Kabanata 4

Sa mismong ibabaw ng file, nakasulat nang malaki at walang paumanhin ang mga salitang DIVORCE AGREEMENT.

Nakita ito ni Lauren.

Nakuha ng kanyang mga mata ang heading bago ang anuman, at sa sandaling iyon, parang lumapot ang hangin sa paligid niya. Nahinto ang hininga sa gitna ng dibdib. Sandali, nakalimutan niyang ngumiti. Nagsimulang tumibok nang malakas at mabilis ang puso, tulad nang may bagay na nanganganib na mawala sa kanyang kontrol.

Si Henry naman ay hindi ito nakita.

O marahil ay hindi sapat ang pakialam upang talagang tingnan.

Agad niyang inabot ang panulat, matalas at naiinip ang galaw. Bumalot ang mga daliri dito parang sabik nang matapos ang abala. Para sa kanya, papel lang ang file. Isa pang pagkaantala. Isa pang hindi kinakailangang drama mula sa asawang matagal na niyang hindi pinakikinggan.

Mabilis ang isip ni Lauren.

Kung babagalan ni Henry. Kung makukuha ng kanyang mga mata ang heading kahit paano…

Mababago ang lahat.

Nakita na niya si Henry na nagbabasa ng mga dokumento noon. Alam niya kung gaano siya kaingat kapag may kinalaman sa pera, imahe, o kontrol. Hindi siya papasok nang alam sa diborsyo, lalo na kung hindi ito desisyon niya.

Mabilis na tumaas ang panic, pero mas mabilis itong tinakpan ni Lauren.

“Um… Henry?” mahinang sabi niya.

Mahinahon ang boses, halos hindi sigurado, parang ayaw niyang abalahin ito. Bahagyang lumiko, nakatalikod sa kanya, nagkunwaring nahihirapan sa kwelyo ng coat. “Puwede mo ba akong tulungan sa coat ko, please?”

Agad niyang naramdaman ang paglipat ng atensyon, eksakto ang intensyon.

“Sige,” sabi ni Henry.

Buong-buo siyang lumiko papunta sa kanya, iniwan ang file nang walang pangalawang isip. Itinaas ang mga kamay upang ayusin ang coat sa balikat niya, maingat at mapag-alaga. Ngumiti siya rito, ang relaks at mapagbigay na ngiting hindi nakita ni Diana sa loob ng mga taon. Huminga nang maluwag ang balikat ni Lauren nang naramdaman niyang ganap na naka-focus ang atensyon nito sa kanya.

Sa likod nila, nakatayo si Diana nang tahimik.

Hindi gumalaw. Hindi nagsalita. Hindi humadlang.

Pinagmamasdan niya.

Pinagmamasdan niya si Henry na muling tumalikod sa kanya, pinagmamasdan si Lauren na banayad na sumandal sa atensyon, pinagmamasdan ang file na nakapatong sa mesa sa pagitan nila parang patay na. Masakit na humaba ang bawat segundo habang nakatayo siya roon, humahawak ng hininga, napakalakas ng tibok ng puso na marinig niya sa tenga.

Yumuko si Henry pabalik sa mesa, hawak pa rin ang panulat. Hindi niya maayos na kinuha ang file, hindi sulyap sa heading, mabilis na isinulat ang pirma sa nakalaang espasyo.

Pabaya at nagmamadali ang galaw. Hindi siya nagbasa ng kahit isang pangungusap. Hindi huminto.

Ilang segundo lang.

Iyon lang.

Mga taon ng pagtitiis. Mga taon ng katahimikan. Mga taon ng pagsisikap na maging sapat.

Nawala sa loob ng ilang segundo.

Naramdaman ni Diana ang marahas na pagpisil sa dibdib. Mahigpit na hinawakan ng mga daliri ang file upang panatilihin itong matatag, bagaman nanginginig ang mga kamay. Naramdaman niyang hungkag, parang may mahalagang bagay na biglang hinila mula sa kanya nang walang babala.

“Hindi mo man lang binasa,” bulong niya sa loob ng sarili, halo ang hindi paniniwala at malalim, mapait na sakit. “Pinirmahan mo lang ang kasal natin na parang walang halaga.”

Nawala ang isip sa ibang panahon, hindi inaanyayahan. Naaalala niya ang pagkakaupo sa tapat ni Henry at ng abogado nito ilang taon ang nakalipas, pinagmamasdan itong basahin ang prenuptial agreement nang linya-linya.

Naaalala niya kung paano nitong kinwestiyon ang bawat clause, kung paano nangatuwiran, kung paano tumangging pirmahan hanggang masisiyahan.

“Pero ang prenup,” masakit niyang isip, “sinuri mo ang bawat kuwit.”

Tumayo nang tuwid si Henry at itinulak pabalik ang file sa kanya nang hindi itinaas ang mga mata. Nalipat na ang atensyon. Nakaharap na ang katawan sa p***o, kay Lauren, sa buhay na malinaw niyang mas gusto.

“Sige na, tara na,” sabi niya.

Sulyap si Lauren sa relo nang labis-labis. “Malapit na matapos ang reservation namin,” sabi niya, isinuot ang braso sa braso nito parang normal na gabi ito, parang walang hindi na mababawi ang nangyari.

Lumiko sila papunta sa p***o.

Naramdaman ni Diana ang ligaw na pagtakbo ng puso. Masikip ang lalamunan. May sumisigaw sa loob niya na mahalaga ang sandaling ito, na kapag lumabas sila, wala nang pagbabalik. Isang hakbang siyang sumulong, pinilit ang mga binti na gumalaw.

“Alam mo ba kung ano ang pinirmahan mo kanina?” tanong niya.

Nanginginig ang boses sa kabila ng pagsisikap na panatilihing matatag.

Hayagang nagtawa si Lauren nang may paghamak, ikiniling ang ulo nang malinaw ang paghamak. Para sa kanya, tapos na si Diana. Wala nang saysay.

Huminga nang malalim si Henry, naiirita. “Insurance paperwork ni Selena?” kaswal niyang sabi. “Masyado kang nag-aalala.”

Mabigat ang pagbagsak ng mga salita, matalas at mapagwawalang-bahala.

Hindi na naghintay si Lauren. Hinawakan ang kamay ni Selena at lumabas ng bahay, nasasabik nang nakikipag-usap tungkol sa plano sa hapunan. Masayang sumunod si Selena, magaan at walang alalahanin ang tawa, hindi naaapektuhan ng bigat ng kasisira lang.

Sandali pa siyang naiwan si Henry.

Lumiko siya pabalik kay Diana, masikip ang mukha sa inis. “Hindi mo ba nakikita na abala ako?” snapp niya. “Huwag mo akong abalahin sa mga walang kuwentang bagay.”

Pagkatapos ay lumiko at lumabas.

Kumalik ang p***o sa likod nila.

Malakas na umalingawngaw ang tunog sa sala, pinal at walang awa.

Naiwan si Diana kung nasaan siya.

Marahas na tumibok ang puso sa tadyang, hindi pantay at masakit. Bumigat ang katahimikan sa kanya, mabigat, nakakasakal. Mahina siyang suminghot, itinaas ang kamay upang punasan ang luha, bagaman patuloy itong tumutulo.

“Ito na ang huling beses na aabalahin kita sa mga walang kuwentang bagay,” malakas niyang sabi.

Nanginginig ang boses, pero sa ilalim nito ay may matigas. May nanirahan.

Sa sandaling iyon, nakatayo si Diana nang mag-isa sa bahay na kanyang inilaan ang sarili sa loob ng mga taon. Bawat dingding ay may alaala ng kanyang pagsisikap, pasensya, sakripisyo. Gayunpaman, wala ni isang sulok ang pag-aari na niya.

Naroon siya araw-araw, pero hindi nakikita, hindi naririnig, unti-unting nabubura nang hindi napapansin ng sinuman.

Ilang minuto ang lumipas, may tunog ng kotse na huminto sa labas na dumaan sa bukas na espasyo. Hindi nagmadali si Diana. Dahan-dahan at sadyang gumalaw, parang binibigyan ang sarili ng oras upang tanggapin ang kanyang kagagawa. Mabigat ang hakbang, pero hindi na magulo.

Kinuha ang bag at iginulong papunta sa gate.

Sa gitna ng daan, huminto siya.

Ibinaling ang tingin sa kaliwang kamay.

Tahimik na nakaupo doon ang wedding ring, maliit na bilog ng metal na minsang kumakatawan sa mga pangakong malalim niyang pinaniwalaan. Matagal niyang tinitigan, bumabaha ang mga alaala nang walang pahintulot—ang araw ng kasal, ang mapag-asang ngiti, ang mga panatang seryoso niya kahit hindi si Henry.

Humigpit ang panga.

Dahan-dahan at sadyang inalis niya ang singsing.

Tumigas ang mukha habang hawak ito sa mga daliri. “Kinukuha ko ang natitira sa akin,” mahinang sabi niya, matatag ang boses sa kabila ng luha. “At sinusunog ang iba.”

Binuksan ang palad.

Bumagsak ang singsing.

Tumama ito sa sahig nang may mapurol na tunog, walang buhay at pinal.

Itinaas ni Diana ang ulo at malalim na huminga. Mabigat ang dibdib, pero may hindi pamilyar din doon—espasyo. Isang masakit na uri ng kalayaan.

Ang pag-alis ay hindi katapangan sa sandaling iyon. Kaligtasan ito. Ang pananatili ay nangangahulugang ganap na maglaho, at sa wakas ay napagtanto ni Diana na ang pagmamahal sa iba ay hindi kailanman nangangailangan ng pagkawala ng sarili.

“Paalam, Henry,” nanginginig ang boses niya. “Paalam, Selena.”

Lumiko siya at lumakad palayo, hinihila ang bag.