Kabanata 4: Ang Tunay na Pagkatao

Makalipas ang ilang araw, dumating ang isang matandang lalaki sa bahay.

Hindi ko siya kilala.

Nasa garahe ako noon at inaayos ang isang bahagi ng sasakyan nang marinig ko ang pagtawag ng kasambahay.

“Ysmael, may naghahanap sa iyo.”

Lumabas ako.

Pagkakita sa akin ng matanda, agad siyang napahinto.

“Ysmael?”

Napakunot-noo ako.

“Bakit po?”

Matagal niya akong tinitigan na para bang sinusubukan niyang tiyaking ako nga ang taong hinahanap niya.

“Anak ka ba ni Arthur?”

Nanigas ako.

“Kilála ninyo ang tatay ko?”

Tumango siya.

“Matagal na.”

Hindi ko alam kung ano ang sasabihin.

Ang ama ko ay matagal nang wala.

Sa pagkakaalam ko, ordinaryong manggagawa lamang siya na nagsikap para sa amin.

Hindi ko kailanman narinig sa kanya na may koneksyon siya sa isang malaking pamilya.

Hindi rin niya ikinuwento sa akin na may negosyo siyang pinasukan noon.

Sa isip ko, ang ama ko ay isang simpleng lalaki.

Maaga siyang gumigising.

Nagtatrabaho buong araw.

At umuuwi nang pagod.

Minsan, kapag wala siyang pera, hindi siya kumakain para may maiuwi sa amin.

Kaya nang marinig kong may ibang pagkakakilala ang taong ito sa kanya, hindi ko maiwasang magtanong.

“Ano po ang relasyon ninyo sa tatay ko?”

Hindi agad siya sumagot.

Sa halip, tumingin siya sa loob ng bahay.

Maya-maya, lumabas si Senyora Matilda.

Pagkakita niya sa lalaki, tila alam na niya kung bakit ito dumating.

“Dumating ka na pala.”

Tumango ang lalaki.

“Oras na siguro para malaman niya.”

Napatitig ako kay Senyora Matilda.

“Ano po ang ibig ninyong sabihin?”

Huminga siya nang malalim.

“Ysmael, hindi ordinaryong empleyado ang tatay mo.”

Tahimik ang buong paligid.

Parang biglang nawala ang lahat ng ingay.

Kahit ang mga sasakyang dumadaan sa labas ay hindi ko na napapansin.

“Anong ibig ninyong sabihin?”

Ipinaliwanag ni Senyora Matilda na maraming taon nang naging katuwang ng kanyang pamilya ang aking ama sa negosyo.

Hindi lamang siya isang ordinaryong empleyado.

Isa siya sa mga taong pinagkakatiwalaan ng pamilya.

May kaalaman siya sa negosyo.

May pananagutan siya sa ilang mahahalagang bagay.

At higit sa lahat, may maliit siyang bahagi sa kumpanyang pinagtatrabahuhan niya.

Ngunit matapos ang isang malaking problema sa kumpanya, pinili niyang umalis at bumalik sa probinsiya.

“Bakit hindi ko ito alam?”

“Dahil ayaw niyang malaman mo.”

“Bakit?”

“Gusto niyang mamuhay kayong simple.”

Napayuko ako.

Biglang pumasok sa isip ko ang mga alaala ng ama ko.

Ang mga kamay niyang magaspang.

Ang lumang bisikleta niya.

Ang maliit na bahay namin.

Ang mga gabing nakaupo kami sa labas habang nagkukuwento siya tungkol sa buhay.

Hindi ko kailanman naisip na may ganitong bahagi ng kanyang nakaraan.

“Ang ilan sa mga ari-arian na naiwan niya ay hindi ko kailanman nalaman.”

Tumango si Senyora Matilda.

“Kasama roon ang isang maliit na bahagi ng isang kumpanya.”

“Bakit hindi ninyo sinabi sa akin?”

“Dahil gusto kong malaman kung sino ka kapag wala kang pera at pangalan.”

Napayuko ako.

“Kung gayon, bakit ninyo ako pinagdudahan?”

“Hindi kita pinagdudahan.”

Ngumiti siya.

“Sinubukan kita.”

Napatingin ako sa kanya.

“Sinubukan?”

“Oo.”

“Bakit?”

“Dahil maraming tao ang nagbabago kapag nalaman nilang may pera silang makukuha.”

Natahimik ako.

“Pero ikaw, hindi ka nagbago.”

Hindi ko alam kung matutuwa ako o malulungkot.

Ang alam ko lamang, sa buong panahong iyon, akala ko simpleng drayber lamang ako.

Ngunit may bahagi pala ng buhay ng ama ko na hindi ko kailanman nalaman.

“May isa pa po akong tanong.”

“Ano iyon?”

“Bakit ako?”

Tinitigan ako ni Senyora Matilda.

“Dahil gusto kong makita mo mismo na hindi pera ang dahilan kung bakit ka dapat igalang.”

Hindi ako nakasagot.

“Kung sinabi ko sa iyo ang lahat noong una, baka magbago ang pakikitungo mo sa amin. Baka isipin mong kailangan mong umasa sa amin.”

“Pero hindi ko naman po gagawin iyon.”

“Alam ko.”

Ngumiti siya.

“Ngayon alam ko na.”

Tahimik akong huminga.

Sa loob ng ilang buwan, marami akong tiniis.

Ang mga tingin ni Criselda.

Ang mga salitang minsan ay masakit.

Ang pakiramdam na kailangan kong patunayan ang sarili ko dahil lamang sa trabaho ko.

Ngunit ngayon, naiintindihan ko na kung bakit hindi ako agad sinabian ni Senyora Matilda.

Gusto niyang makita kung sino ako kapag wala akong anumang maipagmamalaki.

Nang kumalat ang balita sa bahay, nagbago ang kilos ng tatlong magkakapatid.

Si Cristella ang unang lumapit.

“Ysmael…”

“Bakit po?”

“Sorry.”

“Okay lang po.”

“Hindi. Hindi okay.”

Napatingin siya sa akin.

“Ang sama ng trato ko sa iyo.”

“Hindi ko naman iyon sineryoso.”

“Pero ako, sineryoso ko.”

Tahimik kami.

“Akala ko kasi pareho kayo ng ibang taong pumupunta rito para humingi ng pera.”

“Hindi naman po ako ganoon.”

“Alam ko na ngayon.”

Dumating naman si Criselda.

“Ysmael!”

“Po?”

“Mayaman ka pala!”

Napatawa ako.

“Hindi po.”

“May negosyo ka pala.”

“Hindi ibig sabihin nun mayaman ako.”

“Para sa akin, oo.”

Natawa kami.

Maya-maya, dumating si Crisell.

“Grabe. So hindi pala talaga ikaw simpleng drayber?”

“Drayber pa rin ako.”

“Bakit?”

“Dahil gusto ko.”

Napailing siya.

“Ang weird mo.”

“Salamat.”

“Hindi compliment iyon.”

“Tatanggapin ko pa rin.”

Nagtawanan kaming lahat.

Sa unang pagkakataon, hindi na ako nakaramdam na kabilang ako sa mababang bahagi ng bahay.

Hindi dahil may pera pala ako.

Kundi dahil sa wakas, nakita nila akong tao.

Nang gabing iyon, mag-isa akong nakaupo sa veranda.

Iniisip ko ang ama ko.

Kung alam niya lamang ang mga nangyayari ngayon.

Kung buhay pa siya, baka marami akong maitatanong.

Bakit niya itinago ang lahat?

Bakit niya piniling mamuhay nang simple?

At bakit niya hinayaang isipin naming wala kaming anumang naiwan?

Hindi ko alam ang sagot.

Ngunit isang bagay ang natutunan ko.

Hindi pala lahat ng may pera ay mayabang.

At hindi rin lahat ng mahirap ay walang halaga.

Minsan, ang pinakamahalagang bagay na maiiwan ng isang tao ay hindi pera.

Kundi ang pangalan at respeto na ipinasa niya sa kanyang pamilya.

At sa gabing iyon, unang beses kong naunawaan kung bakit gustong-gusto ng ama kong mamuhay nang simple.

Ayaw niyang maging mayaman ako sa pera.

Gusto niyang maging mayaman ako sa pagkatao.

At marahil iyon ang pinakamahalagang pamana na iniwan niya sa akin.