1

Camille Reyes POV

“Pirmahan mo na, Camille. Tapusin na natin ’to.”

Napatingin ako sa lalaking nasa harap ko. Si Adrian Villareal, ang asawa kong halos tatlong taon kong ipinaglaban, ang mismong taong nangakong hindi ako iiwan kahit anong mangyari.

Ngayon, siya rin ang naglalagay ng katapusan sa pagsasama namin.

Nasa gitna ng dining table ang mga divorce papers. Katabi nito ang isang folder at ang kape niyang kanina pa lumalamig. Ni hindi niya ako matingnan nang diretso. Abala siya sa pagtingin sa cellphone niya, na para bang mas mahalaga pa ang mga notification doon kaysa sa babaeng kaharap niya.

“Gano’n na lang kadali sa ’yo?” tanong ko.

Napabuntong-hininga siya. “Napag-usapan na natin ’to.”

“Hindi. Ikaw ang nagdesisyon. Ako, wala man lang pagkakataong magsalita.”

Doon lang niya ako tiningnan.

“Camille, ilang buwan na tayong ganito. Hindi na tayo masaya. Ano pa bang gusto mong mangyari?”

Napakagat ako sa loob ng pisngi ko. Ang dami kong gustong sabihin, pero parang lahat ng salita ay naipit sa lalamunan ko.

Gusto kong itanong kung kailan siya nagsimulang mawalan ng gana sa akin. Kung kailan naging pabigat ang presensya ko sa sarili niyang bahay. Kung bakit kahit magkatabi kami sa iisang kama, pakiramdam ko matagal na siyang wala.

Pero mas masakit ang sagot na alam kong maaari niyang ibigay.

“Sinubukan kitang intindihin, Adrian,” mahina kong sabi. “Kahit halos hindi ka na umuuwi. Kahit ilang beses mong kanselahin ang mga plano natin. Kahit tuwing may problema ako, lagi mong sinasabing pagod ka.”

“May trabaho ako.”

“Alam ko. Asawa mo ako, hindi ba? Dapat alam ko kung gaano ka ka-busy.” Napatawa ako nang walang saya. “Pero bakit parang kailangan ko pang magpa-schedule para makausap ka?”

Tumahimik siya.

At sa katahimikang iyon, mas lalo kong naramdaman kung gaano na kalayo ang pagitan namin.

Dati, kahit late siyang umuwi, hinihintay ko siya para sabay kaming kumain. Kapag may sakit ako, siya ang unang naghahanap ng gamot at nag-aalala kapag hindi ako makatulog. Hindi naman kami perpekto, pero naniwala akong kaya naming ayusin ang mga problema basta pareho kaming handang lumaban.

Hindi ko napansing ako na lang pala ang lumalaban.

“May iba ba?” tanong ko.

Bahagyang gumalaw ang panga niya. “Hindi na mahalaga ’yon.”

Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa buong katawan ko.

“Hindi na mahalaga?” inulit ko. “Adrian, kasal tayo. Paano naging hindi mahalaga?”

“Ang sinasabi ko, hindi na dapat nating pag-awayan ang mga bagay na hindi na mababago.”

Napatingin ako sa singsing sa daliri ko. Ilang beses kong inisip na baka may pinagdaraanan lang siya. Baka pagod sa negosyo. Baka may problemang hindi niya kayang sabihin. Lagi kong hinahanap ang dahilan para hindi isipin na baka hindi na niya ako mahal.

Pero sa harap ng mga papeles na iyon, parang wala nang natitirang dahilan para lokohin ang sarili ko.

“Gaano katagal mo nang gustong makipaghiwalay?” tanong ko.

Hindi siya agad sumagot.

“Adrian.”

“Matagal na.”

Dalawang salita lang, pero sapat para maramdaman kong may kung anong tuluyang nabasag sa loob ko.

Matagal na.

Habang ako, nagpaplano pa kung paano namin maibabalik ang dating samahan namin, siya pala, matagal nang naghahanda para umalis.

Pinunasan ko ang pisngi ko nang mapansing may luhang tumulo. Ayokong makita niyang umiiyak ako. Hindi dahil gusto kong magmukhang matapang, kundi dahil pagod na akong ipakita sa kanya kung gaano ako nasasaktan.

Kinuha ko ang mga papeles at binasa ang unang pahina. Nakalagay roon ang buong pangalan namin.

Adrian Villareal.

Camille Reyes-Villareal.

Ang apelyidong ipinagmamalaki kong gamitin noon ay biglang naging mabigat sa paningin ko.

“Kung pipirmahan ko ’to,” sabi ko, pilit pinapakalma ang boses ko, “wala nang babalikan?”

“Wala na, Camille.”

Tumango ako nang dahan-dahan.

May parte sa akin na gustong hilingin sa kanyang bawiin ang lahat. Gusto kong marinig na nagkamali siya, na mahal pa niya ako, at na handa siyang ayusin ang pagsasama namin.

Pero hindi ko kayang ipilit ang sarili ko sa taong malinaw nang ayaw manatili.

Kinuha ko ang ballpen sa ibabaw ng mesa. Nanginginig ang kamay ko habang inilalagay ang pangalan ko sa nakalaang linya.

Isang pirma.

Iyon lang ang kailangan para aminin kong tapos na ang buhay na matagal kong pinangarap.

Nang matapos ako, itinulak ko ang mga papeles papunta sa kanya.

“Ayan. Malaya ka na.”

Saglit siyang natigilan bago kinuha ang folder. Akala ko may sasabihin pa siya, pero tumayo lang siya at inayos ang manggas ng polo niya.

“May ipapadala ang abogado ko para sa mga susunod na hakbang.”

Napatingin ako sa kanya. “Hindi mo man lang ako tatanungin kung saan ako pupunta pagkatapos nito?”

Kumunot ang noo niya. “Ano’ng ibig mong sabihin?”

“Ang ibig kong sabihin, Adrian, asawa mo ako hanggang ngayon. At sa loob ng halos tatlong taon, dito ako nakatira. Dito ang buhay ko.”

“May pera ka naman. Makakahanap ka ng matutuluyan.”

Parang may humigpit sa dibdib ko.

Hindi ko alam kung alin ang mas masakit—ang makipaghiwalay siya sa akin o ang marinig na para bang napakadali kong palitan ng perang ibibigay niya.

“Hindi lahat nadadaan sa pera.”

“Hindi ko sinabing gano’n.”

“Pero gano’n mo ako tratuhin.”

Hindi na siya sumagot. Kinuha niya ang susi ng kotse niya at naglakad papunta sa p***o.

“Adrian,” tawag ko bago siya tuluyang makalabas.

Huminto siya, pero hindi lumingon.

“May isang bagay lang akong gustong malaman. May pinagsisihan ka ba sa pagsasama natin?”

Ilang segundo siyang nanatiling tahimik.

“Hindi ko pinagsisihan na pinakasalan kita, Camille.”

Kumapit ako sa sagot na iyon, kahit alam kong kulang.

“Pero hindi na kita kayang mahalin tulad ng dati,” dagdag niya.

Tuluyan siyang lumabas.

Ilang sandali pa, narinig ko ang pag-andar ng sasakyan niya hanggang sa tuluyan itong mawala sa pandinig ko.

Naupo ako sa upuan at pinisil ang mga daliri kong nanginginig. Hindi ko na napigilan ang pag-iyak. Wala nang dahilan para magpanggap na maayos ako. Wala nang taong kailangan kong kumbinsihing kaya ko pa.

Makalipas ang ilang minuto, pinunasan ko ang mukha ko at tumayo. Kailangan kong kumilos. Hindi ko puwedeng hayaang tuluyang maubos ako dahil lang sa isang taong ayaw nang manatili.

Nagpunta ako sa kuwarto at inilabas ang maleta sa ilalim ng kama. Ilang damit lang ang nailagay ko nang mag-vibrate ang cellphone ko.

Isang email mula sa kumpanyang inaplayan ko dalawang linggo na ang nakalipas.

Subject: Final Interview — Villareal Holdings

Napatigil ako sa pagbabasa.

Sa dami ng kumpanyang puwede kong pasukan, bakit sa kumpanyang pag-aari ng pamilya ng asawa kong kakahiwalay ko lang nag-apply ang tumawag?

Binuksan ko ang mensahe. Nakatakda ang final interview ko kinabukasan, alas-diyes ng umaga. Kailangan kong dumalo dahil iyon na ang huling hakbang bago mapagdesisyunan kung matatanggap ako bilang financial analyst.

Napaupo ako sa gilid ng kama.

Wala akong planong makipagkita kay Adrian pagkatapos ng araw na ito. Pero kung gusto kong magsimula ulit, hindi ko puwedeng basta tanggihan ang pagkakataong kailangan ko.

Kaya kinuha ko ang cellphone ko at kinumpirma ang pagdalo.

Kinabukasan, haharap ako sa kumpanyang pag-aari ng pamilyang pinangakuan kong mamahalin ko habang-buhay.

At sa pagkakataong iyon, hindi na ako pupunta roon bilang asawa ni Adrian Villareal.

Pupunta ako roon bilang si Camille Reyes.