ตอนที่ 7 เงินก้อนแรกของบ้านรอง

เวลาเคลื่อนผ่านไปอย่างไม่รอผู้ใด จากเด็กน้อยวัยสองขวบซึ่งยังวิ่งแล้วล้มอยู่บ่อยครั้ง เสิ่นหนิงอันเติบโตเป็นเด็กหญิงวัยสามขวบที่ทั้งว่องไว ช่างพูดและซุกซนเสียจนคนในบ้านต้องคอยมองหานางแทบทุกครึ่งชั่วยาม

ยามเช้า นางอาจนั่งเรียบร้อยอยู่ข้างมารดา ช่วยคัดเมล็ดถั่วด้วยมือเล็ก ๆ

พอคล้อยหลังผู้ใหญ่ไปเพียงครู่เดียว นางกลับปีนกองฟางเพื่อดูรังนกบนชายคา หรือไม่ก็วิ่งไล่ลูกไก่ไปถึงหลังโรงเก็บฟืน

มีเพียงยามสวี่กุ้ยฮวาอยู่ใกล้ อันเป่าจึงเปลี่ยนเป็นเด็กน้อยไร้เดียงสา พูดช้าลง ทำสิ่งใดก็เชื่องช้าและแสร้งนั่งเล่นก้อนหินโดยไม่สนใจเรื่องของผู้ใหญ่

ตลอดหนึ่งปีที่ผ่านมา นางเรียนรู้ว่าการเอาตัวรอดในบ้านสกุลเสิ่นไม่ใช่เพียงรู้ว่าใครเป็นศัตรู แต่ต้องรู้ด้วยว่าควรแสดงใบหน้าแบบใดต่อหน้าคนแต่ละคน

ต่อหน้าบิดา นางเป็นบุตรสาวขี้อ้อน ชอบเกาะขาและชวนเขาเล่น แม้บางครั้งจะแกล้งเรียกเขาว่า “ท่านพ่อคนโง่” จนเจ้าตัวต้องถอนหายใจ

ต่อหน้ามารดา นางเป็นเด็กซนซึ่งยอมเชื่อฟังเมื่อถึงเรื่องสำคัญ เพราะไม่ต้องการให้หลินซูเหนียงกังวลเกินไป

ต่อหน้าจื่อเฉินกับชิงเหอ นางไม่จำเป็นต้องปิดบังความแสบซนทั้งหมด เด็กทั้งสองรู้ว่าน้องสาวฉลาดกว่าวัย แต่กลับคิดเพียงว่านางมีหัวดีและช่างสังเกต ไม่เคยสงสัยถึงความทรงจำจากชาติก่อน

ส่วนต่อหน้าคนบ้านใหญ่

นางคือเด็กเล็กผู้บังเอิญพูดแทงใจดำผู้อื่นได้เสมอ

หลังเหตุการณ์เกือบขายชิงเหอ เสิ่นเหวินซานรักษาคำพูดของตน เขาเริ่มเก็บค่าแรงบางส่วนไว้ให้ภรรยากับลูก

จำนวนเงินแต่ละครั้งไม่มาก

บางวันหนึ่งอีแปะ

บางวันสองอีแปะ

หากได้ค่าแรงเป็นอาหาร เขาจะนำอาหารกลับมาแทน ไม่กล้าแอบขายเพราะอาจถูกนายจ้างบอกต่อถึงหูคนในหมู่บ้าน

เงินถูกใส่ไว้ในกระบอกไม้หลังโอ่งน้ำ โดยมีจื่อเฉินเป็นผู้ขีดเส้นบนแผ่นไม้ทุกครั้งที่เพิ่มเข้าไป

หนึ่งขีดแทนหนึ่งอีแปะ

ห้าขีดรวมกันเป็นหนึ่งกลุ่ม

แม้อันเป่ายังไม่สามารถเขียนตัวอักษรอย่างเปิดเผยได้ แต่นางเป็นผู้คิดวิธีนับนี้ขึ้นมา เพื่อป้องกันการลืมหรือการหยิบใช้แล้วจำจำนวนผิด

จากสามอีแปะ เงินก้อนนั้นค่อย ๆ เพิ่มเป็นสิบ

สิบสาม

ยี่สิบเอ็ด

จนกระทั่งต้นฤดูร้อน มีเงินเก็บทั้งหมดสามสิบเจ็ดอีแปะ

สำหรับคนในเมือง เงินจำนวนนี้อาจซื้อเนื้อได้เพียงไม่กี่ชั่ง แต่สำหรับบ้านรอง มันเป็นทรัพย์สินก้อนแรกที่พวกเขามีสิทธิ์ตัดสินใจด้วยตนเอง

ทุกคนจึงให้ความสำคัญกับมันมาก

จื่อเฉินตรวจช่องหลังโอ่งทุกคืน

ชิงเหอเย็บถุงผ้าเล็กจากเศษผ้าไว้ใส่เหรียญ

หลินซูเหนียงใช้ผ้าน้ำมันห่อกระบอกไม้ถึงสองชั้น ป้องกันความชื้น

ส่วนอันเป่าเป็นผู้คอยสังเกตความเคลื่อนไหวของท่านย่า

ในสายตาของเด็กหญิง เงินสามสิบเจ็ดอีแปะยังน้อยเกินไปจะใช้เป็นทุนแยกบ้าน แต่มีค่ามากกว่าทองหลายตำลึง เพราะมันพิสูจน์ว่าบิดาเริ่มเลือกภรรยากับลูกเหนือคำสั่งของกองกลางแล้ว

น่าเสียดายที่การเปลี่ยนแปลงนี้ยังไม่มากพอ

เสิ่นเหวินซานยังคงส่งรายได้ส่วนใหญ่ให้มารดา

ยังลงนาทำงานแทนเสิ่นเหวินไฉ

ยังซ่อมเรือนหลักก่อนซ่อมห้องของตน

และยังรับปากช่วยหาเงินซื้อหนังสือทุกครั้งที่อาเล็กกล่าวว่าอาจารย์ต้องการตำราใหม่

ความกตัญญูของเขาไม่ได้หายไป เพียงเริ่มมีเส้นบาง ๆ ขีดกั้นไว้ว่า ผู้ใดก็ห้ามแตะต้องชีวิตลูกอีก

สำหรับอันเป่า เส้นนั้นยังต่ำเกินไป

คนบ้านใหญ่ไม่จำเป็นต้องขายพี่สาวก็สามารถทำร้ายพวกเขาได้อีกนับร้อยวิธี

ต้นฤดูร้อนปีนั้น ฝนตกน้อยกว่าปกติ

ต้นข้าวในนาเติบโตช้า ลำธารลดระดับจนก้อนหินโผล่พ้นน้ำ ชาวบ้านทุกครอบครัวเริ่มกังวลว่าหากฝนยังไม่มา ผลผลิตปลายปีอาจลดลงมาก

ปู่เสิ่นกับเสิ่นเหวินซานต้องออกไปขุดร่องน้ำตั้งแต่ก่อนฟ้าสาง

จื่อเฉินซึ่งอายุเจ็ดขวบแล้วตามไปช่วยทุกวัน แม้ยังใช้จอบใหญ่ไม่ได้ เขาก็ขนดิน เก็บหินและตักน้ำให้ผู้ใหญ่

ชิงเหออายุหกขวบ ต้องรับงานบ้านมากขึ้น เพราะหลินซูเหนียงถูกสวี่กุ้ยฮวาสั่งให้ไปช่วยถอนวัชพืชในนา

อันเป่าจึงถูกฝากไว้กับป้าหวังบางวัน

เด็กหญิงไม่ชอบนั่งเฉย นางช่วยเก็บใบผัก หยิบกิ่งไม้และเฝ้าแม่ไก่ของป้าหวัง แม้สิ่งที่ทำจะเล็กน้อย แต่หญิงชราก็ให้ข้าวโพดนึ่งหรือไข่เป็นค่าตอบแทนเสมอ

“ป้าหวังให้มากเกินไปแล้วเจ้าค่ะ”

หลินซูเหนียงกล่าวด้วยความเกรงใจ เมื่อเห็นบุตรสาวถือไข่กลับมาสองฟอง

“นางช่วยข้าไล่ไก่กลับเล้า” ป้าหวังตอบ “หากข้าเดินเองคงปวดเข่าอีกหลายวัน”

อันเป่ายืดอกอย่างภาคภูมิใจ

“อันเป่าเก่ง”

“ใช่ เก่งที่สุด” ป้าหวังยิ้ม “ไก่ของข้าเห็นนางก็วิ่งหนีราวกับพบแม่ทัพใหญ่”

“เพราะมันรู้ว่าอันเป่าอยากกินไก่” ชิงเหอแอบกระซิบ

เด็กน้อยหันไปถลึงตาใส่พี่สาว

“ไม่กินไก่ป้าหวัง”

“แล้วไก่บ้านเรากินได้หรือ”

อันเป่าคิดอย่างจริงจัง “กินได้ ถ้าท่านย่าไม่เห็น”

ชิงเหอหลุดหัวเราะ

หลินซูเหนียงรีบปิดปากบุตรสาวคนเล็ก

“อย่าพูดเช่นนี้ต่อหน้าคนอื่น”

อันเป่าทำหน้าใสซื่อ “อันเป่าล้อเล่น”

ป้าหวังมองเด็กน้อยแล้วส่ายหน้าอย่างขบขัน

ยิ่งโต อันเป่ายิ่งแก่นเซี้ยว แต่ความซนของนางไม่เคยทำร้ายคนอ่อนแอ นางมักกลั่นแกล้งเฉพาะคนที่รังแกพี่น้องก่อน จนป้าหวังเริ่มมองออกว่าความบังเอิญหลายครั้งอาจไม่บังเอิญเลย

กระนั้นหญิงชราก็ไม่คิดเปิดโปง

ในบ้านซึ่งผู้ใหญ่ลำเอียง เด็กฉลาดย่อมต้องหาวิธีปกป้องตนเอง

วันหนึ่ง ขณะป้าหวังนำตะกร้าไข่ไปเก็บ อันเป่าเห็นสมุนไพรแห้งหลายมัดแขวนอยู่ใต้ชายคา

กลิ่นหอมฉุนของมันทำให้ยุงกับแมลงไม่ค่อยบินเข้าใกล้

“นี่อะไรเจ้าคะ”

“หญ้าหอมกับใบอ้าย ข้าเก็บมาตากไว้ จุดไล่ยุงตอนกลางคืน”

อันเป่าใช้ปลายนิ้วขยี้ใบแห้งแล้วดม

กลิ่นคล้ายสมุนไพรไล่แมลงซึ่งเคยพบในถุงหอม นางหันมองเศษผ้ากองหนึ่งข้างตะกร้า ก่อนความคิดเล็ก ๆ จะผุดขึ้น

“ถ้าใส่ถุง แขวนหัวเตียงได้หรือไม่”

ป้าหวังพยักหน้า “ได้ แต่กลิ่นอยู่ไม่นาน ต้องเปลี่ยนของข้างใน”

“คนในตำบลซื้อหรือไม่”

หญิงชรามองนางอย่างประหลาดใจ “เด็กอย่างเจ้าถามเรื่องซื้อขายทำไม”

อันเป่ารีบเปลี่ยนสีหน้า ทำเป็นเล่นใบไม้ในมือ

“อันเป่าอยากได้ถุงสวย”

“หากอยากได้ ข้าจะเย็บให้หนึ่งใบ”

นางไม่ได้ถามต่อ

การขายถุงหอมสมุนไพรไม่ใช่ความคิดแปลกใหม่ คนยุคนี้น่าจะรู้จักอยู่แล้ว หากทำของธรรมดาไปขายโดยไม่มีสิ่งแตกต่าง อาจไม่ได้ราคา

ทว่าเศษผ้าของมารดามีหลายสี ชิงเหอเริ่มเย็บลายง่าย ๆ ได้ หากทำเป็นถุงเล็กน่ารักสำหรับเด็กหรือสตรีในตำบล อาจแลกเงินได้บ้าง

อันเป่าเก็บความคิดไว้ก่อน

นางยังไม่รู้ราคาผ้า ราคาเข็มด้ายและราคาขาย หากรีบลงมือโดยไม่คำนวณ อาจสิ้นเปลืองวัตถุดิบมากกว่ากำไร

คืนวันนั้น นางแอบถามมารดา

“ท่านแม่ ถุงหอมขายเท่าไร”

หลินซูเหนียงกำลังปะเสื้อให้บิดา เงยหน้ามองบุตรสาวอย่างแปลกใจ

“ขึ้นอยู่กับผ้าและลวดลาย ถุงธรรมดาอาจขายสองถึงสามอีแปะ ถ้าปักลายงดงามอาจได้สิบอีแปะหรือมากกว่า”

“เศษผ้าทำได้หรือไม่”

“ทำได้ แต่เหตุใดถามเรื่องนี้”

อันเป่าหยิบใบอ้ายแห้งซึ่งขอจากป้าหวังออกมา

“ทำถุงไล่ยุง ขาย”

จื่อเฉินกับชิงเหอซึ่งนั่งอยู่ใกล้ ๆ หันมามองพร้อมกัน

หลินซูเหนียงรับใบแห้งไปดม

“คนในหมู่บ้านมักจุดใบอ้ายหรือแขวนไว้เอง คงไม่มีผู้ใดซื้อ”

“คนในตำบลเล่า”

“พวกเขาอาจซื้อถุงหอมจากร้านเครื่องประดับอยู่แล้ว”

อันเป่าไม่ยอมแพ้

“ของเราไม่แพง มีรูปสัตว์”

นางใช้ถ่านวาดภาพหัวกระต่ายง่าย ๆ บนแผ่นไม้ หูสองข้างยาว ดวงตากลมและมีหนวดสามเส้น

ชิงเหอเห็นแล้วชอบทันที

“น่ารัก!”

“ทำเป็นกระต่าย ปลา ลูกเจี๊ยบ ให้เด็กห้อย”

หลินซูเหนียงมองภาพแล้วเริ่มสนใจ

“ถ้าใช้เศษผ้า ต้นทุนไม่มาก แต่ต้องใช้เวลาเย็บ”

“ข้าช่วยได้” ชิงเหอรีบกล่าว

จื่อเฉินถาม “สมุนไพรได้จากที่ใด”

“เก็บบนเขา” อันเป่าตอบ “ถามป้าหวัง”

“แล้วผู้ใดจะนำไปขาย”

คำถามนี้ทำให้ทุกคนเงียบ

คนบ้านรองไม่สามารถไปตลาดตามใจ สวี่กุ้ยฮวาจะถามว่าของมาจากไหน เงินอยู่ที่ใดและเหตุใดจึงใช้เวลาทำของโดยไม่รับอนุญาต

หากนางรู้เรื่องถุงหอม ย่อมยึดทั้งสินค้าและเงินเข้ากองกลาง

อันเป่าคิดอยู่ครู่หนึ่ง

“ฝากป้าหวัง”

หลินซูเหนียงส่ายหน้า “รบกวนนางมากเกินไป”

“แบ่งเงินให้ป้า”

“ต่อให้แบ่ง นางต้องเดินไปตลาดไกล”

จื่อเฉินกล่าว “เดือนหน้าบ้านสกุลจ้าวจะนำผักไปขายในตำบล ข้าอาจฝาก

พี่ต้าหูไปด้วย”

ต้าหูเป็นบุตรชายคนโตของบ้านจ้าว อายุสิบสองปี เขาเคยให้จื่อเฉินไปช่วยงานและไว้ใจได้พอสมควร

อันเป่าพยักหน้า

“ลองห้าใบก่อน”

จำนวนห้าใบไม่มากเกินไป หากขายไม่ได้ก็เก็บไว้ใช้เอง

หลินซูเหนียงมองลูกทั้งสามแล้วถอนหายใจ แต่สุดท้ายก็ยอม

“ทำได้ แต่ห้ามใช้ผ้าที่ท่านย่ามอบให้ทำงาน ต้องใช้เฉพาะเศษผ้าของพวกเราและห้ามออกไปเก็บสมุนไพรตามลำพัง”

“เจ้าค่ะ!”

เด็กทั้งสามรับคำพร้อมกัน

กิจการเล็กที่สุดในใต้หล้าจึงเริ่มขึ้นภายในห้องดินผุพังของบ้านรอง

หลินซูเหนียงคัดเศษผ้าที่มีสีเข้ากัน

ชิงเหอช่วยวาดแบบและฝึกเย็บหูสัตว์

จื่อเฉินกับอันเป่าไปขอเรียนรู้เรื่องสมุนไพรจากป้าหวัง ก่อนเก็บใบอ้าย

หญ้าหอมและเปลือกส้มแห้งมาผสมกัน

อันเป่าไม่กล้าแต่งสูตรซับซ้อน นางเพียงทดลองสัดส่วนกลิ่นโดยใส่ในถุงเล็กหลายแบบ แล้วให้คนในบ้านเลือกว่ากลิ่นใดหอมที่สุด

ถุงใบแรกเป็นรูปกระต่ายสีเทา หูข้างหนึ่งยาวกว่าอีกข้างจนดูเหมือนกระต่ายถูกลมพัด

ใบที่สองเป็นปลาสีฟ้า แต่ชิงเหอเย็บหางกลับด้าน

ใบที่สามเป็นลูกเจี๊ยบสีเหลือง รูปร่างค่อนข้างกลมและดูดีที่สุด

อันเป่าเห็นผลงานแล้วไม่ได้ดูถูก

ทุกสิ่งต้องเริ่มจากความไม่สมบูรณ์ หากรอให้เก่งก่อนจึงลงมือ พวกนางคงไม่ได้เริ่มเสียที

หลินซูเหนียงแก้รอยเย็บบางส่วน แล้วทำใบที่สี่กับใบที่ห้าด้วยตนเอง ผลงานจึงเรียบร้อยขึ้นมาก

เด็ก ๆ นำถุงทั้งหมดไปให้ป้าหวังดู

หญิงชราหยิบกระต่ายหูเบี้ยวขึ้นมาพิจารณา

“ของนี้น่ารักดี เด็กในเมืองอาจชอบจริง ๆ”

อันเป่าถาม “ขายใบละเท่าไร”

“ถ้าเป็นถุงธรรมดาคงสองอีแปะ แต่รูปสัตว์เช่นนี้อาจได้สามอีแปะ”

“ใบของท่านแม่ห้าอีแปะ”

ป้าหวังหัวเราะ “เจ้ายังรู้จักตั้งราคาต่างกันด้วยหรือ”

“เย็บสวยกว่า”

“แล้วกระต่ายหูเบี้ยวเล่า”

อันเป่าตอบโดยไม่ลังเล

“ของพิเศษ สี่อีแปะ”

ทุกคนหัวเราะ

ชิงเหอถาม “เหตุใดของที่เบี้ยวจึงแพงกว่าของธรรมดา”

“มีตัวเดียว”

เด็กหญิงตอบหน้าตาย

แม้แต่หลินซูเหนียงยังหลุดหัวเราะ

ป้าหวังส่ายหน้า “ปากเช่นนี้ ต่อไปคงไม่มีผู้ใดขายของชนะเจ้า”

อันเป่ายิ้มกว้าง

การขายของไม่ได้ขึ้นอยู่กับต้นทุนเพียงอย่างเดียว หากทำให้ผู้ซื้อเห็นความพิเศษ ของซึ่งดูมีตำหนิอาจกลายเป็นของหายากได้

แน่นอนว่านางไม่ได้คิดหลอกคน หากผู้ซื้อเห็นรูปทรงแล้วชอบ ก็ย่อมเต็มใจจ่าย

ต้าหูรับถุงหอมทั้งห้าใบไปตลาดในวันต่อมา

เด็ก ๆ รอด้วยความตื่นเต้น

ผ่านไปหนึ่งวัน ต้าหูยังไม่กลับ

วันที่สองไม่มีข่าว

ชิงเหอเริ่มคิดว่าขายไม่ได้

จื่อเฉินกังวลว่าสินค้าจะหาย

วันที่สาม ต้าหูจึงมาถึงบ้านพร้อมถุงเงินเล็ก

“ขายหมดแล้ว”

ชิงเหอตาโต “หมดทุกใบหรือ”

“ใช่ ลูกสาวเจ้าของร้านเต้าหู้ซื้อกระต่ายหูเบี้ยวไป นางบอกว่ามันดูตลกดี

หญิงอีกคนซื้อปลากับลูกเจี๊ยบให้ลูก ส่วนถุงที่อาสะใภ้หลินทำถูกแม่ค้าขายผ้าซื้อไป”

ต้าหูเทเหรียญออกมาบนฝ่ามือ

“ได้ทั้งหมดสิบเก้าอีแปะ ข้าหักค่าฝากขายหนึ่งอีแปะตามที่ตกลง เหลือสิบแปด”

เงินสิบแปดอีแปะไม่ได้มาก แต่ทำให้ทุกคนเงียบไปด้วยความตื่นเต้น

มันเป็นเงินก้อนแรกที่มารดากับพี่น้องช่วยกันหาได้ โดยไม่ต้องพึ่งแรงงานหนักของบิดา

หลินซูเหนียงลูบเหรียญทองแดงอย่างไม่อยากเชื่อ

“ของเพียงห้าใบขายได้จริง ๆ”

อันเป่ายิ้ม “ทำอีก”

ชิงเหอพยักหน้าแรง “คราวนี้ข้าจะเย็บกระต่ายให้หูเท่ากัน”

จื่อเฉินกลับคิดรอบคอบกว่า “ต้องหาผ้าเพิ่ม หากใช้เศษหมดแล้วจะทำต่อไม่ได้”

“ซื้อเศษผ้าจากร้านตัดเสื้อ” อันเป่าเสนอ “ถูกกว่าผ้าใหม่”

ต้าหูมองเด็กหญิงตัวเล็กด้วยความสนใจ

“เจ้ารู้ได้อย่างไรว่าร้านตัดเสื้อขายเศษผ้า”

อันเป่าชะงักเพียงเล็กน้อย ก่อนตอบอย่างเป็นธรรมชาติ

“ท่านแม่เคยพูด”

หลินซูเหนียงมองบุตรสาว แต่ไม่ได้เปิดโปงว่าไม่เคยกล่าวเรื่องนี้

อันเป่ารีบเปลี่ยนเรื่อง

“พี่ต้าหูช่วยซื้อได้หรือไม่”

“ได้ แต่ต้องรอครั้งหน้าที่ข้าเข้าเมือง”

“ให้ค่าช่วยหนึ่งอีแปะ”

เด็กชายหัวเราะ “เจ้าคิดบัญชีเก่งจริง”

เงินสิบแปดอีแปะถูกแบ่งอย่างระมัดระวัง

สองอีแปะเป็นค่าตอบแทนของป้าหวังสำหรับสมุนไพร แม้นางไม่ยอมรับ

แต่เด็ก ๆ แอบวางไว้ในตะกร้าไข่

ห้าอีแปะเก็บเป็นทุนซื้อเศษผ้า

สามอีแปะซื้อด้ายกับเข็ม

ส่วนแปดอีแปะที่เหลือใส่กระบอกไม้หลังโอ่ง

เงินเก็บของบ้านรองเพิ่มจากสามสิบเจ็ดเป็นสี่สิบห้าอีแปะ

อันเป่ายังไม่เรียกสิ่งนี้ว่าความสำเร็จ

การขายห้าใบไม่ได้หมายความว่าจะขายได้ตลอด หากทำจำนวนมากเกินไป ตลาดเล็กในตำบลอาจไม่ต้องการ อีกทั้งรูปแบบถูกเลียนแบบได้ง่ายมาก

นางจึงให้ทำเพียงครั้งละห้าถึงแปดใบและเปลี่ยนรูปสัตว์ไปเรื่อย ๆ

รอบต่อมาเป็นแมว สุนัขและผลท้อ

รอบที่สามทำถุงเล็กสำหรับแขวนในรถม้า เพิ่มเปลือกส้มกับดอกไม้แห้งให้กลิ่นอ่อนกว่าเดิม

เงินที่ได้ค่อย ๆ เพิ่มขึ้น

แปดอีแปะ

สิบสองอีแปะ

สิบห้าอีแปะ

ยังไม่มากพอเปลี่ยนชีวิต แต่ทำให้หลินซูเหนียงมีความหวัง

นางเริ่มพูดถึงการซื้อผ้าห่มใหม่ก่อนฤดูหนาว

จื่อเฉินอยากเก็บไว้ซ่อมหลังคา

ชิงเหออยากซื้อยาบำรุงให้มารดา

ส่วนอันเป่าคิดไกลกว่านั้น หากเก็บถึงหนึ่งตำลึง พวกเขาอาจซื้อแม่ไก่ของตนเอง ฝากเลี้ยงไว้ที่บ้านป้าหวัง

หากมีไก่หลายตัว ก็มีไข่

หากมีไข่ ก็มีอาหารหรือของขาย

เงินเล็กน้อยจะค่อย ๆ สร้างสิ่งที่หาเงินต่อได้

นี่ต่างจากการใช้แรงงานของบิดา ซึ่งได้เงินครั้งเดียวแล้วต้องเริ่มใหม่ทุกวัน

แต่ความลับไม่มีวันราบรื่นตลอดไป

ปัญหาเกิดขึ้นในรอบที่สี่

วันนั้น ต้าหูนำเศษผ้าหลากสีมาส่งให้ที่หลังบ้าน เสิ่นเหวินไฉกลับจากสถานศึกษาเร็วกว่าปกติและเห็นเข้า

เขาไม่ได้กล่าวสิ่งใดทันที เพียงแอบตามดู

ช่วงกลางคืน ชิงเหอกับหลินซูเหนียงนั่งเย็บถุงหอมใต้แสงตะเกียง จื่อเฉินกำลังบดสมุนไพร ส่วนอันเป่านั่งวาดแบบกระต่ายตัวใหม่บนเศษไม้

เสิ่นเหวินไฉแอบมองผ่านรอยแตกข้างหน้าต่าง แล้วรีบไปบอกมารดา

ไม่ถึงครึ่งชั่วยาม ประตูห้องก็ถูกผลักเปิดอย่างแรง

สวี่กุ้ยฮวาก้าวเข้ามา ตามหลังด้วยเสิ่นเหวินไฉและปู่เสิ่น

สายตาหญิงชรากวาดมองถุงหอมบนโต๊ะ เศษผ้า สมุนไพรและด้ายใหม่

ก่อนหยุดที่ถุงเงินใบเล็กในมือจื่อเฉิน

“พวกเจ้ากำลังทำสิ่งใด”

หลินซูเหนียงหน้าซีด

“ท่านแม่…”

“ข้าถามว่ากำลังทำสิ่งใด!”

อันเป่ารู้ทันทีว่าเรื่องหลีกเลี่ยงไม่ได้แล้ว จึงวางถ่านลงอย่างสงบ

หลินซูเหนียงตอบตามจริง “พวกเราทำถุงหอมไปฝากขายในตำบลเจ้าค่ะ”

“ทำมานานเท่าใดแล้ว”

“ไม่กี่ครั้ง”

“ได้เงินเท่าไร”

ไม่มีผู้ใดตอบ

สวี่กุ้ยฮวาตบโต๊ะ “นำเงินออกมา!”

จื่อเฉินกำถุงในมือแน่น “เงินนี้ต้องใช้ซื้อผ้ากับด้าย”

“ของทุกอย่างที่หาได้ต้องเข้ากองกลาง เจ้าลืมกฎบ้านแล้วหรือ”

“พวกเราใช้เศษผ้าของท่านแม่ สมุนไพรก็เก็บเอง”

“เศษผ้าอยู่ในบ้านเสิ่นย่อมเป็นของบ้านเสิ่น เวลาที่ใช้เย็บก็คือเวลาที่ควรทำงานให้ครอบครัว เงินทั้งหมดจึงต้องเป็นของกองกลาง”

เหตุผลเดิมปรากฏอีกครั้ง

ไม่ว่าบ้านรองใช้สิ่งใดทำเงิน สิ่งนั้นย่อมถูกกล่าวว่าเป็นทรัพย์สินร่วม

อันเป่าเงยหน้าถามอย่างไร้เดียงสา

“อาเล็กคัดอักษร เงินใคร”

สวี่กุ้ยฮวาขมวดคิ้ว “เกี่ยวอันใดกับเหวินไฉ”

“กระดาษกองกลาง หมึกกองกลาง เวลาอาเล็กกองกลาง ภายหน้าหาเงินได้ เป็นของกองกลางหรือไม่”

เสิ่นเหวินไฉหน้าแดง

“การเรียนของข้าเป็นการสร้างเกียรติให้ตระกูล!”

อันเป่าเอียงศีรษะ “ถุงหอมซื้อข้าวให้ตระกูล”

“นั่นเหมือนกันเสียที่ใด”

“ไม่เหมือนตรงไหน”

เด็กน้อยถามด้วยสีหน้าซื่อบริสุทธิ์

ปู่เสิ่นกระแอม “อันเป่าอย่าแทรกเรื่องผู้ใหญ่”

นางก้มหน้ารับคำอย่างว่าง่าย

“เจ้าค่ะ”

แต่คำถามถูกกล่าวออกไปแล้ว

สวี่กุ้ยฮวาไม่สนใจเหตุผล นางยื่นมือไปหาจื่อเฉิน

“ส่งเงินมา”

เด็กชายถอยหนึ่งก้าว

“นี่เป็นเงินซื้อของรอบหน้า”

“ต่อให้เป็นทุนก็ต้องให้ข้าจัดการ”

“ถ้าให้ท่านย่า ท่านจะนำไปซื้อกระดาษให้อาเล็ก”

“เจ้ากล้ากล่าวหาข้าหรือ”

“ครั้งก่อนเงินขายหน่อไผ่ก็ถูกใช้ซื้อกระดาษกับขนมให้อาเล็ก”

สวี่กุ้ยฮวาโกรธจนยกมือหมายจะตี

อันเป่ารีบร้องเสียงดัง “ท่านย่าจะตีพี่ใหญ่!”

เสียงดังพอให้บ้านข้างเคียงได้ยิน

หญิงชราชะงัก นางยังจำได้ว่าครั้งก่อนป้าหวังเข้ามาขวางและคนในหมู่บ้านพูดถึงเรื่องนี้หลายวัน จึงลดมือลงแต่เปลี่ยนเป็นกระชากถุงเงินแทน

จื่อเฉินไม่ยอมปล่อย

ทั้งสองดึงกันไปมา

เสิ่นเหวินซานกลับมาถึงบ้านในจังหวะนั้นพอดี

เขาเห็นมารดาแย่งถุงเงินจากบุตรชาย เห็นภรรยากับลูกนั่งล้อมสิ่งของบนโต๊ะก็รู้ทันทีว่าเรื่องความลับถูกพบแล้ว

“ท่านแม่”

สวี่กุ้ยฮวาหันมา “เจ้ากลับมาก็ดี ภรรยากับลูกของเจ้าแอบทำของขาย ซ่อนเงินจากกองกลาง เจ้ายังจะปกป้องพวกเขาหรือ”

เสิ่นเหวินซานมองหลินซูเหนียง

นางไม่ได้หลบสายตา

“เงินนี้พวกเราตั้งใจเก็บไว้ซื้อผ้าห่ม ซ่อมหลังคาและซื้อยาเจ้าค่ะ”

“เหตุใดไม่บอกข้า”

“เพราะหากบอก เงินคงไม่เหลือถึงวันนี้”

คำตอบตรงไปตรงมาทำให้บุรุษหนุ่มเงียบ

มันเป็นความจริง

เงินกองกลางแทบไม่เคยถูกใช้กับสิ่งที่บ้านรองต้องการ

สวี่กุ้ยฮวากล่าว “ได้ยินหรือไม่ นางไม่เชื่อใจครอบครัวของเจ้า!”

อันเป่าคิดว่า ผู้ที่ควรถามตนเองคือคนซึ่งทำให้ผู้อื่นไม่อาจเชื่อใจต่างหาก

เสิ่นเหวินซานเดินไปยืนข้างบุตรชาย

“เงินจากการขายถุงหอมใช้ซื้อวัตถุดิบส่วนหนึ่ง ที่เหลือให้ซูเหนียงเก็บเถิดขอรับ”

ทุกคนชะงัก

สวี่กุ้ยฮวาแทบไม่เชื่อหู “เจ้าว่าอย่างไร”

“พวกนางทำหลังเสร็จงานบ้าน ใช้เศษผ้าของตนเองและเก็บสมุนไพรเอง

เงินสมควรเป็นของพวกนาง”

“แต่พวกนางอยู่ในบ้านข้า!”

“ซูเหนียงทำงานให้บ้านทุกวัน ไม่เคยขาด หากเวลาพักของนางเย็บของขายได้ ข้าไม่เห็นว่าเหตุใดต้องยึดทั้งหมด”

“เจ้า…”

“ถ้าท่านแม่คิดว่าต้องแบ่งเข้ากองกลาง พวกเรายอมแบ่งกำไรหนึ่งในสิบ

แต่เงินทุนกับส่วนที่เหลือต้องอยู่กับผู้ทำ”

อันเป่ามองบิดาอย่างแปลกใจ

เขาไม่ได้เพียงปกป้องเงิน แต่ยังเสนอวิธีแบ่งอย่างมีเหตุผล

บางทีตลอดปีที่ผ่านมา คำพูดของนางกับเหตุการณ์ต่าง ๆ กำลังเปลี่ยนเขามากกว่าที่เห็นภายนอก

ปู่เสิ่นครุ่นคิด

“แบ่งหนึ่งในสิบก็ยุติธรรม บ้านจัดที่อยู่และอาหารให้ แต่คนทำต้องมีเงินซื้อวัตถุดิบ”

สวี่กุ้ยฮวาไม่ยินยอม “หนึ่งในสิบน้อยเกินไป อย่างน้อยต้องครึ่งหนึ่ง”

“ถ้าเอาครึ่งหนึ่ง พวกเราจะไม่ทำแล้ว” อันเป่ากล่าวทันที

หญิงชราหันมาดุ “ผู้ใหญ่กำลังคุยกัน!”

เด็กน้อยก้มหน้าอีกครั้ง แต่พึมพำดังพอได้ยิน

“ไม่เหลือเงิน ซื้อผ้าไม่ได้ ทำไปก็โง่”

ปู่เสิ่นหันหน้าหนีเพื่อซ่อนรอยยิ้มเล็กน้อย หลังโต้เถียงอยู่นาน สุดท้ายตกลงแบ่งกำไรสองในสิบให้กองกลาง แลกกับการที่บ้านใหญ่จะไม่ยึดเงินทั้งหมดและหลินซูเหนียงต้องทำงานบ้านให้เสร็จก่อนเย็บของขาย

ข้อตกลงนี้ยังไม่ยุติธรรมอย่างแท้จริง เพราะบ้านใหญ่ไม่ได้ช่วยซื้อวัตถุดิบหรือทำงาน แต่ได้เงินสองส่วน

ทว่าอันเป่ายอมรับ

เวลานี้พวกนางยังอยู่ภายใต้หลังคาของตระกูลเสิ่น ต้องรู้จักถอยหนึ่งก้าวเพื่อรักษาส่วนใหญ่ไว้

ชัยชนะที่ดื้อดึงเกินไปอาจกลายเป็นความพ่ายแพ้ สวี่กุ้ยฮวานับเงินในถุง

ได้กำไรจากรอบล่าสุดสิบห้าอีแปะ นางจึงหยิบไปสามอีแปะ

แต่ก่อนเดินออกจากห้อง สายตาของนางยังคงกวาดมองรอบ ๆ

“มีเงินซ่อนอยู่อีกหรือไม่”

หัวใจทุกคนเต้นแรง

กระบอกไม้หลังโอ่งมีเงินเก็บมากกว่าเดิมหลายสิบอีแปะ หากถูกพบ ทุกอย่างอาจถูกยึด เสิ่นเหวินซานตอบด้วยสีหน้าปกติ

“ไม่มีแล้วขอรับ”

นี่เป็นครั้งแรกที่เขาโกหกมารดาตรง ๆ

อันเป่ามองบิดาโดยไม่กะพริบ สวี่กุ้ยฮวาจ้องเขาครู่หนึ่ง ก่อนเดินไปเปิดหีบเสื้อผ้า ค้นใต้ฟูกและตะกร้าเย็บผ้า แต่ไม่พบสิ่งใด

นางไม่คิดค้นหลังโอ่ง เพราะบริเวณนั้นชื้นและสกปรก

เมื่อคนบ้านใหญ่ออกจากห้อง ทุกคนจึงถอนหายใจพร้อมกัน

จื่อเฉินเปิดมือ เหงื่อชุ่มฝ่ามือจนถุงเงินเปียก

หลินซูเหนียงมองสามี

“ท่านโกหกท่านแม่”

น้ำเสียงไม่ได้ตำหนิ เพียงตกใจ

เสิ่นเหวินซานนั่งลงช้า ๆ

“ข้ารู้”

“ท่านเสียใจหรือไม่”

เขาเงียบไปนาน ก่อนส่ายหน้า

“ถ้าข้าบอกความจริง เงินคงถูกนำไปหมด พวกเราต้องมีเงินของตนเองบ้าง”

อันเป่ายิ้มกว้าง

บิดากำลังเรียนรู้แล้ว

ช้าเสียจนผู้เฝ้ามองอยากจับศีรษะเขาเขย่า แต่ยังดีกว่าไม่เปลี่ยนเลย

เด็กน้อยเดินเข้าไปกอดขาเขา

“ท่านพ่อฉลาดขึ้นหนึ่งนิด”

เสิ่นเหวินซานก้มมองบุตรสาว

“เพียงหนึ่งนิดหรือ”

อันเป่าชูนิ้วก้อย “เท่านี้”

ทุกคนหัวเราะ

บุรุษหนุ่มอุ้มนางขึ้น แล้วใช้นิ้วดีดหน้าผากเบา ๆ

“เด็กปากร้าย”

“อันเป่าพูดจริง”

“วันใดพ่อฉลาดมากขึ้นเล่า”

เด็กน้อยทำท่าครุ่นคิด

“วันแยกบ้าน”

เสียงหัวเราะหยุดลงทันที

คำว่าแยกบ้านยังเป็นสิ่งซึ่งคนในครอบครัวไม่กล้าพูดตรง ๆ แม้แต่หลินซูเหนียงเองก็เพียงคิด ไม่เคยเอ่ยออกมา

เสิ่นเหวินซานมองบุตรสาว

“เหตุใดอยากแยกบ้าน”

อันเป่าตอบทีละข้ออย่างเด็กเล็ก

“ท่านแม่ไม่ถูกตี พี่ไม่อด ท่านพ่อไม่ต้องหาเงินให้อาเล็ก อันเป่ากินไข่”

เหตุผลข้อสุดท้ายทำให้บรรยากาศผ่อนคลายลง แต่สามข้อแรกยังคงหนักอยู่ในใจทุกคน

“หากแยกบ้าน พวกเราอาจไม่มีนา” บิดากล่าว

“ตอนนี้มีนา แต่ข้าวอยู่ไหน”

“ไม่มีบ้านอยู่”

อันเป่าชี้หลังคาซึ่งมีรูรั่ว “นี่เรียกบ้านหรือ”

จื่อเฉินหลุดหัวเราะ

เสิ่นเหวินซานเองก็จนคำพูด

“การแยกบ้านไม่ง่ายอย่างที่เจ้าคิด”

“จึงต้องเก็บเงิน”

เด็กน้อยตอบทันที

เขามองบุตรสาวอีกครั้ง ราวกับเพิ่งเห็นว่านางคิดเรื่องนี้มานานเพียงใด

หลินซูเหนียงรีบกล่าวกลบเกลื่อน

“อันเป่ายังเด็ก เพียงพูดตามสิ่งที่ได้ยินจากชาวบ้าน”

อันเป่าทำหน้าซื่อ แล้วหันไปเล่นเศษผ้าบนโต๊ะ

นางรู้ว่าตนกล่าวมากพอแล้ว

คำว่าแยกบ้านถูกวางลงกลางห้องเหมือนเมล็ดพันธุ์

ไม่จำเป็นต้องบังคับให้มันงอกในคืนนี้ เพียงรดน้ำด้วยเหตุการณ์ต่าง ๆ ต่อไป สักวันรากของมันจะชอนไชเข้าไปในใจบิดาเอง

กิจการถุงหอมดำเนินต่อภายใต้สายตาของบ้านใหญ่

แม้ต้องแบ่งกำไรสองส่วน แต่การไม่ต้องปิดบังทั้งหมดทำให้พวกนางทำงานสะดวกขึ้น หลินซูเหนียงสามารถเย็บกลางวันในช่วงว่างและชิงเหอฝีมือพัฒนาขึ้นอย่างรวดเร็ว

อันเป่าออกแบบรูปใหม่ ๆ

บางใบเป็นลูกท้อสีชมพู บางใบเป็นปลาคู่ บางใบเย็บเป็นก้อนเมฆกับหยดฝน

สินค้าที่ขายดีที่สุดกลับเป็นกระต่ายหูไม่เท่ากัน เพราะบุตรสาวร้านเต้าหู้นำไปอวดเพื่อน เด็กคนอื่นจึงอยากได้ของคล้ายกัน

อันเป่าไม่ทำเหมือนกันทั้งหมด นางจงใจเปลี่ยนสีและความยาวของหู ให้ทุกใบดูต่างกัน

“เหตุใดไม่ทำให้เท่ากัน” ชิงเหอถาม

“คนซื้อชอบไม่เท่ากัน”

“แต่ครั้งแรกข้าเย็บผิด”

“สิ่งที่คนชอบไม่เรียกว่าผิด”

คำตอบนั้นทำให้หลินซูเหนียงหยุดมือ

นางมองถุงกระต่ายในมือแล้วคิดตาม

ความบกพร่องบางอย่างอาจไม่จำเป็นต้องถูกซ่อน หากรู้จักเปลี่ยนให้เป็นจุดเด่น มันอาจกลายเป็นสิ่งซึ่งคนอื่นต้องการ

อันเป่าไม่ได้รู้ว่าคำพูดของตนทำให้มารดาเริ่มมองชีวิตอีกแบบหนึ่ง

หลายปีที่ผ่านมา หลินซูเหนียงคิดว่าตนบกพร่องเพราะให้กำเนิดบุตรชายเพียงคนเดียว คิดว่าตนไม่ดีพอจึงไม่ได้รับความรักจากแม่สามีและเชื่อว่าหากอดทนทำงานมากขึ้น สักวันคนในบ้านจะยอมรับ

แต่บางทีนางอาจไม่ได้ผิด คนที่ไม่เห็นคุณค่าของนางต่างหากที่มองผิด

เงินเก็บเพิ่มขึ้นอย่างช้า ๆ

หกสิบอีแปะ

เจ็ดสิบสอง

แปดสิบห้า

ก่อนสิ้นฤดูร้อน พวกเขามีเงินเกือบหนึ่งร้อยอีแปะ

อันเป่าเสนอให้ใช้ส่วนหนึ่งซื้อยาบำรุงมารดา แต่หลินซูเหนียงไม่ยอม

นางอยากเก็บทั้งหมดไว้ซ่อมหลังคาก่อนฤดูฝนใหญ่

จื่อเฉินเสนอให้ซื้อกระดาษราคาถูกกับถ่านหมึก เพื่อเรียนอักษร

ชิงเหออยากซื้อผ้าฝ้ายทำเสื้อหนาวให้น้อง

ทุกคนมีสิ่งที่อยากได้ แต่ไม่มีผู้ใดคิดใช้เงินเพื่อตนเอง

สุดท้ายอันเป่าตัดสินใจให้แบ่งเงินเป็นสามส่วน

ส่วนหนึ่งเป็นทุนทำถุงหอม

ส่วนหนึ่งเก็บฉุกเฉิน

ส่วนสุดท้ายใช้กับสิ่งจำเป็นของครอบครัว

นางใช้เมล็ดถั่วสามสีใส่ในถุงแยกกันเพื่ออธิบาย เพราะหากพูดเป็นเรื่องบัญชีมากเกินไปอาจถูกสงสัย

“ถั่วแดงซื้อผ้า ถั่วดำเก็บ ถั่วเหลืองซื้อยา”

ทุกคนเข้าใจวิธีง่าย ๆ นี้ทันที

เงินหนึ่งร้อยอีแปะจึงถูกแบ่งตามสัดส่วน

พวกเขาตั้งใจซื้อผ้าฝ้ายในตลาดรอบหน้า

แต่ก่อนวันตลาดเพียงสองวัน เหตุร้ายก็เกิดขึ้น

เสิ่นเหวินซานรับจ้างช่วยลากซุงลงจากเขา เชือกเส้นหนึ่งขาด ท่อนไม้กลิ้งกระแทกขาซ้ายของเขา

คนงานช่วยกันพากลับมาบ้านในช่วงเย็น

กางเกงตรงหน้าแข้งฉีกขาด เลือดไหลและขาบวมผิดรูปจนไม่อาจวางเท้าได้

หลินซูเหนียงเห็นสามีก็แทบหมดแรง

“รีบตามหมอซุน!”

เจ้าของงานมอบเงินชดเชยให้หนึ่งร้อยห้าสิบอีแปะ พร้อมกล่าวว่าจะรับผิดชอบค่ายาครึ่งหนึ่ง

สวี่กุ้ยฮวารับถุงเงินไปทันที

แต่เมื่อหมอซุนตรวจแล้วกล่าวว่าต้องใช้ยาต่อกระดูกกับยาลดบวมรวมสองร้อยอีแปะ หญิงชรากลับเริ่มต่อรอง

“เจ้าของงานจ่ายครึ่งหนึ่งแล้ว เหตุใดบ้านเรายังต้องจ่ายมากถึงเพียงนี้”

หมอซุนตอบ “เงินหนึ่งร้อยห้าสิบเป็นค่าชดเชยที่เขาทำงานไม่ได้ ส่วนค่ายาเขาจ่ายครึ่งหนึ่งต่างหาก”

“ถ้าใช้ยาถูกลงได้หรือไม่”

“ได้ แต่ขาอาจไม่หายดี”

“เขายังหนุ่ม แข็งแรง พักไม่กี่วันก็หาย”

อันเป่าได้ยินประโยคนี้จนแทบอยากหัวเราะ

ทุกครั้งที่คนบ้านรองบาดเจ็บ พวกเขาจะกลายเป็นคนแข็งแรงขึ้นมาทันที

หมอซุนมองสวี่กุ้ยฮวาด้วยความระอา

“หากไม่รักษาให้ดี ภายหน้าเดินกะเผลกและทำงานหนักไม่ได้”

คำว่า “ทำงานหนักไม่ได้” ทำให้หญิงชราสีหน้าเปลี่ยน

หากเสิ่นเหวินซานพิการ คนหาเงินหลักของบ้านย่อมหายไป

“เช่นนั้นรักษาเถิด” นางยอมอย่างเจ็บปวด “แต่ใช้ยาเท่าที่จำเป็น”

หมอซุนจัดกระดูก พันไม้ดามและเขียนเทียบยา

เสิ่นเหวินซานเจ็บจนเหงื่อท่วมร่าง แต่ไม่ร้องสักคำ

จื่อเฉินยืนจับมือบิดา

ชิงเหอร้องไห้อยู่หลังมารดา

อันเป่านั่งข้างแคร่ มองขาบวมของเขาด้วยความรู้สึกหนักอึ้ง

บิดาจะทำงานไม่ได้อย่างน้อยหนึ่งเดือน

เงินกองกลางอาจพอซื้อยา แต่สวี่กุ้ยฮวาย่อมลดอาหารของบ้านรอง เพราะคิดว่าคนไม่ได้ทำงานไม่ควรกินมาก

ยิ่งไปกว่านั้น เงินชดเชยหนึ่งร้อยห้าสิบอีแปะอยู่ในมือหญิงชรา ไม่มีทางกลับมาถึงผู้บาดเจ็บ

หลังหมอกลับ สิ่งที่อันเป่าคาดก็เกิดขึ้นจริง

สวี่กุ้ยฮวาเก็บเงินชดเชยเข้ากล่อง โดยกล่าวว่าเสิ่นเหวินซานติดหนี้ค่าหมอและไม่สามารถทำงานส่งกองกลาง จึงต้องใช้เงินก้อนนี้ชดเชยรายได้ที่หายไป

“เงินนั้นเจ้าของงานมอบให้ท่านพ่อใช้ระหว่างพักรักษาตัว” จื่อเฉินคัดค้าน

“เขาพักอยู่ในบ้าน กินข้าวจากกองกลาง ย่อมต้องนำเงินมาใช้กับครอบครัว”

“แล้วค่ายากับอาหารบำรุงท่านพ่อเล่า”

“บ้านจะจ่ายยาตามที่หมอสั่ง ส่วนอาหารกินเหมือนทุกคน ไม่จำเป็นต้องบำรุงเป็นพิเศษ”

อันเป่าหันไปมองเสิ่นเหวินไฉซึ่งมีไข่ต้มอยู่ในชาม

“เหมือนทุกคน?”

หญิงชราหน้าตึง “เหวินไฉต้องเรียน”

“ท่านพ่อเจ็บ”

“เด็กอย่าสอดปาก!”

อันเป่าแค่นเสียงเบา ๆ ครั้งนี้นางไม่เสียเวลาทะเลาะต่อ เพราะรู้ว่าเงินอยู่ในมือสวี่กุ้ยฮวาแล้ว เอาคืนยาก

บ้านรองยังมีเงินลับเกือบหนึ่งร้อยอีแปะ

พวกเขาจำเป็นต้องใช้มัน

คืนนั้น หลินซูเหนียงนำกระบอกไม้ออกมา นับเหรียญทีละอีแปะด้วยมือสั่น

“เงินนี้เก็บมาหลายเดือน…”

“ใช้รักษาท่านพ่อ” จื่อเฉินกล่าวทันที

ชิงเหอพยักหน้า “เสื้อหนาวรอได้”

อันเป่าเองก็เห็นด้วย

“คนสำคัญกว่าเงิน”

พวกเขานำเงินสามสิบอีแปะไปซื้อกระดูกหมูกับถั่วแดงมาต้มบำรุง นำอีกยี่สิบอีแปะฝากหมอซุนซื้อสมุนไพรเพิ่ม โดยขอให้ปิดบังไม่ให้บ้านใหญ่รู้

เงินเก็บลดลงเกือบครึ่ง

แต่เสิ่นเหวินซานได้รับอาหารและยาที่จำเป็น

เมื่อรู้ว่าภรรยากับลูกนำเงินซึ่งหามาอย่างยากลำบากมาใช้กับตน บุรุษหนุ่มก็นิ่งเงียบอยู่นาน

“ข้าทำให้พวกเจ้าลำบากอีกแล้ว”

หลินซูเหนียงส่ายหน้า “ท่านเป็นเสาหลักของบ้าน รักษาให้หายสำคัญที่สุด”

“เงินชดเชยควรเป็นของพวกเจ้า”

“ท่านแม่เก็บไปแล้ว”

เสิ่นเหวินซานหลับตา

เขาไม่ได้แก้ตัวแทนมารดาเหมือนเมื่อก่อน

ไม่กล่าวว่าเงินกองกลางก็เพื่อทุกคน

ไม่บอกให้อดทน

เพียงกำมือแน่นอยู่บนผ้าห่ม

อันเป่าเห็นความโกรธและความผิดหวังในสีหน้าเขาอย่างชัดเจน

นางจึงไม่ปลอบ

ความเจ็บปวดครั้งนี้จำเป็นต้องคงอยู่

หากทุกครั้งที่บิดาเริ่มเห็นความจริง ทุกคนรีบกล่าวว่าไม่เป็นไร เขาย่อมกลับไปหลอกตนเองได้อีก

นางอยากให้เขาจดจำว่า เงินค่าชดเชยจากเลือดและกระดูกของตนถูกมารดานำไปใช้ที่ใด สามวันต่อมา เสิ่นเหวินไฉได้หนังสือชุดใหม่จากตำบล ราคาหนึ่งร้อยยี่สิบอีแปะ

เขาถือกลับมาอวดด้วยความดีใจ

“ท่านแม่ซื้อให้ข้า บอกว่าอาจารย์ชมว่าข้าคัดอักษรดี”

ทุกคนในบ้านรองมองหนังสือเหล่านั้น

ราคาหนึ่งร้อยยี่สิบอีแปะ

ใกล้เคียงกับเงินชดเชยหนึ่งร้อยห้าสิบอีแปะที่เพิ่งถูกเก็บไป

ไม่มีผู้ใดถามว่าเงินซื้อหนังสือมาจากไหน

คำตอบชัดเจนเกินไป

เสิ่นเหวินซานนอนอยู่บนแคร่ ขาถูกดามไว้ เขาจ้องหนังสือในมือน้องชาย

ก่อนหันหน้ามองผนัง

อันเป่านั่งอยู่ใกล้ เห็นดวงตาของบิดาแดงขึ้นเล็กน้อย

“ท่านพ่อ”

เขาฝืนยิ้ม “พ่อไม่เป็นไร”

เด็กน้อยส่ายหน้า

“เป็น”

“เพียงเจ็บขา”

“เจ็บใจด้วย”

เสิ่นเหวินซานหันมามองบุตรสาว

อันเป่าไม่ได้ทำหน้าไร้เดียงสา นางมองเขาตรง ๆ

“เงินเลือดท่านพ่อ ซื้อหนังสืออาเล็ก”

ริมฝีปากบุรุษหนุ่มสั่น

“อย่าพูดเช่นนั้น”

“ไม่จริงหรือ”

เขาไม่อาจตอบว่าไม่จริง

อันเป่าคลานขึ้นแคร่ นั่งลงข้างเขา แล้ววางมือน้อยบนมือหยาบ

“จำไว้”

คำสั้น ๆ ไม่ได้อ่อนโยน แต่กลับทำให้ความรู้สึกภายในใจของเสิ่นเหวินซานพังลงทีละน้อย

เขาเสียสละให้ครอบครัวเพราะเชื่อว่าบิดามารดารักลูกทุกคน แม้อาจแบ่งไม่เท่ากัน แต่ย่อมหวังดี

เวลานี้เขาเริ่มเห็นว่า สิ่งที่ตนเรียกว่าความลำเอียงไม่ได้เพียงทำให้ภรรยากับลูกกินน้อยกว่า

มันกำลังใช้เลือดของเขาหล่อเลี้ยงอนาคตของน้องชายอย่างไม่รู้จบ

“อันเป่า”

เขาเรียกบุตรสาวด้วยเสียงแหบพร่า

“พ่อควรทำอย่างไร”

เด็กน้อยเงียบไป

นางอยากตอบว่าแยกบ้าน

แต่หากพูดซ้ำทันที เขาอาจคิดว่านางเพียงดื้อและเกลียดท่านย่า

อันเป่าจึงชี้ไปยังกระบอกไม้ซึ่งถูกซ่อนกลับหลังโอ่ง

“เก็บเงิน รักษาขา ดูแลคนของเรา”

“แล้วท่านย่ากับอาเล็กเล่า”

“ท่านมีพี่น้องสามคน”

เสิ่นเหวินซานชะงัก

“พี่ใหญ่ได้ดีแล้ว อาเล็กโตแล้ว เหตุใดมีแต่ท่านเลี้ยงทุกคน”

เด็กสามขวบไม่ควรถามเรื่องนี้ได้ลึกซึ้ง แต่เสิ่นเหวินซานอยู่ในช่วงเจ็บปวดจนไม่ได้คิดสงสัย เขาเพียงรู้สึกว่าบุตรสาวกล่าวสิ่งซึ่งตนไม่เคยกล้าถามออกมา

เหตุใดมีแต่เขา

พี่ใหญ่เป็นคนมีหน้ามีตาในเมือง เหตุใดไม่ส่งเงินกลับ

อาเล็กอายุสิบปีแล้ว เหตุใดไม่เคยช่วยงานแม้แต่ครึ่งวัน

บิดายังแข็งแรง เหตุใดภาระส่วนใหญ่จึงอยู่บนบ่าบุตรชายคนรอง

คำถามเหล่านั้นค่อย ๆ ปรากฏขึ้นในใจ

อันเป่าไม่ต้องการคำตอบในวันนี้

นางลงจากแคร่ แล้ววิ่งไปช่วยพี่สาวเย็บถุงหอม ทิ้งให้บิดานอนมองหนังสือใหม่ของอาเล็กอยู่ในความเงียบ

หนึ่งเดือนต่อมา ขาของเสิ่นเหวินซานดีขึ้น เขาเริ่มเดินโดยใช้ไม้เท้า แม้หมอซุนสั่งให้พักต่อ แต่สวี่กุ้ยฮวากลับบอกว่างานในนารอไม่ได้

ครั้งนี้เขาไม่ยอมออกไปทันที

“หมอบอกให้พักอีกสิบวัน”

หญิงชราหน้าบึ้ง “หากไม่ทำ วัชพืชจะเต็มนา”

“ให้เหวินไฉช่วยได้หรือไม่”

“เขาต้องเรียน!”

“ตอนเย็นสถานศึกษาหยุดแล้ว”

“หลังเรียนต้องทบทวนหนังสือ”

“เช่นนั้นให้ท่านพ่อจ้างคนมาช่วย ใช้เงินกองกลางจ่าย”

สวี่กุ้ยฮวาเบิกตากว้าง “มีลูกชายอยู่ในบ้าน เหตุใดต้องเสียเงินจ้างคน”

เสิ่นเหวินซานมองขาตนเอง

“เพราะหากข้าบาดเจ็บอีก บ้านก็ยังต้องเสียเงินรักษา”

“เจ้าเริ่มคิดเล็กคิดน้อยตั้งแต่เมื่อใด”

“ตั้งแต่เงินชดเชยของข้ากลายเป็นหนังสืออาเล็ก”

คำตอบทำให้ทุกคนเงียบ

นี่เป็นครั้งแรกที่เขากล่าวเรื่องนี้ต่อหน้ามารดา

สวี่กุ้ยฮวาหน้าแดง “หนังสือเป็นของจำเป็น เงินในกองกลางจะใช้ซื้อสิ่งใด

ข้าเป็นผู้ตัดสินใจ”

“เช่นนั้นร่างกายของข้าจะใช้ทำสิ่งใด ข้าก็ควรเป็นผู้ตัดสินใจ”

อันเป่าซึ่งนั่งเล่นอยู่ข้างลานเงยหน้าทันที บิดาเริ่มเรียนรู้คำว่า “ของข้า” แล้ว ร่างกายของข้า เงินของข้า ภรรยากับลูกของข้า

คำเหล่านี้อาจดูเห็นแก่ตัวในสายตาสวี่กุ้ยฮวา แต่สำหรับคนซึ่งถูกสอนให้สละทุกอย่างมาตลอดชีวิต มันคือการตื่นขึ้นอย่างแท้จริง

ปู่เสิ่นออกมาห้ามตามเคย

“ให้เหวินซานพักอีกห้าวัน ส่วนงานในนา ข้ากับคนอื่นทำก่อน”

เสิ่นเหวินไฉพยายามหลบเข้าเรือน แต่ปู่เสิ่นเรียกไว้

“ตอนเย็นเจ้าไปถอนวัชพืชหนึ่งชั่วยาม”

เด็กชายทำหน้าไม่พอใจ “ข้าต้องคัดอักษร”

“หนึ่งชั่วยามไม่ทำให้เจ้าลืมอักษร”

สวี่กุ้ยฮวาจะคัดค้าน แต่สามีมองมาด้วยสีหน้าเด็ดขาด นางจึงจำต้องยอม

เย็นวันนั้น เสิ่นเหวินไฉลงนาเป็นครั้งแรกในรอบหลายปี

เขาบ่นว่าร้อน บ่นว่ายุงกัดและทำงานได้ไม่ถึงครึ่งของจื่อเฉินซึ่งอายุน้อยกว่าสามปี เมื่อกลับมาถึงบ้าน มือของเขามีตุ่มพองเพียงหนึ่งจุด สวี่กุ้ยฮวาก็รีบหายาทาและต้มไข่ให้กิน

อันเป่าเดินผ่านแล้วถามเสียงใส

“อาเล็กใกล้ตายหรือ”

“พูดอัปมงคล!” หญิงชราดุ

เด็กน้อยชี้ตุ่มพอง “แผลใหญ่เหลือเกิน ต้องต้มไก่ด้วยหรือไม่”

จื่อเฉินซึ่งกำลังหาบน้ำหลุดหัวเราะ

เสิ่นเหวินไฉหน้าแดง “ข้าทำงานหนัก เจ้าไม่รู้อะไร”

อันเป่าพยักหน้าอย่างจริงจัง

“หนึ่งชั่วยาม หนักกว่าท่านพ่อทำสิบปี”

ชิงเหอรีบหันหลัง เพราะกลั้นหัวเราะจนไหล่สั่น

แม้แต่ปู่เสิ่นยังยกถ้วยชาบังหน้า

สวี่กุ้ยฮวาโกรธ แต่ไม่อาจเถียงว่าอาเล็กทำงานหนักกว่าบิดานางจริง ๆ จึงไล่อันเป่าออกไปเล่นที่อื่น

เด็กน้อยวิ่งหนีอย่างร่าเริง

ความสะใจเล็ก ๆ ไม่อาจคืนเงินชดเชย แต่ทำให้คนบ้านรองได้หัวเราะและทำให้เสิ่นเหวินไฉต้องอับอายกับการโอ้อวดแรงงานเพียงหนึ่งชั่วยาม

หลังจากนั้น ปู่เสิ่นเริ่มสั่งให้อาเล็กช่วยงานเป็นครั้งคราว

สวี่กุ้ยฮวายังพยายามปกป้อง แต่ไม่อาจใช้เหตุผลเรื่องการเรียนได้ทุกครั้ง โดยเฉพาะวันที่สถานศึกษาหยุด

อันเป่ารู้ว่าเรื่องนี้ยังห่างไกลจากความยุติธรรม ทว่าอย่างน้อย ภาระบางส่วนเริ่มเคลื่อนออกจากบ่าบิดา

ปลายฤดูร้อน เงินเก็บของบ้านรองกลับมาถึงหนึ่งร้อยอีแปะอีกครั้ง

ครั้งนี้พวกเขาไม่ได้คิดซื้อผ้าห่มก่อน

หลินซูเหนียงใช้เงินสามสิบอีแปะซื้อแม่ไก่สาวหนึ่งตัวจากป้าหวัง ฝากเลี้ยงไว้ที่บ้านนางเพื่อไม่ให้ถูกนับเป็นทรัพย์สินกองกลาง

จื่อเฉินกับชิงเหอผลัดกันนำหญ้าและอาหารไปให้

อันเป่าตั้งชื่อมันว่า “ต้าจิน” หรือทองก้อนใหญ่

ป้าหวังหัวเราะจนไอ

“ไก่สีน้ำตาลธรรมดา เหตุใดเรียกทองก้อนใหญ่”

“มันจะออกไข่ ไข่ขายได้เงิน เงินซื้อไก่อีกตัว ไก่หลายตัวเป็นทอง”

หญิงชรามองเด็กสามขวบด้วยความประหลาดใจ

“ผู้ใดสอนเจ้าคิดเช่นนี้”

อันเป่าตอบอย่างไม่สะทกสะท้าน

“อันเป่าคิดเอง”

ป้าหวังลูบศีรษะนาง “ถ้าเช่นนั้นดูแลทองก้อนใหญ่ของเจ้าให้ดี”

แม่ไก่ตัวนี้คือทรัพย์สินชิ้นแรกของบ้านรอง ไม่ใช่ของตระกูลเสิ่น ไม่ใช่ของกองกลางและไม่ใช่สิ่งที่สวี่กุ้ยฮวามีสิทธิ์นำไปขาย

มันอาจเป็นเพียงไก่หนึ่งตัว แต่สำหรับอันเป่า มันคือก้าวแรกจากการเก็บเงินไปสู่การมีทรัพย์สินซึ่งสร้างรายได้

เด็กน้อยยืนมองต้าจินจิกอาหารอยู่ในลานบ้านป้าหวัง แสงตะวันปลายวันส่องลงบนขนสีน้ำตาลจนเป็นประกาย

“รีบออกไข่นะ” นางกระซิบ “พวกเราต้องซื้ออิสรภาพอีกมาก”

ไก่เงยหน้ามอง ก่อนส่งเสียงกุ๊ก ๆ ราวกับรับคำ

อันเป่ายิ้มกว้าง ชีวิตครอบครัวยังคงยากจน บิดายังไม่กล้ากล่าวเรื่องแยกบ้าน มารดายังต้องทำงานให้คนทั้งเรือน พี่ชายยังไม่มีโอกาสเรียน พี่สาวยังมีสัญญาลับแขวนอยู่เหนือศีรษะและเงินเก็บของพวกเขายังน้อยจนซื้อข้าวได้ไม่กี่กระสอบ

แต่ทุกสิ่งกำลังเปลี่ยนแปลงทีละน้อย

ถุงหอมใบแรก เงินหนึ่งร้อยอีแปะ แม่ไก่หนึ่งตัว คำปฏิเสธของบิดาและคำว่า “ของเรา” ซึ่งทุกคนเริ่มกล้ากล่าว

บ้านใหญ่ยังไม่รู้ว่า กำแพงที่ใช้กักบ้านรองไว้กำลังเกิดรอยร้าวมากขึ้นทุกวัน

ส่วนอันเป่าไม่รีบร้อน

นางเพิ่งมีอายุสามขวบ ยังมีเวลาเติบโตอีกมาก

นางจะสะสมเงิน สะสมหลักฐานและสะสมความคับแค้นต่อไป

รอจนถึงวันที่ทุกอย่างพร้อม

เงินก้อนแรกของบ้านรองจะไม่หยุดอยู่ที่หนึ่งร้อยอีแปะ

มันจะกลายเป็นเงินหนึ่งตำลึง สิบตำลึง ร้อยตำลึงและมากพอให้พวกเขาเดินออกจากบ้านสกุลเสิ่นโดยไม่ต้องขอเศษข้าวจากผู้ใดอีก