Mag-log inบ่ายคล้อยของวันเปิดเทอมวันแรก แสงแดดเริ่มอ่อนลง ท้องฟ้าสีครามมีเมฆขาวลอยเอื่อยเหนือยอดเขาภูหลวง ลมเย็นพัดเอากลิ่นดอกหญ้าและไอดินแห้งๆ ลอยคลุ้ง ต้นจามจุรีใหญ่หลังโรงเรียนแผ่กิ่งก้านให้ร่มเงา ใบไม้เสียดสีกันตามแรงลม ฟังแล้วชวนให้รู้สึกสงบ
ทว่าความสงบนั้นช่างสวนทางกับความรู้สึกของครูฝึกสอนจากเมืองหลวงอย่างสิ้นเชิง ต้นน้ำยืนเท้าเอวถอนหายใจยาวอยู่ริมลานดินกว้างหลังอาคารเรียน ผู้อำนวยการกำหนดให้ที่นี่เป็นแปลงเกษตรอินทรีย์ของเด็ก ป.5 แต่ตรงหน้าเขากลับเป็นดินแห้งแข็งราวกับคอนกรีต มีแค่วัชพืชแห้งตายประปราย มองมุมไหนก็ไม่น่าปลูกอะไรขึ้น รอบตัวมีเด็ก ป.5 กว่ายี่สิบคนยืนมุงหน้าสลอน ชุดนักเรียนหลุดลุ่ยเปื้อนฝุ่นจากการวิ่งเล่นพักเที่ยง เด็กผู้ชายบางคนถือจอบกับเสียมอันเล็กที่เบิกมาจากห้องเก็บของ "ครูต้นน้ำครับ ดินมันแข็งปานนี้ เฮาสิปลูกผักอีหยังลงไปได้ครับ ขุดจนจอบหักมันก็บ่เข้าดอกครับ" จ่อย เด็กชายตัวแสบที่เพิ่งเอากบมาปล่อยเมื่อเช้าถาม พลางใช้ปลายจอบสับพื้นดินดังปึ้ก! สะเก็ดดินกระเด็นขึ้นมาเล็กน้อย แต่แทบไม่สะเทือน "นั่นสิ ครูก็กำลังคิดอยู่ว่าจะเริ่มยังไงดี" ต้นน้ำขยับแว่น ปาดเหงื่อตามไรผม แม้อากาศบนดอยจะเย็น แต่แดดบ่ายก็ทำเอาร้อนเอาเรื่อง "หรือเฮาสิปลูกตะบองเพชรดีครับครู" เด็กชายอีกคนเสนอจนเพื่อนพากันหัวเราะ "ไม่ได้สิครับ ผอ. สั่งให้ปลูกผักสวนครัว พวกกะเพรา โหระพา ผักบุ้ง ไว้ทำอาหารกลางวันให้พวกเรากินไง" ต้นน้ำอธิบาย กวาดตามองหาทางออก เขาเพิ่งได้รับมอบหมายโครงการนี้เมื่อเช้า ยังไม่ทันปรึกษาใคร กะว่าบ่ายนี้จะพาเด็กๆ มาสำรวจพื้นที่ แต่เจอสภาพดินก็แทบมืดแปดด้าน ขณะที่ครูและนักเรียนกำลังยืนหมดอาลัยตายอยาก เสียงเครื่องยนต์ดีเซลก็ดังกระหึ่มใกล้เข้ามาเรื่อย ๆ จนกระทั่งรถไถนาสีส้มคันใหญ่พ่วงกระบะบรรทุก ขับเลี้ยวอ้อมมาทางหลังโรงเรียน เด็ก ๆ พากันชะเง้อคอตื่นเต้น รถไถมาจอดเทียบริมลานดินกว้าง เครื่องยนต์ดับลงพร้อมกับร่างสูงโปร่งของคนขับที่กระโดดลงมา ดินอยู่ในชุดทำงานคุ้นตา เสื้อยืดสีส้มแสดตัวเดิม กางเกงวอร์มเปื้อนฝุ่น และรองเท้าบูทยาง สวมหมวกสานปีกกว้างกันแดด ท่อนแขนแกร่งเต็มไปด้วยมัดกล้ามและเส้นเลือดมีเหงื่อเกาะพราว ต้นน้ำเบิกตากว้างด้วยความประหลาดใจ รีบเดินเข้าไปหาทันที "อ้าว พี่ดิน มาได้ยังไงครับเนี่ย ผมกำลังมืดแปดด้านพอดี ยังไม่ได้บอกใครเลยด้วยซ้ำว่าจะพานักเรียนมาดูแปลง" ต้นน้ำถามรัว ดินไม่ได้หันมามอง ทำเพียงเดินไปเปิดท้ายกระบะเงียบ ๆ "ผอ. โทรหาผู้ใหญ่บ้าน บอกว่าครูฝึกสอนจะทำแปลงผัก พ่อเลยให้เอาดินหน้าฝายมาลงให้" เสียงทุ้มเอ่ยเรียบๆ พลางหยิบจอบเล่มใหญ่ข้างกระบะ "ถอยไปไกล ๆ เดี๋ยวฝุ่นเข้าตา" ต้นน้ำพยักหน้ารับ รีบถอยไปยืนรวมกับเด็ก ๆ ในกระบะพ่วงเต็มไปด้วยดินสีดำร่วนซุย กลิ่นดินหอมผสมปุ๋ยคอกจาง ๆ ลอยมาเตะจมูก มันคือดินสระที่ผ่านการหมักปุ๋ยขี้วัวมาอย่างดี เหมาะกับการเพาะปลูกที่สุด ดินขึ้นไปยืนบนกระบะ ออกแรงใช้จอบโกยดินร่วนลงมาบนพื้นแข็ง ท่าทางของเขาดูดุดันทรงพลัง ทุกครั้งที่ง้างจอบ กล้ามเนื้อแผ่นหลังจะขยับนูนผ่านเนื้อผ้าเสื้อยืดสีส้ม ต้นน้ำยืนมองตาไม่กะพริบ เขาเพิ่งเคยเห็นผู้ชายทำงานใช้แรงแบบใกล้ชิดครั้งแรก มันมีเสน่ห์ดึงดูดสายตาอย่างประหลาด ความเงียบขรึมตั้งใจของดินทำให้บรรยากาศดูจริงจังขึ้น ราวกับปัญหาดินแข็งเมื่อครู่ถูกปัดเป่าหายไปเพียงแค่ผู้ชายคนนี้ปรากฏตัว ดินโกยดินลงมาจนหมดเป็นกองย่อมๆ สองสามกอง ใช้หลังมือปาดเหงื่อตามกรอบหน้า ก่อนกระโดดลงมายืนบนพื้น "เอาเสียมมาสับดินเดิมให้พอมีรอยแตก แล้วเอาดินใหม่เกลี่ยทับ" ดินหันมาสั่งเด็กเสียงเรียบ ก่อนปรายตามองครูเมืองกรุงที่ยังยืนนิ่ง "ครูก็ด้วย อย่าเอาแต่ยืนดู"คำสั่งห้วนทำเอาต้นน้ำสะดุ้ง รีบพยักหน้ารับ "ด... ได้ครับ เอ้า นักเรียนเข้าไปช่วยพี่ดินกัน แบ่งกลุ่มไปสับดินตรงนู้นนะ" เด็ก ๆ ร้องเฮ วิ่งกรูไปหยิบจอบเสียมมาช่วยขุดดิน ต้นน้ำหยิบเสียมด้ามยาวมาถือ เดินไปหยุดข้างกองดินดำ เงื้อเสียมสุดแขนแล้วสับลงพื้นสุดแรง ปึ้ก! แรงสะเทือนสะท้อนกลับตามด้ามไม้จนมือชาหนึบ ต้นน้ำนิ่วหน้า ปล่อยมือมาสะบัดด้วยความเจ็บ พื้นดินที่สับลงไปมีแค่รอยถลอกไม่ต่างจากแมวข่วน ดินที่กำลังเกลี่ยดินดำอยู่ใกล้ ๆ หยุดมือ หันมามองสภาพทุลักทุเลของครูหน้าใส เขาถอนใจยาว วางจอบลงแล้วเดินตรงเข้ามาหา "จับผิดวิธี สับให้ตายดินก็ไม่แตก มีแต่ข้อมือจะพังก่อน" ดินดุเสียงเบา "ก็ไม่เคยทำนี่นา ที่กรุงเทพไม่มีใครให้มาขุดดินแข็ง ๆ แบบนี้หรอก" ต้นน้ำเถียงหน้ามุ่ย ลูบข้อมือปอย ๆ ดินไม่ตอบโต้ เขาเดินมาซ้อนด้านหลังต้นน้ำจนห่างกันแค่คืบ กลิ่นแดดและเหงื่อลอยมาแตะจมูกจนต้นน้ำเผลอกลั้นหายใจ แผ่นอกกว้างแทบแนบชิดแผ่นหลังบาง มือหนาหยาบกร้านยื่นมาจับซ้อนมือของต้นน้ำที่กำด้ามเสียม สัมผัสสากแต่อุ่นจัดทำเอาต้นน้ำใจเต้นผิดจังหวะ ดินขยับมือต้นน้ำให้เลื่อนลงมาในตำแหน่งที่ถูกต้องเพื่อทุ่นแรง "มือซ้ายจับตรงกลาง มือขวาจับตรงปลาย" เสียงทุ้มกระซิบข้างหู ลมหายใจอุ่นรินรดลาดไหล่จนต้นน้ำขนลุกซู่ "พ... พี่ดิน ถอยออกไปหน่อยก็ได้ครับ เด็กมองเต็มเลย" ต้นน้ำกระซิบเสียงสั่น หน้าแดงซ่านถึงใบหู พยายามขืนตัวออกห่าง แต่ดินกลับยืนนิ่ง "กางขาออกนิดนึง จะได้มีฐานมั่นคง" ดินพูดต่อราวกับไม่ได้ยินคำประท้วง ใช้ปลายเท้าสะกิดข้อเท้าต้นน้ำให้แยกออก "เวลาง้างเสียม อย่าใช้แค่แขน ใช้แรงจากไหล่กับเอวส่งลงไป ลองดู" ดินปล่อยมือแล้วถอยไปยืนกอดอกมองห่างๆ ต้นน้ำลอบถอนใจโล่งอกที่หลุดพ้นบรรยากาศชวนใจสั่น เขาจัดท่าตามที่ดินสอน สูดหายใจลึก แล้วง้างเสียมสับลงพื้นอีกครั้ง ฉึก! คราวนี้ปลายเสียมจมลึกจนดินแตกเป็นก้อน ต้นน้ำเบิกตากว้างดีใจ หันขวับไปมองหน้าครูจำเป็นพร้อมรอยยิ้มกว้าง "ได้แล้วครับพี่ดิน! แตกจริงๆ ด้วย ไม่เจ็บมือเลยสักนิด!" ต้นน้ำหัวเราะเสียงใส ลืมความเขินไปสนิท อาการดีใจเหมือนเด็กได้ของเล่นทำให้คนที่ยืนกอดอกมองต้องเบือนหน้าหนี "อืม ก็ทำต่อไป อย่าอู้" ดินพูดเสียงเรียบ หันกลับไปตักดินร่วนต่อ แต่ถ้าสังเกตดีๆ จะเห็นว่าใบหูของหนุ่มไทบ้านขึ้นสีแดงเรื่อผิดปกติ การทำงานดำเนินไปอย่างสนุกสนานปนฝุ่น ต้นน้ำและเด็กๆ ช่วยกันสับดินแข็งจนเกิดรอยแตกทั่วแปลง จากนั้นดินก็เกลี่ยดินร่วนปูทับด้านบนจนทั่ว ได้แปลงเกษตรสีดำสนิทที่ดูนุ่มฟูพร้อมเพาะปลูก แสงอาทิตย์คล้อยต่ำ ท้องฟ้าเปลี่ยนเป็นสีส้มอมชมพู ลมหนาวเย็นเริ่มพัดโชย เด็กๆ ที่เนื้อตัวมอมแมมพากันวางจอบเสียม หอบแฮ่กแต่บนใบหน้ากลับมีรอยยิ้มภูมิใจ "เสร็จแล้วครับครูต้นน้ำ! มื้ออื่นเฮาสิปลูกหยังกันดีครับ" จ่อยวิ่งมาถาม หน้าตาดำปิ๊ดปี๋ด้วยคราบดิน "พรุ่งนี้เราจะมาลงผักบุ้งกับกวางตุ้งครับ วันนี้ทุกคนเก่งมาก ไปล้างหน้าล้างมือแล้วกลับบ้านได้" ต้นน้ำยิ้มกว้าง ลูบหัวจ่อยด้วยความเอ็นดู เด็ก ๆ ร้องดีใจ วิ่งไปแย่งกันล้างตัวที่ก๊อกน้ำข้างอาคาร ก่อนจะทยอยสะพายกระเป๋ากลับบ้าน ปล่อยให้ความเงียบกลับคืนสู่หลังโรงเรียนอีกครั้ง ต้นน้ำยืนปัดฝุ่นออกจากกางเกง สภาพตอนนี้แทบไม่เหลือเค้าครูเมืองกรุง เสื้อเชิ้ตขาวเปื้อนดินเป็นปื้น แขนเสื้อพับลวกๆ ผมสีน้ำตาลอ่อนยุ่งเหยิง เขาเงยมองแปลงดินด้วยความชื่นใจ ก่อนหันไปหาคนที่กำลังเก็บเครื่องมือท้ายรถไถ "ขอบคุณมากนะครับพี่ดิน ถ้าไม่ได้พี่มาช่วย พวกผมคงขุดกันยันหมดเทอมก็ไม่ได้แปลงผักแบบนี้แน่ ๆ" ต้นน้ำเดินเข้าไปเอ่ยขอบคุณจากใจ ดินหันมามอง ใบหน้าคมมีเหงื่อเกาะตามไรผม เขาไม่พูดอะไรเพียงพยักหน้ารับเบาๆ สายตาคมจ้องหน้าต้นน้ำนิ่งจนคนถูกมองเริ่มทำตัวไม่ถูก "ม... มีอะไรหรือเปล่าครับ หน้าผมมีอะไรติดเหรอ" ต้นน้ำยกมือคลำหน้าตัวเองสะเปะสะปะ "ตามมานี่" ดินบอกสั้น ๆ ก่อนเดินนำไปที่อ่างล้างมือ ต้นน้ำเดินตามอย่างงุนงง ดินเปิดก๊อกล้างมือและแขนจนสะอาด ก่อนหันมามองคนข้าง ๆ "ล้างหน้าซะ เป็นครูประสาอะไร ปล่อยหน้าเปื้อนโคลนเป็นแมวดำ" ดินพูดเสียงเรียบ ต้นน้ำรีบก้มมองเงาสะท้อนในอ่าง ปรากฏว่าที่แก้มซ้ายมีคราบโคลนปื้นใหญ่ติดอยู่จริงๆ คงเป็นตอนเผลอเอามือเปื้อนดินไปปาดเหงื่อ ต้นน้ำอ้าปากค้าง รีบวักน้ำล้างหน้าด้วยความอาย ความเย็นของน้ำทำเอาสะดุ้ง ต้นน้ำถูแก้มแรงจนผิวขาว ๆ เริ่มแดง แต่คราบโคลนแห้งกรังบางส่วนยังออกไม่หมด ขณะกำลังหลับตาปี๋ล้างหน้า สัมผัสหยาบแต่เปียกชื้นก็แตะลงบนพวงแก้ม ต้นน้ำชะงัก ลืมตาขึ้นทันที ดินยืนใกล้มากจนสัมผัสได้ถึงไอความร้อน นิ้วโป้งเปียกน้ำกำลังเช็ดคราบโคลนบนแก้มให้อย่างเบามือ นัยน์ตาสีน้ำตาลเข้มจดจ่อกับรอยเปื้อน ไม่มีแววล้อเลียนหรือรำคาญ มีเพียงความนิ่งสงบที่แฝงความอ่อนโยน สัมผัสที่แก้มทำเอาต้นน้ำรู้สึกเหมือนไฟช็อต ลมหายใจสะดุด รอบกายคล้ายตกอยู่ในความเงียบ มีแค่เสียงน้ำก๊อกกับเสียงหัวใจที่เต้นโครมครามจนกลัวคนตรงหน้าจะได้ยิน ดินเกลี่ยคราบดินออกจนหมดจด ละสายตาจากพวงแก้มที่เปลี่ยนเป็นสีแดงปลั่ง สบตาเข้ากับดวงตากลมโตใต้กรอบแว่น "ออกแล้ว" ดินกระซิบแผ่วเบา แต่ดังก้องในความรู้สึกของต้นน้ำ ดินละมือออกช้า ๆ เอื้อมไปปิดก๊อก แล้วหยิบผ้าเช็ดหน้าสีทึบยื่นให้ "เช็ดหน้าซะ เดี๋ยวเป็นหวัด อากาศเริ่มเย็นแล้ว" ต้นน้ำรับผ้ามาด้วยมือที่สั่นน้อย ๆ กลิ่นสบู่เด็กคุ้นเคยลอยจากเนื้อผ้า เขาก้มหน้างุด ซับน้ำลวก ๆ พยายามซ่อนความเขินที่ตีตื้นจนหน้าเห่อร้อน "ข... ขอบคุณครับ" ต้นน้ำพึมพำ ไม่กล้าเงยหน้าสบตา ดินไม่พูดอะไรต่อ เดินกลับไปที่รถไถ ผูกมัดเครื่องมือให้เรียบร้อย ก่อนก้าวขึ้นนั่งประจำที่คนขับ เสียงเครื่องยนต์ดีเซลกระหึ่มขึ้น ทำลายความเงียบและบรรยากาศขัดเขิน "พรุ่งนี้ตอนบ่าย จะแวะมาดูตอนลงเมล็ด" ดินตะโกนบอกแข่งกับเสียงเครื่อง ต้นน้ำเงยหน้ามอง พยักหน้ารับรัว ๆ รอยยิ้มกว้างปรากฏบนริมฝีปากโดยไม่รู้ตัว "ครับ! พรุ่งนี้เจอกันครับพี่ดิน!" ดินไม่ได้ยิ้มตอบ แต่แววตาคมทอประกายอ่อนลงอย่างเห็นได้ชัด เขาเข้าเกียร์ขับรถไถเคลื่อนออกไป ทิ้งไว้เพียงฝุ่นจาง ๆ และความรู้สึกวูบวาบในใจครูฝึกสอน ต้นน้ำมองตามท้ายรถไถจนลับตา ก้มมองผ้าเช็ดหน้าในมือ ลูบเบา ๆ ก่อนยกขึ้นสูดกลิ่นหอมสะอาดอีกครั้ง อากาศบนดอยยามเย็นเริ่มหนาวเหน็บ ลมพัดแรงจนต้นไม้ไหว แต่แปลกที่ต้นน้ำไม่ได้รู้สึกหนาวเลย ความอบอุ่นจากรอยสัมผัสที่แก้มยังคงชัดเจนราวกับถูกประทับตรา เขาหันกลับไปมองแปลงผักสีดำขลับ ดินที่เคยแข็งกระด้างถูกปกคลุมด้วยความร่วนซุยอุดมสมบูรณ์ เหมือนกำแพงความเงียบขรึมของหนุ่มไทบ้านที่เริ่มมีรอยแยกเล็ก ๆ ให้ความอบอุ่นห่วงใยแทรกซึมเข้ามาได้ทีละนิด พรุ่งนี้คงเป็นอีกวันที่น่าตื่นเต้น ต้นน้ำกำผ้าเช็ดหน้าในมือแน่น เดินฮัมเพลงกลับบ้านพัก พร้อมหัวใจที่พองโตชุ่มฉ่ำ ไม่ต่างจากดินดำที่เพิ่งได้รับน้ำฝนหล่อเลี้ยงเป็นครั้งแรกรถกระบะตอนเดียวคันเก่าขับไปตามทางดินลูกรังที่ตัดผ่านสวนยางพาราขนาดใหญ่ เสียงล้อรถบดเบียดกิ่งไม้และใบยางแห้งดังกรอบแกรบสลับกับเสียงเครื่องยนต์ แสงไฟหน้ารถสาดส่องแหวกความมืด เผยทิวทัศน์สองข้างทางที่เต็มไปด้วยต้นยางสูงตระหง่านเรียงรายเป็นระเบียบสุดลูกหูลูกตา ยิ่งลึกเข้าไปอากาศก็ยิ่งเย็นลงอย่างรวดเร็วจนกระจกรถเริ่มมีฝ้าขาวเกาะ กลิ่นความชื้นของป่าเขาและไอดินลอยปะทะจมูกผ่านช่องหน้าต่างที่เปิดแง้มไว้ ให้ความรู้สึกสดชื่นจนต้นน้ำต้องสูดหายใจเข้าปอดลึก ๆ ซ้ำแล้วซ้ำเล่า ดวงจันทร์กลมโตลอยเด่นเหนือยอดเขา สาดแสงสีนวลตาลงมากระทบผืนป่าและม่านหมอกบางที่เริ่มโรยตัวต่ำ เสียงจิ้งหรีดเรไรและนกกลางคืนร้องประสานก้องกังวาน เป็นท่วงทำนองของธรรมชาติที่เงียบสงบแต่มีชีวิตชีวา รถกระบะจอดสนิทที่ลานกว้างริมสระน้ำขนาดใหญ่ท้ายสวนยาง ภาพเบื้องหน้าคือเถียงไม้ใต้ถุนสูงหลังคามุงสังกะสี ตั้งตระหง่านอยู่ริมสระที่ผิวน้ำสะท้อนเงาจันทร์ระยิบระยับ ลมพัดโชยพาความเย็นเยียบจนบาดผิว ต้นน้ำรีบกระชับสเวตเตอร์ไหมพรมแน่นขึ้น ก้าวลงจากรถพร้อมปิงที่กำลังตัวสั่นเพราะความเย็น "โห บรรยากาศโคตรดีเลยพี่ดิน มืดสนิทจนเห็นดาวเต็มฟ้าเลยว่ะ"
หมอกขาวยังคงลอยปกคลุมหุบเขาภูหลวง แม้พระอาทิตย์จะขึ้นมาพักใหญ่แล้ว อากาศยามเช้าบนภูยังเย็นเยียบและสดชื่น ทุกครั้งที่สูดหายใจจะได้กลิ่นดอกหญ้าและไอดินชื้น หยาดน้ำค้างบนยอดหญ้าและใบจามจุรีสะท้อนแสงแดดเป็นประกาย เสียงนกร้องประสานดังก้องป่า ปลุกให้ทุกชีวิตตื่นจากนิทรา ต้นน้ำยืนสูดอากาศอยู่ตรงระเบียงบ้านพักครู เขาสวมสเวตเตอร์ไหมพรมสีครีมทับชุดนักศึกษาเพื่อกันหนาว สองมือประคองกะละมังใบเล็กที่มีผ้าเช็ดหน้าสีทึบซักสะอาด ร่างบางบิดน้ำออกแล้วนำไปตากบนราวไม้ไผ่ ลมพัดกลิ่นน้ำยาปรับผ้านุ่มลอยมาแตะจมูก ทำให้นึกถึงสัมผัสหยาบกระด้างแต่อ่อนโยนที่เกลี่ยคราบโคลนออกจากแก้มเขาเมื่อเย็นวาน ริมฝีปากคลี่ยิ้มออกมาโดยไม่รู้ตัว ต้นน้ำยืนมองผ้าเช็ดหน้าแกว่งไปมาตามลมอยู่นาน จนเสียงโวยวายของปิงดังขึ้นจากในห้องถึงดึงสติเขากลับมา การสอนช่วงเช้าผ่านไปอย่างราบรื่น เด็กบนภูยังคงน่ารักและพลังล้นเหลือ ต้นน้ำสอนภาษาอังกฤษด้วยความสนุก แม้ในใจจะเฝ้ารอให้ถึงช่วงบ่ายเร็ว ๆ ก็ตาม และแล้วเวลาที่รอคอยก็มาถึง แดดบ่ายเริ่มอ่อนลง ท้องฟ้าสีครามสดใสไร้เมฆบดบัง ลมเย็นพัดโชยพาใบจามจุรีร่วงหล่นประปราย เงาไม้ทอดทับลานดินกว้างที่บั
บ่ายคล้อยของวันเปิดเทอมวันแรก แสงแดดเริ่มอ่อนลง ท้องฟ้าสีครามมีเมฆขาวลอยเอื่อยเหนือยอดเขาภูหลวง ลมเย็นพัดเอากลิ่นดอกหญ้าและไอดินแห้งๆ ลอยคลุ้ง ต้นจามจุรีใหญ่หลังโรงเรียนแผ่กิ่งก้านให้ร่มเงา ใบไม้เสียดสีกันตามแรงลม ฟังแล้วชวนให้รู้สึกสงบ ทว่าความสงบนั้นช่างสวนทางกับความรู้สึกของครูฝึกสอนจากเมืองหลวงอย่างสิ้นเชิง ต้นน้ำยืนเท้าเอวถอนหายใจยาวอยู่ริมลานดินกว้างหลังอาคารเรียน ผู้อำนวยการกำหนดให้ที่นี่เป็นแปลงเกษตรอินทรีย์ของเด็ก ป.5 แต่ตรงหน้าเขากลับเป็นดินแห้งแข็งราวกับคอนกรีต มีแค่วัชพืชแห้งตายประปราย มองมุมไหนก็ไม่น่าปลูกอะไรขึ้น รอบตัวมีเด็ก ป.5 กว่ายี่สิบคนยืนมุงหน้าสลอน ชุดนักเรียนหลุดลุ่ยเปื้อนฝุ่นจากการวิ่งเล่นพักเที่ยง เด็กผู้ชายบางคนถือจอบกับเสียมอันเล็กที่เบิกมาจากห้องเก็บของ "ครูต้นน้ำครับ ดินมันแข็งปานนี้ เฮาสิปลูกผักอีหยังลงไปได้ครับ ขุดจนจอบหักมันก็บ่เข้าดอกครับ" จ่อย เด็กชายตัวแสบที่เพิ่งเอากบมาปล่อยเมื่อเช้าถาม พลางใช้ปลายจอบสับพื้นดินดังปึ้ก! สะเก็ดดินกระเด็นขึ้นมาเล็กน้อย แต่แทบไม่สะเทือน "นั่นสิ ครูก็กำลังคิดอยู่ว่าจะเริ่มยังไงดี" ต้นน้ำขยับแว่น ปาดเหงื่อตามไรผม แม
แสงตะวันสีทองอ่อนละมุนค่อย ๆ พ้นขอบแนวเทือกเขาภูหลวง สาดส่องลงมากระทบผืนป่าที่ยังถูกปกคลุมด้วยม่านหมอกสีขาวหนาทึบ อากาศยามเช้าตรู่บนยอดดอยบริสุทธิ์และเย็นเยียบจนหยาดน้ำค้างที่เกาะตามยอดหญ้าและใบไม้จับตัวเป็นหยดน้ำใสสะท้อนแสงระยิบระยับ กลิ่นดินชื้นผสมผสานกลิ่นหอมเย็นของดอกไม้ป่าและใบจามจุรีลอยอวลในอากาศ เป็นความสดชื่นที่แทรกซึมลึกถึงขั้วปอด เสียงนกร้องประสานแว่วมาจากดงไม้ใหญ่หลังโรงเรียน เป็นนาฬิกาปลุกธรรมชาติที่ปลุกให้ทุกชีวิตบนภูเริ่มวันใหม่ ต้นน้ำขยับตัวซุกหาความอบอุ่นใต้ผ้าห่มผืนหนา เขาปรือตาขึ้นช้า ๆ กะพริบตาปรับโฟกัสกับแสงที่ลอดผ่านกระจกบานเกล็ดเข้ามาในห้อง ความรู้สึกหนักอึ้งบริเวณลาดไหล่ทำให้ก้มลงมอง ก่อนพบว่าตัวเองยังสวมแจ็กเก็ตผ้ายีนส์ขนแกะตัวใหญ่ของใครบางคนเอาไว้ตั้งแต่เมื่อคืน กลิ่นน้ำยาปรับผ้านุ่มอ่อน ๆ ผสมกลิ่นควันไฟจาง ๆ ยังติดเนื้อผ้า เป็นกลิ่นที่ทำให้เขารู้สึกปลอดภัยและหลับสนิทตลอดคืนโดยไม่ตื่นมาสั่นเพราะความหนาวเลยสักนิด ร่างบางยันตัวลุกนั่ง บิดขี้เกียจไล่ความเมื่อยล้า พรูลมหายใจเป็นไอขาวบาง วันนี้เป็นวันจันทร์ วันแรกของการเปิดเทอมและวันแรกของการทำหน้าที่ครูฝึกสอนอย
ดวงอาทิตย์คล้อยต่ำแตะยอดเขา ท้องฟ้าเหนือเทือกเขาภูหลวงเปลี่ยนจากฟ้าครามเป็นสีส้มอมม่วง แสงแดดยามเย็นถูกแทนที่ด้วยความสลัวและหมอกบางที่เริ่มก่อตัวตามแนวป่า กลิ่นดินชื้นลอยปะทะจมูกชัดเจนขึ้นพร้อมกับอุณหภูมิที่ลดฮวบ เสียงนกกาเงียบหาย ถูกแทนที่ด้วยเสียงจิ้งหรีดเรไรที่ดังประสานรับพลบค่ำ ต้นน้ำยืนกอดอกลูบแขนตัวเองอยู่ตรงระเบียง ลมเย็นพัดวูบมาแต่ละทีทำเอาขนลุกซู่ แม้จะสวมแจ็กเก็ตฮู้ดทับแล้ว แต่ความหนาวของภูหลวงก็ยังทะลุเนื้อผ้าเข้ามาได้อยู่ดี เขาพรูลมหายใจเป็นไอขาว สายตาทอดมองสนามหน้าโรงเรียนที่กำลังถูกความมืดกลืนกิน "ไอ้ต้น มึงรื้อหาไฟฉายในกระเป๋าให้หน่อยดิ เหมือนหลอดไฟตรงบันไดจะขาดว่ะ เปิดไม่ติดเลย" ปิงตะโกนมาจากข้างล่าง ต้นน้ำหมุนตัวกลับเข้าห้องนอนที่เพิ่งจัดของเสร็จ หน้าต่างไม้บานนั้นปิดสนิทแน่นหนา กันลมหนาวได้ดีเยี่ยม เขาล้วงหาไฟฉายกระบอกเล็กในเป้ กำลังจะเอาลงไปให้เพื่อน แต่เสียงฝีเท้าและเสียงคุยจอแจก็ดังแว่วมาจากหน้าบ้านเสียก่อน "สวัสดีครับครู! มืดค่ำป่านนี้ยังบ่ทันได้กินข้าวแลงกันแม่นบ่ครับ" เสียงตะโกนดังมาพร้อมกับร่างของเคนที่โผล่พ้นความมืดเข้ามาในรัศมีแสงไฟ ในมือกำข้องไม้ไผ่ที
รถกระบะสองแถวรับจ้างแล่นลัดเลาะไปตามเส้นทางคดเคี้ยวบนภูเขา เสียงล้อบดถนนยางมะตอยดังแข่งกับเสียงเครื่องยนต์ สองข้างทางร่มรื่นด้วยต้นไม้ใหญ่ที่แผ่กิ่งก้านบังแดดยามบ่ายจนเหลือเพียงแสงรำไร อากาศรอบนอกเย็นเยียบขึ้นเรื่อยๆ ตามระดับความสูง ยิ่งรถเคลื่อนตัวลึกเข้าไปในเขตอำเภอภูหลวง จังหวัดเลย กลิ่นไอดินชื้นๆ ผสมกลิ่นใบไม้สดและน้ำค้างก็ยิ่งชัดเจนขึ้น บนท้ายกระบะที่เต็มไปด้วยสัมภาระ ชายหนุ่มสองคนกำลังนั่งเบียดกันหลบลมที่ตีปะทะหน้า "เชี่ยยย หนาวเอาเรื่องนะเนี่ย มึงดูดิ ขนกูลุกถึงตูดแล้วมั้ง" ปิงโวยวายแข่งกับเสียงลม พร้อมโชว์ท่อนแขนที่ขนลุกซู่ให้เพื่อนสนิทดู ว่าที่ครูพละหนุ่มรีบรูดซิปเสื้อแจ็กเก็ตขึ้นจนสุดคอ "ก็บอกแล้วไงให้เอาเสื้อกันหนาวหนาๆ มา มึงก็ไม่เชื่อ บอกเมืองไทยมีแต่หน้าร้อนกับร้อนมาก เป็นไงล่ะ เจอภูหลวงเข้าไป" ต้นน้ำหัวเราะขำเพื่อน แม้ว่าตัวเขาเองจะกำลังซุกมือหาความอบอุ่นในกระเป๋าเสื้อฮู้ดสีครีมอยู่เหมือนกัน ดวงตากลมโตภายใต้กรอบแว่นสายตาทรงกลมมองออกไปนอกรถ ทัศนียภาพเบื้องหน้าช่วยพัดพาความเหนื่อยล้าจากการนั่งรถทัวร์ยาวนานให้หายเป็นปลิดทิ้ง ภูเขาลูกใหญ่ตั้งตระหง่านสลับซับซ้อนใต้ตีนหม







