KABANATA 2

Mabilis ang tibok ng aking puso habang ako ay naglalakad palayo sa pasilyong iyon. Ang bawat hakbang ko ay tila mabigat, parang may tanikala na humihila sa akin pabalik sa pwesto kung saan naiwan ko si Isaac. Sinubukan kong burahin ang kanyang mukha, ang kanyang boses, at ang mga salitang binitiwan niya, ngunit parang lalo lamang itong tumatatak sa aking isipan.

Bakit hindi mo ako itaboy agad? Bakit hindi ka lumayo habang may pagkakataon pa?

Ang mga salitang iyon ay paulit-ulit na umuugong sa aking isipan habang sumasakay ako sa aking sasakyan pauwi. Sinubukan kong kumbinsihin ang aking sarili na isa lamang itong panandaliang kahinaan. Na sanay lang ako sa mga taong laging yumuyuko o natatakot sa pangalang Mondragon, kaya naman ang kakaibang pagtrato ni Isaac ang nakagulat sa akin. Wala itong ibang kahulugan—dapat walang kahulugan.

Ngunit nang makarating ako sa aming malaking mansyon, tahimik at tila walang buhay sa kabila ng karangyaan, naramdaman ko ang bigat ng katotohanan. Sa loob ng mahabang panahon, ang aking buhay ay nakatakda na. Ang bawat desisyon ko ay para sa pamilya, ang bawat galaw ay para sa negosyo, at ang bawat pagpili ay dapat naaayon sa kung ano ang itinuturing na tama ng aking mga magulang. Wala akong kalayaang magmahal, wala akong karapatang magkaroon ng damdaming labag sa nakasanayan.

Kinabukasan, bumalik ako sa opisina na may panibagong desisyon. Kailangan kong ituon ang aking buong atensyon sa trabaho upang makalimutan ang nangyari. Kung mayroon mang kakaibang pakiramdam na namuo sa loob ko, kailangan ko itong lunurin ng tungkulin.

“Ma’am Luvlette,” tawag sa akin ng aking sekretarya, “may dumaang paunawa mula sa Funtabella Group. Nais nilang makipagpulong sa atin sa loob ng dalawang linggo. Sinasabi nila na may mahalagang panukalang nais ipakita na maaaring makinabang ang parehong panig.”

Napahinto ako sa pagbabasa ng mga dokumento. Ang pangalang Funtabella ay parang kuryenteng dumaloy sa aking katawan. Agad kong naalala ang mga mata ni Isaac at ang tono ng kanyang boses.

“Tanggihan mo,” mariing utos ko. “Wala tayong pakinabang sa anumang pakikipag-ugnayan sa kanila. Alam naman natin ang tunay nilang layunin—gusto lang nilang maghanap ng butas upang tayo ay mapahamak.”

Tumango ang sekretarya at agad na umalis upang isagawa ang aking utos. Ngunit sa kabila ng aking matigas na desisyon, may bahagi ng aking isipan na nagtatanong: Kung talagang kaaway sila, bakit tila iba ang pakiramdam ko noong kaharap ko siya?

Lumipas ang ilang araw, at sa bawat pagkakataong naririnig ko ang pangalan ng pamilyang iyon, ang mukha ni Isaac ang laging pumapasok sa aking alaala. Sinubukan kong balewalain ito, ngunit tila may diwang nagtutulak sa akin na alamin pa ang tungkol sa kanya. Hindi bilang kaaway, kundi bilang isang tao.

Nang sumapit ang katapusan ng linggo, nagpasya akong magpahinga at pumunta sa paborito kong lugar—ang lumang aklatan sa gilid ng lungsod. Dito ako madalas pumunta noong bata pa ako, isang lugar kung saan malaya akong maging sarili ko, malayo sa ingay ng negosyo at mga inaasahan ng lipunan.

Akala ko ay magiging payapa ang araw na iyon, ngunit tila may sariling isip ang tadhana.

Sa pagpasok ko sa tahimik na pasilyo ng mga aklat, nakita ko siya. Nakatayo sa tapat ng estante ng mga kasaysayan ng negosyo, ang kanyang mga mata ay nakatuon sa mga pahina ng makapal na aklat. Ang kanyang buhok ay bahagyang magulo, walang pormal na kasuotan, at sa pagkakataong ito, wala ang awtoridad ng isang punong kumpanya. Siya ay simpleng lalaki lamang, abala sa pagbabasa.

Natigilan ako at halos makalimutang huminga. Sa kabilang banda, narinig niya ang mahinang kaluskos ng aking damit at agad na lumingon. Nang makita niya ako, gumuhit ang isang ngiti sa kanyang mga labi—isang ngiting hindi mapanghamon, kundi puno ng pagkamangha at tila inaasahan na ang aking pagdating.

“Mukhang pareho pala tayo ng pinagtataguan,” panimula niya, ibinaba ang hawak na aklat at dahan-dahang lumapit sa akin.

Nagpilit akong ibalik ang aking lakas at paninindigan. “Hindi ako nagtatago, Ginoong Funtabella. Ito ay isang pampublikong lugar. May karapatan akong pumunta rito tulad ng sinuman.”

Tumawa siya nang mahina, isang tunog na tila musika sa aking pandinig kahit pilit kong itanggi. “Tama ka. Pero sa pagkakataong ito, wala ang mga tagapamahala, walang mga kontrata, at walang mga pader na itinayo ng ating mga magulang. Maaari ba kitang tawaging Luvlette lamang, sa halip na ang buong pangalang may dalang tunggalian?”

Tumingin ako sa kanya nang diretso, sinusubukang hanapin ang panlilinlang sa kanyang mga mata. Ngunit sa pagkakataong ito, wala akong nakitang anino. Ang kanyang mga mata ay tapat, bukas, at puno ng kuryosidad.

“Bakit mo ito ginagawa?” tanong ko nang diretso. “Bakit lumalapit ka pa rin sa akin gayong alam mong ipinagbabawal ito? Alam mong ang ating pagsasama ay magdudulot lamang ng gulo sa ating mga pamilya.”

Huminto siya sa harap ko, sapat ang layo upang magbigay ng respeto, ngunit malapit pa rin upang maramdaman ko ang kanyang presensya.

“Dahil sa unang pagkakataon sa mahabang panahon,” sagot niya nang seryoso at mahinahon, “may nakita akong bagay na higit pa sa negosyo, higit pa sa yaman, at higit pa sa galit ng nakaraan. Luvlette, lumaki rin ako sa paniniwalang ang mga Mondragon ay ating kaaway. Itinuro sa akin na huwag magtiwala sa inyo, na ang bawat ngiti ninyo ay may nakatagong patalim. Pero noong nakita kita… naramdaman ko na hindi ito ang katotohanan.”

Ang kanyang mga salita ay tumagos nang malalim sa aking puso. Sa loob ng mahabang panahon, wala pang sinumang nagsalita sa akin nang ganito. Wala pang sinumang tumingin sa akin nang higit pa sa pagiging tagapagmana ng isang imperyo.

“Kung magpapatuloy tayo dito,” sabi ko, at naramdaman ko ang panginginig ng aking boses, “magdudulot lamang ito ng sakit. Ang ating mga magulang ay hindi kailanman tatanggap. Ang buong mundo ay huhusga sa atin. Ang pagmamahal na ito—kung ito man ay pagmamahal—ay ituturing na kasalanan laban sa ating mga angkan.”

Lumapit siya nang kaunti pa at inabot ang aking kamay. Sa unang dampi ng kanyang mga daliri, parang kuryenteng dumaloy sa buong katawan ko. Ang init ng kanyang palad ay tila nagbibigay ng kapanatagan sa aking magulong damdamin.

“Alam ko,” bulong niya. “At handa akong harapin ang lahat ng iyon kung kailangan. Pero huwag nating pigilan ang ating mga puso bago pa man natin ito lubos na makilala. Bigyan natin ang ating sarili ng pagkakataong malaman kung ano talaga ang nararamdaman natin. Kahit sa maikling panahon lamang, kahit sa lihim—huwag nating hayaang ang nakaraan ang magdikta ng ating kinabukasan.”

Sa sandaling iyon, ang lahat ng aral, ang lahat ng takot, at ang lahat ng utos ay tila naglaho. Ang tanging naririnig ko ay ang tibok ng aking puso na tila sumasang-ayon sa kanyang mga sinabi. Sa kabila ng panganib, sa kabila ng mga hadlang, naramdaman ko na sa tabi niya, ako ay malaya.

Mula sa araw na iyon, nagsimula ang ating lihim na pagkikita. Sa mga lugar na tahimik, malayo sa mata ng publiko, at malayo sa impluwensya ng ating mga pamilya, natuklasan natin ang isa’t isa. Natutunan kong kilalanin si Isaac hindi bilang ang “Halimaw ng Negosyo,” kundi bilang isang lalaking may puso, may pangarap, at may mga kahinaan din tulad ko.

Ikinuwento niya sa akin ang kanyang pagkabata—kung paano siya pinalaki sa mahigpit na disiplina, kung paano itinuro sa kanya na ang kahinaan ay katumbas ng pagkatalo, at kung paano siya natutong magtago ng kanyang tunay na damdamin sa likod ng matigas na anyo.

“Madalas kong tanungin ang aking sarili,” sabi niya habang nakaupo kami sa tabi ng ilog sa gilid ng siyudad, “kung para saan ang lahat ng yaman at kapangyarihan kung ang tanging kasama ko ay ang mga kasunduan at mga katunggali. Akala ko iyon na ang layunin ng buhay—manalo at maghari. Pero nang makilala kita, Luvlette, napagtanto ko na may higit pa rito.”

Sa kabilang banda, ibinahagi ko rin sa kanya ang bigat na pasan ko. Ang panggigipit na maging perpekto, ang takot na makasira sa pangalan ng pamilya, at ang pangarap na magkaroon ng sariling buhay na malaya sa mga inaasahan ng iba.

“Kung malalaman ito nina Itay at Inay,” sabi ko habang nakasandal sa kanyang balikat, “hindi nila ito matatanggap. Maaari pa nilang pilitin akong lumayo, o kaya naman ay gumawa ng paraan upang paghiwalayin tayo.”

Hinaplos niya ang aking buhok at mahigpit na niyakap ako. “Huwag mong isipin iyan ngayon. Ang mahalaga ay tayo ang may hawak ng ating mga puso. Darating ang panahon na handa na tayong harapin ang lahat. Pero sa ngayon, sapat na ang malaman nating tapat ang ating nararamdaman.”

Ngunit ang katahimikan at kapayapaang tinatamasa namin ay hindi maaaring manatili magpakailanman. Sa mundong ginagalawan namin, ang mga lihim ay laging may paraan upang mabunyag.

Isang hapon, habang nasa isang pribadong restawran at nagpapahinga, naramdaman ko ang biglaang pagbabago sa ekspresyon ni Isaac. Ang kanyang mga mata ay tumingin sa may pintuan, at ang kanyang hawak sa aking kamay ay bahagyang humigpit.

Lumingon ako, at doon tumigil ang aking hininga.

Nakatayo sa may pasukan ang aking ama, kasama ang ilang kasama niya. Ang kanyang mukha ay walang emosyon, ngunit ang kanyang mga mata ay nagpapakita ng matinding gulat at galit. Sa isang iglap, naramdaman ko ang pagbagsak ng mundo sa aking paligid.

“Luvlette…” tawag niya, at ang tono ng kanyang boses ay mababa ngunit puno ng poot. “Anong ibig sabihin nito?”

Agad na tumayo si Isaac at hinarap ang aking ama, kahit na alam niyang ito ay magdudulot ng matinding gulo. Nanatili siyang matatag, hindi umatras, at ipinakita ang kanyang paggalang ngunit hindi ang pagsuko.

“Ginoong Mondragon,” panimula ni Isaac, “hayaan ninyong ipaliwanag ko ang lahat.”

“Wala nang kailangang ipaliwanag!” sigaw ng aking ama, na umalingawngaw sa buong silid. “Ang makita ko ang aking anak na kasama ng isang Funtabella ay sapat na upang malaman ang katotohanan. Ito ay pagtataksil! Isang kahihiyan sa ating pamilya!”

Tumingin siya sa akin, at ang galit sa kanyang mga mata ay tumagos sa aking puso. “Inaral kita, pinalaki kita, at ibinigay ko ang lahat para sa iyo. At ito ang isusukli mo? Makipag-ugnayan sa kaaway ng ating angkan?”

Gusto kong magsalita, gusto kong ipaliwanag na hindi ito mali, na ang pagmamahal ay hindi dapat may kinalaman sa pangalan ng pamilya. Ngunit sa sobrang kaba at takot, nanginginig ang aking mga labi at walang salitang lumalabas.

“Ginoong Mondragon,” muling nagsalita si Isaac, at sa pagkakataong ito ay mas mariin ang kanyang boses, “hindi ko sinasadyang saktan kayo o sirain ang inyong pamilya. Ang nararamdaman ko para kay Luvlette ay tapat at wagas. Hindi ito laban sa inyo, kundi ito ay para sa kapayapaan ng ating mga puso.”

“Kapayapaan?” mapang-uyam na sagot ng aking ama. “Ang pagkakaroon ng relasyon sa inyo ay ang pinakamalaking panganib na maaari nating harapin. Mula ngayon, Luvlette, babalik ka sa bahay at huwag na huwag ka nang makikita kasama ng lalaking ito. Kung hindi, mapipilitan akong gumawa ng mga hakbang na pareho nating pagsisisihan.”

Humarap siya sa akin nang huling pagkakataon bago umalis. “Umuwi ka ngayon din. Pag-uwi mo, pag-uusapan natin ito nang masinsinan.”

Nang umalis na ang aking ama, naiwan kaming nakatayo sa gitna ng katahimikan. Ang dating init ng pagmamahalan ay napalitan ng lamig ng katotohanan. Tumingin ako kay Isaac, at nakita ko ang lungkot sa kanyang mga mata, ngunit kasabay nito ay ang katiyakan na hindi siya susuko.

“Pupunta ako sa inyo,” sabi niya habang hawak ang aking mukha. “Haharapin ko ang iyong ama, at kung kailangan, haharapin ko rin ang aking sariling pamilya. Hindi ko hahayaang ang galit ng nakaraan ang magdesisyon para sa ating kinabukasan.”

Umiling ako habang tumutulo ang luha sa aking mga pisngi. “Huwag, Isaac. Huwag mong lalong palalain ang sitwasyon. Hayaan mo munang kausapin ko siya. Baka may pagkakataong maintindihan niya.”

“Pero huwag mong kalimutan,” dugtong ko, habang mahigpit na hinahawakan ang kanyang mga kamay, “kahit anong mangyari, kahit anong sabihin nila, ang puso ko ay sa iyo pa rin. Ang pagmamahal na ito ang tanging katotohanang hawak ko.”

Sa gabing iyon, habang naglalakad ako pauwi, naramdaman ko ang bigat ng hamon na naghihintay sa amin. Ang lihim ay nabunyag na, at ang katahimikang bumabalot sa ating dalawang pamilya sa loob ng mahabang panahon ay tuluyan nang nasira.

Ngunit sa kabila ng takot at pangamba, may isang bagay na nanatiling malinaw sa aking isipan: ang pagmamahal na ito ang magiging lakas natin upang labanan ang lahat. At sa huli, ito ang pag-ibig na tiyak na makakasira sa pader ng poot at magbubukas ng pinto para sa kapayapaan.

Ang laban ay nagsisimula pa lamang, at ngayon, wala na kaming ibang matatakbuhan kundi ang katotohanan ng aming mga puso.