บทที่ 1 ท่านไม่ใช่แม่ของข้า

 

บทที่ 1 ท่านไม่ใช่แม่ของข้า

 

หลินเอ๋อร์ไม่ยอมเรียกนางว่าแม่มาสองปีแล้ว แต่วันนี้เป็นครั้งแรกที่เขาบอกต่อหน้าผู้อื่นว่า...นางไม่ใช่มารดาของเขา ยามนั้นแสงแดดต้นฤดูใบไม้ผลิกำลังทอดผ่านกิ่งหลิวหน้าสำนักศึกษาหลวง เงาไม้ไหวระริกอยู่บนกำแพงสีชาดสูงใหญ่ รถม้าของเหล่าขุนนางจอดเรียงรายเต็มสองฝั่งถนน บ่าวไพร่ในเครื่องแต่งกายสะอาดสะอ้านยืนรอรับคุณชายน้อยของแต่ละจวนอย่างเป็นระเบียบท่ามกลางผู้คนเหล่านั้น หญิงสาวในชุดสีเขียวหม่นยืนกอดกล่องยาอยู่เพียงลำพัง นางอายุเพียงสิบแปดปี ใบหน้าไม่ได้งดงามจนทำให้ผู้คนต้องหยุดหายใจ หากแต่สะอาดหมดจดและน่ามองอย่างยิ่ง คิ้วเรียวยาว ดวงตาดำใส ผิวขาวนวลเพราะไม่ค่อยต้องแสงแดดจัด และใต้หางตาซ้ายมีไฝชาดเม็ดเล็กแต้มอยู่ ราวกับปลายพู่กันของผู้ใดเผลอแตะสีลงบนภาพวาดที่เรียบง่ายเกินไป จนภาพนั้นพลันมีชีวิตขึ้นมา นางชื่อ ชุนเหนียง ไม่มีแซ่ที่ผู้ใดในเมืองหลวงอยากจดจำ วันนี้นางมาที่นี่เพราะได้ยินว่าหลินเอ๋อร์ได้รับบาดเจ็บ ข่าวมาถึงเรือนเล็กของนางตอนเกือบยามอู่ เด็กชายทะเลาะกับเพื่อนร่วมสำนัก ถูกผลักล้มจนแขนกระแทกกับขอบบันได บ่าวรับใช้บอกว่าไม่หนัก เพียงมีเลือดออกเล็กน้อย หมอประจำสำนักดูให้แล้ว แต่คำว่า เลือดออก เพียงสองคำก็ทำให้นางวางเข็มเย็บผ้าในมือลง  ชุนเหนียงไม่ทันเปลี่ยนเสื้อผ้าเสียด้วยซ้ำนางหยิบกล่องยาแล้วออกมา รถม้าของจวนองค์หญิงไม่มีให้ใช้ นางจึงเดินมาเอง ระยะทางไม่ใกล้ แต่ก็ไม่ได้ไกลสำหรับคนที่เคยเดินข้ามเขาหลายลูกเพื่อไปเก็บสมุนไพร นางเพียงรู้สึกว่าเมืองหลวงแห่งนี้ช่างเดินยากกว่าทางบนภูเขาเสียอีก ผู้คนมาก     รถม้ามาก กฎเกณฑ์ก็มากเสียจนบางครั้งนางไม่รู้ว่าตนควรวางมือวางเท้าไว้ตรงไหนจึงจะไม่ถูกตำหนิ

 

เมื่อมาถึง นางจึงมีเหงื่อบาง ๆ เกาะอยู่ตรงไรผม แต่พอเห็นเด็กชายในชุดนักเรียนสีน้ำเงินเดินออกมาจากประตูสำนัก ดวงตาของนางก็สว่างไสวขึ้นทันที “หลินเอ๋อร์” เด็กชายชะงักรอยยิ้มของชุนเหนียงก็ค่อย ๆ ชะงักตามไปด้วย เด็กชายอายุเจ็ดขวบแล้ว เมื่อสามปีก่อนเขายังเป็นก้อนแป้งอ้วนกลมที่ชอบเกาะชายเสื้อนาง ร้องเรียก ท่านแม่ ตั้งแต่ตื่นจนหลับ บัดนี้เขาสูงขึ้นมาก ใบหน้าอวบกลมเริ่มเรียว มีเครื่องแต่งกายเนื้อดีคลุมกาย เส้นผมถูกมัดด้วยกวานหยกขาว รองเท้าปักลายเมฆไม่มีแม้แต่ฝุ่นสักเม็ด เขาดูเหมือนคุณชายน้อยของตระกูลสูงศักดิ์ทุกกระเบียดนิ้ว ดีเหลือเกิน ชุนเหนียงเคยคิดเช่นนี้อยู่เสมอ อย่างน้อยสิ่งที่นางให้เขาไม่ได้ องค์หญิงก็ให้ได้ทั้งหมด

 

นางรีบเดินเข้าไปหา สายตาตกลงบนแขนข้างหนึ่งของเด็กชายทันที “เจ็บตรงไหน ให้แม่ดูหน่อย” เด็กชายถอยหลัง เพียงก้าวเดียวเท่านั้นแต่กลับทำให้มือที่กำลังยื่นออกไปของนางค้างอยู่กลางอากาศ ด้านหลังหลินเอ๋อร์มีเด็กชายอีกสามสี่คนเดินตามออกมา แต่ละคนล้วนแต่งกายดี บ้างเป็นบุตรขุนนาง บ้างเป็นหลานเชื้อพระวงศ์ เมื่อเห็นหญิงสาวแปลกหน้ามายืนขวางทาง จึงพากันมองด้วยความสนใจ เด็กคนหนึ่งถามขึ้นว่า “นางเป็นใครหรือ?” ใบหน้าหลินเอ๋อร์แดงขึ้น ไม่รู้เพราะเจ็บแขน หรือเพราะอับอาย ชุนเหนียงไม่ทันสังเกต นางกำลังมองรอยเลือดที่ซึมผ่านผ้าพันแขนของเขา พันแน่นเกินไป นิ้วมือเริ่มซีดแล้วด้วยหมอที่สำนักพันแผลเช่นนี้ได้อย่างไร นางขมวดคิ้ว ก้าวเข้าไปอีกครั้ง “ผ้าพันแน่นเกินไป หากปล่อยไว้นานเลือดจะไหลเวียนไม่สะดวก มาเถอะ แม่แกะให้ ”  “อย่าแตะต้องข้า!” เสียงตวาดของเด็กชายดังเสียจนผู้คนบริเวณนั้นหันมามอง

 

ชุนเหนียงนิ่งไป หลินเอ๋อร์เองก็นิ่งไปครู่หนึ่ง แต่เมื่อเหลือบเห็นสายตาของเพื่อน ๆ เขากลับเม้มริมฝีปาก ก่อนเงยหน้าขึ้น “ข้ามีหมอประจำจวน ไม่ต้องให้ท่านรักษา” “แต่แขนเจ้า…” “ข้าบอกว่าไม่ต้อง!” เด็กอีกคนหัวเราะคิก “ตกลงนางเป็นใครกันแน่ เหตุใดเอาแต่เรียกตัวเองว่าแม่เจ้า?” คราวนี้ใบหน้าหลินเอ๋อร์แดงจัด ชุนเหนียงไม่รู้ว่าตัวเองกำลังรอฟังอะไร ทั้งที่นางรู้อยู่แล้ว รู้มาตั้งแต่สองปีก่อนแล้วด้วยซ้ำ แต่เมื่อเด็กชายที่นางเคยอุ้มจนแขนชาในคืนที่เขาเป็นไข้ เงยหน้าขึ้นแล้วตอบเพื่อนด้วยน้ำเสียงกระด้าง หัวใจของนางก็ยังเจ็บราวกับถูกของมีคมแทงลงไปอย่างแม่นยำ “นางไม่ใช่แม่ข้า” เงียบไปชั่วขณะ จากนั้นเด็กชายจึงพูดต่อ “นางเป็นเพียงอี๋เหนียงในจวน” ชุนเหนียงก้มมองมือของตนเอง มือคู่นี้เคยอุ้มเขาขึ้นมาจากกองซากศพเมื่อห้าปีก่อน ตอนนั้นเขายังพูดไม่ชัดด้วยซ้ำ สงครามที่ชายแดนทำให้หมู่บ้านหลายแห่งถูกเผาจนเหลือแต่เถ้าถ่าน ท่านตาพานางไปรักษาผู้บาดเจ็บอยู่หลายเดือน วันหนึ่งนางได้ยินเสียงร้องเบา ๆ ดังมาจากใต้เกวียนที่พลิกคว่ำ เด็กตัวเล็ก ๆ คนหนึ่งนั่งอยู่ตรงนั้น หน้าเปื้อนเลือด ตัวสั่น มือเล็กกำชายเสื้อของสตรีที่ตายไปแล้วแน่น ชุนเหนียงในวัยสิบสองปีคลานเข้าไปอุ้มเขาออกมา เด็กไม่ยอมปล่อยนาง กลางคืนก็ไม่ยอมนอนหากไม่มีนางอยู่ข้าง ๆ หลายวันต่อมา เขาเริ่มเรียกนางว่า แม่ในางเคยแก้ครั้งหนึ่ง สองครั้งสามครั้ง สุดท้ายท่านตาหัวเราะแล้วบอกว่า เด็กอยากเรียกก็ปล่อยให้เรียกเถิด ตั้งแต่นั้นมา นางจึงมีลูกชายคนหนึ่ง ทั้งที่ตัวเองยังเป็นเด็กหญิงเสียด้วยซ้ำ ชุนเหนียงไม่เคยคิดว่าต้องมีเลือดของตนอยู่ในตัวเขาจึงจะรักได้ เขาหิว นางป้อน เขาป่วย นางเฝ้า เขาร้อง นางอุ้ม เขาเดินครั้งแรกแล้วล้มจนเข่าแตก คนที่ร้องไห้กลับเป็นนางมากกว่าเขาเสียอีก

 

กระทั่งท่านตาจากไป บนโลกกว้างใหญ่ใบนี้ก็เหลือเพียงนางกับหลินเอ๋อร์สองคน นางเคยคิดเช่นนั้นจริง ๆ จนกระทั่งบุรุษผู้หนึ่งตกลงมาจากหน้าผา และพาพวกนางเข้ามายังเมืองหลวง “อี๋เหนียง?” เสียงหัวเราะของเด็กคนหนึ่งดึงนางกลับมาจากอดีต “แต่เมื่อครู่นางเรียกตัวเองว่าแม่เจ้านี่” หลินเอ๋อร์กัดริมฝีปาก “นางไม่รู้กฎเกณฑ์” ประโยคนั้นเบามาก แต่ชุนเหนียงได้ยินชัดเจน นางไม่รู้กฎเกณฑ์ ใช่ นางไม่รู้จริง ๆ ตอนเข้าจวนวันแรก นางไม่รู้แม้กระทั่งว่าเหตุใดต้องคุกเข่าให้สตรีอีกคน ไม่รู้ว่าคำว่า ภรรยา ซึ่งบุรุษผู้นั้นเคยใช้เรียกนางอยู่เกือบหนึ่งปี เมื่อมาถึงเมืองหลวงกลับใช้ไม่ได้อีกแล้ว ไม่รู้ว่าเด็กชายซึ่งนอนกอดคอนางทุกคืนสามารถถูกพาออกจากเรือนของนางไปได้เพียงเพราะองค์หญิงเอ่ยว่า “ต่อไปเขาจะเป็นลูกของข้า”

 

ตอนนั้นนางยังโง่มาก นางคิดเพียงว่าองค์หญิงมีฐานะสูง มีเงิน มีอาจารย์เก่ง ๆ และสามารถมอบอนาคตที่ดีให้หลินเอ๋อร์ได้ นางจึงปล่อยมือ ทีละนิ้ว ทีละนิ้ว จนวันนี้จึงเพิ่งพบว่า มือของตนว่างเปล่ามานานแล้ว เสียงล้อรถม้าดังขึ้นหน้าสำนัก รถม้าหรูหราประดับตราพระราชทานหยุดลง บ่าวรับใช้รอบข้างรีบหลีกทางแทบจะพร้อมกัน หลินเอ๋อร์ซึ่งเมื่อครู่ยังมีสีหน้าอึดอัดพลันมีประกายในดวงตา ประตูรถม้าเปิดออก หญิงวัยยี่สิบกว่าปีในอาภรณ์สีแดงเข้มก้าวลงมา เครื่องประดับทองบนศีรษะสะท้อนแสงแดดจนผู้คนแทบไม่กล้ามองตรง ๆ องค์หญิงฉางเล่อ ภรรยาที่ถูกต้องตามราชโองการของราชบุตรเขย และเป็นสตรีที่หลินเอ๋อร์เรียกว่าแม่ เด็กชายรีบเดินเข้าไปหา “ท่านแม่!” เพียงสองคำ ชุนเหนียงกลับรู้สึกเหมือนหัวใจถูกบีบจนเล็กลง

 

องค์หญิงฉางเล่อก้มลงตรวจแขนเด็กชาย สีหน้าเดิมทีเป็นห่วง แต่เมื่อเห็นชุนเหนียงยืนอยู่ไม่ไกลก็พลันเปลี่ยนเป็นรังเกียจอย่างไม่คิดปิดบัง “เจ้ามาทำอะไรที่นี่?” ชุนเหนียงกอดกล่องยาแน่นขึ้น “หม่อมฉันได้ยินว่าหลินเอ๋อร์บาดเจ็บ จึง..” “ใครอนุญาตให้เจ้าออกจากจวน?” ไม่มีความอ่อนโยน ไม่มีรอยยิ้มเสแสร้ง องค์หญิงฉางเล่อไม่เคยเห็นความจำเป็นต้องเสแสร้งกับนางตั้งแต่แรกเพราะเหตุใดพระธิดาของฮ่องเต้จึงต้องแสร้งทำดีกับหญิงบ้านป่าคนหนึ่ง? “หม่อมฉันเป็นห่วงเขา…” “เขาเป็นลูกของข้า!” เสียงขององค์หญิงดังขึ้นทันที “หมอในสำนักมี หมอในจวนก็มี เจ้ามีสิทธิ์อันใดวิ่งมาทำขายหน้าถึงที่นี่? หรือกลัวคนอื่นไม่รู้ว่าราชบุตรเขยมีอนุบ้านป่าที่ไม่รู้จักกฎเกณฑ์?”

 

รอบด้านเงียบลง ชุนเหนียงรู้สึกถึงสายตาหลายคู่ที่มองมา นางไม่ชอบสายตาเช่นนี้ สามปีแล้วก็ยังไม่เคยชิน นางอยากบอกว่า ข้าไม่ได้มาทำขายหน้า นางเพียงมาดูลูก แต่เมื่อมองเด็กชายที่ยืนอยู่ข้างองค์หญิง นางกลับพูดไม่ออก เพราะแม้แต่เขาเองก็ไม่อยากให้นางมา องค์หญิงปรายตามองกล่องยาเก่าที่นางถือ ก่อนหัวเราะเย็น “เก็บยาบ้านป่าของเจ้าไว้รักษาตัวเองเถิด หมอหลวงตรวจเขาแล้ว ไม่ต้องให้เจ้ามาอวดฝีมือ” ชุนเหนียงไม่เถียง นางไม่เคยบอกองค์หญิงว่าตัวเองเก่ง อันที่จริงนางไม่รู้ด้วยซ้ำว่าตัวเองเก่งหรือไม่ ท่านตาเคยดุนางเรื่องเย็บแผลเบี้ยวตั้งหลายครั้ง ตอนอายุสิบสามยังเคยจำปริมาณยาผิดจนถูกเคาะหน้าผาก หากเทียบกับท่านตา นางยังห่างไกลนัก เพราะฉะนั้นเมื่อคนในเมืองหลวงเรียกนางว่า หมอยาบ้านป่า นางจึงไม่เคยโกรธ ชุนเหนียงเพียงมองมือของหลินเอ๋อร์อีกครั้ง ปลายนิ้วยังซีด นางลังเลอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนอดพูดไม่ได้ “ผ้าพันแขนแน่นเกินไปจริง ๆ เพคะ อย่างน้อยให้คลายออกสัก....”

 

เพียะ! กล่องยาในมือถูกปัดตก ฝาไม้เปิดออกทันที ขวดยา เข็มเย็บแผล ผ้าสะอาด และสมุนไพรบดแห้งกระจัดกระจายเต็มพื้น ผู้คนรอบข้างสูดลมหายใจ องค์หญิงฉางเล่อมองนางอย่างเย็นชา “ข้าบอกว่าไม่ต้อง” ชุนเหนียงค่อย ๆ ย่อตัวลง เก็บของทีละชิ้น นางเห็นรองเท้าหลายคู่เดินผ่านไปมา แต่ไม่มีใครช่วย เข็มเล่มหนึ่งกลิ้งไปหยุดตรงปลายรองเท้าของหลินเอ๋อร์ เด็กชายก้มมอง ชุนเหนียงก็เงยหน้ามองเขา เพียงชั่วขณะหนึ่ง นางเห็นความลังเลในดวงตาของเด็ก นางจึงยิ้มให้เหมือนเมื่อก่อน เหมือนทุกครั้งที่เขาทำผิดแล้วกลัวนางโกรธ แต่หลินเอ๋อร์กลับเบือนหน้าหนี จากนั้นถอยไปยืนชิดองค์หญิงอีกก้าว ชุนเหนียงจึงก้มหน้าลงเก็บเข็มเอง นางไม่ได้ร้องไห้ เพียงรู้สึกว่าตรงอกว่างเปล่าเจ็บแปลบ เมื่อเก็บของเสร็จ องค์หญิงก็พาหลินเอ๋อร์ขึ้นรถม้า ก่อนไปเด็กชายหันกลับมามองนางครั้งหนึ่ง ชุนเหนียงคิดว่าเขาอาจจะพูดอะไร แต่ไม่มี

 

ม่านรถม้าปิดลง ล้อรถค่อย ๆ เคลื่อนจากไป หญิงสาวยืนกอดกล่องยาอยู่หน้าสำนักศึกษาหลวงเพียงลำพังอีกครั้ง ฝนเริ่มตกลงมาทีละเม็ดชุนเหนียงเงยหน้ามองท้องฟ้า นางนึกถึงหุบเขาขึ้นมาอย่างไม่มีสาเหตุ ที่นั่นเวลาฝนตก กลิ่นดินจะหอมมาก หลินเอ๋อร์ชอบถอดรองเท้าวิ่งเหยียบแอ่งน้ำ นางต้องถือไม้ไล่ตีทุกครั้ง แต่ไม่เคยตีทัน เพราะเด็กตัวอ้วนวิ่งเร็วเหลือเกิน บางครั้งท่านตาจะนั่งหัวเราะอยู่ใต้ชายคา ตอนนั้นพวกนางไม่มีเสื้อผ้าดี ๆ ไม่มีรถม้า ไม่มีอาจารย์จากสำนักศึกษาหลวง ไม่มีฐานะอะไรเลย แต่หลินเอ๋อร์เรียกนางว่าแม่ ชุนเหนียงก้มมองกล่องยาในอ้อมแขน แล้วจู่ ๆ ก็คิดขึ้นมาได้ว่า—นางไม่ได้ยินคำว่า “ท่านแม่” จากปากเด็กคนนั้นมานานเพียงใดแล้วนะ

 

สองปี? หรือมากกว่านั้น? นางจำไม่ได้เสียแล้ว ค่ำวันนั้น ราชบุตรเขยกลับจวนเร็วกว่าปกติชุนเหนียงเพิ่งเปลี่ยนเสื้อผ้าที่เปียกฝนเสร็จ ก็ได้ยินเสียงฝีเท้าหนักดังมาจากด้านนอก ประตูถูกผลักเปิดโดยไม่มีการแจ้งล่วงหน้า บุรุษร่างสูงก้าวเข้ามา สามปีผ่านไป เขาแทบไม่เปลี่ยนจากชายที่นางเคยช่วยขึ้นมาจากก้นหุบเขา เพียงเสื้อผ้าบนกายกลายเป็นผ้าแพรชั้นดี เส้นผมถูกครอบด้วยกวานหยก และดวงตาที่ครั้งหนึ่งเคยมองนางอย่างอ่อนโยน บัดนี้เหลือเพียงความเย็นชาเจือรำคาญ

 

เขาโยนบางสิ่งลงบนโต๊ะ เป็นขวดใบเล็กชุนเหนียงจำได้ ยาที่องค์หญิงให้คนส่งมาให้นางทุกครั้งหลังเขาค้างคืน “องค์หญิงบอกว่าเดือนก่อนเจ้าไม่ได้ดื่มยา” ชุนเหนียงเงียบ “เหตุใด?” นางมองขวดยาอยู่ครู่หนึ่ง ยานั้นแรงเกินไปหากกินต่อเนื่องหลายปี ต่อให้ภายหลังอยากมีบุตร ก็อาจไม่มีโอกาสอีกแล้ว แต่เรื่องนี้ไม่มีความจำเป็นต้องอธิบาย เพราะนางมียาของตนเอง “ข้าจัดการเองเจ้าค่ะ” ชายหนุ่มขมวดคิ้ว “เจ้าจัดการ?” น้ำเสียงนั้นเต็มไปด้วยความไม่เชื่อ ชุนเหนียงพยักหน้า เขามองนางตั้งแต่ศีรษะจรดเท้า ก่อนหัวเราะออกมาเบา ๆ “อย่าคิดว่ารู้จักสมุนไพรบนเขาไม่กี่ชนิดแล้วจะทำตัวเป็นหมอขึ้นมาได้” ชุนเหนียงนิ่งไป ก่อนตอบเพียง “เจ้าค่ะ” นางไม่เถียง เหมือนที่ไม่เคยเถียงมาตลอดสามปี

 

ชายหนุ่มจึงไม่มีวันรู้ว่า หญิงบ้านป่าที่เขาคิดว่ารู้จักสมุนไพรเพียงไม่กี่ชนิดนั้น เคยเย็บบาดแผลให้ทหารจนมือเปื้อนเลือดตั้งแต่อายุสิบสอง ไม่มีวันรู้ว่า นางเคยเดินทางข้ามแคว้นกับหมอที่ผู้คนจำนวนมากยอมเดินทางนับพันลี้เพื่อขอให้เขาช่วยรักษา และยิ่งไม่มีวันรู้ว่า..ตลอดสองปีที่ผ่านมา นางไม่เคยปล่อยให้ตนเองมีโอกาสตั้งครรภ์กับเขาเลยแม้แต่ครั้งเดียว เพราะหลินเอ๋อร์สอนนางแล้ว เด็กคนหนึ่งสามารถถูกพรากออกจากอ้อมแขนของนางได้ง่ายเพียงใด ชุนเหนียงยอมเสียลูกไปแล้วหนึ่งคน นางจะไม่มีวันสร้างอีกคนขึ้นมาให้องค์หญิงแย่งไปเป็นอันขาด