Chapter 5: The Condition

Sa Paupahan ni Mira — Gabi ng Parehong Araw

Dumating siya sandaling matapos lumubog ang araw na tulad ng ipinangako niya.

Hindi kami nakatulog nang gabing iyon.

Nanatili kami sa maliit kong balkonahe. Habang ang lungsod sa ibaba'y unti-unting natutulog,  kami naman ay parehong gising, magkahawak-kamay, hinihintay kung ano pa ang susunod na problema at katotohanan ang darating na makakapag-pabagabag sa amin."

"Sabihin mo na sa akin ang lahat, Alessandro," sabi ko sa gitna ng aming katahimikan, hindi na kaya ng aking mga tuhod ang patuloy na katahimikan.

"Ngayon na. Wala nang lihim."

Umupo siya nang mas malapit sa akin, kasunod ay paghinga ng malalim, tulad ng isang taong sa wakas ay pinapalaya ang isang bigat na matagal na niyang binubuhat.

"Namatay si Lolo Emilio dalawang taon lang ang nakalipas,"

"Bago siya pumanaw, ipinatawag niya ako at ibinunyag ang lahat --- ang tungkol sa tulay, sa pagtatago ni Tito Renato, sa kamatayan ni Papa na hindi talaga aksidente."

Tumigil siya, mahirap halatang sabihin ang susunod. "At sa testamento niya, may isang kundisyon: hindi ko lubusang mamanahin ang kumpanya hangga't hindi ko natutuklasan at napoprotektahan ang pamilya Villareal."

Nanlamig ako. "Bakit partikular kami ang binanggit sa testamento?"

"Hindi ko rin lubusang alam noong una. Ngunit may isang linya sa sulat ni Lolo na hindi ko pa naiintindihan nang buo." Kinuha niya ang kanyang telepono, binuksan ang isang larawan ng lumang sulat-kamay, at iniabot ito sa akin.

"Kay Alessandro: ang pinsalang ginawa ng pamilya natin kina Villareal ay hindi lamang tungkol sa negosyo. May utang akong hindi mo pa nalalaman, at ang utang na iyon ay may pangalang  “Anna."

Napahinto ang hininga ko.

"Anna," bulong ko, "iyon ang pangalan ng nanay ko."

Tumingin sa akin si Alessandro, at sa unang pagkakataon, nakita ko sa kanyang mga mata ang pagkalito at kaguluhan na kanyang nararamdaman.

 "Alam ko. At hindi ko pa rin alam kung ano ang ibig sabihin nito. Ang tanging alam ko, mula noong mabasa ko ang sulat na iyon ay wala akong ginawa kundi hanapin ka --- hindi lang dahil sa kundisyon sa testamento, kundi dahil gusto kong malaman kung ano talaga ang koneksyon ng pamilya natin."

"Kaya mo ako dinala rito," sinabi ko nang mahina  "hindi dahil gusto mo lang."

"Hindi." Hinawakan niya ang aking kamay nang mahigpit ngunit banayad.

"Oo, sa simula, dahil ito sa kundisyon. Ngunit Mira, ang lahat ng nangyari sa pagitan natin simula noon --- ang mga hapunan, ang mga gabing pinag-usapan natin ang lahat maliban sa totoong dahilan, ang paraan ng pagtibok ng puso ko sa tuwing nakikita kitang pumapasok sa opisina  --- hindi iyon parte ng kundisyon. Iyon ay totoo."

Gusto kong paniwalaan siya. Kahit papaano, gustong-gusto ko.

"Kung totoo iyon," sabi ko, habanng nakatingin sa kanya nang deretso, "kung gayon bakit parang natatakot ka pa ring sabihin sa akin ang buong katotohanan?"

Tumigil siya. Sa unang pagkakataon, hindi niya inalis ang tingin sa akin, kahit alam kong mahirap para sa kanya ang mga susunod niyang.

"Kasi may kinatatakutan pa akong isa," sabi niya.

"Hindi lang tungkol kay Tito Renato. Kundi tungkol sa akin mismo."  Huminga siya ng malalim.

"Kung totoong may kinalaman ang nanay mo kay Lolo, ibig sabihin baka mas malalim pa ang koneksyon ng dalawa nating pamilya kaysa sa akala natin. At natatakot akong, sa sandaling malaman natin ang buong katotohanan, may bagay na darating na hindi na natin kayang kontrolin."

"Kahit ano pa iyon," sabi ko, habang dahan-dahang hinawakan ang kanyang mukha ng aking mga kamay,

"mas gusto ko pa ring malaman ito kaysa manatiling bulag. Hindi tayo dapat matakot sa katotohanan, Alessandro. Dapat tayong matakot kung hahayaan nating pigilan tayo nito."

Tumingin siya sa akin nang matagal, at sa unang pagkakataon sa buong gabing iyon, nakita ko ang isang bagay sa kanyang mukha na parang paghanga, halo ng pasasalamat.

"Paano ka naging ganito katapang?" bulong niya.

"Hindi ako laging ganito," aminado ko. "Ngunit natutunan kong kapag hindi mo hinarap ang katotohanan, mas malaki ang magiging epekto nito sa'yo at sa buo mong pagkatao. Iyon ang natutunan ko sa lahat ng nangyari kay Tatay."

Bahagyang ngumiti siya, at sa unang pagkakataon, naramdaman kong hindi na ito ngiti ng isang taong nag-aalinlangan, kundi ito ay ngiti ng isang taong, sa wakas, nakahanap ng lakas na hiniram mula sa taong minamahal niya. Idiniin niya ang kanyang noo sa akin, at sa saglit na iyon, nawala ang lahat ng ingay sa isip ko --- walang testamento, walang Tito Renato, walang nakaraang hindi pa naitutuwid. Tanging kami lang, sa gitna ng gabi, na natuklasang mas matibay pala ang tiwala nilang dalawa kaysa sa lahat ng lihim na tumatakip dito.

"Alessandro," bulong ko  "kahit anong lumabas sa lahat ng ito --- kahit sino pa ako, kahit ano pa ang koneksyon ng ating mga pamilya…. gusto kong malaman mong hindi iyon babago sa kung ano ang nararamdaman ko para sa'yo."

Humawak siya sa aking mukha nang banayad, ang kanyang paghinga’y  bahagyang nanginginig.

"Kahit noong una pa lang, bago ko pa lubusang naunawaan ang lahat ng ito, naramdaman ko na  hindi ako lumapit sa'yo dahil sa kundisyon ni Lolo. Lumapit ako dahil sa'yo, Mira."

Sandali kaming nagtinginan, walang salitang kailangan pa, hanggang sa unti-unti niyang idiniin ang kanyang labi sa aking noo.

Ito’y  hindi halik na puno ng pagmamadali, kundi isang bagay na mas mabagal, mas totoo, tulad ng isang pangako na hindi na niya kailangan pang sabihin nang malakas dahil naramdaman ko na ito sa bawat segundong hinawakan niya ako.

"Anuman ang dumating bukas," sabi niya, "gusto kong malaman mong hindi na ito tungkol sa proteksyon o kundisyon. Ito na, Mira. Ikaw na ang pinili ko, hindi dahil kailangan kong pumili, kundi dahil ikaw talaga ang gusto ko."

Hinigpitan ko ang hawak sa kanyang kamay, ang puso ko'y punong-puno ng isang bagay na hindi ko pa naranasang madama nang ganito katindi.

"Kung gayon, kahit anong sabihin pa ng nakaraan natin, tatayo tayong magkasama sa hinaharap. Hindi mo na kailangang gawin ito nang mag-isa, Alessandro. Kasama mo ako, ngayon at sa mga susunod pa."

Doon, sa tahimik na gabing iyon, sa gitna ng lahat ng katanungang hindi pa nasasagot, alam naming dalawa ay ang isang bagay na hindi na kailangan pang patunayan.

Totoo ang pagmamahalan namin, hindi ito naging bunga ng anumang kasunduan o kundisyon, at kahit ano pa ang mangyari, hindi na kami babalik sa dati.

Ngunit habang nakayakap pa rin kami sa isa't isa, may narinig kaming tunog ng pagpasok na mensahe sa kanyang telepono… at nang basahin niya ito, agad na namutla ang kanyang mukha.

Kung hindi ako ang batang babae sa lumang larawan... sino kaya?