ยุค 90 พ ศ อะไร

ช่วงกลางยุค 90 (พ.ศ. 2536–2539) มักถูกยกให้เป็นช่วงทองของเพลงไทยเชิงพาณิชย์ เพราะนอกจากจะมีซูเปอร์สตาร์รุ่นเด่นแล้ว ระบบโปรดักชันและการโปรโมตก็เริ่มเต็มรูปแบบมากขึ้น

ความทรงจำของฉันเกี่ยวกับยุคนี้เต็มไปด้วยเสียงวิทยุที่เปิดเพลงเพราะตลอดวัน รายการเพลงทางทีวี และอัลบั้มฮิตจากศิลปินชั้นนำที่ขายดีเป็นแสนแผ่น การแข่งขันระหว่างค่ายเพลงใหญ่ทำให้มีการลงทุนทั้งเอ็มวี การทัวร์คอนเสิร์ต และแม้แต่ซิงเกิลประเภทพิเศษที่คนซื้อเป็นเจ้าของ ฉันเคยเห็นเพื่อนร่วมชั้นต่อคิวซื้อเทปกันเป็นชั่วโมง ซึ่งบรรยากาศแบบนั้นหายากในยุคต่อมา

ถ้าวัดจากความถี่ของฮิตชาร์ตและความหลากหลายของแนวเพลง ผมมองว่าช่วงพ.ศ. 2536–2539 (ค.ศ. 1993–1996) คือคำตอบที่ชัดเจน เพราะหลังจากนั้นการมาถึงของวิกฤตเศรษฐกิจกลางทศวรรษและการเปลี่ยนผ่านสื่อเริ่มทำให้รูปแบบธุรกิจเพลงเปลี่ยนไป โดยรวมแล้วเป็นช่วงที่เพลงไทยเข้มข้น มีเอกลักษณ์ และยังทิ้งร่องรอยไว้อย่างชัดเจนในความทรงจำของคนที่เติบโตมากับยุคนี้

ยุค 90 ในพ.ศ. ถ้าพูดแบบรวม ๆ จะหมายถึงช่วง พ.ศ. 2533–2542 ซึ่งคือช่วงที่คลื่นร็อกแบบพังค์ กรันจ์ และอินดี้จากต่างประเทศพัดเข้ามาและกระทบกับวงการเพลงไทยอย่างแรง

ผมรู้สึกว่าแรงกระเพื่อมสำคัญที่ทำให้วงอินดี้และวงร็อกเริ่มโด่งดังจริง ๆ เกิดขึ้นกลางถึงปลายยุค 90 (พ.ศ. ประมาณ 2536–2542) เพราะมีหลายปัจจัยมาบรรจบกัน: วงอย่าง 'Nirvana' ปลุกกระแสกรันจ์ระดับโลกตั้งแต่ต้นทศวรรษ ทำให้คนฟังไทยเปิดรับซาวด์ที่ดิบและตรงไปตรงมามากขึ้น, สื่ออย่างวิทยุและนิตยสารเพลงเริ่มให้พื้นที่กับแนวเพลงนี้มากขึ้น และร้านเพลงกับบาร์เล็ก ๆ กลายเป็นแหล่งบ่มเพาะวงอินดี้ท้องถิ่น

ในมุมที่ผมเป็นคนฟังยุคนั้น วงไทยอย่าง 'Modern Dog' ก็เป็นตัวอย่างที่ชัดเจน — พวกเขานำเสนอซาวด์และไลฟ์สไตล์ที่ต่างไปจากป๊อปเชิงพาณิชย์ ทำให้กลุ่มคนฟังวัยรุ่นได้มีตัวเลือกใหม่ ๆ นั่นทำให้วงอินดี้และร็อกท้องถิ่นเริ่มได้พื้นที่ในวงการและเติบโตจนกลายเป็นกระแสในช่วงพ.ศ. กลาง ๆ จนถึงปลาย 90s

ยุค 90 ของวงการหนังไทยมีช่วงกลางทศวรรษที่เริ่มตัดเส้นแบ่งระหว่างหนังเชยแบบเดิมกับสิ่งใหม่ ๆ ที่กล้าทดลองได้ชัดเจนขึ้นมาก

ความคิดส่วนตัวบอกว่าจุดเปลี่ยนชัดสุดคือราว พ.ศ. 2540 ขึ้นไป เพราะตอนนั้นผู้กำกับรุ่นใหม่เริ่มมีพื้นที่และกลุ่มผู้ชมโหยหาภาษาหนังที่ต่างออกไป ฉันจำภาพโรงหนังที่เต็มด้วยคนรุ่นเดียวกันที่หัวใจเต้นแรงเมื่อเห็นงานภาพกับจังหวะการเล่าเรื่องที่ไม่ใช่ฟอร์มย่อยของหนังพาณิชย์แบบเก่า

ตัวอย่างที่ชัดมากคือ 'Dang Bireley's and Young Gangsters' ที่เปิดประตูให้โทนภาพและการเล่าเรื่องเปลี่ยนไป ไม่ใช่แค่เนื้อหาแต่เป็นวิธีมองตัวละครและเมือง ซึ่งกลายเป็นสัญญาณบอกว่าหนังไทยกำลังไปสู่ยุคที่หลากหลายขึ้น ทั้งเชิงพาณิชย์และเชิงศิลป์ก็เริ่มข้ามพรมแดนกันได้มากขึ้นในช่วงเวลานั้น

ยุค 90 ในบ้านเรามันไม่ได้เปลี่ยนข้ามคืน แต่เส้นแบ่งเริ่มชัดตั้งแต่กลางทศวรรษนั้นเอง พ.ศ. 2533–2538 คือช่วงเวลาที่เห็นทั้งร้านแผ่นเสียง ร้านให้เช่า และชั้นวางเทปค่อยๆ ถูกแทนที่ด้วยกล่องซีดีสะท้อนแสง เดิมทีซีดีเข้ามาตั้งแต่ยุค 80 แต่กว่าจะกลายเป็นมาตรฐานในตลาดไทยก็ต้องรอให้ราคาซีพีแผ่นและเครื่องเล่นลดลง รวมถึงค่ายเพลงใหญ่ทั้งหลายเริ่มออกแผ่นใหญ่เป็นซีดีเต็มรูปแบบ

ฉันยังจำความรู้สึกตอนที่จับแผ่น 'Nevermind' ในปี 2534 แล้วลองฟังผ่านเครื่องเล่นในห้อง เพื่อนๆ หันมาใช้เครื่องเล่นพกพาแบบ Discman กันเยอะ และร้านค้าก็เริ่มวางซีดีเป็นสินค้าหลัก พ.ศ. 2535-2537 จึงเป็นช่วงเปลี่ยนผ่านที่เห็นได้ชัดว่าผู้บริโภคยอมจ่ายมากขึ้นเพื่อคุณภาพเสียงที่ดีขึ้นและแพ็กเกจที่ดูหรูขึ้น สุดท้ายเทปคาสเซ็ตต์ไม่ได้หายไปในทันที แต่นับจากปลายพ.ศ. 2538 ตลาดก็เริ่มยึดซีดีเป็นมาตรฐานมากขึ้นเรื่อยๆ

ย้อนไปสมัยต้นยุค 90 เหมือนเห็นซีนแฟชั่นในหนังสมัยนั้นเลย—หลวม ใหญ่ และกล้าแสดงออกมากกว่าปกติ ฉันเป็นคนหนึ่งที่เติบโตมากับถนนที่เต็มไปด้วยร้านยีนส์และแผงขายแว่นกรอบหนา ทำให้จดจำไอเท็มหลักๆ ได้ชัดเจนสุดๆ

กางเกงยีนส์ขากว้างเอวสูงแบบทรงกระบอกคือหนึ่งในไอเท็มที่เด่นมาก คนใส่กับเข็มขัดหนังหัวเข็มขัดใหญ่แล้วดูมีสไตล์ทันที แจ็กเก็ตยีนส์โอเวอร์ไซส์หรือแจ็กเก็ตหนังเทียมก็เป็นอีกชิ้นที่ฮิต ใส่ทับเสื้อยืดลายโลโก้หรือเสื้อยืดวงดนตรี แล้วตามด้วยสร้อยคอแบบเส้นหนา (choker) หรือสร้อยโซ่เล็กๆ ทำให้ลุคดูสมดุลระหว่างเท่และชิล

รองเท้าที่เห็นบ่อยคือผ้าใบคลาสสิก เช่นคู่ผ้าใบสีขาวสูงหน่อย ใส่กับถุงเท้ายาวพับขอบ ส่วนแว่นกรอบหนาเป็นพร็อพที่ช่วยให้หน้าตาดูมีคาแร็กเตอร์มากขึ้น สรุปแล้วยุค 90 ของไทยเป็นการผสมผสานระหว่างสตรีทเท่ๆ กับเสื้อผ้าที่ยืดหยุ่น ใส่แล้วได้สารพัดบุคลิก—เท่ บ้าพลัง หรือเซ็กซี่เล็กๆ—ซึ่งเป็นเหตุผลที่หลายไอเท็มยังถูกหยิบมาใช้ซ้ำจนถึงวันนี้

บอกเลยว่าชุดยุค 90 มีจุดเด่นที่ทำให้ฉันหลงใหลอยู่เสมอ แต่การจะอัปเดตให้ดูทันสมัยต้องเล่นกับสัดส่วนและผสมผสานให้ลงตัว

วิธีแรกที่ฉันชอบคือเลือกชิ้นเด่นจากยุค 90 มาหนึ่งชิ้นแล้วทำให้มันดูใหม่ด้วยการจับคู่กับไอเท็มทันสมัย เช่น ใส่เสื้อลายสก๊อตผ้าหนาแบบกรันจ์กับกางเกงทรงสลิมเอวสูงแทนกางเกงทรงหลวมเดิม หรือเอาแจ็กเก็ตบอมเบอร์สั้นมาจับกับชุดเดรสลื่น ๆ เพื่อให้เกิดความบาลานซ์ของสัดส่วน เทคนิคการตัดต่อหรือขยายเอวให้พอดีร่างช่วยได้มาก ลดความรุ่มร่ามของยุค 90 ด้วยการเลือกโทนสีพื้นหรือโทนเดียวกันทั้งลุค

นอกจากนี้การเลือกวัสดุและรองเท้าจะเป็นกุญแจสำคัญ ฉันมักเปลี่ยนรองเท้าแพลตฟอร์มยุค 90 มาเป็นส니กเกอร์หนาๆ ที่ดูทันสมัยกว่า หรือเลือกหนังเทียมลายใหม่แทนผ้าแปลก ๆ การใส่เครื่องประดับสไตล์มินิมอล เช่น ต่างหูวงเล็กหรือสร้อยเส้นบาง จะทำให้ลุคดูคลีนขึ้นมาก ตัวอย่างแรงบันดาลใจจากซีรีส์เก่าเช่น 'Clueless' สามารถหยิบแต่สไตล์พรีปปี้มาใช้โดยตัดองค์ประกอบที่ดูเก่าออก ให้เหลือแค่เส้นสายสะอาด ๆ เท่านี้ชุดยุค 90 ก็ไม่ตกยุคและยังมีความเป็นตัวเองของยุคปัจจุบันได้อย่างลงตัว

บอกตรง ๆ ว่าตอนมองย้อนกลับไปในวงการภาพยนตร์ไทย ยุค 90 สำหรับผมคนที่โดดเด่นเรื่องรางวัลมากที่สุดคือรุ่นเก๋าที่ทำงานต่อเนื่องจนได้รับการยอมรับจากหลากหลายสถาบัน หลายคนจากรุ่นนั้นสะสมรางวัลจากทั้งสมาคมผู้กำกับ นักวิจารณ์ และรางวัลระดับชาติ ทำให้ชื่อนั้นปรากฏบ่อยในการประกาศผล

การจะชี้ชัดคนเดียวแบบเด็ดขาดอาจดูสุดโต่ง แต่ถ้าวัดจากความสม่ำเสมอและจำนวนครั้งที่ได้รับรางวัลนักแสดงนำชายในเวทีสำคัญ ๆ สไตล์การแสดงที่หลากหลาย และความยืนยาวของอาชีพ คนที่ผมนึกถึงมักเป็นคนที่มีผลงานตั้งแต่ก่อนยุค 90 และยังได้รับคำชมอย่างต่อเนื่องในยุค 90 ซึ่งทำให้เขาดูเหมือนเป็นผู้ชนะในเชิงสถิติ แม้จะไม่ต้องการยกย่องคนใดคนหนึ่งจนเกินจริง แต่การยืนยันตรง ๆ ว่าใคร 'มากที่สุด' อาจต้องดูบันทึกรางวัลทีละสถาบันเพื่อความชัดเจน ทั้งนี้ผมยังชอบทบทวนผลงานเก่า ๆ ของพวกเขา เพื่อเห็นภาพความเปลี่ยนแปลงของการแสดงและรางวัลที่สะท้อนยุคสมัยด้วยความชื่นชมแบบแฟนคลับ

เกมยุค 90 เป็นเหมือนขุมทรัพย์ที่หลายคนอยากย้อนกลับไปสัมผัสอีกครั้ง แนะนำให้ลองเข้าไปที่เว็บไซต์ archive.org ซึ่งมีเกมคลาสสิกมากมายให้ดาวน์โหลดแบบฟรีๆ เคยโหลด 'Doom' กับ 'Prince of Persia' จากที่นี่แล้วก็เล่นได้สบายๆ เลย

ถ้าเป็นคนชอบเกมแนวอาร์เคด ลองหาคำว่า 'MAME ROMs' ใน Google จะเจอเว็บไซต์ที่แจกไฟล์เกมตู้แบบเต็มๆ บางทีก็เจอเกมแปลกๆ ที่หาที่อื่นไม่ได้ด้วย อย่าง 'Metal Slug' หรือ 'Street Fighter II' ก็โหลดได้ที่นี่ แต่ระวังไวรัสนิดนึงนะ

ยุค 90 เป็นยุคทองของเกมคอมพิวเตอร์เลยก็ว่าได้ ตอนนั้นเราเพิ่งเริ่มหัดเล่นคอม สิ่งที่ประทับใจสุดๆ คือ 'Doom' เกมแนว FPS ที่สร้างมาตรฐานให้เกมยิงมุมมองคนแรกด้วยกราฟิก 3D แบบโพลีกอน และระบบเน็ตเวิร์กที่ให้เล่นกับเพื่อนได้

อีกเกมที่ขาดไม่ได้คือ 'Warcraft II: Tides of Darkness' ที่ทำให้เราติดงอมแงมกับเกม RTS ต้องวางแผนรบ เก็บทรัพยากร เสริมฐาน บังคับหน่วยต่างๆ มันคือความท้าทายที่สมบูรณ์แบบในยุคที่อินเทอร์เน็ตยังไม่เร็วแบบนี้

ช่วงยุค 90 นี่แฟชั่นมันเต็มไปด้วยความกล้าพอๆ กับความเรียบง่ายที่น่าหลงใหล — ฉันมักคิดว่าความคลาสสิกของยุคนี้คือความสมดุลระหว่างฟังก์ชันและความเป็นตัวตน

รองเท้าที่จะยังคงดูคลาสสิกในสายตาฉันคือรองเท้าหนังหุ้มข้อที่มีก้านหนา เช่นบูททรงคลาสสิกหรือรองเท้าหนังที่ตัดเย็บเรียบๆ ข้อมือหนาๆ ทำให้ลุคมีกรอบ แมตช์กับกางเกงยีนส์ทรงตรงหรือตรงเอวสูงแล้วจะดูสมดุล ไม่ต้องเยอะจนเกินไป ส่วนรองเท้าผ้าใบพื้นหนาแบบมีพื้นยกหรือแพลตฟอร์ม จะให้ความรู้สึกวัยรุ่นยุค 90 แต่ยังคงคลาสสิคถ้ารองเท้าสีพื้น เช่น ขาว ดำ หรือน้ำตาลเท่านั้น

เครื่องประดับที่ฉันมองว่าอยู่รอดจากแฟชั่นเฉพาะหน้าคือสร้อยคอเส้นบางๆ แหวนเงินหรือทองไม่ฉาบฉูดฉาด ต่างหูห่วงขนาดกลาง และนาฬิกาหน้าปัดกลมแบบเรียบ แนะนำให้หลีกเลี่ยงโลโก้อวดจนล้น เลือกชิ้นที่มีรายละเอียดเล็กๆ เช่นสายหนัง กำไลชิ้นเดียวที่ทำหน้าที่เป็นจุดสนใจ การหยิบหมวกบักเก็ตหรือแว่นกันแดดทรงสี่เหลี่ยมจากแรงบันดาลใจของภาพยนตร์อย่าง 'The Matrix' แล้วจับมามิกซ์กับโทนสีของเสื้อที่ได้แรงบันดาลใจจาก 'Clueless' ก็ทำให้ได้ลุคที่ทั้งย้อนยุคและใช้งานได้จริงในชีวิตประจำวัน — ฉันชอบสไตล์แบบนี้เพราะมันไม่ตายตัวและเล่าเรื่องตัวตนได้ดี