เพลงประกอบของเรื่องที่มีไกรสรราชสีห์ คือเพลงอะไร

เพลงธีมที่ผูกกับไกรสรมักจะเป็นทำนองง่าย ๆ แต่ติดอยู่ในใจตลอดทั้งเรื่อง ผมชอบว่าทำนองนั้นไม่ต้องหวือหวาเพื่อจะทรงพลัง — มันเริ่มจากเปียโนโน้ตเดียว แล้วค่อย ๆ ถูกเติมด้วยสายไวโอลินและแผงคอร์ดที่กว้างขึ้น เมื่อตอนที่ไกรสรยืนเงียบ ๆ มองคนที่รักจากไป เสียงเพลงเวอร์ชั่นเปียโนเดี่ยวจะย้ำความเปราะบางของเขาได้อย่างตรงจุด แต่พอฉากเปลี่ยนเป็นความทรงจำหรือฉากย้อนอดีต เสียงสตริงเวอร์ชั่นเต็มจะดันความอารมณ์ให้กลายเป็นความโลดโผนและเจ็บปวดพร้อมกัน ในฐานะแฟนที่ตามดูมาหลายครั้ง ผมสังเกตว่าเดียวกันนี่แหละถูกใช้เป็น leitmotif ซ้ำ ๆ — เวลาฉากต้องการให้คนดูรู้สึกว่าไกรสรยังไม่จบกับเรื่องที่ผ่านมา เสียงธีมนี้จะโผล่มาเป็นเพียงแค่ 4-5 โน้ต แล้วค่อยขยายตัวจนกลายเป็นบทเพลงทั้งบท ถ้ามองในมุมดนตรี มันทำหน้าที่เป็นสะพานระหว่างปัจจุบันกับอดีตของตัวละคร เหมือนมันเป็น 'ตัวบอกทางอารมณ์' ของเขาเอง เมื่อฟังถึงท้ายเรื่อง เวอร์ชั่นสุดท้ายของเพลงจะรวมทั้งความสูญเสียและความยอมรับเข้าด้วยกัน — นั่นแหละที่ทำให้บทบาทของไกรสรยังคงอยู่ในใจผมไม่จาง

คำถามนี้ดึงความทรงจำเกี่ยวกับตัวละครชื่อคล้าย ๆ กันที่โผล่มาในงานหลายแบบมาให้คิดเล่น ๆ — มีทั้งตัวละครชื่อ 'Tilly' ในซีรีส์ไซไฟและภาพยนตร์เรื่อง 'Tully' ที่คนพูดถึงบ่อย ๆ ฉันนึกถึง 'Sylvia Tilly' จาก 'Star Trek: Discovery' ก่อน เพราะเป็นตัวละครที่แฟนๆ จำได้ง่าย เพลงประกอบสำคัญของซีรีส์นั้นเป็นธีมหลักที่คอมโพสโดย Jeff Russo ซึ่งมีบรรยากาศกว้างใหญ่และใช้เครื่องสายกับเปียโนผสมเสียงสังเคราะห์ ทำให้รู้สึกทั้งอบอุ่นและชวนตื่นเต้น แต่ถ้าคุณหมายถึงภาพยนตร์เรื่อง 'Tully' (2018) เพลงประกอบจะเป็นสกอร์ที่เน้นโทนอารมณ์ภายในมากกว่า จึงอยากรู้ว่าคุณหมายถึงเวอร์ชันไหน เพราะสองผลงานนี้ให้ความรู้สึกเพลงประกอบค่อนข้างต่างกันและผมมีความเห็นละเอียด ๆ ให้แบ่งอีกได้ตามที่คุณตั้งใจจะพูดถึง

มีผลงานชื่อคล้าย ๆ กันหลายชิ้นที่คนมักเรียกสั้น ๆ ว่า 'เขี้ยวราชสีห์' เลยทำให้ผมอยากขอเคลียร์ก่อนว่างานที่คุณหมายถึงเป็นแบบไหน — นิยาย ซีรีส์ เพลงประกอบภาพยนตร์ หรืออนิเมะ เพราะแต่ละสื่อมีศิลปินคนละชุดกันและคำตอบก็จะแตกต่างไปมาก ในมุมของคนที่ติดตามซาวด์แทร็ก ผมมักจะคิดถึงคนแต่งเพลงประกอบ (composer) หรือศิลปินที่ร้องธีมซิงเกิลเป็นหลัก ถ้าเป็นซีรีส์โทรทัศน์ไทย เพลงประกอบมักจะมาจากศิลปินป็อปหรืออินดี้ที่รับงานร้อง OST ส่วนภาพยนตร์ใหญ่ ๆ มักใช้นักแต่งเพลงที่มีประสบการณ์ทำสกอร์ให้งานภาพยนตร์โดยตรง ถ้าบอกได้ว่า 'เขี้ยวราชสีห์' ที่ถามเป็นงานประเภทไหน ผมจะบอกชื่อศิลปินหรือคณะนักดนตรีที่เกี่ยวข้องได้ชัดเจนกว่า ตอนนี้เลยรู้สึกค้างคาเหมือนเจอปริศนาเพลงดี ๆ ที่รอการคลายเงื่อน

เริ่มจากภาพซองแดงที่โผล่มาแวบแรกก็รู้เลยว่าบรรยากาศในฉากนั้นกำลังเล่าเรื่องเกี่ยวกับความเป็นมงคล เงินทองหรือการเริ่มต้นอะไรใหม่ ๆ ซึ่งเพลงที่มักถูกใช้เป็นเพลงประกอบสำหรับฉากที่มีซองแดงปรากฏบ่อยครั้งคือเพลง '恭喜恭喜' หรือที่คนไทยมักคุ้นหูกันในชื่อว่าเพลงตรุษจีนแบบดั้งเดิม ซึ่งเสียงทำนองและเนื้อเพลงให้ความรู้สึกสดใส ฉลอง และเปี่ยมด้วยความหวัง เหมาะกับภาพของซองแดงที่เป็นสัญลักษณ์แห่งโชคลาภและความปรารถนาดี ฉันสังเกตบ่อย ๆ ว่าเมื่อนักสร้างภาพยนตร์หรือซีรีส์ต้องการสื่อบรรยากาศวันตรุษจีน งานเลี้ยงครอบครัว หรือฉากมอบซองแดงให้กัน พวกเขามักเลือกใช้ทำนองที่คุ้นเคยแบบนี้เพื่อกระตุ้นความรู้สึกของคนดูแบบรวดเร็วและทรงพลัง เพลงที่มีลักษณะจังหวะเป็นมิตร เสียงระฆังหรือเครื่องเคาะที่ให้สัมผัสแบบเทศกาล จะช่วยเสริมภาพซองแดงให้รู้สึกมีน้ำหนักทางวัฒนธรรม และทำให้ฉากนั้นกลายเป็นโมเมนต์ที่ตราตรึง ทั้งนี้ไม่ได้หมายความว่าทุกผลงานจะใช้เพลงเวอร์ชันดั้งเดิมซ้ำ ๆ เพราะปัจจุบันมีการเรียบเรียงใหม่ในสไตล์ป๊อป แจ๊ส หรืออิเล็กทรอนิกส์ เพื่อให้เข้ากับมู้ดของเรื่องหรือรสนิยมผู้ชมรุ่นใหม่ นอกจากเพลงคลาสสิกแล้ว นักประพันธ์ดนตรีประกอบยังชอบใช้ธีมสั้น ๆ ที่อ้างอิงทำนองซ้ำ ๆ ของเพลงตรุษจีน เพื่อเป็นสัญลักษณ์เชื่อมโยงซองแดงกับความโชคดีหรือการเปลี่ยนแปลงสำคัญในโครงเรื่อง ตัวอย่างเช่นในหนังหรือซีรีส์ที่ต้องการสื่อการเริ่มต้นชีวิตคู่ การรับเงิ น หรือการคืนดีกัน ซาวด์แทร็กมักจะใส่โน้ตเล็ก ๆ ของทำนองที่ฟังแล้วนึกถึงซองแดงทันที แม้ผู้ชมบางคนจะไม่ได้ฟังภาษา แต่ก็รับรู้ความหมายจากการจับคู่อย่างธรรมชาติระหว่างภาพและเสียงได้ ฉันเองชอบเวลาที่ผู้กำกับเลือกใช้เวอร์ชันเรียบเรียงใหม่ เพราะมันทำให้ฉากคลาสสิกรู้สึกสดใหม่และเชื่อมต่อกับผู้ชมยุคปัจจุบันได้ดี สรุปก็คือ ถ้าพูดถึงเพลงประกอบของเรื่องที่มีซองแดงเป็นสัญลักษณ์ เพลงแบบที่มีทำนองตรุษจีนอย่าง '恭喜恭喜' หรือการเรียบเรียงทำนองแบบตรุษจีนจะเป็นตัวเลือกยอดนิยม เพราะมันทั้งเข้าใจง่ายและก่อให้เกิดอารมณ์ร่วม ฉันเองชอบความอบอุ่นและความหวังที่เพลงพวกนี้ส่งมาให้ในฉากเล็ก ๆ ของเรื่องราว มันทำให้ซองแดงไม่ใช่แค่กระดาษสีแดง แต่กลายเป็นสัญลักษณ์ของความปรารถนาดีที่สัมผัสได้จริง

ชื่อ 'ไกรสรราชสีห์' ฟังดูทรงพลังจนทำให้ฉันอยากวาดภาพฉากศึกกลางทุ่งที่มีธงสีทองโบกสะบัด จากที่อ่านและติดตามงานวรรณกรรมไทยกับนิยายแฟนตาซีต่างประเทศมานาน ฉันไม่พบว่า 'ไกรสรราชสีห์' เป็นตัวละครจากนิยายหรือซีรีส์ที่เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางแบบเดียวกับตัวละครในตำนานหรืองานระดับชาติ เหมือนกับตัวละครจาก 'รามเกียรติ์' หรือมหากาพย์โบราณอื่น ๆ ที่ชื่อมักถูกอ้างอิงบ่อยครั้ง นั่นทำให้ฉันเชื่อว่าเด็กชื่อนี้น่าจะมาจากงานเฉพาะกลุ่ม เช่น นิยายออนไลน์บนแพลตฟอร์มเว็บฟิค งานเขียนอิสระ หรือแม้แต่บทบาทสมมติในการเล่นเกมหรือแคมเปญโต๊ะเกม (RPG) ที่ผู้แต่งตั้งใจตั้งชื่อให้มีเอกลักษณ์และความยิ่งใหญ่ ทั้งนี้ก็เป็นไปได้ว่าเป็นตัวละครในนิยายไทยร่วมสมัยที่ยังไม่เป็นที่รับรู้วงกว้าง เพราะชื่อแบบนี้เหมาะกับคาแรกเตอร์ผู้นำหรือวีรบุรุษอย่างชัดเจน ฉันจบภาพในหัวด้วยภาพการเผชิญหน้าที่เข้มข้น — ถ้าเจอเรื่องที่มีชื่อนี้จริง ๆ คงน่าสนุกที่ได้พลิกอ่านดูว่าบทบาทเป็นฮีโร่หรือร้าย

พอได้ยินคำว่า 'ราชสีห์กับหนู' ใจก็พองเหมือนกลับไปเป็นเด็กอีกครั้ง ฉันอยากหยิบหนังสือเล่มนั้นขึ้นมาดูซ้ำๆ เสมอ เพราะเวอร์ชันที่มักจะโผล่ในร้านหนังสือตามแผงภาพประกอบคือหนังสือภาพสวยๆ ที่ตีความนิทานอีสปในรูปแบบภาพเล่าเรื่อง หนึ่งในฉบับที่เห็นบ่อยและคุยกันมากคือ 'The Lion & the Mouse' ของ Jerry Pinkney ซึ่งภาพเขาใช้สีน้ำละเอียดและการจัดองค์ประกอบทำให้ฉากเงียบๆ มีพลวัต ถึงจะมีคำพูดในเล่มน้อย แต่ภาพเล่าอารมณ์ได้ชัดเจน ฉันชอบที่เล่มนี้ทำให้บทเรียนเรื่องความเมตตาและการตอบแทนความดีดูเป็นธรรมชาติ ไม่ฉาบฉวย นอกจากนั้น ร้านหนังสือใหญ่ๆ มักมีรวมเล่มนิทานอีสปที่รวมเรื่อง 'ราชสีห์กับหนู' ไว้ด้วย ในรวมเล่มพวกนี้ภาพประกอบและน้ำเสียงการเล่าเปลี่ยนไปตามศิลปิน บางฉบับเน้นฮิวโมร์ บางฉบับเน้นดราม่า ฉันมักเลือกฉบับที่ภาพสะท้อนเทกซ์ให้ความหมายใหม่เพราะมันทำให้เรื่องคลาสสิกนี้ไม่เก่า ยังไงถ้าชอบสัมผัสภาพ ลองมองหาปกที่ภาพเด่นๆ และคำโปรยที่บอกว่าเป็นฉบับตีความใหม่ จะได้เล่มที่ให้มุมมองสดๆ ในการอ่านครั้งต่อไป

ฉันยังคงหลงใหลในท่อนเปิดของ 'ราชสีห์' ที่มันฉายภาพโลกได้ทันที — นั่นคือเหตุผลที่สำหรับฉันเพลงที่โดดเด่นที่สุดคืo 'Circle of Life' ซึ่งกลายเป็นซิกเนเจอร์ของทั้งภาพยนตร์และยุคสมัย เพลงทั้งเพลงถูกวางโครงสร้างโดยทีมสองฝั่ง: ส่วนดนตรีประกอบฉาก (score) เป็นผลงานของ ฮานส์ ซิมเมอร์ ที่สอดประสานออร์เคสตราเข้ากับจังหวะและโทนดนตรีแอฟริกันได้อย่างลงตัว ขณะที่เพลงหลัก ๆ อย่าง 'Circle of Life', 'Hakuna Matata' และ 'Can You Feel the Love Tonight' มาจากคู่มือเพลงของ เอลตัน จอห์น ร่วมกับคนเขียนเนื้อ ทิม ไรซ์ สิ่งที่ทำให้ 'Circle of Life' เด่นคือการผสมผสานเสียงประสานแบบเคลือบชั้นและคอรัสแอฟริกัน (Lebo M มีบทบาทสำคัญในส่วนนี้) ซึ่งเปิดเรื่องได้เป็นฉากที่ทั้งยิ่งใหญ่และมีความหมายทางอารมณ์ ฉากยืนบนหินที่เห็นแสงอาทิตย์ขึ้นพร้อมท่อนสวดเชือดหัวใจผู้ชมได้เสมอ นี่แหละคือเสียงที่ยังติดอยู่ในหัวฉันทุกครั้งที่คิดถึงภาพยนตร์เรื่องนี้

ชื่อ 'ไกรสรราชสีห์' ฟังแล้วเหมือนชื่อฮีโร่ในนิยายผสมตำนานมากกว่าจะเป็นชื่อต้นฉบับที่มีผู้แต่งคนเดียวชัดเจน ผมคิดว่าสถานการณ์ที่เจอชื่อแบบนี้มีสองทางหลัก: หนึ่งอาจเป็นตัวละครจากนิยายสมัยใหม่ที่เขียนลงเว็บหรือหนังสืออิสระซึ่งไม่ได้เป็นผลงานคลาสสิกที่มีการอ้างอิงอย่างกว้างขวาง อีกทางหนึ่งอาจเป็นชื่อที่มาจากการดัดแปลงตำนานพื้นบ้านหรือมหากาพย์ไทยแล้วนักประพันธ์สมัยใหม่หยิบมาใช้ ฉันเองมักเจอชื่อลักษณะนี้ในนิยายแปลกใหม่ของนักเขียนหน้าใหม่มากกว่าจะพบในตำราสมัยเก่า ถ้าต้องเดาจริง ๆ ผมจะให้สมมติฐานว่าชื่อนี้น่าจะมีที่มาจากงานเขียนยุคหลังหรือแฟนฟิคที่กลายเป็นต้นฉบับของผลงานต่อ ๆ มา มากกว่าจะมาจากนักประพันธ์คลาสสิกคนใดคนหนึ่ง แต่นี่เป็นความเห็นเชิงตีความ ไม่ใช่การยืนยันเชิงเอกสาร เพราะชื่อแบบนี้ยังไม่ปรากฏเป็นที่รู้จักในวงกว้างสำหรับฉัน

เพลงเปิดจาก '刺客伍六七' ที่ติดหูคนดูจนกลายเป็นมุมนึงของอินเทอร์เน็ตเลยแหละ — เสียงกีตาร์สดผสมกับจังหวะกระฉับกระเฉงทำให้มันจำง่ายและเล่นซ้ำได้เรื่อย ๆ ฉันชอบฟังเพลงนี้ตอนเพลิงงานวุ่น ๆ เพราะท่อนฮุคมันดึงพลังได้ดี พักหนึ่งเคยเห็นคนเอาท่อนเปิดมาทำมิกซ์กับเต้นสั้น ๆ ในแอปต่าง ๆ พอเห็นแล้วยิ้มตาม ทั้งที่เนื้อเพลงเองไม่ได้ซับซ้อน แต่วิธีเรียบเรียงดนตรีและเสียงร้องที่มีสีเท่ ๆ ทำให้มันกลายเป็นเอกลักษณ์ของซีรีส์ได้แบบไม่ต้องพยายามมาก ความสนุกอีกอย่างคือการได้ฟังเวอร์ชันโคฟเวอร์จากนักร้องอินดี้หรือเวอร์ชันแบนด์ที่เปลี่ยนจังหวะ เพลงแบบนี้เหมาะจะเป็นไตเติ้ลธีมเพราะมันทำหน้าที่บอกโทนและนิสัยตัวละครได้ในสามสิบวินาที จบเพลงแล้วรู้สึกว่าอยากกลับไปดูฉากต่อไปทันที

เคยสงสัยเหมือนกันว่าการ์ตูนไทยคลาสสิกอย่าง 'ไกรทอง' จะมีเพลงประกอบไหม ตอนเด็กๆ นั่งจ้องจอทีวีเช้าวันเสาร์ด้วยความตื่นเต้น เสียงดนตรีไทยโบราณผสมเพลงสมัยใหม่ตอนเปิดเรื่องยังจำได้จนถึงทุกวันนี้ นอกจากเพลงเปิดที่ติดหูแล้ว แต่ละตอนยังมีเพลงบรรเลงช่วงต่อสู้หรือฉากสำคัญด้วย เครื่องดนตรีไทยอย่างซอด้วง ซออู้ ระนาด ผสมกับดนตรีสากล ทำให้เกิดอารมณ์ร่วมได้ดี เผลอๆ ตอนนี้ยังฮัมตามได้บ้างเลยนะ