Kailan Nirelease Ang Pelikulang Dekada '70?

Isang dekada na puno ng pagsabog ng kulay at damdamin, ang 1970s ay nagbigay sa atin ng mga pelikulang tunay na nagbukas ng isip at puso. Isa sa mga pinakasikat na pelikula ng panahon na ito ay ang 'The Godfather', na patuloy na itinuturing na isa sa pinakamagandang pelikula sa kasaysayan. Sa kwento ng pamilya Corleone na pinangunahan ni Don Vito Corleone, pinalutang nito ang tema ng pamilya, kapangyarihan, at moral na dilemmas. Ang mga performances nina Marlon Brando at Al Pacino ay talagang tumatak. Kapag tumingin ka sa mahuhusay na eksena nila, parang nadarama mong bahagi ka ng kanilang mundo, na puno ng panganib at pagsubok. Saka narito ang 'One Flew Over the Cuckoo's Nest', na nagbibigay ng mas using pananaw sa mga isyu tungkol sa mental health at ang sistema ng psychiatric hospitals. Ang pag-arte ni Jack Nicholson bilang si Randle McMurphy ay nakabibighani, at ang laban niya para sa kalayaan kahit nasa ilalim ng matinding kontrol ay labis na nakakaapekto. Sa bawat eksena, nadarama mo ang kanyang laban, na nag-iiwan sa iyo ng pagninilay-nilay sa mga isyu ng pagkakulong at kalayaan. Huwag kalimutan ang 'Star Wars', na hindi lamang Pinasukan ang sci-fi genre kundi revolutionized din ang paraan ng paggawa ng pelikula. Ang mga iconic na tauhan tulad nina Luke Skywalker at Princess Leia, hinayaan tayong tumawid mula sa Earth patungo sa isang galaxy far, far away! Ang mga espesyal na epekto at kwentong puno ng pakikipagsapalaran ay tila nagbigay ng bagong buhay sa cinematography at sining ng storytelling. Ang mga pelikulang ito at marami pang iba ay tunay na nagbigay kulay sa dekadang ito, at hanggang ngayon, patuloy silang nagbibigay inspirasyon sa mga manlilikha at manonood. Sa kabuuan, tila ang dekada '70 ay isang makulay na tapestry ng sining at pagkatao, at sa bawat pelikula, may dala itong mensahe na mahirap kalimutan.

Ang unang paglabas ng 'Ang Kagila-gilagas na Pakikipagsapalaran ni Zsazsa Zaturnnah' ay noong 2002, ngunit ang kwentong ito ay umusbong mula sa komiks na nilikha ni Carlo Vergara. Ang orihinal na serye ng komiks ay lumabas sa 'Rocket Kapre' bago pa man ito maging isang graphic novel. Ang kwento ni Zsazsa ay hindi lamang tungkol sa pagiging superhero—mayroon itong malalim na pagtatalakay sa gender identity at pag-ibig, na nagpapatibay sa kanyang lugar sa pop culture ng Pilipinas. Nang mabasa ko ito noong high school, nagulat ako sa tapang ng kwento. Hindi lang ito basta komiks—isang social commentary na nakabalot sa makukulay na ilustrasyon at nakakabilib na humor. Hanggang ngayon, ramdam pa rin ang impact ni Zsazsa, lalo na sa LGBTQ+ community.

Ang 'Dekada ’70' ni Lualhati Bautista ay isang matinding paglalarawan ng buhay ng isang pamilyang Pilipino sa ilalim ng batas militar ni Marcos. Nakatuon ito sa mga epekto ng diktadurya sa pang-araw-araw na buhay, lalo na sa isang inang nagbabago mula sa pagiging pasibo tungo sa pagkamulat at paglaban. Ang nobela ay nagbibigay-diin sa mga tema ng pag-iral ng kababaihan, paghahanap ng sariling identidad, at ang malalim na epekto ng pulitika sa personal na relasyon. Sa pamamagitan ng mataas na emosyonal na salaysay, ipinapakita nito kung paano nagbabago ang mga pangunahing karakter sa gitna ng kaguluhan.

Ah, ang 'Halik sa Hangin'! Tanda ko pa noong una kong narinig ang tungkol sa pelikulang ito—ang hype sa mga forum ng pelikula at sa social media was real. Officially na-release ito noong October 17, 2018, under Regal Entertainment. Ang ganda ng timing kasi sakto sa pre-Christmas season, kung saan maraming Pinoy ang gusto ng heartwarming stories. Directed ni Joel Lamangan, ito’y naging part na rin ng cultural conversation dahil sa tema nito about love, sacrifice, and family dynamics. Ang cast pa lang, panalo na—Zanjoe Marudo, Bea Alonzo, at Dante Rivero? Chef’s kiss! Naging memorable sakin ’yung mga eksena sa probinsya; ang authentic ng feels. Kung di mo pa napapanood, sulit siya lalo na if you’re into dramas na may konting kilig and life lessons.

Nakakamiss talaga ang mga classic Filipino films tulad ng 'Dekada '70'! Kung gusto mo manood online, check mo muna ang official platforms like iWantTFC. Madalas available doon ang mga pelikulang gawa ng ABS-CBN. Pwede ring tingnan sa YouTube Movies or Google Play Movies, minsan may rental option sila for old-school gems like this. Kung wala, try mo maghanap sa mga legal streaming sites na may international catalogue gaya ng Netflix or Amazon Prime, pero depende sa region. Sa totoo lang, mas rewarding panoorin ulit ang ganitong mga film sa legal na paraan—support sa lokal na industriya!

Nakakaantig ang kwento ng 'Dekada ’70' ni Lualhati Bautista! Sumisid ito sa buhay ng pamilya Bartolome sa gitna ng Martial Law—isang middle-class na pamilyang nadamay sa unos ng diktadura. Si Amanda, ang ina at bida, ang sentro ng naratibo habang pinagmamasdan niya ang pagbabago ng kanyang limang anak at asawa, na iba’t iba ang reaksyon sa kalupitan ng rehimen. Dito ko unang naunawaan kung gaano kahirap maging babae at ina sa panahong walang kalayaan. Ang ganda ng paglalarawan sa paglaki ng mga anak: mula sa pagkabata hanggang sa pagkahumaling sa aktibismo o pagtakas sa bansa. Yung eksena kay Jules na nagbuwis ng buhay? Umiiyak ako tuwing naaalala ko! Pero higit sa politika, kwento ito ng pagmamahal na napipilitan lumaban. Yung pagbabago ni Amanda mula sa tahimik na maybahay patungong mulat na kritiko ng gobyerno—parang metamorphosis ng paru-paro! Sinasabi ng nobela: kahit ordinaryong tao, kapag napuno na, kayang mag-alsa.

Kapag pinag-uusapan ang mga pelikulang nagmarka ng isang henerasyon, hindi ko makakalimutan ang gabi nang mapanood ko ‘100 Tula Para Kay Stella’ noong 2017. Ang pelikula, na pinagbibidahan nina Bela Padilla at JC Santos, ay nagpalabas ng mga emosyon na parang rollercoaster—mula sa kilig hanggang sa matinding lungkot. Nirelease ito noong August 16, 2017, at agad na naging trending sa social media dahil sa relatableng kwento at mga linya na tumatak sa puso. Kahit ilang taon na ang nakalipas, madalas pa rin itong maibalik sa mga usapan lalo na kapag naghahanap ng mga ‘hugot’ films.

Nakakagulat kung gaano kalalim ang karakterisasyon sa ‘Dekada ’70’ ni Lualhati Bautista! Ang pamilya Bartolome ang sentro ng kwento, pero para sa akin, si Amanda Bartolome ang pinaka-kumplikado at nakakaantig. Isang inang naglalakbay mula sa pagiging tradisyonal na maybahay tungo sa pagkamulat sa politika at sariling pagkatao. Ang kanyang asawang si Julian, ang makalumang ama na kumakatawan sa patriyarkal na sistema, ay nagbibigay ng matinding kontrapunto sa kanyang pag-unlad. Ang kanilang mga anak—Jules, Isagani, at Gani—ay sumasalamin sa iba’t ibang reaksiyon ng kabataan sa diktadura. Si Jules, ang aktibistang nagbibigay ng mukha sa paglaban; si Isagani, ang pragmatikong naghahanap ng ligtas na daan; at si Gani, ang biktima ng karahasan ng rehimen. Parehong personal at pampulitika ang kanilang mga laban, na nag-uugnay ng pamilya at kasaysayan.

Tinabi ko ang kape at nagbukas ng lumang talaan—habang umiikot ang isip ko sa pinagmulan ng pelikulang Pilipino, laging lumalabas ang isang pangalan at taon. Ang pelikulang ‘Dalagang Bukid’ unang ipinalabas noong 1919. Madalas itong itinuturing na unang malaking pelikulang ginawa ng mga Pilipino sa ilalim ng direksyon ni José Nepomuceno, at karaniwang binabanggit ang Setyembre 12, 1919 bilang petsa ng opisyal na premiere sa ilang talaan. Bilang tagahanga ng lumang pelikula, nakakatuwang isipin kung gaano kalalim ang naging impluwensya nito: nagmula sa tanyag na zarzuela at nagbukas ng pintuan para sa industriya ng pelikula sa bansa. Marami sa mga material na iyon ay nawala na ngayon, kaya’t ang mga natitirang kasulatan, poster, at paglalarawan lang ang nagbubuo ng imaheng naiwan ng pelikulang iyon. Sa tuwing iniisip ko ang ‘Dalagang Bukid’, nakakaramdam ako ng paggalang sa tapang ng mga unang gumagawa ng pelikula—mga taong nagtayo ng pundasyon para sa mga kwento natin sa sine.

Habang naglalakad ako sa memorya ng mga librong paborito ko, laging bumabalik sa akin ang pangalan ng manunulat ng ‘Dekada ’70’. Natutunghayan ko na siya ay ipinanganak sa Tondo, Maynila — isang lugar na kilala sa tawag na pugad ng buhay at kuwento. Para sa akin, ang pinanggalingan ng isang may-akda ay madalas nag-iiwan ng bakas sa kanyang mga letra, at kitang-kita ko iyon sa tapang at realismo ng kanyang pagsusulat sa nobelang iyon. Lumaki ako na napapaligiran ng mga kwento mula sa kalye at pamilya, kaya tuwing binabasa ko ang mga eksena sa ‘Dekada ’70’ ramdam ko na totoong-totoo ang pinanggagalingan nito. Ang Tondo, sa aking imahinasyon, ay hindi lang lokasyon — ito ay karakter din, puno ng sigaw, pag-asa, at galaw ng lipunan na nag-udyok sa manunulat upang ilagay sa papel ang kawalan at pagkilos noong dekadang iyon. Hindi ko man alam lahat ng detalye ng buhay ni Lualhati Bautista, sapat na para sa akin na malaman na ang kanyang pinagmulan — ang Tondo — ay naging mahalagang bahagi ng kanyang boses bilang manunulat. At kapag nababalikan ko ang nobela, palagi kong nae-empathize ang grit at pagmamahal sa bayan na nagmula sa isang masalimuot at makulay na tahanan.