ท้ายที่สุดฉันคิดว่าการใช้คำเปรียบเทียบแบบนี้สะท้อนทั้งความกลัวและความเรียกร้องให้มีการเปลี่ยนแปลง ถ้าต้องใช้จริง ควรบอกให้ชัดว่าหมายถึงด้านไหน — วิกฤตทางการเมือง สังคม เศรษฐกิจ หรือข้อมูลข่าวสาร — เพื่อไม่ให้การวิเคราะห์กลายเป็นเพียงการตะโกนเรียกความตื่นตระหนก เหมือนฉากความมืดในหนังสืออย่าง 'The Name of the Rose' ที่แฝงทั้งการเมือง ศีลธรรม และการตีความอดีตไว้พร้อมกัน
มุมมองของผมอาจจะคลาสสิกไปหน่อย แต่ถ้าพูดถึงหนังยุคมืดที่พลิกโฉมวิธีคิดเรื่องภาพและการเล่าเรื่อง ฉันมองว่าผลงานอย่าง 'The Cabinet of Dr. Caligari' ยืนหนึ่งในแง่ของการทำลายข้อจำกัดแบบเดิม