ใครเป็นผู้เขียนนิยายหมักหมมและมีฉบับแปลไหม?

มีชื่อ 'หาน' ปรากฏในวงการวรรณกรรมหลายแบบจนทำให้สับสนได้ง่าย — หนึ่งในคนที่คนไทยมักนึกถึงคือ Han Han (韩寒) นักเขียนจีนร่วมสมัยที่เริ่มดังจากนิยายวัยรุ่นแล้วเติบโตเป็นบล็อกเกอร์และนักแข่งรถด้วย ฉันติดตามงานของเขาตั้งแต่ผลงานแรก ๆ อย่าง 'Triple Door' ('三重门') จนถึงงานเรียงความที่มีน้ำเสียงเฉียบคม เขามีสไตล์เล่าเรื่องแบบตรงไปตรงมาและเสียดสีสังคมเยอะ ซึ่งทำให้บางคนรักมากและบางคนก็ตั้งคำถามกับเขา เรื่องแปลเป็นภาษาไทยนั้นมีไม่มากนัก — ส่วนใหญ่เป็นบทความหรือคัดตอนที่แปลแล้วลงในนิตยสารหรือบล็อกแปล แต่ฉบับแปลเล่มเต็มของนิยายบางเล่มอาจหาได้ยากและไม่แน่ใจว่าจะมีการพิมพ์ซ้ำบ่อย ๆ ถ้าคุณกำลังมองหาฉบับภาษาไทย ลองมองตามชั้นหนังสือวรรณกรรมแปล หรือร้านหนังสือที่ชอบนำเข้าหนังสือจีนรุ่นใหม่ ๆ — ฉันคิดว่าความนิยมของเขาในวงกลุ่มผู้อ่านรุ่นใหม่อาจจะทำให้สำนักพิมพ์สนใจแปลซ้ำได้อีกในอนาคต

ชื่อเรื่องเดียวกันมักทำให้สับสนเมื่อต้องการระบุผู้แต่งจริง ๆ ว่าเป็นใคร โดยเฉพาะเมื่อชื่ออย่าง 'พลาดพลั้ง' ดูจะเป็นวลีทั่วๆ ไปที่ใครก็สามารถใช้ตั้งเป็นชื่องานได้ เราเองเจอกรณีแบบนี้บ่อย: มีนิยายออนไลน์ที่ใช้ชื่อนี้, มีหนังสือที่พิมพ์ออกมาอีกเล่มหนึ่ง, และบางทีก็มีนิยายแปลที่ใช้ชื่อนี้เป็นชื่อไทยทั้งหมดต่างคนต่างเขียนกัน คนถามว่า "ใครเป็นผู้แต่งฉบับต้นฉบับ" จึงต้องนิยามคำว่า "ฉบับต้นฉบับ" ให้ชัดก่อนว่าหมายถึงฉบับเว็บต้นทาง ฉบับตีพิมพ์ครั้งแรก หรือฉบับที่ถูกนำไปทำเป็นซีรีส์ จากมุมมองของคนที่ชอบสืบค้นแหล่งที่มา เรามองว่าคำตอบเชิงเด็ดขาดต้องยึดกับหลักฐานบนหน้าปกและหน้าลิขสิทธิ์ของหนังสือ: ชื่อลิขสิทธิ์, ปีพิมพ์, ชื่อผู้เขียนจริงหรือชื่อปากกา และการระบุว่าเป็น "แปลจาก" หรือไม่ นั่นคือแนวทางมาตรฐานที่ทำให้ระบุผู้แต่งต้นฉบับได้แน่ชัด แต่ถ้าไม่มีข้อมูลเหล่านั้นหรือมีหลายงานที่ใช้ชื่อนี้ร่วมกัน ก็ต้องยอมรับว่าคำถามในรูปแบบนี้ตอบสั้นๆ ไม่ได้และควรระบุเวอร์ชันที่ชัดขึ้น เราชอบการตามรอยแบบนี้เพราะบางครั้งการค้นเจอผู้แต่งต้นฉบับนำไปสู่การค้นพบงานอื่นๆ ของเขาที่น่าสนใจมากกว่าที่คาดไว้

คำว่า 'นิยายตามสั่ง' มักจะทำให้คนใหม่งงว่านี่คือชื่อนิยายเล่มหนึ่งหรือเป็นประเภทงานเขียนกันแน่ ผมมองว่ามันเป็นลักษณะงานมากกว่าชื่อผู้แต่งเดียว — คือการที่คนสั่งงาน (ลูกค้า) มอบโจทย์ พล็อต หรือลักษณะตัวละครให้ผู้เขียนเขียนตามความต้องการ ไม่ว่าจะเป็นงานสั้น งานยาว หรือแม้แต่ฉากเฉพาะเรื่องเดียว งานพวกนี้พบได้มากบนแพลตฟอร์มต่าง ๆ อย่าง 'Wattpad' หรือเว็บไซต์ชุมชนนักเขียนอย่าง Dek-D ที่ผู้เขียนรับจ้างแต่งให้ผู้สั่งตามงบประมาณและข้อกำหนด บางชิ้นจะอยู่แค่บนออนไลน์เพราะเป็นงานสั่งทำสำหรับเจ้าของคนเดียว แต่ก็มีกรณีที่นักเขียนนำผลงานที่ได้รับคอมมิชชันมาปรับ ปรุง แล้วทำเป็น e-book หรือนำเสนอให้สำนักพิมพ์ในรูปแบบรวมเล่มได้เหมือนกัน ฉะนั้นถ้าถามว่าใครเป็นผู้แต่ง คำตอบตรง ๆ คือผู้แต่งคือคนที่เขียนตามที่ได้รับมอบหมาย แต่ชื่อผู้แต่งอาจจะปรากฏเป็นนามปากกา หรือลงทะเบียนสิทธิ์แตกต่างกันไปตามข้อตกลง ซึ่งผมคิดว่าสิ่งนี้เองทำให้งานประเภทนี้ทั้งมีเสน่ห์และซับซ้อนในเวลาเดียวกัน

พอได้ยินชื่อ 'ก็อบลิน xxx' ผมเลยนึกถึงผลงานที่คนไทยคุ้นกันอย่าง 'Goblin Slayer' ก่อนเป็นอันดับแรก — นี่เป็นไลท์โนเวลญี่ปุ่นที่เขียนโดย Kumo Kagyu กับภาพประกอบของ Noboru Kannatsuki ซึ่งเริ่มจากงานลงเว็บแล้วถูกดึงมาเป็นไลท์โนเวลอย่างเป็นทางการภายใต้สำนักพิมพ์ญี่ปุ่นในอิมเพรินท์ที่คนอ่านสายไลท์โนเวลคุ้นเคย งานชุดนี้โดดเด่นด้วยโทนมืดและเรื่องราวการต่อสู้กับก็อบลินแบบโหดจริงจัง ไม่ใช่แนวน่ารักจิ้นจัง ทำให้มีการดัดแปลงเป็นมังงะหลายเวอร์ชั่นและอนิเมะด้วย เมื่อมองเรื่องแปลไทย ส่วนใหญ่ผมเห็นว่ามังงะของเรื่องนี้มีฉบับแปลภาษาไทยวางตลาด ทำให้คนที่จะเริ่มจากภาพอ่านเข้าใจโครงเรื่องได้ง่ายขึ้น ส่วนไลท์โนเวลบางเล่มก็มีฉบับแปลไทยออกมาในตลาดหรือมีผู้จัดทำเป็นรูปเล่มสำหรับแฟน ๆ บ้างแล้ว แต่ความครบถ้วนครบชุดของไลท์โนเวลในภาษาไทยอาจยังไม่เท่าภาษาญี่ปุ่นหรืออังกฤษ ถ้าคุณชอบงานแฟนตาซีมืดที่ไม่ออมรายละเอียด ผมคิดว่าเวอร์ชั่นแปลไทยของมังงะเป็นจุดเริ่มที่ดี เพราะอ่านเร็วและเห็นภาพประกอบชัดเจน ส่วนไลท์โนเวลถ้าหามาครบจะได้ความลึกของตัวละครมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นฉบับไหน เรื่องราวมักจะทิ้งร่องรอยความคิดเกี่ยวกับการเอาตัวรอดและจริยธรรมไว้ให้คิดตามอยู่เสมอ

เราเป็นคนชอบสะสมฉบับแปลไทยของนิยายจีนและจะบอกภาพรวมให้ชัดเจนก่อน: งานอย่าง 'ปรปักษ์จำนน' มักมีทั้งเวอร์ชันที่ออกโดยสำนักพิมพ์อย่างเป็นทางการกับเวอร์ชันที่แปลโดยกลุ่มแฟนแปลออนไลน์ ซึ่งสองแบบนี้ต่างกันตรงการใส่เครดิตและการจัดรูปเล่ม ในฉบับที่วางขายอย่างเป็นทางการ ผู้แปลจะถูกระบุไว้ชัดเจนในหน้าปกด้านในหรือคำนำ เช่นเดียวกับงานแปลอื่น ๆ ที่เราคุ้นเคยอย่าง 'สามชาติสามภพ' ที่มักมีชื่อผู้แปลเด่นบนหน้าปก ส่วนแฟนแปลมักลงชื่อในหน้าแรกของบทหรือท้ายบทบนเว็บบอร์ดและเพจของกลุ่มนั้น ๆ ดังนั้นถ้าถามว่า "มีใครแปลบ้าง" คำตอบจริง ๆ คือขึ้นอยู่กับว่าหมายถึงฉบับไหน: ฉบับสำนักพิมพ์จะมีชื่อผู้แปลคนใดคนหนึ่ง ส่วนฉบับออนไลน์อาจมีหลายคนและบางครั้งแปลไม่จบเหมือนกัน

ชื่อ 'พรหมลิขิต' มักจะเป็นชื่อนิยายที่หลายคนเคยเจอในมุมต่าง ๆ ของวงการหนังสือไทย เพราะฉะนั้นเมื่อถามว่าใครเป็นผู้เขียน ขอตอบแบบรวม ๆ ก่อนว่าไม่มีเพียงคนเดียวที่ใช้ชื่อนี้—มีทั้งนิยายฉบับพิมพ์แบบดั้งเดิม นิยายออนไลน์ และนิยายที่ถูกดัดแปลงเป็นละครหรือพ็อกเก็ตบุ๊ก ซึ่งแต่ละฉบับก็จะมีผู้เขียนต่างกันไป ในมุมมองของคนอ่านที่ติดตามหน้าแผงหนังสือและชุมชนออนไลน์มาเนิ่นนาน ฉันมักจะพบว่าเวิร์กที่ใช้ชื่อ 'พรหมลิขิต' มักจะแบ่งได้เป็นกลุ่มใหญ่ ๆ คือ งานวรรณกรรมเชิงโรแมนติกที่ลงในนิตยสาร/สำนักพิมพ์, นิยายออนไลน์ที่ถูกตีพิมพ์เป็นเล่มภายหลัง, และนิยายที่ทำเป็น tie-in edition กับละครโทรทัศน์ แต่ละกลุ่มมีลักษณะฉบับที่ต่างกัน เช่น ฉบับพิมพ์ครั้งแรก (first edition) มักจะมีปกแบบดั้งเดิมและคำนำยาว ส่วนฉบับ tie-in จะใส่ภาพนักแสดงบนปกและเพิ่มบทสัมภาษณ์พิเศษ ถ้าถามว่ามีฉบับไหนบ้าง คำตอบโดยรวมคือ: ฉบับพิมพ์ครั้งแรก/พิมพ์ซ้ำ, ฉบับ pocket/paperback ที่ราคาย่อมเยา, ฉบับพิเศษที่อาจเพิ่มตอนพิเศษหรือคอมเมนทารีของผู้เขียน, e-book สำหรับคนชอบอ่านบนเครื่อง และ audiobook สำหรับคนที่อยากฟัง ซึ่งบางเล่มอาจมีหลายแบบรวมถึงฉบับรวมเล่มพร้อมรูปภาพและตีพิมพ์ใหม่ในโอกาสครบรอบ สุดท้ายฉันเองชอบดูปกกับคำนำเพื่อรู้สึกโทนเรื่องก่อนซื้อ เพราะชื่อเดียวกันแต่ผู้เขียนต่างกัน มักให้กลิ่นอายการเล่าเรื่องที่ไม่เหมือนกันเลย

เราเป็นคนชอบตามงานเขียนที่มีชื่อน่าดึงดูดแบบหนึ่งคำ หากพูดถึงงานที่ใช้ชื่อว่า 'แผดเผา' ปัญหาที่เจอบ่อยคือมีหลายชิ้นหลายสำนักพิมพ์ใช้ชื่อนี้ ทำให้คนถามว่า "ใครเป็นผู้เขียนนิยาย 'แผดเผา'" คำตอบจึงไม่สามารถระบุชื่อเดียวได้อย่างมั่นใจ เพราะอาจหมายถึงนิยายฉบับตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์อย่างเป็นทางการ เรื่องสั้นบนเว็บบอร์ด หรืองานแปลจากต่างประเทศที่ใช้คำแปลเดียวกัน ทั้งหมดนี้ต่างมีผู้แต่งต่างกัน จากประสบการณ์ผู้อ่าน การจดจำสิ่งที่ช่วยยืนยันตัวผู้แต่งคือดูปกและคำนำของหนังสือซึ่งมักระบุชัดเจนว่าใครแต่ง ใครแปล และปีพิมพ์ บางครั้งชื่อเรื่องเดียวกันถูกนำไปใช้ในหนังสือหลายเวอร์ชันที่คนเขียนคนละคน แต่เนื้อหาแตกต่าง เช่น นิยายแนวดราม่าในระบบสำนักพิมพ์ กับนิยายแนวแฟนตาซีที่ลงบนแพลตฟอร์มออนไลน์ หากมี ISBN หรือข้อมูลในหน้าพิมพ์ก็จะช่วยให้แน่ใจว่าฉบับไหนเป็นผลงานของใคร ถ้าจะให้แนะนำแบบเป็นมิตร ผมแนะนำให้เทียบปกกับหน้าที่มีข้อมูลลิขสิทธิ์และชื่อผู้แต่งหรือชื่อนามปากกา ถ้าเป็นงานบนแพลตฟอร์มออนไลน์ ให้สังเกตโปรไฟล์ผู้เขียน ว่ามีการระบุผลงานอื่น ๆ หรือไม่ เพราะนั่นมักเป็นการยืนยันตัวตนได้ดี ความรู้สึกต่อชื่อนี้สำหรับผมคือมันมีพลังทางอารมณ์—คำเดียวแต่สามารถบอกความร้อนแรงของความสัมพันธ์หรือความโหดร้ายของชะตากรรมได้ ขึ้นอยู่กับว่าผู้เขียนจะตีความแสงไฟและความร้อนนั้นอย่างไร

ชื่อ 'หมอกมรณะ' ในบริบทของนิยายสยองขวัญมักจะถูกเชื่อมโยงกับนวนิยายภาษาอังกฤษชื่อ 'The Fog' ที่เขียนโดย James Herbert นักเขียนสยองขวัญคลาสสิกจากสหราชอาณาจักร ผลงานชิ้นนี้เล่าเรื่องเมืองชายทะเลถูกปกคลุมด้วยหมอกพิศวงที่พาเอาความตายและอดีตอันโหดร้ายกลับมา ผมบอกแบบนี้ด้วยความเป็นแฟนแนวสยองขวัญมานาน — สไตล์ของ Herbert โดดเด่นที่บรรยากาศอึมครึม การสร้างตัวละครพื้นบ้าน และความโหดร้ายที่ไม่ได้หวือหวาแต่ทำให้ติดตรึงใจ ต่างกับหนังชื่อเดียวกันของ John Carpenter ซึ่งเป็นบทภาพยนตร์ต้นฉบับ ไม่ได้ยืมพล็อตจาก Herbert เหมือนที่หลายคนเข้าใจผิด ดิฉันเคยอ่านเวอร์ชันภาษาอังกฤษและติดตามสถานะฉบับแปลมาบ้าง ความจริงแล้วผลงานของ James Herbert มีการแปลออกสู่ภาษาต่างประเทศหลายภาษา ในไทยเองเคยมีการนำชื่อ 'หมอกมรณะ' มาใช้ทั้งกับนิยายและกับการโปรโมตภาพยนตร์ ทำให้เกิดความสับสนว่าฉบับแปลที่ว่านี้เป็นของ Herbert หรือเป็นแค่การตั้งชื่อนำเข้า สำหรับคนที่อยากอ่านต้นฉบับโดยตรง แนะนำมองหาฉบับภาษาอังกฤษเพราะบางครั้งฉบับแปลไทยของงานคลาสสิกสยองขวัญอาจหายากหรือหมดพิมพ์แล้ว แต่ตามร้านหนังสือมือสองหรือกลุ่มนักสะสมก็มีโอกาสพบเล่มแปลเก่า ๆ อยู่บ้าง ภาพรวมแล้ว ถ้าคุณหมายถึงนิยายที่มีพล็อตเกี่ยวกับหมอกมากับความตายและเรื่องเหนือธรรมชาติ ผู้เขียนต้นฉบับที่ชัดเจนคือ James Herbert และมีผลงานของเขาที่ถูกแปลเป็นภาษาต่าง ๆ แต่การหา 'ฉบับแปลไทย' ของเล่มนี้จำเป็นต้องพิจารณาชื่อผู้เขียนและปีพิมพ์ประกอบ เพราะบางครั้งชื่อไทย 'หมอกมรณะ' ถูกใช้กับผลงานหรือสื่อต่างชนิดกัน ซึ่งทำให้การค้นหาดูยาก หากสนใจจริง ๆ การตามเลข ISBN หรือดูปกที่แสดงชื่อผู้แต่งจะช่วยให้มั่นใจมากขึ้น และส่วนตัวคิดว่าบรรยากาศหนังสือของ Herbert ยังคงให้ความน่ากลัวแบบดิบ ๆ ที่อ่านแล้วยังคงติดตาไปอีกนาน