คำว่า จักรพรรดินี อ่านว่าอย่างไรในนิยายจีนโบราณ?

เราเคยสงสัยว่าถ้าใช้คำว่า 'จักรพรรดินี' เป็นชื่อตัวละครในแฟนฟิค จะอ่านอย่างไรให้คนอ่านจับอารมณ์ได้ตรงตามเจตนา — นี่คือแนวคิดและตัวอย่างที่ฉันมักใช้เวลาจัดการชื่อที่ยาวหรือเป็นทางการแบบนี้ ในเชิงภาษาธรรมชาติ การอ่านแบบมาตรฐานคืออ่านทุกพยางค์ชัดเจนว่า 'จักร-พรร-ดิ-นี' โดยออกเสียงให้เต็ม ๆ แล้วลากท้ายที่พยางค์สุดท้ายเล็กน้อยเพื่อให้ความรู้สึกหรูหราและมีอำนาจ เหมาะกับฉากที่ต้องการความเป็นทางการ เช่น ฉากพิธีราชาภิเษกหรือเวลาที่ตัวละครอื่นเรียกด้วยความเคารพ ถ้าต้องการให้มันฟังหนักขึ้นอีกนิด ก็เน้นจังหวะหน่วงก่อนพยางค์ 'พรร' เล็กน้อย ทำให้ได้อารมณ์เหมือนคำนำหน้านาม (title) มากกว่าชื่อนามธรรม ในทางกลับกัน ถ้าอยากให้มันเป็นชื่อเล่นหรือชื่อเฉพาะตัวแบบแฟนฟิคที่มีความเป็นสมัยใหม่ ก็สามารถเลือกอ่านแบบกระชับลง เช่น ลดความเป็นคำราชาศัพท์ลงมาเป็น 'จักรพรรดินี' ที่ออกเสียงรวดเร็วกว่า หรือแยกเป็นสองส่วนให้รู้สึกเป็นชื่อจริง เช่น อ่านเป็น 'จักร' (เน้นสั้น ๆ) แล้วตามด้วยชื่อจริงอีกคำแบบ 'จักร พรรดินี' (เปลี่ยนเครื่องหมายวรรคในลักษณะชวนให้คนอ่านจินตนาการว่าเป็นชื่อสองชั้น) เทคนิคนี้ใช้กันบ่อยในแฟนฟิคที่เอาชื่อที่มีน้ำหนักมาปรับให้เข้ากับโลกสมัยใหม่ ตัวอย่างจากงานที่ฉันชอบอ่านอย่าง 'Game of Thrones' สอนให้เห็นว่าโทนเสียงและจังหวะการเรียกชื่อสามารถเปลี่ยนอำนาจหรือความใกล้ชิดของความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครได้ สรุปคือ ไม่มีคำตอบเดียวที่ถูกที่สุด ขึ้นกับอารมณ์ที่อยากให้ผู้ฟัง/ผู้อ่านรับรู้: ถ้าต้องการความยิ่งใหญ่และเป็นทางการ อ่านทุกพยางค์ชัดและลากท้าย หากอยากให้เป็นชื่อเฉพาะในแฟนฟิคที่เข้าถึงง่าย ก็ปรับจังหวะให้กระชับหรือแบ่งคำตามสไตล์ของเรื่อง ยิ่งเล่นกับจังหวะและน้ำเสียงมากเท่าไร ยิ่งทำให้ชื่อนั้นมีชีวิตขึ้นมาในบริบทของนิยาย — นี่คือสิ่งที่ฉันมักจะทดลองก่อนตัดสินใจใช้จริง

คำว่า 'จักรพรรดินี' เวลาทับศัพท์เป็นอังกฤษ มักจะต้องเลือกระหว่างความชัดตรงความหมายกับรสชาติของชื่อเอง ผมชอบคิดถึงการทับศัพท์แบบสองชั้น: ชั้นหนึ่งคือแปลตรงๆ ให้เข้าใจทันที เช่นใช้คำว่า 'empress' ซึ่งตรงและสั้น เหมาะกับบทความ ข่าว หรือคำบรรยายที่ต้องการให้ผู้อ่านต่างชาติรับความหมายได้ทันที — ในงานเล่าเรื่องที่ฉันมักอ่าน ถ้านักเขียนอยากให้คนอ่านไม่สะดุด เขาจะเลือกคำแปลนี้ก่อนเสมอเพราะลดแรงเสียดทานระหว่างภาษา ชั้นที่สองคือทับศัพท์เพื่อคงเอกลักษณ์และสีสันของภาษาไทย ถ้าต้องการรักษากลิ่นอายเก่าแก่หรือความเป็นชื่อเฉพาะ ฉันมักเลือกรูปแบบที่ถ่ายทอดการออกเสียงชัดเจน เช่นเขียนประมาณ 'Chakkraphadinī' หรือแบบที่ไม่ใส่เครื่องหมายคำวรรณยุกต์เป็น 'Chakkraphadinee' แล้วเขียนแยกพยางค์ให้ผู้อ่าน เช่น chak-kra-phat-dee-nee เพื่อให้คนอ่านภาษาอังกฤษพอเดาเสียงได้ ในนิยายแปลหรือแฟนฟิคที่ชอบกลิ่นวัง ฉันเห็นการใช้ทับศัพท์แบบนี้เพราะมันให้ความรู้สึกต่างจากคำแปลตรงๆ สุดท้ายถ้าจะเชื่อมกับรากศัพท์สันสกฤต อาจใช้รูปแบบ 'Chakravartinī' ซึ่งสะท้อนต้นกำเนิดคำและฟังดูมีมิติทางประวัติศาสตร์ — ฉันมักแนะนำให้เลือกตามบริบท: ถ้าต้องการความชัด ใช้ 'empress'; ถ้าต้องการคงสำเนียงหรือเป็นชื่อเฉพาะ ให้ทับศัพท์แบบ phonetic; ถ้าต้องการน้ำหนักเชิงประวัติศาสตร์ให้ไปทางสันสกฤต ทั้งหมดนี้เป็นการตัดสินใจที่เกี่ยวกับการสื่อสารมากกว่ากฎตายตัว ความรู้สึกตอนอ่านชื่อที่คุ้นเคยแต่แปลกหูเล็กน้อย มันทำให้โลกในเรื่องมีรสนิยมเฉพาะตัวจริงๆ

เวลาได้ยินเสียงบรรยายในซีรีส์ประวัติศาสตร์ ผมมักจะสังเกตรายละเอียดเล็กๆ อย่างคำว่า 'จักรพรรดินี' ว่าเขาเลือกอ่านกันแบบไหน เพราะการอ่านมันบอกระดับความเป็นทางการและความสัมพันธ์ทางอำนาจในเรื่องได้ชัดเจนมาก ในบทบรรยายแบบเป็นทางการ คนพากย์จะอ่านชัด ๆ เป็นคำเดียวว่า 'จักรพรรดินี' (แยกพยางค์เป็น จักร-พรรดิ-นี) เสียงจะออกเรียบ สุภาพ และหนักแน่นตรงพยางค์กลาง เพื่อสื่อความศักดิ์สิทธิ์และตำแหน่งที่สูงเหนือคนทั่วไป บ่อยครั้งบรรยายจะเติมคำขึ้นหน้า เช่น 'พระจักรพรรดินี' หรือ 'องค์จักรพรรดินี' เพื่อเพิ่มความเคารพ ถ้าเจอฉากพิธีการหรือคำบรรยายที่ต้องเน้นสถานะ เสียงจะยืดและช้าลงเล็กน้อย เหมือนกำลังประกาศคำสั่งสำคัญ ฝั่งบทสนทนาในวังมักต่างออกไป เมื่อบุคคลใกล้ชิดเรียกกัน บทพูดอาจใช้คำที่คุ้นเคยกว่า เช่น 'ฮองเฮา' (คำจีนที่แปลว่าอิมเพรส) หรือคำไทยเก่าที่ทำให้บทดูเป็นกันเองขึ้น เช่น 'มเหสี' หรือ 'พระมารดา' ขึ้นกับบริบทของตัวละคร ฉากที่อิงจากซีรีส์จีนอย่าง 'Story of Yanxi Palace' จะเห็นการเลือกใช้คำสองแบบสลับกัน — บรรยายทางการกับบทสนทนาที่เป็นภาษาพูด — ซึ่งสร้างมิติให้การสื่อสารว่าใครอยู่ในตำแหน่งอำนาจและใครเป็นเพียงคนใกล้ชิดมากกว่า โดยรวม ผมคิดว่าการอ่านคำว่า 'จักรพรรดินี' ในคำบรรยายซีรีส์ประวัติศาสตร์ไม่ใช่แค่เรื่องการออกเสียง แต่มันคือเครื่องมือในการบอกระดับธงของอำนาจและความสัมพันธ์ภายในเรื่อง ทั้งการเลือกเติมคำหน้า การยืดเสียง หรือการสลับไปใช้คำท้องถิ่น ล้วนทำให้ฉากรู้สึกสมจริงและมีชั้นเชิงมากขึ้น

คำว่า 'อากู๋' ในบริบทของนิยายจีนโบราณไม่ได้มีความหมายเดียวตรงไปตรงมา แต่เป็นคำพังเพยเล็ก ๆ ที่บอกเราทั้งเรื่องชั้นชน การสนิทสนม และบทบาทในบ้านได้ในคำเดียว เมื่ออ่านงานคลาสสิกแบบจีนเก่า ๆ ผมมักสังเกตเห็นการใช้ ‘阿’ นำหน้าชื่อหรือคำเรียก เช่นตัวอย่างที่โด่งดังคือชื่อเล่นอย่าง '阿斗' ในตำนานของราชวงศ์หรือเรื่องราวสามก๊ก ที่แสดงให้เห็นความเป็นกันเองหรือการเรียกแบบลดทอนความเป็นทางการ การเติม '阿' ไว้หน้าชื่อทำให้ชื่อฟังอ่อนลง เป็นมิตร และบอกสถานะว่าเป็นคนใกล้ชิดบ้าน วงศ์ตระกูล หรือคนรับใช้ใกล้ชิด ไม่ใช่ชื่อทางการที่ใช้ในเอกสารราชการ อีกมุมหนึ่งที่ผมชอบตีความคือถ้าคำว่า 'อากู๋' ถูกถอดเสียงมาจากคำว่า '阿姑' ในภาษาจีนแต้จิ๋ว/ฮกเกี้ยน มันจะหมายถึง 'ป้า' หรือญาติผู้หญิงรุ่นพี่ เช่นแม่พี่หรือน้าสาว ที่มักจะทำหน้าที่ดูแลเด็ก ๆ หรือทำงานบ้าน ซึ่งภาพนี้เรามักเห็นในฉากครอบครัวของนิยายจีนโบราณที่แสดงบรรยากาศในเรือนใหญ่ ผู้คนเรียกกันด้วยชื่อลักษณะใกล้ชิด ไม่ทางการ และมักสะท้อนความสัมพันธ์ภายในบ้านได้ชัดเจนกว่าแค่ตำแหน่งหน้าที่ สุดท้ายผมคิดว่าสิ่งที่ทำให้คำว่า 'อากู๋' น่าสนใจก็คือความยืดหยุ่นของมัน บางครั้งมันเป็นชื่อเล่นที่แฝงความรัก เป็นคำเรียกที่ลดทอนฐานันดร บางครั้งก็เป็นคำดูถูกเล็ก ๆ ถ้าถูกใช้โดยคนนอกบ้าน หรือใช้เรียกคนรับใช้ด้วยท่าทีไม่ให้เกียรติ การอ่านนิยายจีนโบราณแล้วสังเกตคำพวกนี้ช่วยให้เข้าใจจังหวะชีวิตในเรื่องได้ดีขึ้น เพราะคำเรียกสั้น ๆ นี่แหละที่บอกชั้นวรรณะ ความใกล้ชิด และบทบาทของตัวละครได้อย่างลึกซึ้งกว่าพูดตรง ๆ เสียอีก

เรื่องนี้น่าสนใจเพราะคำว่า 'จักรพรรดินี' ในบทแปลไทยมักมีมิติทางเสียงและความหมายที่ต่างจากต้นฉบับตรงที่ภาษาเดิมของงานมีโทนและน้ำหนักของคำที่ไม่ตรงกันเสียทีเดียว ผมมักสังเกตว่าเมื่อแปลจากภาษาอังกฤษที่ใช้คำว่า 'Empress' ผู้แปลไทยมีตัวเลือกสองแนวหลัก: แปลตรงตัวเป็น 'จักรพรรดินี' เพื่อสื่อความเป็นระดับจักรพรรดิมากกว่า 'ราชินี' หรือเลือกใช้คำที่คุ้นเคยกว่าอย่าง 'พระราชินี' ขึ้นอยู่กับบริบทของเรื่อง เช่น ถ้าโลกของเรื่องมีระบบจักรพรรดิจริงจังและมีอาณาจักรขนาดใหญ่ คำว่า 'จักรพรรดินี' จะให้ความยิ่งใหญ่และเป็นทางการมากกว่า แต่ถ้าเรื่องนั้นเน้นความสัมพันธ์ส่วนบุคคลหรือระบบกษัตริย์แบบยุโรปกลางๆ ผู้แปลอาจเลือก 'ราชินี' เพื่อให้คนไทยอ่านแล้วคุ้นและเข้าถึงอารมณ์ตัวละครได้เร็วขึ้น นอกจากนี้ ถ้าต้นฉบับเป็นภาษาญี่ปุ่นหรือจีน คำที่ใช้ต้นฉบับอาจเป็น '女帝' (jotei) หรือ '女皇' ซึ่งแต่ละคำมีสีสันเฉพาะทั้งด้านเสียงและนัยยะ เช่น '女帝' ในญี่ปุ่นมักสื่อถึงผู้หญิงที่ขึ้นมาด้วยพลังหรืออำนาจมากกว่าแค่ตำแหน่ง ส่วนผู้แปลไทยเมื่อเห็นคำเหล่านี้ บางครั้งจะเลือกใช้ 'จักรพรรดินี' เพื่อรักษาน้ำหนักของอำนาจไว้ แต่ก็มีคนเลือกทับศัพท์หรือคงคำเดิมไว้เวลาเป็นชื่อยศเฉพาะ (เช่น ทับศัพท์เป็น 'เอมเพรส' หรือคงคำภาษาต้นฉบับ) เพื่อคงเอกลักษณ์ประเทศต้นเรื่องไว้ ความแตกต่างอีกอย่างคือการอ่าน: คนไทยอ่าน 'จักรพรรดินี' ตามระบบเสียงภาษาไทยชัดเจน ในขณะที่แฟนที่อ่านเวอร์ชันต้นฉบับอาจคุ้นกับเสียงและการเน้นคำแบบ 'jotei' หรือ 'empress' ซึ่งให้ความรู้สึกทางวัฒนธรรมต่างกัน ผลลัพธ์คือ บทแปลไทยอาจให้ความรู้สึกหนักแน่นเป็นพิธีการกว่า หรือทำให้อ่านง่ายขึ้นด้วยคำที่คุ้นเคย ซึ่งทั้งสองทางเลือกมีข้อดี-ข้อเสียไม่เหมือนกัน สุดท้ายแล้วการเลือกคำขึ้นกับเจตนารมณ์ของผู้แปลและโทนของเรื่อง ถ้าอยากให้ตัวละครดูมีอำนาจแบบครองอาณาจักร 'จักรพรรดินี' จะทำงานได้ดี แต่ถ้าอยากให้อ่านลื่นไหลและเข้าถึงง่าย บางครั้ง 'ราชินี' ก็เป็นทางเลือกที่ฉลาด

คำว่า 'ปาหนัน' ทำให้หยุดคิดถึงโลกโบราณและการใช้ภาษาที่แฝงความหมายหลายชั้น เมื่ออ่านกลอนเก่าหรือบทละครที่มีคำนี้ปรากฏ บ่อยครั้งจะพบว่ามันไม่ได้เป็นคำสามัญ แต่ทำหน้าที่เหมือนฉายา หรือตัวแทนความหมายบางอย่างที่ผู้เขียนตั้งใจซ่อนเอาไว้ ฉันมักนึกภาพนักเล่าเรื่องสมัยก่อนเลือกคำนี้เพราะเสียงและจังหวะที่มีน้ำหนัก ช่วยให้บรรยากาศมีความขลังขึ้นโดยไม่ต้องอธิบายมาก จากมุมมองภาษาศาสตร์เล็กๆ ที่ฉันสนใจ คำว่า 'ปาหนัน' อาจมีรากศัพท์ผสมระหว่างคำไทยพื้นเมืองกับอิทธิพลบาลี-สันสกฤต ทำให้ความหมายยืดหยุ่นได้ทั้งเป็นชื่อคน ตำแหน่ง หรือแม้แต่การกระทำ ข้อสำคัญคือบริบทในประโยคและเครื่องหมายวรรคตอน เช่นในงานทำนองโบราณที่มีความเป็น 'รามเกียรติ์' หรือกาพย์บรรยาย ฉันพบว่าการตีความมักต้องขึ้นกับภาพรวมของบทมากกว่าการแปลทีละคำ

ภาพแรกที่โผล่ขึ้นมาในหัวของผมคือภาพของเด็กคนนึงที่ถูกคลุมหน้าด้วยผ้าขาว แล้วถูกยกขึ้นบนแท่นเหมือนของสักการะ ผมมักอ่านเรื่องจักรพรรดินีในนิยายเป็นการผสมผสานระหว่างเชื้อสายกับพิธีกรรม: เธออาจมีสายเลือดพิเศษจากราชวงศ์โบราณ แต่ไม่ได้ขึ้นมาจากการสืบทอดแบบธรรมดา ชีวิตตั้งแต่วัยเด็กอาจถูกจัดให้ห่างจากอำนาจจริง ถูกฝึกให้เป็นสัญลักษณ์ให้ผู้คนเชื่อถือตามคัมภีร์หรือคำทำนาย ในมุมมองนี้ เธอคือสะพานให้กลุ่มผลประโยชน์ต่าง ๆ มาพบกัน — ขุนนางใช้ตำแหน่งของเธอเพื่อชิงอำนาจ นักบวชหลอมศรัทธาเข้าเป็นเครื่องมือทางการเมือง และประชาชนมองเธอเป็นหน้าตาของความหวังหรือการลงโทษ ขณะที่ผมอ่านเรื่องราวสมัยเด็ก ๆ ของเธอ ฉากที่เธอต้องเลือกว่าจะทำตามพิธีกรรมหรือทำลายมันเองมักทำให้ผมคิดถึงฉากการขึ้นครองราชย์ที่ไม่เป็นธรรมในบางนิยาย เช่น 'The Goblin Emperor' ที่ตัวเอกถูกดึงขึ้นมาด้วยเหตุผลทางการเมืองมากกว่าความพร้อมจริงจัง ท้ายที่สุด มุมนี้ให้ความรู้สึกว่าจักรพรรดินีไม่ได้มาจากลมเพียงอย่างเดียว แต่ถูกปั้นขึ้นจากความต้องการของสังคม และการเลือกของเธอเองในวันที่ไม่มีใครยอมรับความเปลี่ยนแปลง — นี่แหละคือเสน่ห์ของตำแหน่งที่ทั้งทรงพลังและเปราะบางในเวลาเดียวกัน

ราชาศัพท์ที่ใช้เรียกพระราชินีมีเลเยอร์ของความหมายและสถานะซ่อนอยู่ ซึ่งบางคำฟังดูทางการจนเกินไป แต่ก็สำคัญในการสื่อสถานะทางราชสำนัก ฉันมองว่าเริ่มจากคำพื้นฐานก่อน อย่างคำว่า 'พระราชินี' คือคำเรียกทั่วไปที่สุด ใช้เมื่อพูดถึงภรรยาของพระมหากษัตริย์หรือผู้ที่ดำรงตำแหน่งเป็นราชินี ส่วนคำที่ยืดยาวขึ้นอย่าง 'สมเด็จพระบรมราชินีนาถ' มักพบเมื่อกล่าวถึงพระราชินีในรูปแบบที่เป็นทางการมากขึ้นหรือเมื่อต้องระบุพระนามเต็มในพระบรมราชจักรีวงศ์ ตัวอย่างที่คุ้นชินในสื่อและพิธีการคือการอ้างถึงพระนามเต็มร่วมกับคำขึ้นต้น 'สมเด็จพระ' เสมอ นอกจากนั้นยังมีคำที่บ่งชี้สถานะต่างไป เช่น 'พระมเหสี' ซึ่งเป็นคำโบราณและมักใช้ในงานเขียนประวัติศาสตร์หรือวรรณกรรมเพื่อบอกถึงภรรยาของกษัตริย์แต่ในระดับที่ไม่จำเป็นต้องเทียบชั้นกับคำว่า 'พระราชินี' และคำว่า 'สมเด็จพระบรมราชชนนี' หรือ 'พระราชชนนี' จะใช้เรียกพระมารดาของกษัตริย์ เมื่อเจ้าเมืองขึ้นครองราชย์แล้วคำพวกนี้จะบอกตำแหน่งใหม่ที่มีความสำคัญสูงกว่าโดยนัย เมื่อพูดถึงการใช้จริงในงานพิธีหรือสื่อสาธารณะ ฉันมักเห็นการเลือกคำที่ให้ความเคารพและชัดเจนต่อระบบลำดับขั้น เช่นการใช้ 'สมเด็จพระบรมราชินีนาถ' เมื่อประกอบพระนามเต็ม และใช้ 'พระราชินี' ในบทสนทนาทั่วไป ความต่างเหล่านี้ช่วยให้รู้ว่าผู้พูดตั้งใจสื่อเรื่องความเป็นทางการหรือไม่ และทำให้ภาษามีความระมัดระวังพอสมควรเมื่อพูดถึงสถาบัน

รายการฉากที่แฟนๆ นิยมพูดถึงมักเริ่มจากช่วงจุดพบกันที่ไม่ธรรมดา—ฉากพบกันครั้งแรกที่มีแรงตึงเครียดทางสถานะ เช่นในนิยายอย่าง 'ท่านอ๋องผู้ปกครองใจ' ที่ฝ่ายชายปรากฏตัวในเวลาที่นางกำลังอับจนหนทาง ฉันมักจะชอบการตัดภาพที่เขาเงียบๆ ยื่นมือเข้ามาโดยไม่พูดเยอะ นั่นสร้างความคาดหวังได้ดี ฉากเปลี่ยนความสัมพันธ์จากขัดแย้งเป็นพึ่งพิงก็สำคัญ เช่น การร่วมฝ่าฟันภยันตรายด้วยกัน หรือฉากที่ฝ่ายชายปกป้องนางต่อหน้าญาติพี่น้อง ซึ่งทำให้สถาณะทางใจเปลี่ยนไป ช่วงนี้ในเรื่องมักเติมรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ที่ทำให้สัมผัสได้ถึงการเติบโตของความไว้ใจ อีกฉากที่แฟนๆ ชอบคือจุดแตกหัก—การแยกทางด้วยความเข้าใจผิดหรือคำสาปสัญญา ฉากแบบนี้มักมีบทพูดหนักๆ หรือจดหมายที่ทำให้คนอ่านอยากจะตะโกนเข้าหน้าตัวละคร ตอนจบที่กลับมาคืนดีกันหลังวิกฤตนั้นแหละที่เรียกน้ำตาได้สุดท้าย

บ่อยครั้งที่เจอคำว่า 'ภรรยา' ในนิยายจีน มันถูกใส่เข้ามาไม่เพียงเป็นคำเรียกความสัมพันธ์ทางครอบครัว แต่ยังสะท้อนตำแหน่งทางสังคม บทบาททางการเมือง และความคาดหวังทางวัฒนธรรมของยุคนั้นด้วย ผมมักจะสังเกตว่าบริบทหลักที่คำนี้โผล่มักแบ่งได้เป็นหลายชั้น ทั้งในนิยายคลาสสิกที่เน้นระบบบุตร-ธิดา การสมรสแบบมีการจัดการ และในนิยายแนวดราม่าสมัยใหม่ที่เน้นความสัมพันธ์เชิงอารมณ์ ในงานวรรณกรรมเก่าที่ผูกกับราชสำนักหรือตระกูลใหญ่ เช่น '红楼梦' (Dream of the Red Chamber) การใช้คำว่า 'ภรรยา' มักเกี่ยวพันกับสถานะ เช่น ภรรยาหลัก ภรรยารอง หรือฮ่องเต้/เจ้านายในฐานะผู้มีหลายคู่ การเป็นภรรยาในบริบทนี้เกี่ยวข้องกับอำนาจ เครือญาติ และหน้าที่มากกว่าความรัก ส่วนในนิยายครอบครัวอย่าง '知否知否应是绿肥红瘦' บทบาทของภรรยาจะเปิดมุมมองเรื่องการจัดการบ้าน การเลี้ยงดูและการวางตัวทางสังคม อีกด้านหนึ่ง นิยายสมัยใหม่และแนวโรแมนซ์มักใช้คำว่า 'ภรรยา' เพื่อบรรยายความใกล้ชิด ความผูกพัน หรือแม้แต่เป็นเงื่อนไขของข้อตกลง (เช่น แต่งงานเพื่อประโยชน์) นั่นทำให้ฉากของคำนี้มีตั้งแต่ซีนอบอุ่นในครัว ไปจนถึงฉากปะทะทางอารมณ์หรือการชิงอำนาจ ขณะที่แนวแฟนตาซีหรือทะลุมิติก็อาจหยิบคำนี้ไปเล่นเป็นฐานของชะตากรรม เช่น การแต่งงานข้ามภพเพื่อผูกพันพันธกิจ ซึ่งทุกครั้งการปรากฏของคำว่า 'ภรรยา' จะบอกอะไรหลายอย่างทั้งตัวละครและโลกของเรื่อง