บลีชเทพมรณะ มีกี่ภาค

พอได้ย้อนดู 'บลีช' อีกครั้ง ความรู้สึกเหมือนเจอเพื่อนเก่าที่โตขึ้นแต่ยังคงเอกลักษณ์เดิมไว้เต็มเปี่ยม — ในแง่ของการจัดภาคแบบทีวี งานอนิเมะของ 'บลีช' แบ่งออกเป็น 16 ภาค รวมทั้งสิ้น 366 ตอน (ออกอากาศตั้งแต่ปี 2004 ถึง 2012) ซึ่งการแบ่งภาคที่คนส่วนใหญ่เห็นกันตามข้อมูลเชิงดิสก์และฐานข้อมูลอนิเมะจะแยกเป็นช่วงตอนที่ชัดเจนแบบนี้: ภาค 1 (ตอนที่ 1–20 = 20 ตอน), ภาค 2 (21–41 = 21 ตอน), ภาค 3 (42–63 = 22 ตอน), ภาค 4 (64–91 = 28 ตอน), ภาค 5 (92–109 = 18 ตอน), ภาค 6 (110–131 = 22 ตอน), ภาค 7 (132–151 = 20 ตอน), ภาค 8 (152–167 = 16 ตอน), ภาค 9 (168–189 = 22 ตอน), ภาค 10 (190–205 = 16 ตอน), ภาค 11 (206–212 = 7 ตอน), ภาค 12 (213–229 = 17 ตอน), ภาค 13 (230–265 = 36 ตอน), ภาค 14 (266–316 = 51 ตอน), ภาค 15 (317–342 = 26 ตอน) และภาค 16 (343–366 = 24 ตอน).

การแบ่งแบบนี้สะท้อนทั้งเนื้อเรื่องหลักและตอนฟิลเลอร์ที่แทรกระหว่างกัน ยกตัวอย่างเช่น ช่วงที่เป็นเนื้อเรื่องหลักอย่าง 'Soul Society' หรือ 'Arrancar' ถูกกระจายอยู่ในหลายภาคตามช่วงตอน ในขณะที่พาร์ตฟิลเลอร์หรือพาร์ตเสริมบางชุดจะถูกจัดเป็นภาคหนึ่ง ๆ เพื่อให้ผู้ชมเห็นคอนเทนต์ที่ต่อเนื่องตามช่วงการปล่อยทีวี สำหรับคนที่อยากตามลำดับแบบออริจินัล การดูตามหมายเลขตอนอย่างที่ระบุข้างบนคือวิธีที่ชัดเจนที่สุด แต่ถ้าต้องการโฟกัสที่เนื้อเรื่องหลักก็อาจข้ามฟิลเลอร์บางตอนได้ตามความชอบของแต่ละคน

ส่วนมุมมองส่วนตัว ฉันเคยค่อย ๆ ไล่ดูจากต้นจนจบตามอันดับซีซันที่แบ่งไว้นี้และชอบตรงที่บางภาคให้ความรู้สึกเหมือนจังหวะการเล่าเรื่องเปลี่ยนไป—บางภาคเร่งเครื่องด้วยการต่อสู้ บางภาคเน้นบทบาทตัวละครและความสัมพันธ์ การรู้ว่า 'บลีช' มี 16 ภาคกับ 366 ตอนช่วยให้จัดแผนเวลาดูหรือรีวอชได้ง่ายขึ้น และยังทำให้เข้าใจว่าทำไมแฟรนไชส์นี้ถึงใหญ่โต: มันไม่ใช่แค่จำนวนตอน แต่เป็นการกระจายเรื่องราวที่หลากหลายจนมีทั้งฉากเด็ด ๆ และช่วงเงียบที่เติมมิติให้ตัวละคร

ยอมรับเลยว่า 'บลีช' คือเรื่องที่ผมติดตามมาตั้งแต่ต้นจนจบในรูปแบบมังงะ และคำตอบตรงๆ คือ มังงะ 'บลีช' มีทั้งหมด 74 เล่มในฉบับรวมเล่มแบบญี่ปุ่น และฉบับแปลเป็นภาษาไทยก็ออกมาครบทั้ง 74 เล่มในรูปแบบหนังสือการ์ตูนแปลอย่างเป็นทางการ

ผมชอบคิดว่าการนับเป็น "ภาค" หากหมายถึงอาร์คหลักของเนื้อเรื่อง มันก็มีหลายภาคเด่นๆ เช่น 'The Substitute' ที่เริ่มต้นนิทานของอิจิโกะ, 'Soul Society' ซึ่งเป็นอาร์คไคลแมกซ์ที่หลายคนจดจำ, 'Arrancar' กับการเปิดตัววาอิซองและฮอลโลว์ในระดับใหม่, 'Fake Karakura Town' การเผชิญหน้าครั้งใหญ่, 'Fullbring' และท้ายที่สุด 'Thousand-Year Blood War' ที่จบเรื่องแบบยิ่งใหญ่ แต่ในแง่ของงานพิมพ์ถ้าคุณถามว่าแปลเป็นไทยกี่ภาคอย่างเป็นทางการ ผมจะตอบว่าแปลทั้งเนื้อหาหลักครบในรูปแบบเล่ม—ดังนั้นทุกอาร์คหลักที่อยู่ใน 74 เล่มมังงะถูกแปลให้คนไทยอ่านได้

ในฐานะแฟน ผมรู้สึกดีที่ได้เห็นงานแปลที่ทำให้คนอ่านไทยสัมผัสทุกการพลิกผันของเรื่อง ตั้งแต่การต่อสู้ใน 'Soul Society' ไปจนถึงการเปิดเผยอดีตใน 'Thousand-Year Blood War' การอ่านฉบับแปลช่วยให้การติดตามเนื้อหาเป็นไปอย่างราบรื่น แม้อาจมีบางฉบับเสริมหรือไกด์บุ๊กที่ไม่ได้แปลทั้งหมด แต่ถ้าพูดถึงเรื่องหลักที่คนอยากอ่านที่สุด—ทั้งหมดนั้นมีฉบับแปลไทยให้จับจองและอ่านจนจบได้แบบไม่ขาดตอน

การนับจำนวนภาคของ 'บลีช' ขึ้นอยู่กับว่าคุณหมายถึงอะไร — แบบนับซีซันทางการ แบบนับตามเนื้อเรื่องหลัก หรือแบบแยกเป็นชุดการผลิตจริง ๆ

ถาดที่ชัดเจนที่สุดคือมองแบบซีรีส์ทีวีชุดแรกที่ออกฉายระหว่างปี 2004–2012 ซึ่งในแง่ของการจัดจำหน่ายและการเรียกชื่อกันทั่วไป จะถูกแบ่งเป็น 16 ซีซัน (รวมทั้งหมด 366 ตอน) นี่คือตัวเลขที่คนส่วนใหญ่เห็นบนแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งหรือแผ่นดีวีดี ดังนั้นถ้าคุณถามว่าอนิเมะชุดเดียวของ 'บลีช' มีภาคกี่ภาคตามการแบ่งซีซันเชิงพาณิชย์ คำตอบคือ 16 ภาคสำหรับชุดแรกที่ฉายจบในปี 2012

อย่างไรก็ดี ผมมองอีกมุมหนึ่งที่น่าสนใจคือแยกตามชุดการผลิตสำคัญ: มีอนิเมะชุดแรก (2004–2012) ที่ครอบคลุมเนื้อหาแทบทั้งหมดของมังงะจนถึงจุดหนึ่ง รวมทั้งมีหลายอาร์คที่เป็นเนื้อเรื่องหลักและอาร์คเติมสี (filler) อีกหลายอาร์ค แล้วต่อมาในปี 2022 ก็มีการกลับมาสร้างใหม่เพื่อดัดแปลงอาร์คสุดท้ายของมังงะในชื่อ 'Bleach: Thousand-Year Blood War' ซึ่งถือเป็นการผลิตอีกชุดหนึ่งที่แยกจากชุดแรกโดยชัดเจน ดังนั้นถ้านับเป็นชุดการผลิตหลักแล้วก็จะพูดได้ว่ามี 2 ชุดใหญ่: ชุดต้นฉบับ (ที่แบ่งเป็น 16 ซีซันเช่นที่ว่ามา) และชุดดัดแปลงอาร์คสุดท้ายในรูปแบบใหม่

สรุปง่าย ๆ ในความคิดของผม: ถาจะตอบแบบตรงตัวสำหรับคนที่ถามเรื่องจำนวนซีซันของอนิเมะเดิมคือ 16 ภาค (366 ตอน) แต่ถานับเป็นชุดอนิเมะแยกตามการผลิตและเนื้อหา ก็มีชุดแรกกับชุด 'Thousand-Year Blood War' แยกออกไปอีกหนึ่งชุด — ทั้งสองมุมมองนี้ช่วยให้เข้าใจภาพรวมได้ชัดขึ้น และถ้าจะดูต่อก็ลองเลือกตามว่าอยากดูแบบครบตอนหรืออยากข้ามไปดูการดัดแปลงอาร์คสุดท้ายก่อนก็ได้

คงต้องบอกว่าการดู 'บลีชเทพมรณะ' ตามลำดับฉายทำให้ประสบการณ์แบบที่คนดูสมัยก่อนได้รับยังคงอยู่ครบ — ความตื่นเต้นจากตอนต่อไป, เสียงวิพากษ์ของแฟนคลับเมื่อความลับเผย, และการตัดต่อที่สะท้อนจังหวะของการฉายตอนนั้น

ในมุมมองของคนที่ชอบดราม่าและบรรยากาศแบบไล่ระดับความรู้สึก ผมมักแนะนำให้เริ่มจากลำดับฉาย เพราะการปล่อยข้อมูลทีละนิดช่วยสร้างความอยากรู้และทำให้ฉากสำคัญโดดเด่นกว่า อย่างเช่นฉากปะทะครั้งใหญ่ซึ่งในตอนออกอากาศได้แรงสะเทือนมากกว่าการดูรวดเดียวแบบเนื้อเรื่องต่อเนื่อง แต่ต้องยอมรับว่ามีตอนเติมเนื้อหา (filler) ที่ยืดเรื่องให้หายใจไม่ทั่วท้อง ถ้าคนดูอยากสัมผัสบรรยากาศดั้งเดิมเต็มที่ ให้เลือกดูตามลำดับฉายแล้วคัดตอนเติมออกบ้างก็ยังคงความสนุกได้ เหมือนความรู้สึกตอนดู 'Naruto' ตอนใหม่ออกแล้วคุยกับเพื่อนหลังฉายจบ — มันเป็นประสบการณ์แบบร่วมสมัยที่หายากในการดูมาราธอนแบบเนื้อเรื่องเดียวจบ

นับเฉพาะอนิเมะฉบับดั้งเดิมของ 'บลีช' จะมีทั้งหมด 366 ตอน กระจายการฉายตั้งแต่ปี 2004 จนถึง 2012 ซึ่งเป็นเวลากว่าแปดปีที่แฟน ๆ ผูกพันกับเรื่องราวของอิจิโกะและคนรอบข้าง

ผมยังจำความตื่นเต้นเวลารอดูตอนใหม่ ๆ ได้ ช่วงที่อนิเมะกำลังฮิตมันมีทั้งตอนหลักจากมังงะและตอนเสริมที่เป็นฟิลเลอร์ ทำให้จังหวะการเล่าเรื่องบางครั้งช้ากว่ามังงะแต่ก็ให้โอกาสตัวละครหลายคนได้มีพื้นที่พัฒนาและแฟน ๆ ก็ได้ฉากโปรดแบบเต็มยศ

ส่วนมังงะ 'บลีช' ในรูปแบบรวมเล่มมีทั้งหมด 74 เล่ม ปิดฉากการตีพิมพ์เมื่อปี 2016 แม้การตีความหรือความชอบจะต่างกันไปแต่ในฐานะแฟน การได้ตามครบทั้งอนิเมะและมังงะมันให้ความรู้สึกสมบูรณ์ในแบบของมันเอง

ความทรงจำแรกที่ผมมีต่อ 'บลีชเทพมรณะ' เกาะติดกับอีพีแรกได้แน่นจนยากจะลืม อีพีแรกของเวอร์ชันทีวีโดยทั่วไปมีความยาวประมาณ 23–25 นาที ซึ่งเป็นความยาวมาตรฐานของอนิเมะทีวีญี่ปุ่น กล่าวคือประมาณ 24 นาทีของเนื้อหาแบบรวมเปิด-จบ (รวมเพลงเปิดและเพลงปิด) ถาดเวลาอาจต่างกันเล็กน้อยตามช่องหรือบริการสตรีมมิ่งที่ตัดครีเอทีฟหรือแทรกโฆษณา แต่โดยรวมแล้วถ้าคุณนั่งดูในแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งสมัยใหม่ มักจะเจอเวลาประมาณ 23 นาทีหรือน้อยกว่านั้นเล็กน้อย

ซีรีส์ทีวีรอบแรกของ 'บลีชเทพมรณะ' ฉายตั้งแต่ปี 2004 ไปจนถึง 2012 และในรอบนั้นมีทั้งหมด 366 ตอน นี่คือจำนวนตอนในรอบทีวีหลักก่อนที่จะมีการกลับมาทำภาคต่อในภายหลัง อีพีแรกทำหน้าที่ปูคอนเซ็ปต์โลกของชินิกามิ ตัวละครหลัก และโทนเรื่อง ซึ่งทำให้ผู้ชมเข้าใจได้เร็วว่าเรื่องจะเป็นแนวแอ็กชันผสมดราม่า ความยาวอีพีที่กระชับช่วยให้ตอนนำเสนอจังหวะที่รวดเร็วและค้างความอยากรู้ได้ดี สรุปคือถ้าอยากเริ่มดู อีพีแรกใช้เวลาไม่มาก แต่เป็นการปูเรื่องที่มีน้ำหนักพอให้ติดตามต่อได้อย่างสนุกสนาน

ยอมรับเลยว่าช่วงที่ประกาศจะทำเวอร์ชันใหม่ของ 'บลีช' หลายคนตั้งคำถามเรื่องเนื้อหาออริจินัลว่าจะกลับมาหรือไม่ — คำตอบสั้น ๆ ก็คือในการรีเมค/การดัดแปลงล่าสุดที่ชัดเจนคือ 'Thousand-Year Blood War' (การนำตอนสุดท้ายของมังงะมาสร้างใหม่) ไม่มีการเพิ่ม ‘ภาคใหม่’ แบบอนิเมะออริจินัลที่แยกออกมาเป็นซีรี่ส์ใหม่จากเนื้อหามังงะหลัก ผมจะขยายความให้ครบหน่อยเพราะตรงนี้มีความหมายสองชั้น

สาเหตุที่ต้องชี้แจงคือคำว่า “รวมเนื้อหาใหม่” อาจหมายถึงสองอย่าง: การเพิ่มฉากย่อยหรือขยายบทจากมังงะ กับการสร้างภาค/อาร์คใหม่ที่ไม่มีต้นฉบับในมังงะ สำหรับเวอร์ชัน 'Thousand-Year Blood War' ทีมงานเลือกเดินเส้นการดัดแปลงที่ค่อนข้าง faithful — มีการเติมฉากเล็กน้อย ปรับจังหวะ และขยายมู้ดบางฉากให้รู้สึกเข้มข้นขึ้น แต่ไม่ถึงขั้นสร้างอาร์คใหม่ทั้งอันเหมือนกับที่เคยเกิดขึ้นในอนิเมะยุคก่อนหน้านี้

ย้อนกลับไปดูอนิเมะต้นฉบับของ 'บลีช' จะเห็นชัดว่ามีหลายช่วงที่เป็นอนิเมะออริจินัล เช่น 'Bount' หรือ 'Zanpakutō Unknown Tales' ซึ่งเป็นอาร์คที่สร้างเรื่องราวใหม่ขึ้นมาแทนการยืดเนื้อหา มันต่างจากงานรีเมคล่าสุดตรงที่งานเก่าต้องแทรกเนื้อหาใหม่เพื่อไม่ให้ไกล้กับมังงะมากจนหมดเรื่องในขณะที่มังงะยังไม่เสร็จ แต่พอเป็นการรีเมค/การดัดแปลงตอนจบแบบที่เรามีตอนนี้ ทีมผลิตมีต้นฉบับเต็มจึงไม่จำเป็นต้องคิดอาร์คใหม่เลย

สรุปแบบตรงไปตรงมา: ถานับเป็น 'ภาค' ที่เป็นอนิเมะออริจินัลซึ่งเพิ่มเนื้อหาใหม่แบบแยกเป็นอาร์คสำหรับเวอร์ชันรีเมคล่าสุด จำนวนคือ 0 อัน — มีแค่การขยายฉากและการปรับแต่งบรรยากาศให้โดดเด่นขึ้นเท่านั้น ส่วนตัวแล้วฉันพอใจกับแนวทางนี้ เพราะการได้เห็นฉากสำคัญจากมังงะถูกตีความด้วยงานภาพและดนตรีเต็มรูปแบบมันให้รสชาติที่ต่างออกไปโดยไม่ทำลายแก่นเรื่อง

แปลกที่คิดถึงช่วงที่จับนับผลงานของ 'บลีช' จริงๆ แล้วผมมองว่าเรื่องนี้มีการขยายจักรวาลออกมาเป็นภาพยนตร์จำนวนหนึ่งที่แฟนๆ คุ้นเคยกันดี: โดยรวมมีทั้งหมด 4 ภาพยนตร์โรง ซึ่งเป็นงานที่สร้างขึ้นมาเป็นพิเศษแยกจากเนื้อหาหลักในมังงะ/อนิเมะหลัก

สองเรื่องแรกที่ผมมักจะนึกถึงคือ 'Memories of Nobody' กับ 'The DiamondDust Rebellion' ทั้งสองเรื่องพาโลกของตัวละครไปทางที่เติมสีสันให้แฟนๆ ได้เห็นมุมใหม่ๆ ของโซลโซไซตี้และชิโบอาเดียวกัน โดยไม่ผูกติดกับพล็อตหลักมากนัก ทำให้แม้จะไม่ได้อ่านต้นฉบับครบทุกตอน ก็ยังดูสนุกได้

นอกจากภาพยนตร์แล้ว ยังมีงาน OVA และสเปเชียลที่ออกเป็นแผ่นหรือของแถมกับดีวีดี/บลูเรย์ ซึ่งเป็นคอนเทนต์สั้นๆ หรือฉากเสริมที่ไม่ได้ลงในทีวีซีรีส์สม่ำเสมอ ในมุมมองผม OVA เหล่านี้เหมือนของหวานเสริมความฟิน — ไม่ได้เปลี่ยนแปลงเส้นเรื่องหลัก แต่ช่วยให้เห็นตัวละครหรือฉากบางอย่างที่อยากให้ยืดเวลาอีกหน่อย โดยรวมแล้วถ้าจะนับแบบแยกประเภทอย่างชัดเจนก็ตอบได้ว่า: ภาพยนตร์โรงมี 4 เรื่อง ส่วน OVA/สเปเชียลมีออกมาเป็นชุดสั้นๆ ไม่กี่ชุดที่เป็นของสะสมสำหรับแฟนคลับ

ความรู้สึกสุดท้ายคือ ถ้าคุณอยากเริ่มจากจุดที่ดูง่ายและสนุก ผมแนะนำหยิบภาพยนตร์หนึ่งเรื่องมาแล้วค่อยตามด้วยสเปเชียล OVA สองสามตัว จะได้ความรู้สึกเหมือนอยู่กับโลกของ 'บลีช' แบบเต็มอิ่มโดยไม่ต้องติดตามซีรีส์ยาวๆ ฟินแบบไม่ซีเรียสก็ได้

นับว่าเป็นข้อสงสัยที่แฟน ๆ หลายคนถามบ่อยมาก — ภาคแรกของ 'บลีช' ในรูปแบบอนิเมะมีจำนวนตอนทั้งหมด 20 ตอน และพากย์ไทยก็ยึดตามจำนวนตอนต้นฉบับนี้เช่นกัน

ความทรงจำเกี่ยวกับตอนแรก ๆ ของซีรีส์ชัดเจนในหัวฉัน เพราะฉากพบกันครั้งแรกระหว่างอิจิโกะกับรูกิยะเป็นโมเมนต์ที่ฉันรู้สึกว้าวตั้งแต่เห็นพากย์ไทยครั้งแรก เสียงพากย์เหมาะกับโทนเรื่องที่ผสมระหว่างดราม่าและแอ็กชัน ตอนที่อิจิโกะได้พลังจากรูกิยะและต้องเผชิญกับ Hollow ตัวแรก ๆ คือการปูเรื่องที่ทำให้รู้สึกอยากติดตามต่อ ความยาว 20 ตอนของภาคแรกทำหน้าที่เป็นการปูตัวละครและโลกของชินิกามิได้แน่นพอ ไม่ยืดเยื้อเกินไป แต่ก็ให้พื้นที่พอสำหรับการปูปมที่จะต่อยอดไปในอาร์คต่อมา

สุดท้ายแล้ว เวลานึกถึง 'บลีช' ภาคแรกในเวอร์ชันพากย์ไทย ฉันมักจะนึกถึงความตื่นเต้นแบบเด็ก ๆ ที่ได้ดูซีรีส์แฟนตาซีผสมชีวิตประจำวัน ซึ่ง 20 ตอนนั้นเหมาะกับการเริ่มต้นและให้รสชาติเพียงพอที่จะทำให้คนอยากตามต่อไปยังอาร์คถัดไป