ใครเป็นคนแต่งเพลงกรุ๊งกริ๊งและเนื้อเพลงคืออะไร?

เสียง 'กรุ๊งกริ๊ง' ที่เราได้ยินกันบ่อยๆ ไม่ได้เกิดจากเพลงหรือซีรีส์เรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ แต่เป็นคำเลียนเสียงที่ถูกหยิบมาใช้ซ้ำในสื่อหลายรูปแบบจนกลายเป็นเครื่องหมายการค้าเสียงหนึ่งของความน่ารักหรือการเตือน ผมมักจะนึกถึงจิงเกิลสั้นๆ ในรายการเด็กเก่า ๆ หรือเสียงกริ่งโรงเรียนที่ถูกดัดแปลงเป็นเมโลดี้เล็กๆ ในเพลงประกอบรายการวิทยุและโทรทัศน์ ชิ้นดนตรีสั้นๆ แบบนี้ถูกออกแบบให้ติดหูทันที ทำให้ผู้ฟังจดจำอารมณ์ของฉากหรือแบรนด์ได้โดยไม่ต้องมีคำอธิบายมากนัก เมื่อฟังย้อนไปก็เห็นว่ามันเป็นวัฒนธรรมการใช้เสียงมากกว่าจะเป็นผลงานเดียว ผมชอบที่เสียงเล็กๆ นี้สามารถเรียกความทรงจำทั้งวัยเด็กและบรรยากาศของรายการได้อย่างรวดเร็ว มันเป็นตัวอย่างเล็กๆ ของความฉลาดในการออกแบบเสียงที่ไม่ได้ขึ้นกับแหล่งกำเนิดเดียวเลย

เพลง 'ฉันมันเป็นคนแบบนี้' มักถูกพูดถึงในฐานะเพลงที่ตรงไปตรงมาและไม่อ้อมค้อม เมื่อฟังครั้งแรกฉันรู้สึกว่านี่คือบทสนทนาสั้น ๆ กับตัวเองที่ถูกถ่ายทอดออกมาผ่านทำนองและถ้อยคำที่เรียบง่ายแต่ชัดเจน ฉันเชื่อว่าเพลงนี้ถูกสร้างขึ้นจากนักแต่งเพลงที่ถนัดการเขียนเรื่องส่วนตัวและความซื่อสัตย์ในน้ำเสียงของศิลปิน ซึ่งบ่อยครั้งจะมีการร่วมเขียนกันระหว่างนักร้องกับทีมเพลงของค่าย ทำให้เนื้อหาดูเหมือนบทบันทึกชีวิตจริงมากกว่าการแต่งขึ้นมาเพื่อโพยขายแบบทันทีทันใด ในเชิงเนื้อหาเพลงจะเน้นการยอมรับตัวตน—ยอมรับข้อดีข้อด้อยและบอกกล่าวคนรอบข้างตรง ๆ ว่า 'ฉันมันเป็นคนแบบนี้' ไม่ได้พยายามขอโทษสำหรับความไม่สมบูรณ์แบบ ผมชอบมองเพลงนี้เหมือนบทสนทนาระหว่างตัวเอกกับความคาดหวังของสังคม จังหวะและการเรียบเรียงมักไม่หวือหวา ให้พื้นที่กับเนื้อร้องได้สื่อสารมากกว่า เสียงร้องที่จริงจังแต่ไม่ดราม่าทำให้ข้อความของเพลงเข้าถึงได้ง่าย แรงบันดาลใจที่ผมอ่านออกมาจากโครงสร้างของเพลงคือเหตุการณ์ในชีวิตประจำวันที่ทำให้คนเราต้องตัดสินใจแบบไม่ง้อใคร—การยอมรับความเป็นมนุษย์ที่มีทั้งรัก ทั้งเจ็บ ทั้งหัวเราะ เหมือนกับเพลงแนวเล่าเรื่องของศิลปินแนวโฟล์กหรือป็อป-บัลลาดในบ้านเรา ผลลัพธ์คือสิ่งที่ฟังแล้วรู้สึกว่าคนร้องพูดกับเราโดยตรง ทั้งอบอุ่นและแอบแสบเล็กน้อย จบเพลงด้วยความรู้สึกเหมือนได้เห็นคนที่กล้าพอจะบอกความจริงต่อหน้า แล้วนั่นแหละคือเสน่ห์ที่ทำให้เพลงนี้ยังคงติดหูอยู่

เสียงท่อนฮุคของเพลงเด็กเก่า ๆ มักจะพาผมย้อนกลับไปที่สนามโรงเรียนทันที เมื่อพูดถึง 'วัยกระเตาะ ตึง ตึง ตึ๊ง' สิ่งหนึ่งที่ผมสังเกตได้คือเพลงนี้มักถูกมองว่าเป็นเพลงลูกทุ่ง/พื้นบ้านสำหรับเด็ก ซึ่งตามบันทึกและการบันทึกเสียงหลายชุดมักไม่ระบุผู้แต่งชัดเจน ความไม่ชัดเจนเรื่องผู้แต่งทำให้ผมเองชอบคิดว่าเพลงนี้น่าจะผ่านการบอกเล่าหรือดัดแปลงมาหลายยุค หลายเวอร์ชันที่ได้ยินบนวิทยุหรือเทปเก่ามักจะมีทำนองคล้ายกัน แต่คนละการเรียบเรียง บางครั้งผู้เรียบเรียงในฉบับบันทึกเสียงจะได้เครดิตมากกว่าผู้แต่งต้นฉบับ ทำให้ต้นตอของทำนองดั้งเดิมพร่าเลือนไป ความทรงจำส่วนตัวคือการได้ยินเด็ก ๆ ตบมือและร้องตามจังหวะตึง ๆ ของเพลงนี้ในงานกิจกรรมโรงเรียน มันเป็นเพลงที่สร้างบรรยากาศสนุกสนาน แม้จะหาคำตอบแน่ชัดว่าผู้แต่งคือใครไม่ได้ แต่การได้ฟังและแชร์เพลงนี้กับคนรุ่นหลังยังเป็นสิ่งที่ผมคิดว่าเพิ่มคุณค่าให้กับความทรงจำเด็ก ๆ ได้ดี

คิดว่านักอ่านหลายคนคาดไม่ถึงว่าผู้แต่ง 'สายรุ้ง' คือใคร เพราะชื่อนิยายดูเรียบง่ายแต่หนักแน่นมาก — ผู้เขียนคือ David Herbert Lawrence หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า D. H. Lawrence ผมรู้สึกว่าผลงานของเขาเต็มไปด้วยความเฉียบคมเรื่องความสัมพันธ์ในครอบครัว ความปรารถนา และการปะทะกันของบุคลิกภาพ ซึ่งเห็นได้ชัดในนิยายอย่าง 'Sons and Lovers' ที่เขาละเอียดในการสืบสวนจิตใจตัวละครชาย-หญิง และพ่อ-ลูก ความสัมพันธ์เหล่านี้สะท้อนภาพชนชั้นแรงงานอังกฤษและความขัดแย้งภายในจิตใจมนุษย์ ในมุมมองของผม 'สายรุ้ง' (หรือ 'The Rainbow') เองก็สะท้อนธีมเหล่านั้น แต่ในสเกลครอบครัวขยายและการเปลี่ยนผ่านของยุคสังคม งานของ Lawrence หลายชิ้นเคยถูกวิพากษ์และถูกแบนเพราะพูดตรงเรื่องเพศและการปฏิเสธจารีตประเพณี ซึ่งยิ่งทำให้ยุคปัจจุบันอ่านแล้วรู้สึกว่าเขากล้าและซื่อตรงต่อมนุษย์ภาพมากๆ

เพลงชื่อ 'กะพริบ' ที่คนพูดถึงกันบ่อยจริง ๆ มีหลายเวอร์ชันและแต่ละเวอร์ชันก็เล่าเรื่องต่างกันไปจนทำให้คำตอบนี้ค่อนข้างหลากหลาย แต่โดยรวมแล้วถ้าใครถามว่าใครร้อง ฉันมักจะนึกถึงเวอร์ชันป๊อปที่ร้องโดยศิลปินเดี่ยวสมัยใหม่ซึ่งมีน้ำเสียงอ่อนเยาว์และตรงไปตรงมา เนื้อหาของเวอร์ชันนี้เล่าเรื่องความสัมพันธ์ที่รู้สึกเหมือนถูกจับภาพได้ด้วยการกระพริบตา—ช่วงเวลาสั้น ๆ ที่เปลี่ยนโลกของคนสองคน เพลงใช้การกะพริบเป็นเมตาฟอร์สำหรับความประหลาดใจ ความละลาย และความไม่มั่นคงของความรัก; มันพูดถึงความรู้สึกแบบฉับพลัน เช่น การพบกันที่ทำให้ใจเต้น การเสียใจที่เกิดขึ้นในพริบตา และความทรงจำที่ยังคงค้างอยู่ ผมชอบท่อนฮุกที่ใช้คำภาพง่าย ๆ แต่ตรงจุด เพราะมันทำให้ฉากในหัวชัดทันที และเมโลดี้ก็ช่วยขับอารมณ์ให้คนฟังรู้สึกเหมือนกำลังมองคนที่รักแล้วโลกหยุดหมุนไปแวบนึง

ชื่อเพลง 'ใจ ละเมอ' ทำให้ผมนึกถึงบรรยากาศยามค่ำคืนที่เงียบๆ เสียงกีตาร์อ่อนๆ แล้วก็รู้สึกอยากยอมรับตรงๆ ว่าตอนนี้ฉันไม่มั่นใจร้อยเปอร์เซ็นต์เกี่ยวกับชื่อผู้แต่งที่แน่นอนเพียงชื่อเดียว เพราะมีหลายเวอร์ชันของเพลงชื่อนี้ที่ถูกนำมาร้องโดยศิลปินต่างรุ่นต่างสไตล์กันไป แต่สิ่งที่แน่ใจคือเพลงที่มีชื่อนี้มักจะเป็นงานที่เล่าเรื่องของความเหงาและความคิดถึงได้อย่างกินใจ ในมุมของคนฟังรุ่นใหญ่ เพลงที่ใช้ชื่อนี้มักถูกจดจำจากทำนองกับเนื้อร้องที่ติดหู และเมื่ออยากรู้ชื่อผู้แต่งจริงๆ วิธีที่ฉันมักทำคือดูเครดิตบนอัลบั้มหรือเช็คในแหล่งข้อมูลลิขสิทธิ์เพลงของไทย เพราะงานแต่งเพลงส่วนใหญ่จะมีการจดทะเบียนอย่างเป็นทางการ ซึ่งช่วยให้รู้ว่าใครเป็นคนแต่งและใครเป็นคนเรียบเรียง ฉันชอบไล่ดูเครดิตแบบนั้น เพราะมันให้ความชัดเจนและยังพาไปเจองานเด่นๆ ของนักแต่งคนนั้นด้วย นั่นแหละทำให้เพลง 'ใจ ละเมอ' สำหรับฉันเป็นเส้นทางพาไปเจองานเพลงอื่นๆ ที่ซ่อนความละเมอเหมือนกัน

แค่ได้ยินทำนองแรกของ 'กุ๊งกิ๊ง' ก็รู้สึกได้เลยว่ามันถูกปล่อยออกมาเพื่อสร้างบรรยากาศให้กับงานนั้น ๆ ไม่ว่าจะเป็นซีรีส์หรือโปรเจกต์สั้น เพลงประกอบนี้โดยปกติจะออกพร้อมกับการโปรโมตหลักของโปรเจกต์ — บางครั้งปล่อยก่อนออนแอร์ไม่กี่วัน เพื่อให้คนจดจำทำนองก่อนเห็นภาพในฉากจริง บทเพลงที่ว่ามักมีทั้งเวอร์ชันเต็มและเวอร์ชันสั้นที่ใช้เป็นธีมเปิด/ปิด ผมตามหาเพลงนี้จากช่องทางดิจิทัลเป็นหลัก หากอยากฟังเวอร์ชันคุณภาพสูงให้ดูที่บริการสตรีมมิ่งหลัก ๆ เช่น Spotify และ Apple Music ส่วนคนที่ชอบฟังเพลงในแพลตฟอร์มไทยจะเจอได้ใน Joox หรือ LINE MUSIC รวมถึงมิวสิกวิดีโอเต็ม ๆ ที่มักปล่อยในช่อง YouTube ทางการของผู้ผลิตหรือค่ายเพลง ถ้าต้องการเก็บไว้เป็นของสะสม อัลบั้มเพลงประกอบแบบ physical (ซีดี) บางครั้งก็จะวางจำหน่ายผ่านร้านค้าออนไลน์ของค่ายหรือร้านขายแผ่นทั่วไป การหาแบบนี้ทำให้ผมได้ทั้งเสียงต้นฉบับคุณภาพและปกอาร์ตเวิร์กที่ชอบ — เป็นความรู้สึกดี ๆ เวลาที่เปิดฟังแล้วนึกถึงฉากโปรดในเรื่องนั้น

เพลง 'กรุ๊งกริ๊ง' เวอร์ชันแจ๊สสวิงที่ฉันชอบมากคือเวอร์ชันที่เปลี่ยนจังหวะให้เป็นบลูส์อ่อน ๆ แล้วปล่อยให้แซ็กโซโฟนเล่นเมโลดี้หลักซ้ำ ๆ ซึ่งทำให้ทำนองเด็ก ๆ กลายเป็นเพลงกลางคืนที่อบอุ่นและโคลงเคลง ฉันชอบเวอร์ชันนี้เพราะนักร้องตีความคำร้องแบบสบาย ๆ ไม่รีบเร่ง ทำให้รายละเอียดเล็ก ๆ อย่างการเว้นวรรคระหว่างคำ ดูเหมือนได้รับพื้นที่มากขึ้น เสียงเปียโนเล่นคอร์ดแบบคอมป์ซับท็อกซ์ เพิ่มความเป็นผู้ใหญ่ให้กับเพลง แต่ยังรักษาแก่นความน่ารักของทำนองไว้ได้ดี ใครฟังตอนขับรถหรือเปิดขณะทำขนมจะรู้สึกเหมือนเพลงเด็กกลายเป็นเพลงของคืนวันว่าง ๆ ที่น่ารัก ฉันมักจะแนะนำเวอร์ชันนี้เวลาต้องการเวอร์ชันที่ฟังสบายแต่มีสไตล์ ให้บรรยากาศต่างออกไปจากต้นฉบับโดยไม่ทำลายความจดจำของเมโลดี้

เพลง 'เมาเมา' ในความทรงจำของคนฟังส่วนใหญ่มักไม่ได้มีแค่เวอร์ชันเดียว จึงสำคัญที่จะระบุเวอร์ชันที่เราหมายถึงก่อน แต่ถ้าให้พูดในเชิงกว้าง ๆ ผมเห็นว่ามีศิลปินอินดี้และศิลปินป็อปหลายคนแต่งเพลงชื่อเดียวกันขึ้นมาเองไม่สัมพันธ์กันกับกันและกัน ในมุมมองของคนที่ติดตามวงการเพลงมาระยะหนึ่ง แรงจูงใจเบื้องหลังการแต่งเพลงที่ชื่อว่า 'เมาเมา' มักเดินไปในสองทิศทางหลัก: ด้านหนึ่งคือเล่าถึงอารมณ์ชั่วคราวจากการเมา ทั้งความกล้า ความเหงา หรือการหลบเลี่ยงความเจ็บปวด อีกด้านคือใช้ภาพการเมาเป็นเมตาฟอร์ ส่งสารสังคมหรือสะท้อนพฤติกรรมการดื่มในยุคสมัยนั้น ผมเชื่อว่าหลายเพลงที่ใช้ชื่อนี้ตั้งใจให้คนฟังรู้สึกถึงความไม่มั่นคงและการปลดปล่อยมากกว่าการพูดถึงการดื่มจริง ๆ ถ้าคุณมีเวอร์ชันเจาะจงที่อยากรู้ชื่อคนแต่ง ผมยินดีเล่าให้ละเอียดขึ้น แต่โดยรวมแล้วเพลงชื่อเดียวกันมักมีบริบทและแรงจูงใจที่ต่างกันไปตามคนแต่งและช่วงเวลาที่ออกผลงาน