นกสีดำ ที่เห็นในกรุงเทพเป็นชนิดอะไร?

ภาพนกสีดำที่เห็นในกรุงเทพไม่ได้มีชนิดเดียวแต่มีหลายตัวที่คนเมืองคุ้นเคยและมักถูกเข้าใจผิดกันบ่อยๆ — แต่ถ้าให้แยกออกเป็นกลุ่มใหญ่ๆ จะมีทั้งฝูงกา/อีกาแบบที่พบตามตลาดและริมถนน กับนกขนาดเล็กกลางที่มักเกาะบนสายไฟหรือมุ่งล่าแมลงกลางอากาศ

ฉันมักเจอ 'House Crow' หรืออีกาบ้าน (อีกาเมือง) เยอะสุด เพราะมันชอบอยู่ใกล้คน เป็นอีกาขนาดกลาง ตัวสีดำที่เห็นยืนรวมกันบนหลังคาเสาไฟหรือคุ้ยหาขยะตามตลาด เสียงก๊าคๆ ดังชัดเจน อีกชนิดที่คล้ายกันแต่ตัวใหญ่กว่าและค่อนข้างหนักกว่าคืออีกาเขียวหรือตัวในวงศ์ Corvus ที่พบในเมืองใหญ่ได้เช่นกัน การสังเกตง่ายๆ คือดูขนาดและรูปร่างของจะงอยปาก: อีกาที่ตัวใหญ่จะมีจะงอยปากหนาและรูปร่างทึบกว่าพวกที่ตัวเล็ก

นกอีกกลุ่มหนึ่งที่คนมักเรียกว่านกสีดำคือ 'Black Drongo' ซึ่งมีหางหยักเป็นรูปตัววีหรือคล้อยเป็นคีบ มันตัวไม่ใหญ่มาก มักเกาะเดี่ยวบนเสาไฟหรือสายโทรศัพท์แล้วบินดิ่งฉกแมลงกลางอากาศ พฤติกรรมมันโดดเด่นเพราะชอบรักษาอาณาเขตและบางทีจะดุดันไล่นกที่ตัวใหญ่กว่าออกจากพื้นที่ นกอีกชนิดที่สีดำแต่มีความเงางามเห็นเป็นสีม่วงหรือเขียวมุกเมื่อตกแสงคือเกิ้งสตาร์ลิงหรือ 'Asian Glossy Starling' ซึ่งมักรวมฝูงบนต้นไม้ใหญ่ในสวนสาธารณะและย่านที่อยู่อาศัย

มีอีกชนิดที่ผู้คนนึกถึงคือ 'Asian Koel' เมื่อเป็นตัวผู้จะเป็นสีดำมันวาวและมีตาสีแดง เสียงร้องเป็นลักษณะเรียกคู่ที่ได้ยินชัดในย่านที่มีต้นไม้หนาแน่น แม้จะไม่ค่อยลงมาบินใกล้พื้นเท่าอีกา แต่เมื่อได้ยินเสียงก็แทบจะจำได้ทันที การแยกชนิดกันจริงๆ ให้ดูจากขนาด รูปร่างหาง สีเงา ความยาวจะงอยปาก และพฤติกรรม เช่น นกคุ้ยหาอาหารบนพื้นอย่างอีกาจะต่างจากนกที่ล่าแมลงกลางอากาศหรือที่ชอบเกาะรวมกันบนต้นไม้

สรุปก็คือ ในกรุงเทพนกสีดำที่พบบ่อยมีตั้งแต่ 'อีกา/กา' ที่คุ้นตาตามตลาดและหลังคา ไปจนถึง 'Black Drongo' ที่ชอบเกาะบนสายไฟ และนกเงางามอย่างสตาร์ลิงหรือแม้กระทั่งตัวผู้ของ 'koel' ที่เป็นสีดำมันวาว การสังเกตลักษณะภายนอกและพฤติกรรมการอยู่ร่วมกันจะช่วยให้แยกชนิดได้ง่ายขึ้น ส่วนตัวแล้วชอบมองการร่อนบินของนกพวกนี้ในเมือง เพราะแม้ภาพรวมจะดูธรรมดา แต่พอเริ่มสังเกตจริงๆ ก็พบรายละเอียดและนิสัยแปลกๆ ที่ทำให้เมืองดูมีชีวิตขึ้นมาอย่างไม่คาดคิด