登入Kinabukasan, maaga pa lang ay nasa Science Center, Manila na si Joanne kasama ang dalawa niyang anak at ang bestfriend niyang si Carla. Dumiretso muna sila sa garden area. Hawak ni Joanne ang file para sa meeting nila about AI strategic partnership. Nakasunod lang sa kanila ang assistant niyang si Han.
Umupo si Joanne sa bench at lumanghap ng sariwang hangin. Ang ganda ng ambiance ng garden, mas nagbigay kulay sa paligid ang iba’t-ibang mamahaling bulaklak. Bigla niyang naalala na hindi niya nagagawa ang bagay na ito noong naka-focus pa ang buo niyang atensyon kay Miguel. Pero ngayon, bumabawi na siya para sa sarili niya.
Kung dati isa lang siyang hamak na asawa sa papel, ngayon isa na siyang magaling na translator at may sarili nang kinikita galing sa dugo at pawis niya. Kayang-kaya na niyang buhayin ang dalawa niyang anak. Hindi alam ni Miguel iyon dahil wala naman itong paki-alam sa mga ginagawa niya. Ang bilin lang nito, huwag siyang gagawa ng bagay na ikakasira ng pamilya at negosyo nito.
“Ma’am, after dito, may call ka pa with Germany team at 3PM—”
Hindi na narinig pa ni Joanne ang ibang sinasabi ni Han. Dahil biglang nanliit ang mga mata niya. Sakto kasing paglingon niya kay Han, nakita niya ang dapat na hindi niya makita. Si Miguel kasama si Jasmine na malawak ang ngiti. Lahat ngiti ni Joanne ay biglang nawala. Nablangko ang utak niya.
Agad niyang nilapitan si Yumi. Dahilan para mapansin iyon agad ni Carla. Nanlaki rin ang mga mata nito at nagtatanong sa kanya kung bakit naroon ang dalawang iyon gamit lang ang mga mata. Kaya umiling lang si Joanne dahil bigla siyang kinabahan. Baka kasi makilala na ni Miguel ang mga batang kasama nila.
“A-anong gagawin ko?” nauutal na tanong ni Joanne kay Carla. Ngumiti ito at lumapit kay Yumi. Malakas ang boses para marinig nina Miguel.
“Ay Yumi, ang kulit mo naman,” sabi ni Carla.
“Ha, why naman po?” inosenteng tanong ng anak niya.
“Lagi ka nalang tumatalon sa braso ni Tita Joanne. Halika na kay Mommy.”
Sanay na sina Yumi at Sky sa ganong eksena. Pag may nakikita silang kakilala, “Tita” o “Ninang” agad ang tawag nila kay Joanne.
Lumingon si Yumi kay Carla at ngumiti.
“Mommy, namimiss ko na kasi si Tita,” sabi nito. Kumirot ang puso ni Joanne. Minsan lang kasi sila magkasama ng mga anak niya. Sa Villa Real siya umuuwi dahil asawa pa rin niya si Miguel. Tuwing pupunta siya sa mga anak niya, ingat na ingat siya na baka may makakita sa kanya. Dahil may parte pa rin sa puso niya na ayaw niyang magkaroon ng issue at masira si Miguel dahil sa kanya.
Napatingin si Joanne sa gawi nina Miguel. Napasinghap siya noong magtama ang mga mata nila. Nakatitig si Miguel sa kanya nang malalim. Para bang hinuhukay nito ang kaluluwa niya sa uri ng tingin. Hanggang sa unti-unting bumaba ang mga mata nito kay Yumi na nasa bisig niya.
Biglang nag-iba ang ekspresyon ng mukha ni Miguel. Sinusuri nito ng maayos ang batang karga ni Joanne. Nakitaan niya ito ng pagka-gulat at pagka-lito habang nakatitig kay Yumi. Nanigas si Joanne at mas humigpit ang yakap niya kay Yumi noong palipat-lipat ang tingin ni Miguel sa kanilang mag-ina. Hindi rin nito nakita si Sky dahil nakaupo ito habang naglalaro.
Biglang nag-iba ang atmosphere sa garden. Pakiramdam ni Joanne ay nahihirapan na siyang huminga. Gusto niyang tumakbo, gusto niyang magtago at ilayo na doon ang dalawa niyang anak. Pero napako ang mga paa niya sa sahig. Hindi niya iyon kayang igalaw.
Natakot si Carla na baka may masabi si Joanne kaya kinuha nito si Yumi, pero mas lalong humigpit ang yakap ng bata sa kanya.
“Sino ka? Bakit mo tinatakot yung anak ko?” matapang na tanong ni Carla kay Miguel.
Hindi ito sumagot. Diretso pa rin ang tingin nito kay Joanne.
“What are you doing here?” malamig na tanong ni Miguel.
Napalunok si Joanne dahil biglang nanuyo ang lalamunan niya.
“Dito ako nagtatrabaho,” direstso niyang sagot kahit tumatambol ang dibdib niya sa kaba at takot.
Tumingin ulit si Miguel kay Yumi kaya nanliit ang mga mata nito. Tapos balik kay Joanne na para bang hindi naniniwalang may trabaho na siya.
“Sino siya?” tukoy niya kay Yumi habang hindi pinuputol ang tingin sa anak nito.
Napalunok ulit si Joanne.
“Anak siya ng bestfriend ko. May problema ka ba? Tinatakot mo yung bata.” Mabilis niyang sagot at binigay si Yumi kay Carla.
Tinitigan ni Miguel ang mata ni Yumi. Yung kilay, yung hugis ng mukha. Biglang kumunot ang noo nito na parang may naalala. Parang gusto nitong lumapit sa pwesto nila. Kaya mabilis na inikot ni Carla papunta sa dibdib niya si Yumi para maitago ang mukha ng bata.
“Waahh, mommy!” umiyak bigla si Yumi habang nasa dibdib ni Carla.
At doon halos mamatay si Joanne noong lumingon sa kanya si Yumi. Yung itsura nitong umiiyak, yung nguso, yung mata, yung pagkurap — eksaktong-eksakto katulad kay Miguel.
Nakita ni Joanne na biglang napatayo si Sky sa kinuupuan niya.
“Bakit po kamukha ni Yumi ang lalaking iyon?” tanong nito habang nakaturo ang maliit na daliri kay Miguel.
Kinagat ni Joanne ang ibabang labi. Bakit iyon napansin ni Sky sa mura nitong edad, samantalang si Miguel hindi naman napansin ang pagkakahawig nila ni Yumi. Ang pagiging xerox copy ng anak niya sa kanya.
“Sky, magpakabait ka ha,” bulong niya habang hinahaplos ang buhok nito.
“Medyo kamukha lang ni Yumi ang lalaking iyon,” sabi niya ulit.
Narinig iyon ni Yumi kaya kumunot ang noo niya at tumingin kay Miguel saka sa kakambal niya.
“Sabi rin ni Tita Carla, magkamukha din kayong dalawa. Paglaki mo mas gwapo ka pa doon sa masungit na ‘yon,” inosenteng sabi ni Yumi.
Napabuntong-hininga na lang si Joanne.
“Oo,” sabi ni Carla para ilihis ang usapan. “Kamukha lang. Mas gwapo pa si Sky natin paglaki kaysa doon sa laging nakasimangot.”
Biglang natawa si Joanne dahil pinagtutulungan nilang tatlo si Miguel na walang kamalay-malay.
Napatingin siya kay Carla noong hawakan nito ang braso niya.
“Jo, pag nakalipat na tayo sa bagong apartment, hindi ka na magmamadali. Mas marami ka nang time sa mga anak ko,” palusot na sabi nito.
“Oo naman,” mahina niyang sagot.
Matapos ang eksenang iyon, pinanatili na lang nila Carla sa kwarto ang mga bata. Hindi na niya gustong mag-cross sa pangatlong pagkakataon ang landas ng mag-ama.
Maagang natapos ang meeting niya at maganda naman ang kinalabasan kahit halos hindi siya makapag-isip ng maayos. Bumalik din sila agad sa Roxas kung saan tumutuloy ang mga anak niya kasama si Carla. Doon na lang siya nagpalipas ng gabi bago umuwi sa Villa Real kung saan ang bahay ni Miguel.
Bandang alas diyes ng umaga nang makauwi siya sa Villa Real. Umuwi siya para mag-impake dahil hindi na niya hihintayin pa ang tatlong buwan. Gusto na niyang makasama oras-oras ang mga anak niya.
Paglabas niya sa gate, nandoon agad si Mariz, kapatid ni Miguel. Nanliit ang mga mata nito noong makita siyang may dalang maleta.
“Ano ‘yang dala mo?” tanong nito na bakas sa boses ang yabang.
Tiningnan siya ni Joanne nang walang buhay.
“Mga gamit ko,” sagot niya nang hindi ito tinitingnan.
Sa totoo lang hindi sila magkasundo ni Mariz. Ramdam ni Joanne na ayaw nito sa kanya simula pa noon. Mas gusto nitong maging bayaw si Jasmine dahil pareho sila ng ugali.
Ngumisi si Mariz.
“Mga gamit mo? Ano naman kaya ang kinuha mo dito sa Villanueva? Wag mong sabihing nagnakaw ka na naman ng vitamins namin.”
Doon na napatingin si Joanne sa kanya. Naalala niya yung araw na iyon. Yung pinaka-nakakahiya niyang araw sa bahay na ‘to. Noong inakusahan nila siyang nagnakaw ng vitamins para ibenta. Samantalang vitamins niya iyon at siya ang bumili.
“Mariz Villanueva,” malamig niyang sambit sa pangalan nito.
“Pagnanakaw ba ang tawag sa pagkuha ng sarili kong gamit?”
Ngumisi ito at pinagkrus ang dalawang braso. Tiningnan siya nito from head to toe na may pang-iinsulto.
“Joanne, hindi naman bago sayo ‘yan. Kaya buksan mo!” utos nito at itinuro ang maleta niya. “Gusto kong tingnan kung ano naman ang itinatago mo.”
Hindi gumalaw si Joanne. Tiningnan niya lang ito na parang hangin.
“Bingi ka ba? Sabi ko buksan mo!” sigaw nito kaya dahan-dahan niyang binaba ang maleta. Pero bago pa niya mabuksan, bigla itong sinipa ni Mariz kaya nagulat siya. Dahil sa lakas ng sipa, nabuksan ang takip at nagsikalat sa sahig ang mga damit niya.
Naikuyom ni Joanne nang mahigpit ang kamao niya dahil sa pagtitimpi.
“Kung wala kang tinatago, bakit ka matatakot?” sabi nito habang kinakaladkad ang mga gamit niya gamit ang paa.
“Mariz, tama na,” sabi niya.
“Tama na? Ikaw dapat yung tumigil! Limang taon kang namuhay dito nang libre. Tapos ngayon aalis ka na parang wala lang?”
Hindi niya pinansin ang sinasabi nito. Pinulot niya sa sahig ang mga gamit nang hindi niya nakita ang matulis na gunting. Dahilan para masugatan siya at mapadaing sa sakit. Pumatak ang dugo niya sa sahig ngunit hindi niya iyon pinansin.
“Ahhh!” napasigaw siya noong biglang hinawakan ni Mariz ang kamay niyang dumudugo. Mabilis nitong iwinaksi ang kamay niya noong bumukas ang p***o.
Iniluwa noon si Miguel na madilim ang aura. Naka-suot pa ito ng coat na parang galing sa labas. Tumingin ito sa kanya, sa kamay niyang dumudugo, sa mga kalat, at sa kapatid niyang si Mariz. Akala ni Joanne ipagtatanggol siya nito pero hindi pala. Muli na naman siyang nasaktan at umasa.
“Anong nangyayari dito?” tanong nito.
“Ikaw magtanong diyan sa asawa mo!” sabi ni Mariz na kunwaring concerned.
Tiningnan siya ni Miguel nang matagal. Hindi niya mabasa kung ano ang nasa isip nito. Pero hindi nakaligtas sa paningin niya na may dumaan na awa sa mga mata nito habang nakatingin sa kanya.
“Ayusin mo muna ang mga gamit mo. Manatili ka muna dito hanggang hindi pa final yung divorce.”
Biglang napakunot ang noo ni Joanne. Pagkatapos sabihin iyon, tumalikod na si Miguel at hindi na lumingon pa.
At doon niya na-realize: sa bahay na iyon, hindi talaga asawa ang turing nito sa kanya. Ni minsan hindi niya naramdaman na safe siya dito. Hindi niya naramdaman ang init ng pagmamahal nito. Ang tanging turing nila sa kanya, isang bisita lang. Na pwede nilang itulak, apakan, at palayasin anytime.
Natatawang iniwan siya ni Mariz. Pagkatapos ayusin ulit ang mga gamit, bumalik siya sa kwarto. Hinugasan niya ang kamay sa lababo at tinitigan ang sugat. Maliit lang pero ang hapdi. Parang siya — maliit lang din yung pag-asa niya noon. Pero ang sakit pala kapag unti-unti nang nawala.
Kinuha niya ang phone nang maalala si Carla. Baka naghihintay na sila. Hindi niya muna itinuloy ang pag-alis noong araw na iyon. Ipinagpabukas na lang niya.
Tinitigan niya ang sugat sa palad hanggang sa naalala niya ang nakaraan. Ganito-ganito rin ang eksenang iyon.
Tahimik ang loob ng kotse, pero parang may bagyong namumuo sa pagitan nina Miguel at Andrea.Sa backseat, tahimik na umiiyak si Milo. Apat na taong gulang pa lamang siya, pero pilit niyang pinipigilan ang paghikbi. Hawak niya ang tuhod niyang may maliit na gasgas na nilagyan ng panyo ni Joanne bago siya tuluyang hilahin ni Andrea palayo sa garden.Hindi naman ganoon kasakit ang sugat niya. Mas masakit para sa kaniya ang nangyari sa birthday party ni Hope.Hindi niya maintindihan kung bakit nagalit si Mama Andrea. Hindi rin niya maintindihan kung bakit sinigawan ni Papa Miguel ang kaniyang ina. Ang alam lang niya, gusto niyang bumalik sa bahay nina Hope para makapaglaro silang muli.Sa driver's seat, mahigpit ang hawak ni Andrea sa manibela. Nanginginig ang mga daliri niya dahil sa galit at sama ng loob na kanina pa niya kinikimkim."Put*ngina talaga, Miguel! Nakita mo ba ang ginawa nila sa akin? Pinahiya nila tayo sa harap ng lahat! Tapos ikaw, ano ang ginawa mo? Kinampihan mo pa sila
Tahimik na ang buong garden matapos sumigaw ni Andrea. “WAG MONG HAWAKAN ANG ANAK KO!” Napahinto ang lahat ng bisita. Ang dating masayang selebrasyon ng ikalimang kaarawan ni Hope ay napalitan ng tensiyon at takot. Nasa sahig pa rin si Milo, hawak ang kaniyang tuhod na may maliit na gasgas. Hindi naman malalim ang sugat, pero umiiyak ang bata. Hindi lamang dahil sa sakit, kundi dahil sa sigawan ng mga matatanda sa paligid niya. Lumuhod si Joanne sa harap ni Milo. Gusto niya sanang tingnan ang sugat ng bata, pero hindi siya makalapit dahil nakaharang si Andrea. “Andrea, tama na. Bata lang sila. Naglalaro lang naman sila. Gasgas lang 'yan, kaya puwede nating linisin at lagyan ng gamot,” mahinahong paliwanag ni Joanne kahit nangingilid na rin ang luha sa mga mata niya. “Gasgas lang sa paningin mo kasi hindi mo anak!” sigaw ni Andrea. “Anak ko 'yan! Ako ang ina niya! Wala kang karapatang hawakan siya, at wala kang karapatang pagsabihan siya!” Napatayo si Joanne. Hindi siya makapaniw
Nasa sahig pa rin non si Milo, hawak ang tuhod na may gasgas. At dumudugo nang kaunti, pero hindi naman malala. Hindi siya umiiyak dahil sa sugat, kundi dahil sa takot. Takot siyang makita ni Andrea na may dugo siya at may kalat sa sahig.Kasi sa bahay nila kapag si Andrea lang ang kasama niya, pag may kalat siya pinapagalitan siya. Pag may dumi ang damit niya, sinisigawan siya. Kaya nung nakita niyang may dugo ang tuhod niya at nadumihan ang shorts niya, ang unang pumasok sa isip ng apat na taong gulang na bata, mapapagalitan siya ng Mommy niya. "Wag po... wag po Tita... sorry po..." umiiyak na sabi ni Milo kay Joanne na papalapit na sa kanya, habang nanginginig ang kamay."Milo, anak, hindi kita papagalitan.Hindi kita aawayin. Titingnan lang ni Tita yung sugat mo ha? Konting gasgas lang yan, lagyan natin ng band-aid," malambing na sabi ni Joanne.Lumuhod agad si Joanne sa lupa , hindi alintana na madumihan ang dress niya. Aabutin na sana niya si Milo para tingnan ang sugat.Pero
Si Andrea naman, hindi man lang ngumiti pabalik kay Joanne. Ang mata niya, nasa loob ng bahay. Tinitignan niya ang mga larawan sa pader — family picture nina Joanne, Vince, at ng tatlong bata. Tinitignan niya kung paano kabisado ni Miguel ang bahay na ito, kung paano siya dumiretso sa kusina para kumuha ng plato nang hindi na nagpapaalam. Kung paano siya tawagin nina Yumi at Sky na "Daddy Migs". Para siyang parte pa rin ng pamilyang ito. At doon sumakit ang dibdib ni Andrea. Na malapit pa rin sa puso ng lalaki ang pamilya ni Joanne, bagay na dapat ay sa kanya. "Pasok kayo, Andrea. Kumain muna kayo," sabi ni Vince na lumapit at inabutan ng kamay si Miguel para kumustahin. "Pasensya na kayo, Joanne, Vince ha. Biglaan lang, nagpumilit kasing sumama si Andrea. Gusto niya raw makilala si Hope," bulong ni Miguel na halatang hiyang-hiya. Umupo si Andrea sa isang upuan sa pinakagilid, malayo sa handaan. Karga niya pa rin si Milo kahit gusto nang bumaba ni Milo at makipaglaro. Ang mg
LIMANG TAON ang lumipas.Kung may himala man na nangyari nung gabing umuulan na yon — nung gabing akala ni Vince ay mawawala na ang mag-ina niya sa ER — ito na yon ang batang si Hope. Nasa ikalimang taon na si Hope Delos Reyes. Ang dating 5 weeks na sanggol na kumapit sa sinapupunan ng ina para lang mabuhay, ngayon ay isang batang babae na malikot, bibo, at ang boses ay parang kampana sa buong bahay. Kamukhang-kamukha ni Joanne ang mukha, bilugan at maputi, pero pag tumawa siya nang malakas, mata at ilong ni Vince ang makikita mo. Spoiled siya, oo, pero sa pagmamahal. Lumaki siyang alam niyang pinagdasal siya.Ang kambal na sina Yumi at Sky, 9 years old na. At nasa Grade 4. Malaki na ang pinagbago nila. Si Yumi, hindi na yung batang umiiyak lang sa gilid. Siya na ang pangalawang nanay ni Hope. Siya ang nag-aayos ng buhok ni Hope tuwing umaga, siya ang nagtuturo kay Hope magsulat ng pangalan. Sobrang protective niya. Si Sky naman, tahimik pa rin pero mas malalim mag-isip. Mahilig pa r
Ang lakas ng ulan nang gabing yon habang mabilis ang pagmamaneho ni Miguel ng kotse.Karga ni Vince sa backseat si Joanne na namimilipit sa sakit ng tiyan . Kabado si Vince habang nakikita ang mukha ng asawa na sobrang nasasaktan. Nag aalala siya sa mag ina ina niya “Ang sakit! Hindi ko na Kaya!” Sabi ni Joanne habang iniinda ang sakit ng tiyan. "Wife, kumapit ka lang. Malapit na tayo sa ospital . Kumapit kayo ni baby," bulong ni Vince sa tenga ni Joanne. Nanginginig ang kamay niya habang hinahaplos ang pawisang noo ng asawa. Hindi niya mapapatawad ang sarili kapag may nangyaring masama sa anak at asawa niya. Hindi niya alam na ganon ang idudulot ng kunti nilang pagtatalo. Sa mag asawa kasi hindi naman talaga maiiwasan ang mag away. Hindi na non sumagot si Joanne. Ang kaninang kirot sa puson niya bigla na lang siyang nakaramdam ng mainit na likido. Pagtingin niya sa palda niya, may bahid na ng dugo. Hindi marami, pero sariwa. Sapat yon para matakot ang isang inang tulad niya. T







