เข้าสู่ระบบLumipas ang ilang buwan mula nang malaman ko ang tungkol sa tunay na pagkatao ng aking ama.
Marami akong bagay na kinailangang tanggapin. Hindi pala ganoon kasimple ang buhay na alam ko. Ang akala kong ordinaryong buhay ng isang pamilyang nagsisikap para mabuhay ay may nakatagong bahagi pala. May mga ari-arian, negosyo, at mga bagay na iniwan sa akin ng aking ama. Dahil doon, nagbago ang buhay ko. Ngunit hindi ang pagkatao ko. Sa kabila ng lahat ng nalaman ko, pinili ko pa ring mamuhay nang simple. Mayroon na akong sapat na pera upang hindi na kailangang mag-alala tungkol sa pang-araw-araw na gastusin. May mga ari-ariang nakapangalan sa akin at mayroon din akong bahagi sa negosyo na iniwan ng aking ama. Ngunit hindi iyon naging dahilan para isipin kong mas mataas ako kaysa sa ibang tao. Lalo na sa mga taong dating kasama ko sa trabaho. Patuloy pa rin akong pumupunta sa sarili kong repair shop. Isa iyon sa mga bagay na ayaw kong bitawan. Hindi dahil kailangan ko ang pera mula roon. Kundi dahil iyon ang bagay na matagal ko nang pinapangarap. Noong wala pa akong alam tungkol sa kayamanan ng aking ama, pangarap ko nang magkaroon ng sariling repair shop. Ngayon na mayroon na akong kakayahang gawin iyon nang mas malaki, gusto kong panindigan ang pangarap na iyon. Isang umaga, habang inaayos ko ang isang sasakyan sa shop, dumating si Senyora Matilda. “Ysmael.” Napalingon ako. “Senyora? Bakit po kayo nandito?” “May dala ako para sa iyo.” Napatingin ako sa sasakyan sa likuran niya. May ilang malalaking kahon na ipinababa ang mga tauhan niya. “Ano po iyon?” “Buksan mo.” Lumapit ako sa mga kahon. Isa-isa kong binuksan ang mga ito. Nanlaki ang mga mata ko. Mga bagong kagamitan iyon para sa repair shop. May mga bagong set ng wrenches at sockets, torque wrench, hydraulic jack, diagnostic scanner, compressor, power tools, at iba pang professional equipment. Napatingin ako kay Senyora Matilda. “Senyora…” “Dagdag na kagamitan para sa shop mo.” “Ang dami naman po.” “Alam kong marami ka nang kagamitan. Pero gusto kong mas mapaganda pa ang lugar na ito.” Hinawakan ko ang isa sa mga bagong kagamitan. “Hindi na po ninyo kailangang gawin ito.” “Alam ko.” Ngumiti siya. “Hindi ko ito ginagawa dahil kailangan mo ng pera.” Natahimik ako. “Ginagawa ko ito dahil gusto kong suportahan ang pangarap mo.” Hindi ako agad nakasagot. Alam kong hindi ko kailangan ang mga kagamitang iyon para mabuhay. Kaya kong bumili ng sarili kong tools. Ngunit iba ang pakiramdam kapag may taong kusang nagbibigay ng tulong dahil naniniwala siya sa iyo. “Maraming salamat po.” “Gamitin mo nang maayos.” “Opo.” “Hindi para yumaman ka.” Napangiti siya. “Alam kong hindi mo naman iyon kailangan.” Napatawa ako nang mahina. “Tama po.” “Gamitin mo para mas mapaganda mo ang trabaho mo.” Tumango ako. “Gagawin ko po.” Maya-maya, dumating sina Cristella at Crisell. “Ano iyan?” tanong ni Cristella. “Mga bagong kagamitan,” sagot ko. “Wow!” Lumapit siya sa mga kahon. “Ang dami!” “Wag mong gagalawin.” “Bakit?” “Baka ikaw ang masira.” Napairap siya. “Ang yabang mo na.” Napatawa ako. Si Crisell naman ay lumapit at pinagmasdan ang mga bagong kagamitan. “Professional equipment?” “Oo.” “Ang ganda.” “Mas mapapadali ang trabaho ko.” “Hindi ka ba masaya?” “Masaya.” “Hindi halata.” “Ganito lang talaga ako.” Napailing siya. Maya-maya, dumating si Criselda. Pagkakita niya sa mga kagamitan, napangiti siya. “Para kay Ysmael?” “Oo.” Tumingin siya sa akin. “Deserve mo naman.” Napangiti ako. “Salamat.” Saglit siyang natahimik bago nagsalita. “Alam mo, Ysmael…” “Po?” “Dati, akala ko kapag mayaman ang isang tao, iba na agad ang tingin niya sa ibang tao.” Hindi ako nagsalita. “Pero ikaw, kahit nalaman mong mayaman ka pala, parang wala namang nagbago sa iyo.” “Bakit naman po magbabago?” Napatingin siya sa akin. “May pera na ako. Pero hindi naman ibig sabihin noon nagbago na ang pagkatao ko.” Tahimik siya. “Siguro tama ka.” Maya-maya, nagpatuloy ako sa trabaho. Ginamit ko agad ang ilan sa mga bagong kagamitan. Mas naging mabilis ang ilang proseso. Mas naging maayos ang pagkukumpuni. At higit sa lahat, mas naging kumportable akong gawin ang mga trabahong dati ay nangangailangan pa ng maraming oras. Hindi ko kailangang maghanap ng mas malaking customer. Hindi ko kailangang ipagyabang ang pangalan ng aking pamilya. Gusto ko lamang na makilala ang repair shop ko dahil sa kalidad ng trabaho. Lumipas ang mga araw. Mas dumami ang mga taong nagpapaayos sa akin. May mga dating customer na bumabalik. May mga bagong customer na dumarating dahil sa rekomendasyon ng iba. Unti-unting naging kilala ang repair shop. Ngunit kahit ganoon, hindi ko binago ang paraan ng pakikitungo ko sa mga tao. Kapag may mekanikong nangangailangan ng tulong, tinutulungan ko. Kapag may customer na hindi agad kayang bayaran ang buong halaga, pinag-uusapan namin nang maayos. Hindi ko ginagamit ang pera ko para maliitin ang iba. Dahil alam ko kung ano ang pakiramdam na minamaliit dahil lamang sa trabaho. Isang gabi, tinawagan ako ng aking ina. “Anak.” “Ma?” “Kumusta ka?” “Okay lang po.” “Kumusta ang shop?” “Mas okay na po. Marami nang kagamitan.” “Dahil sa tulong ni Senyora Matilda?” “Opo.” “Masaya ako para sa iyo.” Napangiti ako. “Masaya rin po ako, Ma.” “Hindi dahil mayaman ka na?” Napatawa ako. “Hindi po.” “Kung gayon, bakit?” Sandali akong natahimik. “Dahil pakiramdam ko po, natutupad na rin ang pangarap ko.” Narinig ko ang mahinang tawa niya sa kabilang linya. “Iyon ang mahalaga.” Matapos ang tawag, matagal akong nakaupo sa loob ng shop. Tumingin ako sa mga bagong kagamitan. Naalala ko ang mga panahong simpleng tools lamang ang mayroon ako. Naalala ko ang mga araw na kailangan kong magtiyaga. Naalala ko ang mga gabing iniisip ko kung paano ko matutulungan ang pamilya ko. Ngayon, iba na ang buhay ko. May pera na ako. May ari-arian. May negosyo. May mga taong handang tumulong sa akin. Ngunit sa kabila ng lahat ng iyon, alam kong hindi pera ang pinakamahalagang bagay na natanggap ko. Ang pinakamahalagang bagay ay ang mga taong dumating sa buhay ko. Si Senyora Matilda, na natutong magtiwala sa akin. Si Criselda, na natutong huwag humusga batay sa trabaho ng isang tao. Si Cristella, na naging kaibigan ko. Si Crisell, na naging isa sa mga taong nakausap ko tungkol sa mga pangarap ko. At higit sa lahat, ang aking ina, na siyang dahilan kung bakit ako patuloy na nagsisikap. Doon ko naunawaan ang tunay na kahulugan ng yaman. Hindi masama ang magkaroon ng pera. Hindi masama ang maging mayaman. Ang mahalaga ay kung paano mo ginagamit ang yaman na mayroon ka. Maaari mong gamitin ito upang ipagyabang ang iyong sarili. O maaari mo itong gamitin upang makatulong sa iba. Maaari kang magpanggap na mas mataas ka kaysa sa iba. O maaari mong piliing manatiling mapagpakumbaba. At iyon ang pinili ko. Hindi ko kailangang kalimutan kung saan ako nagsimula dahil lamang sa nalaman kong mayaman pala ang aking pamilya. Sa katunayan, mas lalo kong naalala kung bakit ako nagsikap. Ang lahat ng mayroon ako ngayon ay hindi dahilan upang maging mapagmataas. Responsibilidad itong gamitin nang tama. Tumingin ako sa karatula ng repair shop. **YSMAEL'S AUTO REPAIR** Napangiti ako. Ito ang pangarap ko. Hindi man ito ang pinakamalaki o pinakamagarang repair shop sa lungsod, akin ito. Pinaghirapan ko ito. At sa bawat sasakyang naaayos ko, naaalala ko ang batang Ysmael na minsang nangarap lamang na matutong magkumpuni ng makina. Ngayon, hawak ko na ang mga kagamitang minsan ay pangarap ko lamang magkaroon. At sa kabila ng lahat ng kayamanang iniwan ng aking ama, ito pa rin ang isa sa mga bagay na pinakamahalaga sa akin. Dahil natutunan kong ang tunay na yaman ay hindi lamang tungkol sa kung gaano karaming pera ang mayroon ka. Ito ay tungkol sa mga taong nagtitiwala sa iyo. Sa pamilyang handang sumuporta sa iyo. Sa mga pangarap na hindi mo isinuko. At sa kabutihang pinipili mong gawin kahit wala kang kailangang patunayan kaninuman. Mayaman man ako ngayon, ayaw kong makalimot sa dating Ysmael. Ang Ysmael na nagsikap. Ang Ysmael na nagtiis. Ang Ysmael na hindi sumuko. Dahil iyon ang taong naging dahilan kung bakit ako nakarating dito. At habang nakatayo ako sa gitna ng sarili kong repair shop, isang bagay lamang ang malinaw sa akin— “Ang pera ay maaaring maging yaman, pero ang mabuting pagkatao ang tunay na kayamanan.”Lumipas ang ilang buwan mula nang malaman ko ang tungkol sa tunay na pagkatao ng aking ama. Marami akong bagay na kinailangang tanggapin. Hindi pala ganoon kasimple ang buhay na alam ko. Ang akala kong ordinaryong buhay ng isang pamilyang nagsisikap para mabuhay ay may nakatagong bahagi pala. May mga ari-arian, negosyo, at mga bagay na iniwan sa akin ng aking ama. Dahil doon, nagbago ang buhay ko. Ngunit hindi ang pagkatao ko. Sa kabila ng lahat ng nalaman ko, pinili ko pa ring mamuhay nang simple. Mayroon na akong sapat na pera upang hindi na kailangang mag-alala tungkol sa pang-araw-araw na gastusin. May mga ari-ariang nakapangalan sa akin at mayroon din akong bahagi sa negosyo na iniwan ng aking ama. Ngunit hindi iyon naging dahilan para isipin kong mas mataas ako kaysa sa ibang tao. Lalo na sa mga taong dating kasama ko sa trabaho. Patuloy pa rin akong pumupunta sa sarili kong repair shop. Isa iyon sa mga bagay na ayaw kong bitawan. Hindi dahil kailangan ko
Makalipas ang ilang araw, dumating ang isang matandang lalaki sa bahay. Hindi ko siya kilala. Nasa garahe ako noon at inaayos ang isang bahagi ng sasakyan nang marinig ko ang pagtawag ng kasambahay. “Ysmael, may naghahanap sa iyo.” Lumabas ako. Pagkakita sa akin ng matanda, agad siyang napahinto. “Ysmael?” Napakunot-noo ako. “Bakit po?” Matagal niya akong tinitigan na para bang sinusubukan niyang tiyaking ako nga ang taong hinahanap niya. “Anak ka ba ni Arthur?” Nanigas ako. “Kilála ninyo ang tatay ko?” Tumango siya. “Matagal na.” Hindi ko alam kung ano ang sasabihin. Ang ama ko ay matagal nang wala. Sa pagkakaalam ko, ordinaryong manggagawa lamang siya na nagsikap para sa amin. Hindi ko kailanman narinig sa kanya na may koneksyon siya sa isang malaking pamilya. Hindi rin niya ikinuwento sa akin na may negosyo siyang pinasukan noon. Sa isip ko, ang ama ko ay isang simpleng lalaki. Maaga siyang gumigising. Nagtatrabaho buong araw. At umuuwi
Kinabukasan, inutusan ako ni Senyora Matilda na sunduin ang kanyang pangalawang anak.Si Crisell.Sa tatlong magkakapatid, siya ang pinakamasayahin—at pinakamahirap kontrolin. Hindi siya tulad ni Criselda na tahimik ngunit matalim magsalita. Si Crisell naman ay palaging may sariling desisyon at madalas ay ayaw niyang pinakikialaman siya ng kahit sino.Pagbaba niya ng hagdan, agad niyang sinabi:“Siya ba ang drayber?”“Oo,” sagot ni Senyora Matilda.“Hindi puwedeng ibang tao?”“Hindi.”“Fine.”Kinuha niya ang bag niya at mabilis na lumabas ng bahay.Sumakay siya sa kotse nang halatang hindi masaya.Sinara ko ang pinto at umupo sa driver's seat.“Good morning po.”Wala siyang sagot.Tahimik lamang siyang nakatingin sa labas ng bintana.Hindi ko na siya pinilit kausapin. Ayoko ring isipin niyang nakikialam ako sa personal niyang buhay.Ilang minuto ang lumipas.Maya-maya, napansin kong patuloy siyang nakatingin sa akin sa pamamagitan ng rearview mirror.Hanggang sa nagsalita siya.“Ysmae
Kinabukasan, naging tahimik ang lahat. Parang walang nangyari. Maagang bumangon ang buong bahay. Ang mga kasambahay ay abala sa paghahanda ng almusal. Si Senyora Matilda naman ay nasa study room, abala sa mga dokumento. Si Cristella ay nagmamadaling maghanda para sa klase. Si Crisell ay halos hindi lumabas ng kuwarto. At si Criselda? Kumikilos siya na parang normal lamang. Ngunit ramdam kong may nagbago. Tuwing nagkakasalubong kami, mabilis siyang umiiwas. Minsan naman ay matagal niya akong tinitingnan bago biglang aalis. Hindi ko alam kung dahil ba sa nangyari kagabi. Ayoko ring magtanong. Hindi ko naman trabaho ang alamin ang personal na buhay ng mga amo ko. Bilang drayber, sapat nang ginagawa ko nang maayos ang aking trabaho at sinisigurong ligtas ang bawat isa sa kanila. Pero kahit ayaw kong makialam, hindi ko maiwasang mapansin ang kakaibang tensiyon sa bahay. Parang bawat isa ay may iniisip. Si Cristella ay tahimik. Si Crisell ay halos hindi nakik
“Ysmael, simula ngayong gabi, dito ka na muna sa bahay. Tutulungan mo akong bantayan ang tatlo kong anak.” Napatingin ako kay Senyora Matilda, ang amo kong ilang buwan ko nang pinaglilingkuran bilang personal na drayber. “Dito po sa main house, Senyora?” Tumango siya. “Hindi ko na kayang bantayan silang tatlo nang mag-isa. Laging may kanya-kanyang ginagawa ang mga anak ko. Si Criselda, halos hindi na umuuwi nang maaga. Si Crisell naman ay kung saan-saan pumupunta pagkatapos ng klase. At si Cristella…” Napabuntong-hininga siya. “Takot matulog mag-isa kapag umuulan.” Napangiti ako nang bahagya. “Kung iyon po ang kailangan ninyo, Senyora, wala naman po akong problema.” Bago pa ako makasagot nang tuluyan, may malakas na yabag mula sa hagdan. “Ma! Seryoso ka ba?” Napatingala ako. Si Criselda. Ang panganay ni Senyora Matilda. Kilala ko na siya bilang isang napakagandang babae na laging maayos ang pananamit. Kahit simpleng damit lamang ang suot niya, tila palaging mam







