Chapter 5

Nanigas si Mara.

Hindi siya makagalaw, parang may humila sa kanya pabalik sa nakaraan.

Nakatitig si Rafael sa batang karga niya—si Nico.

Tahimik lang ito, pero ang bigat ng tingin.

Parang sinusuri.

Parang may hinahanap.

Malalaki ang mata ni Nico, malinaw, halos kumikislap sa ilaw. Maputi ang balat, malinis ang features—yung tipong kahit hindi mo kilala, mapapalingon ka.

Parang maliit na manika.

At sa sobrang pagkakahawig—

May kung anong kumirot sa dibdib ni Rafael.

Hindi niya maipaliwanag.

Pero ramdam niya.

Kung hindi kanya…

Kanino?

“Ha. Asa ka,” malamig na sagot ni Mara, mabilis.

Halos hindi na niya pinag-isipan.

Kailangan niyang putulin agad yung iniisip nito.

Pero sa loob niya—

Nagpapanic siya.

Sobra.

Hindi pwede.

Hindi pwede niyang mahalata.

Hindi ngayon. Hindi kailanman.

Huminga siya nang malalim, pilit pinapakalma ang sarili, saka tumingin kay Nico.

“Anak,” sabi niya, medyo mas seryoso kaysa sa gusto niya, “bakit mo tinawag na ‘Dad’ yung uncle?”

Napatitig si Nico sa kanya, parang nagtataka kung bakit biglang naging formal si Mara.

“Sabi ni Lola,” inosente nitong sagot. “Kapag super gwapo, ‘Dad’ ang tawag. Kapag sakto lang, ‘Uncle.’ Kapag hindi gwapo, ‘Kuya.’”

Napapikit si Mara sandali.

Ayos, Ma.

Talagang pinlano mo ‘to ha.

Napabuntong-hininga siya sa loob-loob niya, pero hindi niya pinahalata.

Tumikhim siya at binalingan si Rafael.

“Mr. Reyes,” maayos niyang sabi, pilit kalmado ang tono, “hindi ko po anak si Nico. Anak po siya na inampon ng mama ko. Kaya ate ang tawag niya sa’kin.”

Tahimik si Rafael.

Hindi siya sumagot.

Pero hindi rin niya inalis ang tingin kay Nico.

Parang hindi siya kumbinsido.

Parang may kulang.

“Kung gusto n’yo ng anak,” dagdag ni Mara, medyo tumigas ang boses, “marami naman pong iba.”

Medyo below the belt, alam niya.

Pero kailangan.

Para umatras ito.

Para tumigil.

Hindi agad sumagot si Rafael.

Parang naubusan ng salita.

O baka… nag-iisip lang.

“Uuwi na po ako,” sabi ni Mara, sabay talikod.

Ayaw na niyang tumagal pa.

Baka may masabi pa siya.

Baka may mahalata pa ito.

Pagkatapos ng ilang hakbang, huminto siya saglit.

“At please,” dagdag niya, hindi lumilingon, “huwag n’yo akong sundan. Hindi maganda tingnan.”

Diretso siya sa kotse.

Maingat niyang pinasok si Nico, inayos ang seatbelt nito, siniguradong maayos ang pagkakakabit.

Pagkatapos—

Umandar siya agad.

Parang may hinahabol.

O may tinatakasan.

—

Habang nagda-drive, napatingin siya sa rearview mirror.

At doon—

Nakita niya pa rin si Rafael.

Nakatayo lang.

Hindi gumagalaw.

Nakatingin sa kanila.

Parang may gustong habulin—

pero pinipigilan.

Napabuntong-hininga siya nang malalim.

Buti na lang.

Buti na lang talaga.

Na naisip yun ng mama niya noon.

Yung ipalagay ang pangalan ni Nico sa ibang records.

Yung hindi siya direktang nakatali sa kanya.

At yung turuan itong “Ate” ang itawag sa kanya sa harap ng ibang tao.

Noon, galit na galit siya.

Pakiramdam niya, inaagaw sa kanya yung pagiging nanay niya.

Pero ngayon—

Naiintindihan niya na.

Kung hindi dahil doon—

Matagal na siyang nawalan ng anak.

Hindi niya kayang mawala si Nico.

Hindi niya papayagang kunin ito.

Kahit sino pa.

Kahit si Rafael pa.

Lalo na si Rafael.

—

Hindi niya namalayang napapiga na niya ang manibela.

Biglang bumalik sa isip niya ang nakaraan.

Yung araw na umalis si Rafael.

Walang paalam na maayos.

Walang paliwanag.

Basta na lang nawala.

Tapos—

Sumunod yung pamilya nito.

Yung mga salitang hindi niya makalimutan.

Yung paraan ng pagtingin sa kanya—parang wala siyang halaga.

Parang pabigat lang siya.

Parang hadlang.

Napilitan silang umalis.

Lumayo.

Sa probinsya.

Tahimik.

Malayo sa lahat.

At doon—

Siya nanganak.

Walang ospital.

Walang doktor.

Walang kahit anong maayos na tulong.

Dugo.

Sobrang daming dugo.

Hindi niya makalimutan yung pakiramdam na unti-unti siyang nanghihina.

Parang lumalayo ang mundo.

Akala niya—

Hindi na siya makakaligtas.

Yung maliit na clinic—

Walang sapat na dugo.

Walang kagamitan.

At kung pupunta pa sa city—

Dalawang oras pa ang biyahe.

Hindi niya kakayanin.

Yung mama niya—

Hindi nag-isip.

Umakyat ng bundok, kahit umuulan, para maghanap ng manghihilot.

Pagbalik—

Basang-basa.

Marumi.

May sugat pa.

Pero hawak niya yung pulseras ni Mara.

Yung dating kalahating puti, kalahating pula.

Nang araw na yun—

Naging pula lahat.

Parang sinipsip lahat ng sakit.

At doon—

Nakaligtas siya.

Pero may nawala rin.

Yung dating siya.

Yung dating Mara.

—

“Mommy…”

Mahinang tawag ni Nico.

Napakurap si Mara, bumalik sa kasalukuyan.

“Hmm?” sagot niya, pilit normal.

“Pwede bang maging daddy ko yung uncle kanina?” tanong nito, simple lang.

Diretso.

Walang malisya.

Pero tumama.

Napahigpit ang hawak niya sa manibela.

“Hindi,” diretso niyang sagot.

Walang paliwanag.

Walang lambing.

Tahimik si Nico.

“Sayang,” bulong nito.

Parang disappointed.

Hindi na siya sumagot.

Hindi niya alam kung anong sasabihin.

—

Maya-maya, dumating sila sa mall.

May usapan siya.

Kailangan niyang magpaka-normal.

Pagpasok nila sa restaurant, agad niyang nakita si Trish—naka-red dress, naka-upo sa may bintana, parang wala lang sa mundo.

“Hi!” bati nito, parang walang problema sa buhay.

Agad kumawala si Nico sa kamay niya.

“Tita Trish!”

Natawa si Trish, sabay buhat dito.

“Grabe, miss na miss kita!” sabi nito, pinipisil ang pisngi ni Nico.

“May pasalubong ako,” dagdag niya, sabay labas ng mga paper bag.

Kung anu-ano.

Laruan.

Damit.

Isang maliit na kahon.

“Wow!” tuwang-tuwa si Nico.

“Thank you, Tita!”

Ngumiti si Mara, naupo sa tapat.

“Ang spoiled mo,” biro niya.

“Syempre,” sagot ni Trish. “Favorite ko ‘yan.”

Maya-maya, may inilabas pa itong isang maliit na velvet box.

“In advance birthday gift mo,” sabi nito.

Napakunot-noo si Mara.

“Hindi naman kailangan—”

“Open mo.”

Binuksan niya.

At napahinto siya.

Isang bracelet.

Simple, pero halatang mahal.

Yung tipong hindi mo basta-basta binibili.

Kumikinang sa ilaw.

Tahimik siyang napatingin sa pulso niya.

Sa luma niyang bracelet.

Yung hindi na katulad ng dati.

Yung nagbago na rin.

Dahan-dahan niyang sinuot yung bago.

“Thank you,” mahina niyang sabi.

Pero sa loob niya—

May kung anong bumigat.

Parang may paalala.

Ng lahat ng nangyari.

“Next time,” biro niya, pilit magaan, “cash na lang ibigay mo.”

Natawa si Trish.

Pero maya-maya—

Naging seryoso ang mukha nito.

“Mara…”

Napatingin siya.

“I wasn’t there nung pinanganak mo si Nico,” mahina nitong sabi.

Tahimik.

Biglang bumigat ulit ang hangin.

At sa unang pagkakataon—

May taong muling nagbukas ng parte ng buhay niya na pilit niyang isinasara.

At hindi niya alam—

Kung kaya na ba niyang balikan yun.