นที่นั้น ผมชอบเล่ารายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ เกี่ยวกับการถ่ายทำที่นี่ เพราะบรรยากาศของสถานที่เองช่วยยกระดับหนังอย่างมาก ทีมงานใช้พื้นที่ห้องเย็น ห้องฆ่า และลานขนส่งของโรงงานเพื่อถ่ายหลายซีนสำคัญ หนึ่งในฉากที่ผมชอบคือฉากไล่ล่าภายในห้องเย็นซึ่งการจัดไฟกับสเปซจริงทำให้มุมกล้องดูทึบและเย็นกว่าการสร้างเซตในสตูดิโอมาก บางคืนที่ถ่ายทำมีหมอกจากคอยล์เย็นจริงเจืออยู่ด้วย ทำให้ซีนดูขุ่นและน่ากลัวกว่าในสคริปต์ การถ่ายทำหลักเกิดขึ้นช่วงกันยายนถึงพฤศจิกายน 2018 โดยช่วงเวลานั้นทีมถ่ายเน้นงานกลางคืนเป็นส่วนใหญ่เพื่อจับอารมณ์ความโดดเดี่ยวและเงียบของโรงงานร้าง ฉันยังจำความทุลักทุเลของการลากเครื่องกำเนิดไฟฟ้าเข้าไปในพื้นที่ ไม่มีไฟฟ้าสาธารณะใช้งานเต็มรูปแบบ จึงต้องพึ่งชุดไฟพกพาและการจัดกองขึ้นเวลากลางคืนเพื่อไม่ไปรบกวนชุมชน สุดท้ายแล้วสถานที่จริงตรงนั้นให้ความสมจริงที่ยากจะเลียนแบบได้ และนั่นทำให้ฉากหลายฉากฝังอยู่ในความทรงจำของฉันเป็นพิเศษ

ฉากศพหมายเลข 19 ในซีรีส์นั้นทำให้ผมหยุดหายใจชั่ววินาทีแล้วเริ่มคิดต่อทันที ฉากนี้ในมุมของผมเป็นการตั้งคำถามเกี่ยวกับการเป็น 'ชื่อ' และการเป็น 'ตัวตน' มากกว่าการตายเฉยๆ ผมเห็นว่าการวางหมายเลขแทนชื่อคนตาย ไม่ว่าจะเป็นตัวเลข 19 หรือเลขอื่น มันสร้างระยะห่างทางอารมณ์ระหว่างผู้ชมกับศพ ทำให้ผู้ชมถูกบังคับให้มองว่าความตายเป็นข้อมูลชิ้นหนึ่ง ไม่ใช่เรื่องส่วนตัวของมนุษย์คนหนึ่ง ผมยังมองเห็นสัญลักษณ์ของระเบียบและการจัดหมวดหมู่ในสังคม ตรงที่หมายเลขกลายเป็นเครื่องมือจัดการความทรงจำและความยุติธรรม เหมือนฉากศพใน 'Twin Peaks' ที่ศพไม่ได้แค่เป็นเหยื่อ แต่กลายเป็นประตูสู่การเปิดเผยความลับของเมือง เมื่อศพถูกตั้งเป็น 'หมายเลข' ซีรีส์บอกเราอย่างเงียบๆ ว่าระบบมีอำนาจแปลงร่างคนให้เป็นตัวเลขได้ง่ายดาย ในอีกชั้นหนึ่ง ผมเห็นความสัมพันธ์ระหว่างศพนั้นกับตัวละครหลัก — ศพหมายเลข 19 ทำหน้าที่เป็นกระจกที่สะท้อนความผิดบาป ความเห็นแก่ตัว หรือความเจ็บปวดที่ถูกเก็บงำ ตัวเลขเป็นจุดเริ่มต้นของการไขปม ตัวละครที่เผชิญหมายเลขนี้ต้องเลือกว่าจะยอมให้มันนิ่งเป็นสถิติปะปนกับข้อมูล หรือจะทำให้มันกลายเป็นเสียงเรียกร้องให้แก้แค้นหรือไถ่บาป ฉากนี้จึงไม่ใช่แค่ภาพเลือดและความเงียบ แต่เป็นเครื่องหมายทางศีลธรรมที่คอยท้าทายผู้ชมให้ตั้งคำถามกับการลืมและการจดจำในสังคม

พูดตรงๆนะ การตอบคำถามเรื่องโลเคชันของ 'แปซีแพค' ต้องเริ่มจากการชี้แจงก่อนว่านิยามคำว่า 'แปซีแพค' อาจหมายถึงหลายอย่างได้ — บางคนหมายถึงหนังบล็อกบัสเตอร์แนวยักษ์ชนยักษ์อย่าง 'Pacific Rim' บางคนอาจหมายถึงมินิซีรีส์สงครามอย่าง 'The Pacific' หรืออาจหมายถึงงานโปรดักชันที่เล่าเรื่องภูมิภาคแปซิฟิกโดยรวม ดังนั้นขอเล่าแบบแบ่งเป็นกรณี จะได้ครอบคลุมและชัดเจนขึ้น โดยจะยกตัวอย่างโลเคชันที่ทีมถ่ายทำมักใช้จริง ๆ ในผลงานทั้งสองแนว กรณีของ 'Pacific Rim' งานสเกลใหญ่ที่ต้องการฉากเมืองระเบิดและท่าเรือยักษ์ ทีมถ่ายทำมักใช้สตูดิโอขนาดใหญ่เป็นหลักเพื่อสร้างฉากตัวละครและหุ่นยนต์ที่ต้องการการควบคุมสภาพแวดล้อมอย่างเข้มงวด ดังนั้นโลเคชันสำคัญจึงเป็นเมืองและสตูดิโอในประเทศที่มีโครงสร้างพื้นฐานการถ่ายทำแข็งแรง เช่น เมืองในแคนาดาอย่างโตรอนโตหรือแวนคูเวอร์ ที่มีสตูดิโอขนาดใหญ่และทีมงานท้องถิ่นที่เชี่ยวชาญ นอกจากนี้ก็ยังมีการใช้ฉากท่าเรือจริง ๆ และถ่ายทำภายนอกในลอสแอนเจลิสหรือพื้นที่ชายฝั่ง เพื่อให้ได้ภาพสะท้อนของเมืองท่าระดับโลก ส่วนสำหรับฉากที่ตั้งในเมืองเอเชีย บ่อยครั้งจะเป็นการสร้างเซ็ตขึ้นมาในสตูดิโอหรือถ่ายในเมืองใหญ่ของเอเชียตามที่สะดวกทั้งในแง่เรื่องใบอนุญาตและงบประมาณ อีกด้านหนึ่ง 'The Pacific' ซึ่งเป็นมินิซีรีส์เนื้อหาสงครามและเหตุการณ์ในหมู่เกาะ ทิศทางโลเคชันจะต่างออกไปเยอะ เพราะต้องการชายหาด ป่าเขตร้อน และฉากสนามรบดิบ ๆ งานแนวนี้มักเลือกถ่ายทำในออสเตรเลียหรือประเทศนิวซีแลนด์ ที่มีภูมิประเทศที่ใกล้เคียงกับหมู่เกาะแปซิฟิกและมีสตูดิโอพร้อมพื้นที่โล่งให้สร้างฉากขนาดใหญ่จริงจัง นอกจากนั้นก็ยังมีการไปถ่ายบางฉากที่สหรัฐฯ เพื่อจับบรรยากาศบ้านเกิดของตัวละครหรือฉากเมือง เช่น บริเวณชายฝั่งที่สามารถจำลองฐานทัพหรือเมืองท่าได้ดี ท้ายที่สุด โลเคชันที่ถูกเลือกมักขึ้นกับปัจจัยหลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นงบประมาณ สิทธิการถ่ายทำ ภาษีสนับสนุนจากรัฐบาลท้องถิ่น ความพร้อมของทีมงาน และความยืดหยุ่นในการสร้างฉากใหญ่ ๆ ฉะนั้นเมื่อดูเครดิตเบื้องหลังหรือบทสัมภาษณ์ทีมโปรดักชัน จะเห็นว่าโลเคชันกระจายทั้งสตูดิโอขนาดใหญ่ เมืองท่าสำคัญ ชายหาด และพื้นที่ธรรมชาติในโซนแปซิฟิกหรือประเทศที่มีสาธารณูปโภคการถ่ายทำครบถ้วน นี่แหละคือเหตุผลที่บางฉากยักษ์ ๆ ดูสมจริงมาก ๆ จนรู้สึกอินไปกับฉากรบและวิวเมืองต่าง ๆ — สุดท้ายแล้วสิ่งที่ชอบคือการเห็นทีมงานตั้งใจเนรมิตโลเกชันให้กลายเป็นโลกของเรื่องราว จนคนดูกลืนเข้าไปได้ทั้งดวงใจ

เราไปยืนดูฉากที่ทำให้รู้สึกว่ากำลังย้อนไปในอดีตเมื่อได้ชม 'วังสระปทุม' และสิ่งที่สะดุดตาคือการเลือกใช้สถานที่จริงที่มีเอกลักษณ์ของสยามเก่าๆ มากกว่าจะพึ่งพาสตูดิโอทั้งหมด อันดับแรกที่เห็นชัดคือ 'พระราชวังบางปะอิน' — พื้นที่กว้างและสถาปัตยกรรมแบบราชชั้นสูงทำให้ฉากพิธีการและงานราชสำนักดูสมจริง โดยเฉพาะสนามหญ้าและระเบียงที่กล้องชอบจับมุมกว้างๆ อีกจุดที่ทีมมักใช้คือพื้นที่ใน 'อุทยานประวัติศาสตร์อยุธยา' ในหลายฉากตลาดและตรอกเล็กๆ ถูกถ่ายทำที่นี่ เพราะมีซากปรักหักพังและโบราณสถานที่ให้บรรยากาศอดีตได้ดี ไม่ต้องสร้างฉากขึ้นใหม่ทั้งหมด ส่วนฉากในบ้านทรงไทยหรือห้องเสวยบางฉากก็ย้ายไปถ่ายที่ 'พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร' ซึ่งมีเรือนโบราณและของตกแต่งที่แท้จริง ทำให้รายละเอียดเล็กๆ อย่างหน้าต่าง บัวช่องลม ดูสมจริงกว่าการเซ็ตในสตูดิโอ สรุปแบบไม่เป็นทางการก็คือ ทีมถ่ายทำผสมผสานระหว่างโลเคชันสำคัญทางประวัติศาสตร์กับพื้นที่พิพิธภัณฑ์ เพื่อรักษาความสมจริงของเสื้อผ้า เฟอร์นิเจอร์ และบรรยากาศ โดยที่บางฉากใหญ่ยังคงต้องย้ายไปเซ็ตในสตูดิโอบ้าง แต่พอเห็นภาพรวมแล้วรู้สึกว่าเลือกโลเคชันได้ช่วยให้เรื่องมีพลังและดึงอารมณ์ผู้ชมได้อย่างดี

แผนที่การถ่ายทำของ 'Game of Thrones' ทำให้ฉันอยากขึ้นเครื่องไปตามรอยทุกจุดที่เห็นบนหน้าจอ เมื่อไปเดินเล่นในตรอกหินของเมืองเก่าที่เคยเห็นในซีรีส์ ความทรงจำของฉากละครกลับมาชัดเจน — กลุ่มฉากของ 'King's Landing' ส่วนใหญ่ถ่ายทำที่เมืองเก่าบนชายฝั่งโครเอเชีย โดยเฉพาะเมืองโดโบรฟนิกที่กำแพงเมืองและตรอกซอกซอยถูกใช้อย่างชาญฉลาดเพื่อสร้างภาพลักษณ์ของเมืองหลวง ในบางซีนสมัยแรกยังใช้หมู่เกาะและป้อมในมอลตาเป็นฉากหลัง ทำให้บางตอนมีอารมณ์คละเคล้าระหว่างสถาปัตยกรรมเมดิเตอร์เรเนียนกับบรรยากาศยุคกลาง ฝั่งที่ดูหนาวเย็นสุด ๆ คือฉากเหนือกำแพง ซึ่งส่วนใหญ่ถ่ายทำในไอซ์แลนด์ ฉากภูมิประเทศที่เหวสีเทา ทุ่งลาวา และทะเลสาบน้ำร้อนบางแห่งให้ความรู้สึกห่างไกลอย่างที่จอภาพต้องการ ฉันชอบการที่ทีมงานเลือกโลเคชันธรรมชาติเหล่านี้เพื่อให้ฉากชัดเจนตามอารมณ์ของเรื่อง — มันไม่ใช่แค่ฉากสวย แต่ช่วยเล่าเรื่องได้ด้วยตัวมันเอง

เคยสะดุดกับประโยคสั้น ๆ ที่คนแชร์กันในกลุ่มนิยายจนติดตา นั่นแหละคือสิ่งที่ทำให้ฉันเริ่มสนใจรากเหง้าของคำว่า 'body ศพ 19' มากขึ้น ฉากต้นตอที่คนส่วนใหญ่พากันพูดถึงเป็นฉากในนิยายแนวสืบสวน-นัวร์ แบบที่นักเขียนลงรายละเอียดการทำงานของเจ้าหน้าที่ศพในสถานที่เกิดเหตุอย่างเยือกเย็น ฉากหนึ่งบรรยายถึงการพบกันหลายศพในโกดังร้าง และผู้ตรวจพิสูจน์เริ่มนับหมายเลขศพเพื่อจดบันทึก ทุกหมายเลขถูกอ่านออกมาทีละตัวจนถึงหมายเลข 19 ซึ่งมีการใส่บรรยายพิเศษว่า 'ไม่มีเอกลักษณ์ทางชีวภาพ' หรือถูกซ่อนไว้อย่างมีเงื่อนงำ ไอเดียการใส่คำโปรยสั้น ๆ ให้กับศพหมายเลข 19 ทำให้ประโยคนี้สามารถยืนได้ด้วยตัวเองเมื่อคนจับมาแคปหน้าจอแล้วแชร์ต่อ ในฐานะแฟนนิยาย ฉันมองว่าความฮิตของคำนี้ไม่ใช่แค่ตัวเลข แต่เป็นการย่อฉากใหญ่ให้กลายเป็นมุกสั้นที่คนจำได้ — มันกลายเป็นสัญลักษณ์ของ 'ความลึกลับที่ยังไม่ถูกเปิดเผย' ในหลาย ๆ ห้องแชท บางคนก็ใช้อ้างถึงจุดพลิกผันในเรื่อง บางคนใช้ล้อเลียนว่าสถานการณ์หนักหนาเกินจะบรรยายด้วยคำพูดปกติ ฉะนั้นต้นตอที่แท้จริงคือฉากที่ให้ความคมชัดพอจะถูกตัดออกมาเป็นประโยคสั้น และผู้คนในออนไลน์เป็นคนผลักให้มันกลายเป็นมุกที่แพร่หลายไปทั่วกลุ่มแฟนอ่าน

แวบแรกที่นึกถึง 'สุสานคนเป็น 2557' คือบรรยากาศของฉากสุสานที่ดูจริงจังและเข้มข้น ซึ่งทำให้รู้สึกว่าไม่ได้ถ่ายในสตูดิโอล้วนๆ ฉากสุสานหลักของหนังถ่ายทำในสุสานเก่าในเขตชานเมืองของกรุงเทพมหานคร ใบไม้และทางเดินหินที่เห็นในภาพยนตร์ตรงกับลักษณะของสุสานที่มีคนใช้งานจริงมากกว่าจะเป็นฉากประกอบ ฉากบ้านเก่าและห้องภายในบางฉากถูกยกไปถ่ายในสตูดิโอขนาดกลางในกรุงเทพ เพื่อควบคุมแสงและเสียง ส่วนฉากกลางคืนริมคลองที่ให้ความรู้สึกลึกลับนั้นถ่ายในพื้นที่ริมแม่น้ำใกล้ชานเมืองซึ่งยังคงมีทิวทัศน์ของชุมชนชายน้ำอยู่ ในฐานะคนที่ชอบสังเกตฉากหลัง ฉากป่าและเนินเขาที่ปรากฏในบางช็อตมาจากโลเคชันนอกเมืองที่มีลักษณะเป็นป่ารกและทุ่งหญ้า องค์ประกอบเหล่านี้ช่วยยกระดับความหลอนของหนังให้สมจริงขึ้น นอกจากนั้นยังมีการใช้ถนนซอยเก่าและบ้านไม้ในชุมชนเก่าเพื่อถ่ายภาพสองสามช็อตที่ต้องการบรรยากาศบ้านเรือนดั้งเดิม สรุปสั้นๆ ไม่ได้พูด แต่สิ่งที่เห็นชัดคือการผสมผสานระหว่างโลเคชันจริงกับการตกแต่งสตูดิโอเพื่อให้ได้โทนที่ต้องการของ 'สุสานคนเป็น 2557'

ตรอกแคบที่เต็มไปด้วยเสียงรองเท้ากระทบพื้นและกลิ่นอาหารริมทางกลายเป็นตัวเอกของเรื่องนี้ไปโดยปริยาย การที่ทีมถ่ายทำตัดสินใจใช้ชุมชนเก่าแทนสตูดิโอทำให้ฉากดูมีชีวิตและมีรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่กล้องจับได้ตลอดเวลา — ป้ายร้านที่สีลอกคราบ ผ้าม่านที่ปลิวตามลม แสงเย็นจากโคมไฟตอนกลางคืน ทุกอย่างช่วยสร้างบรรยากาศให้เส้นเรื่องเข้มข้นขึ้นจนแทบไม่ต้องพึ่งเทคนิคพิเศษ ฉันชอบมุมกล้องที่เลือกถ่ายจากระดับสายตาคนดู ทำให้รู้สึกเหมือนเดินไปกับตัวละคร เห็นสิ่งรอบตัวแบบใกล้ชิด อีกอย่างที่ทำให้โลเคชันนี้โดดเด่นคือการใช้คนท้องถิ่นเป็นเอ็กซ์ตร้าและคอสตูมจริงจากร้านแถว ๆ นั้น การซิงโครไนซ์เวลาถ่ายกับกิจวัตรประจำวันของพื้นที่ทำให้ฉากตลาดหรือวันงานบุญดูสมจริงมากขึ้น ฉันคิดว่าเมื่อสถานที่มีเอกลักษณ์และเรื่องราวในตัวเอง มันจะยกระดับบทและการแสดงไปด้วย เพราะนักแสดงต้องตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อมจริง ๆ ไม่ใช่แค่ฉากฉาบเรียบบนฉากถ่ายทำ ผลที่ได้คือการแสดงที่ละเอียดอ่อนและอิ่มเอมไปด้วยชั้นความหมาย ซึ่งยังคงติดตาตรึงใจฉันมาจนถึงตอนนี้

เราเลือกโลเคชันย่านท่าเรือเก่าที่มีคลื่นเสียงจากเรือและเงาเสาคอนกรีตทอดยาว เพราะย่ำค่ำทำให้แสงสีทองสลับกับเงาดำได้อย่างดรามาติก ซึ่งในมุมภาพมันช่วยย้ำความขัดแย้งของตัวละครได้ชัดเจน ฉากแรกที่คิดไว้เป็นการเดินเข้ามาช้า ๆ ระหว่างโกดังเก่า หยาดแสงสุดท้ายกระทบผิวน้ำและสะท้อนใต้ท้องเรือ การจับคู่องค์ประกอบแบบนี้ให้ความรู้สึกเปราะบางแต่หนักแน่นในเวลาเดียวกัน แสงย่ำค่ำทำให้รายละเอียดเล็ก ๆ อย่างสายเคเบิล เศษไม้ หรือควันจากรถกลายเป็นองค์ประกอบที่เล่าเรื่องได้ เราชอบการใช้โลเคชันเปิดที่มีทั้งพื้นที่กว้างและมุมซ่อนตัว เพราะทีมสามารถปรับมุมกล้องเล่นกับระยะชัดตื้นได้ง่าย และยังช่วยให้การถ่ายย้อนแสงในช่วงทไวไลท์ดูมีมิติ เหมือนฉากแปลก ๆ ใน 'Blade Runner 2049' ที่ใช้แสงและสภาพแวดล้อมเล่าอารมณ์ของโลก แม้จะเหนื่อยเรื่องการขออนุญาตและการจัดการเสียง แต่ภาพที่ได้คุ้มค่า — เป็นความทรงจำที่ยังทำให้ใจเต้นอยู่เสมอ