ผีผ้าห่มปรากฏในนิยายหรือมังงะเรื่องไหนบ้าง?

ในแนวร่วมสมัยและงานสำหรับเด็ก ผีผ้าห่มมักโผล่เป็นตัวละครตอนสั้น ๆ ที่ทำหน้าที่ต่างกันไป ทั้งสร้างมุก ทั้งเป็นตัวนำความลึกลับ โดยที่ผมเจอบ่อยในมังงะสำหรับเด็กและซีรีส์ yokai สมัยใหม่

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือมังงะแฟรนไชส์ที่รวบรวมปีศาจหลากชนิดซึ่งมักมีคาแรกเตอร์แบบผ้าห่มเป็นหนึ่งในตัวละครรอง นอกจากนี้มังงะตลกเก่า ๆ ที่มีผีเป็นตัวเอกก็มีการ์ตูนตอนสั้น ๆ ซึ่งเอาแนวคิดผีผ้าห่มมาทำเป็นมุกบ้าน ๆ หรือบททดสอบความกล้าของตัวละครหลัก ผมชอบเวอร์ชันที่เปลี่ยนผีผ้าห่มให้กลายเป็นเพื่อนที่ไม่พูดหรือสัญลักษณ์ของความทรงจำ เพราะมันทำให้ตัวผีมีมิติขึ้นไม่ใช่แค่ผีหลอกทั่วไป

สรุปแบบไม่เป็นทางการคือ ถ้าคุณชอบมุมขำ ๆ หรือมุมเศร้าซ่อนอยู่ในงานโยไค ให้มองหามังงะรวมตอนหรือซีรีส์เด็ก ๆ ที่มักหยิบเอาไอเดียนี้ไปเล่น แล้วจะพบว่าผีผ้าห่มมีหลายหน้าตามากกว่าที่คิดจริง ๆ

มีเรื่องราวของผีผ้าห่มกระจายอยู่ทั้งในตำนานและงานศิลป์ญี่ปุ่นเก่า ๆ ที่ทำให้เราเห็นต้นแบบของสิ่งที่คนสมัยใหม่มองว่าเป็น ‘ผีผ้าห่ม’—หรือในภาษายูกัยคือ 'futon-kozo' มากกว่าที่คิด

ผมเติบโตมากับหนังสือภาพและภาพประกอบโบราณ จนชอบเปิดดูคอลเลกชันภาพปีศาจของศิลปินรุ่นเอโดะที่มักวาดสิ่งมีชีวิตแปลก ๆ โผล่มาในมุมเตียงหรือใต้ผ้าห่ม หนึ่งในคอลเลกชันที่คุ้นตาคือภาพในชุดคัมภีร์ภาพปีศาจเก่า ๆ ที่รวบรวม yokai ประเภทต่าง ๆ ซึ่งบางชิ้นมีลักษณะเหมือนเด็กน้อยหรือเงาเล็ก ๆ ห่อผ้าห่มวิ่งว่อน เป็นแรงบันดาลใจให้มังงะยุคหลังหยิบเอาไอเดียนี้ไปใช้

ถัดมาผมก็เจอการตีความของผีผ้าห่มในงานมังงะคลาสสิกที่เน้นเรื่องผีและ yokai เป็นหลัก บทบาทมักไม่ใช่ตัวร้ายใหญ่โต แต่เป็นตัวละครที่สร้างความขบขันหรือความน่าขนลุกแบบซื่อ ๆ บางตอนเล่าเป็นมุกว่าใครสักคนรู้สึกหนาวแล้วผ้าห่มหายไปเพราะผีตัวน้อยดึงไปเล่น บางตอนก็ใช้เป็นสัญลักษณ์ความเหงา เช่นภาพเด็กที่ผูกพันกับผ้าห่มแล้วผ้าเปลี่ยนเป็นสิ่งมีชีวิต ผมชอบวิธีที่ผู้เขียนบางคนเอารูปร่างเรียบง่ายของผ้าห่มมาใช้เล่าเรื่องความเป็นมนุษย์—ทั้งความอบอุ่นและความโดดเดี่ยว

นอกจากมังงะแล้ว เรื่องสั้นในหนังสือนิทานพื้นบ้านหรือรวมเล่าเรื่องผีก็มักมีตอนสั้นเกี่ยวกับผีที่ชอบนอนบนผ้าห่มหรือขโมยผ้า เรื่องพวกนี้อ่านง่ายและมักถูกดัดแปลงเป็นการ์ตูนสั้น ๆ ในอนิเมะหรือมังงะรวมตอน ผมจบด้วยความคิดว่าผีผ้าห่มเป็นหนึ่งในตัวอย่างที่ดีของไอเดียพื้นบ้านที่ปรับตัวไปตามยุค: บางครั้งเป็นมุขขำขัน บางครั้งเป็นเมตาโฟร์เล็ก ๆ เกี่ยวกับการเติบโตและการสูญเสีย แต่ที่แน่ ๆ คือเห็นเมื่อไหร่ก็ทำให้อยากพลิกหน้าต่อไปเรื่อย ๆ