พิษรักคนเถื่อน นิยายต้นฉบับเขียนโดยใคร?

หัวข้อนี้ทำให้คิดถึงความวุ่นวายเวลาชื่อเรื่องเดียวกันกระจายอยู่ทั่ววงการบันเทิง ฉันเจอชื่อ 'คลั่งรัก' ปรากฏในหลายบริบท พอจะสรุปได้ว่าไม่มีคำตอบเดียวถ้าผู้ถามไม่ได้ให้เบาะแสเพิ่มเติม เช่น ปีที่ออก หรือรูปแบบงาน (นิยายสำนักพิมพ์, นิยายออนไลน์, บทประพันธ์สำหรับละคร ฯลฯ) บ่อยครั้งที่ชื่อนิยายสั้นหรือเรื่องสั้นในนิตยสารถูกนำมาตั้งเป็นชื่อนิยายเล่มหรือซีรีส์โดยคนละคน ทำให้เกิดความสับสนได้ง่าย ฉันมักเจอกรณีคล้าย ๆ กันกับงานอื่น เช่นชื่อเรื่องเดียวกันปรากฏเป็นทั้งเพลง โรงละคร และนิยาย ทำให้การชี้ชัดว่า "ต้นฉบับเขียนโดยใคร" ต้องอิงบริบทมากกว่าแค่ชื่อเดียว ในฐานะแฟนที่ชอบอ่าน ฉันรู้สึกว่าการระบุปีพิมพ์หรือสำนักพิมพ์มักช่วยเคลียร์ปัญหาได้ ถ้าจุดประสงค์คืออ้างอิงงานต้นฉบับ เวอร์ชันแรกสุดที่เผยแพร่จะเป็นหลักฐานชัดเจน แต่ถ้าไม่มีข้อมูลเพิ่ม ฉันเองก็ระวังการตอบแบบเด็ดขาดเพราะกลัวให้ข้อมูลผิด คนอ่านมักอยากได้ชื่อผู้แต่งชัด ๆ แล้วก็มีความหมายต่างกันหากเป็นนิยายแปลหรือเรื่องต้นฉบับภาษาอื่น สุดท้ายแล้วถ้าได้รายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ เพิ่มเติม ฉันคงยินดีเล่าให้ละเอียดกว่าเดิมและเล่าความประทับใจต่อเวอร์ชันต้นฉบับด้วยความกระตือรือร้น

ชื่อตรงนี้ฟังดูคุ้นๆ แต่การระบุผู้เขียนของ 'นิยายอาชญากรแดนเถื่อน' อาจไม่ชัดเจนเพราะมีหลายกรณีที่ชื่อเรื่องภาษาไทยถูกใช้เป็นชื่อแปลไม่เป็นทางการหรือเป็นชื่อลัดที่แฟนๆ ตั้งให้เอง ผมมองว่าเป็นไปได้สองแบบหลัก: แบบแรกคือมันเป็นนิยายที่ตีพิมพ์เป็นเล่มโดยสำนักพิมพ์แล้วมีผู้แต่งชัดเจน แต่ชื่อไทยอาจต่างจากชื่อฉบับภาษาแม่ ซึ่งทำให้ค้นหาผู้แต่งยาก แบบที่สองคือมันอาจเป็นนิยายออนไลน์ที่ลงเป็นตอนๆ ในแพลตฟอร์มอย่างเว็บบอร์ดหรือแอปอ่านนิยาย ที่มักจะมีชื่อเรื่องที่แฟนๆ เรียกกันเองมากกว่าชื่ออย่างเป็นทางการ เมื่อผมเจอกรณีแบบนี้มักจะสังเกตจากหน้าปกหรือคำนำ ถ้าพบสำนักพิมพ์หรือรหัส ISBN จะช่วยชี้ชัดผู้แต่งและฉบับที่ถูกลิขสิทธิ์ได้ หากไม่มีข้อมูลพวกนั้น ก็มีโอกาสสูงว่าชื่อนี้เป็นชื่อเล่นที่วงในใช้พูดถึงงานชิ้นหนึ่ง ซึ่งอาจต้องตามหาจากคอมมูนิตี้ของแฟนคลับมากกว่าจากฐานข้อมูลสาธารณะ แต่โดยรวมแล้ว ถ้าคุณมีปกหรือคำโปรยสั้นๆ อยู่ในมือ จะช่วยตัดสินใจได้เร็วขึ้นและทำให้รู้ว่าใครเป็นผู้เขียนจริงๆ

ลองนึกภาพตอนได้เริ่มอ่านฉบับเต็มของเรื่องราวการผจญภัยของราชาวานร—ความรู้สึกมันเหมือนพบสมบัติทางนิทานที่ถูกถ่ายทอดผ่านศตวรรษมากกว่าใครอื่น ฉันยืนยันได้ว่า 'Journey to the West' หรือที่คนไทยมักเรียกแบบเข้าใจง่ายว่าเรื่องราวของคนลิง มีผู้แต่งที่มักถูกอ้างถึงคือ วู่เฉิงเอิน (Wu Cheng'en) งานชิ้นนี้ประดับวรรณกรรมจีนยุคหมิง เป็นงานร้อยแก้วภาษาพูดที่รวมเอาตำนานพื้นบ้านและความเชื่อทางพุทธศาสนาเข้าไว้ด้วยกัน งานต้นฉบับที่เราอ้างถึงโดยทั่วไปมักระบุช่วงปลายศตวรรษที่ 16 (ประมาณปี 1592) เป็นช่วงที่เรื่องเล่าถูกประมวลและจัดพิมพ์ในรูปเล่ม การอ่านฉบับเต็มทำให้เห็นว่าโครงเรื่องพื้นฐาน—การเดินทางของพระถังซัมจั๋งและคู่หูวานร—ถูกนำไปดัดแปลงอย่างไม่รู้จบ ไม่ว่าจะเป็นละครทีวีหรือภาพยนตร์ โดยเฉพาะฉบับละครโทรทัศน์จีนยุค 1986 ที่ยังคงเป็นมาตรฐานอ้างอิงให้คนรุ่นหลัง ประเด็นที่ผมชอบคือความกลมกล่อมระหว่างฮา เทวดา และปรัชญาในงานฉบับดั้งเดิม ซึ่งมอบชั้นความหมายให้ผลงานนี้ยืนยงมาจนปัจจุบัน

หัวใจยังคงเต้นแรงทุกครั้งที่ได้เห็นชื่อ 'รักลวง ป่วน ใจ' โผล่มาในข่าวสารวงการบันเทิง แต่น่าเสียดายที่ข้อมูลเฉพาะเจาะจงเรื่องผู้แต่งนิยายต้นฉบับไม่ชัดเจนในความทรงจำของฉัน แทบจะมีสองความเป็นไปได้สำหรับผลงานที่ถูกนำมาดัดแปลงเป็นซีรีส์หรือภาพยนตร์ในบ้านเรา: บางเรื่องมาจากนิยายที่ตีพิมพ์ในรูปแบบหนังสือหรือเว็บนวนิยายบนแพลตฟอร์มยอดนิยมของไทย ส่วนอีกแบบคือบทโทรทัศน์เขียนขึ้นมาเป็นต้นฉบับเลยโดยไม่ได้มีต้นฉบับนิยายเชิงพาณิชย์มาก่อน ซึ่งกรณีหลังมักจะเห็นเครดิตเป็นชื่อทีมเขียนบทหรือคนเขียนบทโทรทัศน์แทนชื่อนักเขียนนิยายคนเดียว รายละเอียดของผู้แต่งนิยายต้นฉบับมักจะพบได้ในส่วนเครดิตของการโปรโมทอย่างเป็นทางการ รายการสัมภาษณ์นักแสดง หรือหน้าปกหนังสือถ้าเรื่องนั้นมีการตีพิมพ์เป็นเล่ม ผู้แต่งที่เขียนแนวโรแมนติกคอมเมดี้หรือแนวพล็อตหลอกรัก-ป่วนหัวใจมักมีสไตล์เนื้อเรื่องที่เน้นบทสนทนาเร็ว ๆ จังหวะตลกและฉากหวานแทรกด้วยปมคอมเมดี้ ตัวอย่างผลงานที่ถูกดัดแปลงให้เห็นบ่อย ๆ ก็เช่น 'นวนิยายรักวัยรุ่น' บนแพลตฟอร์มต่าง ๆ ที่ต่อมามีการนำไปปรับเป็นซีรีส์ ซึ่งภาพรวมแบบนี้ช่วยอธิบายได้ว่าทำไมบางครั้งชื่อผู้แต่งถึงไม่ถูกพูดถึงเท่าผู้กำกับหรือโปรดิวเซอร์เมื่อโปรเจกต์ถูกประกาศออกสื่อ ความรู้สึกส่วนตัวคือเรื่องแบบนี้ชวนให้ติดตามมากกว่าข้อมูลอย่างเดียว เพราะการรู้ที่มาของต้นฉบับทำให้เราเห็นมิติของงานดัดแปลงได้ชัดขึ้น เช่นจะรู้ว่าเหตุผลที่บางฉากถูกตัดหรือเปลี่ยนเพราะต้องย่อความเข้ากับสื่อทีวีหรือภาพยนตร์ นอกจากนั้นการตามรอยนักเขียนต้นฉบับยังเปิดโอกาสค้นพบผลงานอื่น ๆ ที่มีสไตล์คล้ายกันและอาจชอบได้มากกว่าเดิม ท้ายที่สุดแล้วไม่ว่าจะมีต้นฉบับหรือเป็นบทดั้งเดิม สิ่งที่สำคัญคือเรื่องราวสามารถเชื่อมต่อกับอารมณ์ผู้ชมได้แค่ไหน และสำหรับฉันแล้วเรื่องแบบนี้มักทำให้ยิ้มได้แม้จะยังไม่รู้ชื่อผู้แต่งชัดเจนก็ตาม

นั่งนึกย้อนไปสมัยเรียนมหาวิทยาลัย ตอนนั้นเพื่อนในชมรมอนิเมะชอบส่งนิยายแนวโรแมนติกให้อ่านอยู่เรื่อยๆ แล้วก็ได้เจอเรื่อง 'รักไม่ชัวร์นัวไว้ก่อน' เป็นครั้งแรก ความประทับใจแรกคือน้ำเสียงการเล่าเรื่องที่สดใสและเป็นกันเองมาก ผู้เขียน 'ณัฐธิดา กรมสุวรรณ' สามารถถ่ายทอดอารมณ์วัยรุ่นได้อย่างลงตัว ทั้งความสับสนวุ่นวายและความหวานซ่อนเปรี้ยวของความรักครั้งแรก ตัวละครหลักอย่าง 'นัว' กับ 'ชัวร์' มีมิติไม่แบนเรียบ ทำให้ติดตามได้ไม่น่าเบื่อ เท่าที่ตามผลงานของณัฐธิดามา เธอมีสไตล์การเขียนที่จับใจวัยรุ่นได้ดีจริงๆ โดยเฉพาะการสร้างความขัดแย้งเล็กๆ น้อยๆ ในความสัมพันธ์ที่ดูเป็นธรรมชาติ ไม่เวอร์จนเกินไป

บอกตามตรงว่าฉันเริ่มสนใจเรื่องนี้ตั้งแต่เล่มแรกแล้ว และพอเห็นชื่อเล่มสองก็แทบจะวิ่งเข้าไปร้านหนังสือทันที — นิยายต้นฉบับของ 'กลรักรุ่นพี่ 2' เขียนโดย 'มาลัยหยก' ซึ่งเป็นคนเขียนสไตล์อบอุ่นแต่มีมุมตลกร้ายเล็ก ๆ ที่ฉันชอบมาก การเขียนของ 'มาลัยหยก' ทำให้ตัวละครแต่ละคนมีน้ำหนัก ไม่ใช่แค่ความโรแมนติกอย่างเดียว แต่ยังแฝงเรื่องครอบครัว เพื่อน และการเติบโตของตัวละครไว้ด้วย เหมือนตอนที่อ่านฉากหนึ่งจาก 'เพลิงรักในฤดูหนาว' ที่เคยทำให้ฉันคิดว่าความสัมพันธ์ไม่ได้เป็นเส้นตรงเสมอไป งานเขียนในเล่มสองของ 'กลรักรุ่นพี่' จึงรู้สึกโตขึ้น มีรายละเอียดชีวิตประจำวันมากขึ้น และบางประโยคก็ชวนให้ยิ้มจนอยากเก็บไว้เป็นประโยคโปรดไว้เปิดอ่านซ้ำ ๆ

หัวข้อ 'พิษรัก' เป็นชื่อที่ค่อนข้างกว้างและไม่ผูกกับผู้แต่งเพียงคนเดียว ทำให้ผมเจอความสับสนบ่อยครั้งเมื่อคนถามว่าใครเป็นคนเขียน ตำแหน่งที่ผมมักมองเป็นอันดับแรกคือหน้าปก หรือตารางคำนำของหนังสือ เพราะตรงนั้นจะระบุชื่อผู้แต่งอย่างชัดเจนรวมทั้งสำนักพิมพ์และปีพิมพ์ ซึ่งช่วยแยกว่าเล่มที่คนพูดถึงคือฉบับไหน ในฐานะคนที่หลงใหลในการอ่านนิยายหลากแนว ผมพบว่า 'พิษรัก' ถูกใช้เป็นชื่อนิยายทั้งงานตีพิมพ์แบบเล่ม งานลงออนไลน์ และบางครั้งเป็นชื่อละครโทรทัศน์ด้วย ดังนั้นเมื่อเจอชื่อนี้แล้ว ผมมักจะมองบริบทก่อนว่าเป็นนิยายรักดราม่า สืบสวน หรือแนว BL เพราะแต่ละประเภทมักมีผู้แต่งและชุมชนผู้อ่านต่างกัน การระบุรูปแบบก่อนจะช่วยให้ค้นหาชื่อผู้แต่งได้เร็วขึ้น และการดูปกฉบับที่คนกล่าวถึงก็เป็นวิธีง่าย ๆ ที่ผมใช้บ่อย ๆ

จำได้ว่าครั้งแรกที่เห็นชื่อ 'เล่ห์รักบุษบา' ในปฏิทินละคร ฉันรู้สึกอยากรู้ทันทีว่ามาจากนิยายเล่มไหน แต่พอขุดลึกลงไปความจริงกลับชัดเจนขึ้นว่าเรื่องนี้ไม่ได้มีนิยายต้นฉบับเป็นรูปเล่มที่รู้จักกันทั่วไป จากมุมมองของคนที่ติดตามละครและนวนิยายไทยมายาวนาน เรื่องราวอย่าง 'เล่ห์รักบุษบา' มักเกิดขึ้นสองแบบใหญ่ๆ: บางเรื่องดัดแปลงจากนิยายซึ่งคนอ่านคุ้นเคยมาก่อน ขณะที่บางเรื่องถูกเขียนขึ้นเป็นบทโทรทัศน์โดยตรง ซึ่งกรณีนี้ภาพรวมที่ปรากฏชัดคือมันเป็นงานบทโทรทัศน์ต้นฉบับมากกว่าจะมีนิยายเล่มดังกล่าวเผยแพร่ก่อนหน้านั้น นั่นหมายความว่าจะไม่มีชื่อผู้เขียนนิยายต้นฉบับให้ยึดเป็นข้อมูล คาแรกเตอร์และโครงเรื่องของ 'เล่ห์รักบุษบา' ให้ความรู้สึกว่าถูกปั้นขึ้นเพื่อการแสดงและการสื่อสารทางจอแก้ว จึงทำให้เครดิตหลักที่ควรดูคือชื่อผู้เขียนบทในข้อมูลละครมากกว่าเจ้าของนิยายเล่มหนึ่งเล่ม ความรู้สึกส่วนตัวคือบางครั้งการที่เรื่องราวเกิดจากบทโทรทัศน์โดยตรงกลับทำให้การตีความผ่านภาพและการกำกับมีความสดใหม่และถูกจูนมาเพื่อผู้ชมมากกว่าการดัดแปลงจากต้นฉบับที่อาจติดกรอบเดิมๆ