แฮร์รี่พอตเตอร์ 5 หนังสือเสียงมีใครพากย์บ้าง

เสียงพากย์ที่แฟนหนังสือเสียงมักจะคุยกันคือสองคนนี้: Stephen Fry กับ Jim Dale ซึ่งเป็นชื่อที่ผมได้ยินบ่อยที่สุดเวลาเพื่อน ๆ พูดถึงฉบับภาษาอังกฤษของ 'Harry Potter and the Philosopher's Stone' หรือที่ไทยเรียกว่า 'แฮร์รี่ พอตเตอร์กับศิลาอาถรรพ์' ดิฉันชอบเปรียบเทียบสไตล์ทั้งสองคน เพราะคนละแบบชัดเจน: Stephen Fry ให้โทนเสียงอบอุ่น เรียบแต่แฝงอารมณ์ละเอียด เหมาะกับการเล่าแบบเป็นผู้ใหญ่พาเด็กเข้าโลกเวทมนตร์ ส่วน Jim Dale จะอิมโพรไวส์กับเสียงตัวละครเก่ง ทำให้ฉากที่ต้องเปลี่ยนเสียงบ่อย ๆ มีชีวิตชีวาอย่างเห็นได้ชัด ถ้าต้องเลือกจริง ๆ ดิฉันมักจะกลับไปฟังเวอร์ชันของ Jim Dale เวลาต้องการความสนุกสนานของตัวละคร แต่ถ้าอยากฟังเวอร์ชันที่เน้นบรรยากาศและน้ำเสียงนุ่ม ๆ Stephen Fry ก็ทำได้ดี ทั้งคู่มีแฟนเหนียวแน่นต่างกันไป จบบทนี้ด้วยความคิดว่าเสียงที่ชอบสุดคงขึ้นกับว่าคุณอยากได้การฟังแบบไหนเป็นเพื่อนในการอ่านหนังสือ

เสียงอ่านฉบับอังกฤษของ 'Harry Potter and the Order of the Phoenix' ที่ติดหูฉันมากที่สุดคือเสียงของ Stephen Fry น้ำเสียงของเขาอัดแน่นไปด้วยความอบอุ่นกับมุกตลกร้ายเล็กน้อย ทำให้ฉากที่เป็นบทพูดระหว่างครูและนักเรียนหรือการบรรยายปรากฏเป็นภาพชัดเจนขึ้น ตอนฟังแล้วเหมือนได้นั่งอ่านหนังสือกับเพื่อนผู้ใหญ่ที่เล่าเรื่องอย่างสนุกสนานแต่ก็ยังคงมีน้ำหนักทางอารมณ์ในฉากเศร้า ฉันชอบการเปลี่ยนโทนเสียงเมื่อเข้าสู่ฉากตึงเครียด ซึ่งทำให้การเดินเรื่องของ 'Harry Potter and the Order of the Phoenix' ไม่รู้สึกยืดเยื้อแม้ความยาวจะมาก ถ้าชอบการบรรยายที่ให้รายละเอียดตัวละครและมีการขึ้นลงของน้ำเสียงค่อนข้างละเอียด Stephen Fry คือคนที่ตอบโจทย์ สำหรับฉันแล้วเวอร์ชันนี้กลายเป็นตัวเลือกแรกเมื่ออยากฟังทั้งเล่มอีกครั้ง

เสียงบรรยายของ 'Harry Potter and the Half-Blood Prince' มีสองเวอร์ชั่นหลักที่แฟนๆ ทั่วโลกคุ้นเคย ขึ้นอยู่กับว่าคุณฟังฉบับอเมริกันหรือฉบับอังกฤษ: ฉบับอังกฤษมักเป็นเสียงของ Stephen Fry ขณะที่ฉบับอเมริกันจะเป็นการบรรยายโดย Jim Dale ผมชอบพูดถึงความแตกต่างของทั้งสองคนตรงจังหวะนี้—Stephen Fry มักจะมีสำเนียงอังกฤษเรียบลื่น เสียงนุ่ม และน้ำเสียงเล่าเรื่องที่เป็นกันเอง ทำให้ซีนที่หนักหน่วงอย่างฉากความทรงจำในเพนซิฟ์หรือช่วงที่ดัมเบิลดอร์สอนแฮร์รีรู้สึกจริงจังและอบอุ่น ในทางกลับกัน Jim Dale เจ๋งในการเปลี่ยนโทนเสียงและทำคาแรกเตอร์ให้ชัด มีการเล่นเสียงที่หลากหลาย ทำให้ตัวละครรองหลายตัวโดดเด่นขึ้นมา ฉันมักแนะนำให้เลือกตามอารมณ์ของการฟัง ถ้าต้องการฟังแบบผ่อนคลายและชอบสำเนียงบริติช ให้ลอง Stephen Fry แต่ถ้าอยากได้ความมีชีวิตชีวาและเสียงคาแรกเตอร์ที่หลากหลาย Jim Dale จะตอบโจทย์ได้ดี ทั้งสองคนต่างก็ทำงานกับซีรีส์เล่มนี้ตลอดทั้งชุด ดังนั้นไม่ว่าจะเลือกฉบับไหนก็ได้ประสบการณ์การฟังที่ยอดเยี่ยม เหลือแค่ความชอบส่วนตัวเท่านั้นที่จะตัดสินใจให้ลงตัว

บอกตรงๆว่า ตอนเป็นแฟนหนังสือและหนังชุด 'แฮร์รี่ พอตเตอร์' ฉันมักจะนึกถึงเสียงพากย์ไทยที่พาเรื่องราวเข้าถึงใจคนไทยได้ดี ถึงกระนั้นเรื่องรายชื่อนักพากย์หลักของฉบับพากย์ไทยไม่ได้มีคำตอบเดียวแน่นอน เพราะมีหลายเวอร์ชันที่ถูกพากย์ในช่วงเวลาและช่องทางต่างกัน—ฉบับโรง ฉบับดีวีดี/บลูเรย์ และฉบับที่ฉายทางโทรทัศน์ ซึ่งแต่ละฉบับมักจะใช้ทีมพากย์ที่ต่างกันเล็กน้อยหรือมากตามผู้ผลิตและสัญญาลิขสิทธิ์ ณ เวลานั้น ในมุมมองของคนที่โตมากับการดูหนังภาษาไทย เสียงพากย์หลักที่คนจดจำได้จะครอบคลุมตัวละครสำคัญอย่างแฮร์รี่ เฮอร์ไมโอนี่ รอน อัลบัส ดัมเบิลดอร์ เซเวรัส สเนป และลอร์ดโวลเดอมอร์ แต่รายชื่อคนพากย์ที่แท้จริงจะแตกต่างกันไปตามเวอร์ชัน: บางเวอร์ชันจะให้ความสำคัญกับนักพากย์รุ่นเก๋าที่มีเสียงเป็นเอกลักษณ์ ขณะที่เวอร์ชันที่ฉายทางทีวีก็มักจะใช้ทีมนักพากย์ที่ผู้ชมทีวีรู้จักดี การจะชี้ชัดว่าใครพากย์ใครบ่อยที่สุด จึงต้องอ้างอิงกับเครดิตของฉบับนั้นๆ เพราะเครดิตท้ายเรื่องของแผ่นดีวีดี/บลูเรย์หรือข้อมูลประกาศของสถานีฉายมักจะบอกชื่อทีมพากย์อย่างชัดเจน ส่วนตัวแล้ววิธีที่ฉันใช้เมื่อต้องการรู้ชื่อนักพากย์ไทยสำหรับหนังเรื่องโปรด คือมองเครดิตของฉบับที่เคยดูแล้วจดใส่สมุดเล็กๆ ไว้—บางครั้งเสียงที่คุ้นชินจะติดกับความทรงจำมากกว่าแค่ชื่อบนกระดาษ ดังนั้นการระบุว่า "นักพากย์หลักมีใครบ้าง" คำตอบที่ตรงที่สุดคือ: ให้ระบุเวอร์ชันที่ต้องการ (โรง/ดีวีดี/ทีวี) แล้วดูเครดิตของเวอร์ชันนั้น เพราะฉบับต่างๆ ให้ผลงานการพากย์ที่แตกต่างและสร้างความทรงจำที่ไม่ซ้ำกันไปในแต่ละช่วงเวลา

รู้ไหมว่าในบ้านเรามีเวอร์ชันพากย์ไทยของ 'Harry Potter' หลายรุ่นและเสียงแฮร์รี่ไม่ได้มีเพียงคนเดียวตลอดทั้งชุด ผมโตมากับการดูพากย์ไทยทางทีวีซึ่งจำได้ว่าบางฉบับเลือกใช้ทีมพากย์ที่เปลี่ยนไปตามช่องและการจัดจำหน่าย ทำให้เสียงของแฮร์รี่ในความทรงจำของคนไทยอาจต่างกันไปตามว่าใครดูจากโรงหนัง ดีวีดี หรือการออกอากาศทางช่องทีวี ผมชอบฟังเครดิตท้ายเรื่องเพราะได้เห็นชื่อคนที่อยู่เบื้องหลัง แต่ละเวอร์ชันมักมีนักพากย์หลักคนหนึ่งสำหรับแฮร์รี่ในแต่ละช่วงวัย บางครั้งเสียงของแฮร์รี่ในฉบับดีวีดีจะต่างจากฉบับฉายทีวี และมีนักพากย์บางคนที่แฟนๆ จำได้จากการทำเสียงให้แฮร์รี่ในหลายตอนจนกลายเป็นเสียงที่คุ้นเคย ตอนที่ผมกลับมาดูฉากที่แฮร์รี่เห็นกระจกโบราณครั้งแรก เสียงพากย์ที่อบอุ่นและพร่าของเขาทำให้ฉากนั้นได้ความหมายขึ้นมาอีกแบบหนึ่ง การพากย์ไทยไม่ใช่แค่การแปลคำพูด แต่เป็นการตีความคาแร็กเตอร์ด้วยเสียง—โทน การลากสระ การเว้นจังหวะ ล้วนส่งผลต่อความรู้สึกที่ผู้ชมได้รับ ผมจึงมักสังเกตว่าถ้าทีมพากย์เปลี่ยน เสียงแฮร์รี่จะกลายเป็นเด็กกว่าหรือโตขึ้น ทั้งนี้ขึ้นกับการตัดต่อและการเลือกนักพากย์ที่เข้ากับภาพรวมของหนัง เวลานึกถึงฉากต่อสู้หรือฉากซึ้งๆ ผมมักจะย้อนกลับไปหาเวอร์ชันที่เสียงพากย์จับอารมณ์ตัวละครได้ดีที่สุดสำหรับผม—นั่นคือเหตุผลที่ผมชอบสะสมหลายๆ เวอร์ชันเอาไว้ดูเปรียบเทียบ ยิ่งได้ฟังเสียงพากย์หลายคนยิ่งเข้าใจความแตกต่างในการตีความตัวละครมากขึ้น และบางครั้งก็ได้ความเพลินแบบต่างกันด้วย

คนที่ชอบฟังหนังสือเสียงมักจะถามเรื่องนี้บ่อย ๆ เพราะเวอร์ชันบรรยายมีผลกับอารมณ์ของเรื่องมาก ฉันเคยฟังทั้งสองเวอร์ชันของ 'Harry Potter and the Order of the Phoenix' แล้วจะบอกเลยว่าเสียงบรรยายที่โดดเด่นมีสองคนหลัก ๆ: เวอร์ชันอังกฤษแบบที่วางจำหน่ายในสหราชอาณาจักรบรรยายโดย Stephen Fry ในขณะที่เวอร์ชันอเมริกันจะเป็นของ Jim Dale ทั้งสองคนทำงานได้ยอดเยี่ยม แต่ให้ความรู้สึกต่างกันชัดเจน — Fry ให้โทนอ่อนนุ่ม มีความเป็นผู้เล่าแบบเป็นมิตรและมีน้ำเสียงอังกฤษที่ทำให้บรรยากาศบางช่วงดูอบอุ่นขึ้น ส่วน Dale จะเล่นกับโทนเสียงและมิติของตัวละครเยอะกว่า เหมาะกับคนที่ชอบฟังการทำเสียงตัวละครที่หลากหลายและมีลูกเล่น เมื่อฟังฉันสังเกตว่า Fry จะพาเราเข้าไปในโลกของเรื่องได้แบบลื่นไหล เหมือนผู้ใหญ่คอยเล่านิทานให้ฟัง ในขณะที่ Dale มักจะฉีกมิติให้แต่ละตัวละครมีบุคลิกชัดเจน จะได้อารมณ์การแสดงสดมากขึ้น ถาคห้าเป็นภาคที่โทนค่อนข้างมืดขึ้น มีช่วงที่อารมณ์หนักและนิ่ง การเลือกคนบรรยายจึงสำคัญ: ถ้าอยากได้การเล่าแบบคละเคล้าความเศร้าและความหวังพร้อมกัน Fry อาจตอบโจทย์ แต่ถ้าอยากได้การแยกบุคลิกตัวละครชัด ๆ Dale จะให้ความบันเทิงแบบตรงไปตรงมามากกว่า สรุปสั้น ๆ ว่าถ้าต้องเลือกตอนที่ฟังระหว่างการเดินทางยาว ๆ ฉันมักจะสลับระหว่างสองเวอร์ชันนี้ขึ้นกับอารมณ์ของวัน แต่ไม่ว่าจะเป็นใคร ทั้งคู่ต่างเติมชีวิตให้กับหนังสืออย่างเต็มที่

เสียงบรรยายของ 'แฮร์รี่ พอตเตอร์' ฉบับภาษาอังกฤษที่คนทั่วโลกมักพูดถึงมีสองคนหลัก ๆ คือ Stephen Fry กับ Jim Dale — ทั้งคู่มีสไตล์ต่างกันจนเลือกไม่ยากเมื่อรู้ว่าตัวเองชอบแบบไหน ผมมักจะเล่าให้เพื่อนฟังว่าถ้าต้องการบรรยากาศอบอุ่นแบบอังกฤษโบราณ เสียงของ Stephen Fry ให้ความรู้สึกนุ่ม ลื่น และมีอารมณ์ขันแบบสุภาพ เขาพาเรื่องตั้งแต่บทเปิดอย่างตอน 'The Boy Who Lived' ให้กลิ่นอายบ้านเมืองอังกฤษมากกว่าที่เคยฟัง ส่วนการใส่น้ำหนักกับคำพูดของเขาเวลาบรรยายฉากที่ต้องการความสงบหรือความประหลาดใจทำได้ละเมียดสุด ๆ ในขณะที่ผมให้ความชื่นชม Jim Dale สำหรับเวอร์ชันอเมริกัน เพราะเขาสร้างเสียงตัวละครได้หลากหลายจนรู้สึกเหมือนฟังละครวิทยุ Jim Dale จะเปลี่ยนโทนเสียง รวดเร็ว และเล่นมุกเสียงตัวละครเล็ก ๆ ที่ทำให้ฉากงานบอลหรือฉากการแข่งขันมีชีวิตชีวาขึ้นมาก เมื่อฟังสองคนนี้เทียบกันแล้ว ผมมักเลือก Stephen Fry เพื่อการฟังแบบผ่อนคลายตอนกลางคืน แต่ถาต้องการความสนุกและสีสันของตัวละคร Jim Dale ก็เป็นตัวเลือกที่ทำให้ยิ้มได้อยู่ดี

ดิฉันสะสมหนังสือเสียงมานานจนรู้ว่าชื่อผู้บรรยายของฉบับภาษาไทยไม่ได้มีเพียงคนเดียวสำหรับทั้งชุด 'แฮร์รี่พอตเตอร์' ทั้งเจ็ดเล่ม ประสบการณ์ส่วนตัวบอกเลยว่าในตลาดไทยมีหลายฉบับ: บางชุดเป็นการผลิตอย่างเป็นทางการโดยสำนักพิมพ์ที่มีลิขสิทธิ์ ซึ่งมักจะเลือกผู้บรรยายคนเดียวให้อ่านครบทั้งซีรีส์เพื่อความต่อเนื่อง ขณะที่บางฉบับที่วางจำหน่ายบนแพลตฟอร์มดิจิทัลหรือเป็นการกระจายเสียงจะใช้ทีมผู้บรรยายหรือมีการเปลี่ยนผู้เล่าในแต่ละเล่ม ดังนั้นเมื่าฟังแล้วจะได้อารมณ์การเล่าเรื่องที่ต่างกันอย่างชัดเจน ถ้าเปรียบเทียบกับหนังสือเสียงฉบับไทยเรื่องอื่น ๆ อย่าง 'The Hobbit' ที่ฉันฟังมาก่อน ก็มีทั้งฉบับที่อ่านโดยนักพากย์เดี่ยวและฉบับที่ทำเป็นรายการเสียงพร้อมบทบาทหลายคน ผลเลยออกมาไม่เหมือนกันเลย — บางคนชอบแบบเสียงเดียวที่ต่อเนื่อง บางคนชอบแบบที่แยกเสียงตามตัวละคร คุณอาจจะเคยเจอเวอร์ชันไทยที่ผู้บรรยายเป็นนักพากย์มืออาชีพคนหนึ่ง หรือเวอร์ชันที่เอานักแสดงมาอ่านเป็นพิเศษ ซึ่งทั้งหมดนี้เกิดขึ้นกับฉบับไทยของ 'แฮร์รี่พอตเตอร์' ด้วย สรุปสั้น ๆ แบบเล่าให้เพื่อนฟังก็คือ: ไม่มีผู้บรรยายคนเดียวสากลสำหรับทุกฉบับภาษาไทย แต่มีหลายเวอร์ชันและแต่ละเวอร์ชันก็ให้รสชาติการฟังที่ต่างกันตามคนอ่านและรูปแบบการผลิต — นี่แหละเสน่ห์ของการสะสมฉบับเสียงที่ชวนให้เปรียบเทียบอยู่บ่อย ๆ

เรื่องผู้บรรยายหนังสือเสียง 'แฮร์รี่ พอตเตอร์ กับศิลาอาถรรพ์' ในภาษาไทยค่อนข้างซับซ้อนกว่าที่คนทั่วไปคิด ผมเคยเจอคำถามนี้บ่อย ๆ ในกลุ่มคนชอบฟังหนังสือเสียง เพราะจริง ๆ แล้วมีหลายเวอร์ชันที่ถูกผลิตออกมา ทั้งฉบับที่สำนักพิมพ์ไทยทำเป็นชุดอย่างเป็นทางการและฉบับที่เป็นไฟล์แจกหรือจัดทำโดยร้านหนังสือออนไลน์ แต่ละฉบับอาจใช้คนบรรยายคนละคน บางครั้งเป็นนักพากย์อาชีพ บางครั้งเป็นผู้แปลหรือทีมผลิตที่อ่านให้ฟัง ในนามของคนที่ชอบฟังเรื่องนี้ ผมมักจะแนะนำให้ดูเครดิตของไฟล์หรือปกซีดีตรง ๆ เพราะตรงนั้นจะบอกชื่อผู้บรรยายอย่างชัดเจน ถ้าต้องการหาเวอร์ชันที่เป็นทางการ วิธีที่ผมใช้บ่อยคือตรวจจากหน้าผลิตภัณฑ์ของสำนักพิมพ์หรือแพลตฟอร์มขายหนังสือเสียง เช่น ร้านค้าออนไลน์หรือแอปฟังหนังสือเสียง มักจะมีข้อมูลว่าใครเป็นผู้บรรยาย บางครั้งถ้าซื้อจากแพลตฟอร์มสตรีม มันจะแสดงชื่อผู้บรรยายในหน้ารายละเอียดของแทร็กด้วย นั่นทำให้รู้แน่ชัดว่าเวอร์ชันที่เรากำลังฟังคือใครอ่านให้ฟัง ผมชอบฟังตัวอย่างสั้น ๆ ก่อนซื้อเพื่อเช็กน้ำเสียงด้วย เพราะบางคนชอบสไตล์การเล่าแบบเดียว บางคนก็ชอบอีกแบบหนึ่ง และนั่นเป็นเหตุผลที่การระบุชื่อผู้บรรยายมีความสำคัญจริง ๆ

ตั้งแต่ได้ยินคำถามนี้ครั้งแรก ฉันรู้สึกอยากเล่าให้ยาวเลยเพราะว่ามีข้อมูลเยอะพอสมควรเกี่ยวกับเวอร์ชันหนังสือเสียงของ 'แฮร์รี่ พอตเตอร์' ในไทย ฉันเคยฟังทั้งเวอร์ชันภาษาไทยและภาษาอังกฤษมาแล้ว ในไทยมีการทำหนังสือเสียงที่เป็นฉบับแปลภาษาไทยออกมาเป็นทางการ โดยมักจะเป็นการร่วมมือระหว่างสำนักพิมพ์เจ้าของลิขสิทธิ์และแพลตฟอร์มจำหน่ายหนังสือเสียง ซึ่งบางครั้งมาในรูปแบบไฟล์ดาวน์โหลดหรือสตรีมมิ่งผ่านแอป ส่วนคุณภาพขึ้นกับผู้อ่านหรือผู้พากย์เสียงที่สำนักพิมพ์เลือก มีทั้งคนพากย์ที่เล่นโทนได้สนุกและคนที่อ่านเรียบ ๆ แต่เน้นความเข้าใจ ถ้าต้องเลือก ฉันมักจะแนะนำให้เริ่มจากฉบับอ่านไทยสำหรับคนที่อยากติดตามเรื่องราวแบบไม่สะดุดกับศัพท์หรือสำเนียง แล้วค่อยขยับไปฟังฉบับภาษาอังกฤษถ้าต้องการลิ้มรสการตีความตัวละครแบบต้นฉบับ บางเล่มมีการทำเสียงประกอบเล็กน้อย บางเล่มเป็นการอ่านเรียบ ๆ แต่ทั้งนี้อยากให้คำนึงถึงสิทธิ์และช่องทางจำหน่ายที่ถูกต้อง เพราะงานนี้มีทั้งเวอร์ชันทางการและผลงานที่แฟน ๆ ทำขึ้นเอง ซึ่งคุณภาพและความถูกต้องของเนื้อหาแตกต่างกัน การฟังแบบถูกลิขสิทธิ์จะให้ประสบการณ์ที่สมบูรณ์กว่า