ใครเป็นผู้เขียนนิยายอาชญากรแดนเถื่อน

ครั้งแรกที่พบ 'อาชญากรแดนเถื่อน' ทำให้ฉันติดใจตั้งแต่โทนเรื่องที่ดิบและไม่ปรานี เรื่องราวหลักของ 'อาชญากรแดนเถื่อน' พูดถึงการต่อสู้เพื่ออำนาจและการเอาตัวรอดในดินแดนที่กฎหมายไร้ความหมาย ตัวเอกมักเป็นคนที่ตกลงไปในวงจรอาชญากรรม ไม่ว่าจะเป็นการเข้าร่วมแก๊ง การค้าของเถื่อน หรือการชิงตำแหน่งผู้มีอิทธิพล แต่สิ่งที่ผมชอบคือการขยี้ความเป็นมนุษย์ของตัวละคร—ทั้งด้านมืดและแง่มุมที่อยากไถ่ตัว เรื่องไม่ใช่แค่ยิงกันแล้วจบ แต่มักตามด้วยผลที่ตามมาทางจิตใจและความสัมพันธ์กับคนใกล้ตัว โครงเรื่องเดินไปพร้อมกับฉากชนบทหรือเมืองชายแดนที่กฏหมายอ่อนแรง ฉากแสดงให้เห็นความโหดและการตัดสินใจที่ยาก ตัวละครรองมีมิติ ทั้งคนทรยศ คนที่ยังคงมีศีลธรรม และคนที่เห็นแก่ตัว การชิงดีชิงเด่นกลายเป็นบททดสอบคุณค่าของแต่ละคน ส่วนท้ายเรื่องมักมีคำถามใหญ่ ๆ ว่า ‘ความรอดแลกมาด้วยอะไร’ มากกว่าจะให้บทสรุปแบบสมบูรณ์ เป็นแนวที่ทำให้ผมค้างคาและคิดต่อได้อีกนาน

ความจริงแล้ว 'อาชญากรแดนเถื่อน' (ชื่ออังกฤษ 'Lawless') มีนักแสดงหลักที่โดดเด่นหลายคนซึ่งช่วยกันขับเคลื่อนพลังดิบของภาพยนตร์ ทำให้ฉากบู๊และฉากดราม่ามีแรงกระแทกมากขึ้น นักแสดงที่มักถูกยกเป็นตัวนำของเรื่องคือ Tom Hardy, Jason Clarke และ Shia LaBeouf โดยทั้งสามรับบทเป็นพี่น้องตระกูล Bondurant ซึ่งเป็นแกนนำธุรกิจต้มเหล้าผิดกฎหมายในสมัย Prohibition ส่วนคนที่รับบทคู่ปรับสำคัญคือ Guy Pearce ในบทเจ้าหน้าที่ตำรวจไร้มนุษยธรรม Charlie Rakes และ Jessica Chastain ก็มีบทบาทสำคัญในฐานะหญิงสาวที่มีเสน่ห์และแกร่งในชุมชนเดียวกัน บทบาทของนักแสดงแต่ละคนถูกวางไว้อย่างชัดเจน: Tom Hardy ในบท Forrest Bondurant เป็นภาพของความเงียบและความแข็งแกร่งแบบดิบ ๆ ที่ไม่ต้องพูดมากแต่สายตาบอกทุกอย่าง การแสดงของเขาเหมาะกับคาแรกเตอร์ที่เป็นหัวหน้าครอบครัวและผู้ปกป้องความภักดีได้ดี ส่วน Jason Clarke ในบท Howard ให้ความรู้สึกเป็นเสาหลักของครอบครัว มีมิติทั้งความเป็นผู้นำและความอ่อนไหว ขณะที่ Shia LaBeouf นำเสนอตัวละคร Jack ที่มีความกระฉับกระเฉงและความเกรี้ยวกราดของคนหนุ่ม ทำให้ไดนามิกของพี่น้องทั้งสามลงตัวและน่าสนใจมากยิ่งขึ้น Guy Pearce ในบท Charlie Rakes สร้างความน่ากลัวในฐานะตัวแทนของอำนาจที่ทุจริตและโหดเหี้ยม ส่วน Jessica Chastain เติมพลังหญิงที่ฉลาดและไม่ยอมต่ำกว่าผู้ชายในสังคมแบบนั้น ฉากการปะทะทั้งทางคำพูดและการเผชิญหน้าทางกายทำให้หนังมีจังหวะที่ตึงเครียดและทรงพลัง ส่วนตัวแล้วฉันชอบการจัดองค์ประกอบของนักแสดงชุดนี้ เพราะแต่ละคนเสริมจุดแข็งซึ่งกันและกันและให้ความสมจริงในบริบทของเรื่องที่อ้างอิงจากเหตุการณ์จริงในหนังสือ 'The Wettest County in the World' โดย Matt Bondurant การที่ได้เห็นการทำงานร่วมกันของนักแสดงรุ่นใหม่และรุ่นกลางอย่างนี้ ทำให้อารมณ์ของหนังถูกขับขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง ทั้งฉากเงียบที่ถ่ายทำอย่างประณีตและฉากปะทะที่หนักแน่น ยิ่งเมื่อรับรู้ว่าพล็อตมีพื้นฐานจากเรื่องจริง การดูผลงานของ Tom Hardy, Jason Clarke และ Shia LaBeouf จึงให้ความรู้สึกทั้งตื่นเต้นและมีน้ำหนักในเวลาเดียวกัน ผลงานชิ้นนี้สำหรับฉันเป็นหนังที่เต็มไปด้วยบรรยากาศชนบทอเมริกันยุคเก่า การแสดงที่ตรงไปตรงมา และความขัดแย้งที่ทำให้จดจำได้ยาวนาน

ภาพแรกที่ผุดขึ้นคือความแตกต่างของเครื่องมือเล่าเรื่อง — ซีรีส์อาชญากรแดนเถื่อนใช้ภาพ เสียง และจังหวะตอนต่อตอนเพื่อสร้างบรรยากาศที่ทำให้ใจเต้น ในขณะที่หนังสือมีพื้นที่ให้ความคิดและภาษาช่วยพาเราเข้าไปในหัวตัวละครได้ลึกกว่า ผมชอบที่ซีรีส์สามารถกดปุ่มอารมณ์ได้ทันทีด้วยหน้ากล้อง แสง เงา และดนตรี ฉากเผชิญหน้าที่ดูเยือกเย็นสามารถเปลี่ยนความรู้สึกผู้ชมได้ในไม่กี่วินาที ส่วนหนังสือจะค่อยๆ บ่มความร้อนนั้นด้วยบรรยาย ภาพเปรียบเทียบ และการขยายความคิดภายใน ทำให้การอ่านกลายเป็นการเดินทางที่ช้ากว่าแต่น่าตราตรึงกว่า มุมมองตัวละครเป็นอีกจุดที่ต่างชัด หนังสือมักให้พื้นที่กับความคิดภายในแบบไม่มีกรอบ บทบรรยายสามารถเปิดเผยความขัดแย้งภายใน ความทรงจำ และมุมมองที่ยากจะแสดงออกเป็นภาพได้ง่าย เช่น บทบรรยายโหดร้ายของชายแดนใน 'Blood Meridian' ให้ความรู้สึกลึกและอึมครึมที่การถ่ายทอดทางหน้าจออาจยากจะเก็บไว้ครบ ในทางกลับกัน ซีรีส์ใช้นักแสดง เสียงพากย์ และภาษากายถ่ายทอดความซับซ้อนเหล่านั้น บางครั้งซีรีส์เลือกเพิ่มบทสนทนาใหม่หรือขยายบทตัวรองเพราะการแสดงร่วมกันทำให้คาแรกเตอร์มีมิติเพิ่มขึ้น เห็นได้ชัดในงานที่ดัดแปลงจากเรื่องสั้นหรือหนังสือบางเรื่อง เช่น แต่งเติมฉากและเส้นเรื่องให้เป็นโค้งของซีซันอย่างมีเหตุผลเหมือนที่ 'Justified' ขยายจากผลงานของเอลเมอร์ ลีโอนาร์ด โครงสร้างการเล่าก็เป็นปัจจัยสำคัญ ซีรีส์ต้องคิดเรื่องตอน แพซซิ่ง และจุดดึงดูดตอนท้ายเพื่อให้คนกลับมาดูต่อ ทำให้บางครั้งโครงเรื่องถูกปรับให้มีความตึงเครียดสูงขึ้นหรือใส่ฉากไคลแมกซ์มากกว่าที่หนังสือจะทำได้ หนังสือกลับมีเสรีภาพในการสลับจังหวะ ทิ้งช่องว่างให้ผู้อ่านตีความ และสามารถใช้ภาษาพรรณนาเป็นเครื่องมือสำคัญในการบรรยายสภาพแวดล้อม เช่น ความเหงาของเมืองชายแดนหรือกลิ่นควันปืนที่ลอยวนในบทบรรยาย นอกจากนี้ ข้อจำกัดด้านงบประมาณหรือมาตรฐานการออกอากาศอาจทำให้ซีรีส์ต้องปรับระดับความรุนแรงหรือวิธีเล่าให้เหมาะสม ในขณะที่หนังสือสามารถปล่อยตัวละครไปในความโหดร้ายหรือความมืดได้เต็มที่ สุดท้ายแล้วทั้งสองสื่อเติมเต็มกันได้ดีมาก ผมมักจะอ่านหนังสือก่อนแล้วตามมาด้วยซีรีส์ที่ดัดแปลงเพราะอยากเห็นภาพโลกที่คิดขึ้นในหัวถูกตีความผ่านการแสดงและการออกแบบการถ่ายทำ แต่ก็มีครั้งที่ซีรีส์เปิดมุมมองใหม่ให้กลับไปอ่านต้นฉบับอีกครั้งด้วยความเข้าใจที่ต่างออกไป ไม่ว่าจะเลือกทางไหน แนะนำให้ชื่นชมความแตกต่าง: หนังสือมอบความลึกและจินตนาการ ส่วนซีรีส์มอบความรู้สึกทันทีและภาพจำที่ติดตา สำหรับผม ทั้งคู่ต่างมีเสน่ห์ และบางครั้งการได้สัมผัสทั้งสองแบบทำให้โลกของเรื่องนั้นครบถ้วนขึ้นมาก

ความจริงที่หลายคนอาจยังไม่รู้ก็คือ 'พิษรักคนเถื่อน' มีต้นกำเนิดมาจากนักเขียนนามปากกา 'จันทร์เจ้า' เธอเป็นนักเล่าเรื่องที่เชี่ยวชาญในแนวดราม่าซับซ้อนและโรแมนติกที่เต็มไปด้วยความเข้มข้น ผลงานของจันทร์เจ้าส่วนใหญ่จะเน้นไปที่ความสัมพันธ์ที่ตึงเครียดและพัฒนาการของตัวละครที่ค่อยๆ เผยให้เห็นชั้นของอารมณ์ เหมือนกับที่เราเห็นใน 'พิษรักคนเถื่อน' ซึ่งตัวเอกมีทั้งความดุดันและความเปราะบางที่ซ่อนอยู่ วิธีการเขียนของเธอทำให้ผู้อ่านรู้สึกราวกับว่ากำลังเดินไปพร้อมกับตัวละครในทุกช่วงชีวิต

เสียงเปิดเรื่องของ 'อาชญากรแดนเถื่อน' นี่แหละที่ฉุดความสนใจผมได้ตั้งแต่วินาทีแรก เพราะมันจับโทนโลกใต้ดินได้อย่างชัดเจน: กีตาร์ไฟฟ้าเล็กๆ ผสมกับเบสหนาๆ และจังหวะกลองที่ไม่รีบร้อนทำให้รู้สึกถึงความสกปรกและความโหดร้ายของเมืองในเรื่อง แทร็กเปิดนี้โดดเด่นเพราะไม่พยายามทำให้ดูยิ่งใหญ่เกินจริง แต่เลือกสร้างบรรยากาศที่สอดคล้องกับตัวละครหลักทั้งสองคนมากกว่า ทำให้ทุกครั้งที่ได้ยินมันจะพาผมย้อนกลับไปยังซีนแรกที่แนะนำโลกของซีรีส์ได้อย่างสมบูรณ์แบบ นอกจากธีมเปิดแล้ว เพลงปิดเรื่องมีความโดดเด่นในแนวทางที่ต่างออกไปมาก เป็นเมโลดี้ที่ช้าและเศร้า ใช้อินโทรเปียโนหรือซินธิไซเซอร์เบาๆ ประกบกับเสียงร้องที่ให้ความรู้สึกเปราะบาง ซึ่งกลายเป็นเสียงที่ช่วยล้างอารมณ์หลังฉากวิ่งไล่หรือการต่อสู้หนักๆ นอกจากนั้นยังมีธีมตัวละครบางชิ้นที่แทรกในฉากคัทซีนสำคัญๆ เช่น ท่วงทำนองเปียโนเรียบๆ ที่เป็นมาร์คของฉากความทรงจำและความสูญเสีย ทำให้ฉากเงียบๆ กลับมีพลังทางอารมณ์อย่างมาก เหมือนเพลงกำลังบอกให้เราสนใจความเป็นมนุษย์ของตัวละครมากกว่าความบ้าระห่ำของแอ็กชัน บรรยากาศเพลงประกอบฉากในบาร์หรือย่านมืดๆ ก็น่าสนใจไม่แพ้กัน เพราะมีการหยิบแนวดนตรีอย่างบลูส์และแจ๊สมาผสมกับซาวด์สังเคราะห์ ทำให้รู้สึกเสมือนกำลังนั่งอยู่ในมุมหนึ่งของเมืองที่เต็มไปด้วยคนผ่านมาแล้วผ่านมาไป เสียงเป่าทรัมเป็ตในบางช่วงกับรีเวิร์บหนาๆ สร้างความรู้สึกเหงาและคมคาย ส่วนแทร็กที่ใช้ในช่วงต่อสู้จะเปลี่ยนโทนไปเป็นอิเล็กทรอนิกหนักๆ และเพอร์คัชชันที่ฉับไว ซึ่งช่วยเพิ่มความตื่นเต้นและความอันตรายของฉากให้ชัดขึ้น ทำให้แต่ละฉากมีตัวตนเฉพาะตัวจากมิติของดนตรี รวมๆ แล้วถาจะเลือกเพลงที่โดดเด่นสุด คงต้องยกทั้งธีมเปิดกับธีมปิดเป็นคู่ที่ทำหน้าที่ต่างกันแต่เติมเต็มกันดี อีกทั้งธีมตัวละครและเพลงบรรยากาศตามซีนสำคัญๆ ก็ช่วยยกระดับเรื่องให้มีมิติทางอารมณ์ เวลาฟังซาวด์แทร็กคนเดียวหรือเปิดประกอบการอ่านมังงะจะรู้สึกเหมือนได้กลับเข้าไปในโลกของ 'อาชญากรแดนเถื่อน' อีกครั้ง เสียงเพลงแบบนี้สำหรับผมมันติดหูและติดใจจนอยากกลับไปฟังซ้ำเสมอ

แนะนำให้เริ่มจากเล่มแรกของ 'อาชญากรแดนเถื่อน' เพราะมันเป็นจุดที่ดีที่สุดในการทำความรู้จักกับโลกและจังหวะของเรื่องราว โดยเฉพาะเมื่องานเล่มนี้ตั้งใจปูพื้น ทั้งภูมิประเทศ ค่านิยมของสังคม และคาแรคเตอร์หลักที่ต่อยอดไปยังเล่มถัด ๆ มา การอ่านจากต้นทำให้การเปลี่ยนผ่านของโทนเรื่องและการเปิดเผยปมต่าง ๆ มีความหมายมากขึ้น และฉากเล็ก ๆ ที่ดูเหมือนไม่สำคัญในตอนแรกมักกลายเป็นรายละเอียดสำคัญในภายหลัง ทำให้การอ่านต่อจากเล่มต่อไปมีน้ำหนักทางอารมณ์มากกว่าการโดดข้ามไปอ่านเฉพาะจุดไฮไลต์เท่านั้น ถัดมา หากคุณเป็นคนที่ชอบความเข้มข้นทันทีและมีเวลาจำกัด ก็ยังมีวิธีทำให้เริ่มต้นได้อย่างสนุกโดยไม่ต้องหยุดอ่านกลางทาง เช่น อ่านบทสรุปของเล่มแรกเพื่อตัดบริบทบางส่วน แล้วข้ามไปที่จุดเริ่มต้นของอาร์คที่มีแอ็กชันหรือบทต่อสู้สูงสุด วิธีนี้ช่วยให้รู้สึกตื่นเต้นตั้งแต่ต้นโดยไม่พลาดจุดสำคัญทั้งหมด แต่ต้องระวังเรื่องสปอยล์และความเข้าใจเชื่อมโยงของตัวละคร เพราะผมเองเคยลองวิธีนี้กับซีรีส์อื่นและรู้สึกว่าลำดับเหตุการณ์ที่ขาดหายไปทำให้การตัดสินใจของตัวละครดูขาดน้ำหนักได้ อย่างไรก็ดี บางคนอาจชอบเริ่มที่อาร์คที่ชื่อเสียงโด่งดังที่สุดก็ได้ เพราะมันมักมีจังหวะเล่าเรื่องที่กระชับและฉากเด่นให้จดจำง่าย เช่นเดียวกับงานอื่น ๆ ที่ผมชอบคือการเลือกจุดเริ่มต้นตามสไตล์การอ่านของตัวเอง สุดท้าย เรื่องการจัดรูปแบบและการแปลก็มีผลต่อประสบการณ์การเริ่มต้นด้วย ถ้าคุณอ่านฉบับแปล ควรตรวจดูหมายเลขเล่มและคำอธิบายปกให้แน่ใจว่าไม่ได้รวมเล่มพิเศษหรือสรุปย่อที่อาจเปลี่ยนวิธีรับรู้เรื่องได้ บางครั้งฉบับรวมเล่มหรือฉบับรีมาสเตอร์อาจมีบทเสริมที่ให้มุมมองใหม่ ๆ ซึ่งผมมองว่าเหมาะสำหรับคนที่อยากได้ภาพรวมก่อนจะลุยยาว ๆ นอกจากนี้ การอ่านแบบช้า ๆ และให้เวลาเก็บรายละเอียดเล็ก ๆ อย่างเสียงบรรยายตัวละคร คำพูดซ้ำ ๆ หรือฉากพื้นหลัง จะทำให้การเดินทางตั้งแต่เล่มแรกมีรสชาติมากขึ้น เพราะสิ่งเหล่านี้มักถูกนำกลับมาใช้ต่อเนื่องในเล่มหลัง ๆ โดยรวมแล้วการเริ่มจากเล่มแรกของ 'อาชญากรแดนเถื่อน' เป็นการลงทุนเวลาที่ให้ผลตอบแทนด้านความเข้าใจและความผูกพันกับตัวละครอย่างคุ้มค่า และสำหรับผม นั่นคือวิธีที่ทำให้การอ่านซีรีส์เรื่องนี้กลายเป็นความทรงจำที่ยากจะลืม

หนึ่งในนิยายที่ชวนให้ขบคิดจนลืมเวลาได้คือ 'The Devotion of Suspect X' ของฮิงาชิโนะ เกโงะ เพราะมันไม่ใช่แค่เกมปริศนาว่าใครเป็นผู้ร้าย แต่มันเป็นการทดสอบตรรกะและความจงรักภักดีของมนุษย์ในสภาพที่บิดเบี้ยว ผมชอบวิธีที่เรื่องย่อมทอดสมอไว้ด้วยปมทางคณิตศาสตร์และการวางแผนที่แน่นหนา แต่กลับทับซ้อนด้วยหัวใจที่เปราะบางของตัวละคร ทำให้ทุกการค้นพบความจริงไม่ใช่แค่ช็อค แต่รู้สึกเจ็บปวดตามไปด้วย โครงเรื่องแบ่งเป็นชั้น ๆ — การแก้ปัญหาเชิงตรรกะ การอธิบายมูลเหตุ และการสะท้อนจริยธรรม ส่วนที่ผมชอบสุดคือการที่ผู้เขียนไม่ยอมให้ทางออกเป็นเพียงชัยชนะของตรรกะ แต่ยอมแลกด้วยคำถามทางศีลธรรมที่หนักหน่วง อ่านแล้วต้องหยุดคิดว่า "ถ้าคนที่เรารักทำเรื่องไม่ดี เราจะเลือกปกป้องหรือเปิดโปง" นี่แหละทำให้ปมปริศนาในเล่มนี้ตามหลอกหลอนหลังปิดหน้าหนังสือไปแล้ว

เคยบังเอิญไปเจอ 'ทาสรักสังเวียนเถื่อน' ในกลุ่มแฟนคลับนิยายวายที่ชอบแชร์ลิงค์อ่านฟรีกัน ส่วนใหญ่จะพบในเว็บไซต์อย่าง ReadAWrite หรือ NovelSiam ที่มีคนแปลและอัพเดต章节ค่อนข้างบ่อย เรื่องนี้เป็นงานเขียนของนักเขียนนามปากกา 'ฟ้าใส' ซึ่งมีลายมือการเขียนที่คมคายและเน้นความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครที่ซับซ้อน ถ้าสนใจอยากอ่านแบบไม่เสียเงิน ลองตามหาในเว็บพวกนี้ดู แต่ต้องยอมรับว่าบางทีเนื้อหาอาจไม่ครบ เพราะขึ้นอยู่กับผู้แปลด้วย

สมัยที่เริ่มอ่านแฟนตาซียุคเก่า ผมถูกดึงเข้ามาเพราะโทนความโหดดิบและโลกที่เต็มไปด้วยความดิบเถื่อนของ 'โคแนน' มากกว่าฉากต่อสู้เพียงอย่างเดียว ผู้ที่สร้างตัวละครนี้ในนิยายต้นฉบับคือ Robert E. Howard — นักเขียนแนวพัลป์ชาวอเมริกันที่เริ่มปลุกปั้นบทเล่าเรื่องของโคแนนในช่วงต้นทศวรรษ 1930 โดยเรื่องที่มักถูกยกให้เป็นหนึ่งในตอนแรก ๆ ของตัวละครคือ 'The Phoenix on the Sword' ซึ่งตีพิมพ์ในนิตยสาร 'Weird Tales' ในปี 1932 การเล่าเรื่องของเขาเน้นจังหวะที่รวดเร็ว คำบรรยายหนักแน่น และภาพของฮีโร่ที่มีความเป็นนักรบดิบเถื่อนมากกว่าจะเป็นฮีโร่แบบโรแมนติกทั่วไป พออ่านแล้วผมรู้สึกถึงความแตกต่างที่ชัดเจนระหว่างงานต้นฉบับของ Howard กับงานสืบต่อในภายหลัง: ภาษาที่เฉียบคมและโทนเซ็ตติ้งที่มีรากจากความเป็นพัลป์แท้ ๆ นั้นให้รสชาติที่เฉพาะตัว ซึ่งแม้จะมีนักเขียนหลายคนมาต่อยอด ไม่ว่าจะเป็นการรวบรวมหรือดัดแปลง แต่ต้นฉบับของ Robert E. Howard ยังคงเป็นแกนกลางที่แฟน ๆ ยกย่องเสมอ ผมมักจะกลับไปอ่านงานของเขาเมื่ออยากเห็นโคแนนในแบบที่ดิบและไม่ปรุงแต่ง

ฉันชอบความเป็นนิยายแนวเซียนแบบเรียบๆ แต่มีรายละเอียดแน่นแบบเรื่องนี้มาก และเมื่อลงมืออ่าน 'คัมภีร์วิถีเซียน' แล้วก็รู้สึกได้ทันทีว่ามันเป็นงานที่ให้ความสำคัญกับการเอาตัวรอดและการวางแผนมากกว่าการโชว์พลังสะใจ ผู้แต่งต้นฉบับที่คนไทยมักอ้างถึงคือชื่อจีน '忘语' ซึ่งแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า Wang Yu — ผลงานที่ผูกโยงกับชื่อนี้คือ '凡人修仙传' หรือในชื่อภาษาอังกฤษ 'A Record of a Mortal's Journey to Immortality' ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางของ 'คัมภีร์วิถีเซียน' ที่แปลและตีความเข้ามาให้เข้ากับผู้อ่านไทย เนื้อหาหลักตามที่ผมจำลองจากต้นฉบับคือการติดตามชีวิตของตัวเอกชั้นต่ำที่ชื่อ Han Li ผู้ซึ่งไม่ได้มีพรสวรรค์พิเศษอะไร แต่มีความเฉลียวฉลาด ความพากเพียร และทักษะด้านยาสมุนไพร/ต้มยา ทำให้เขาค่อยๆ ไต่เต้าขึ้นสู่โลกแห่งการบำเพ็ญเพียร ระหว่างทางเต็มไปด้วยการเมืองของลัทธิ การค้าพิษยา การต่อรองกับผู้คนหลากรูปแบบ และการเอาตัวรอดจากกับดักต่างๆ ภาพรวมคือถ้าคุณชื่นชอบนิยายที่เน้นการวางแผน การเก็บรายละเอียดระบบการบำเพ็ญเพียร และเส้นเรื่องแบบค่อยเป็นค่อยไป เรื่องนี้ตอบโจทย์ได้ดี — มันไม่หวือหวาแต่ให้รสชาติของการเติบโตแบบค่อยเป็นค่อยไป และถาโถมด้วยโลกกว้างใหญ่จัดเต็ม ซึ่งทำให้ผมติดตามได้เรื่อยๆ โดยไม่เบื่อ