นักเขียนบทคนใดทำให้การดูหนังตลก ไทย ตลกจนประทับใจ?

คนแรกที่อยากให้ติดตามคือ 'Nawapol Thamrongrattanarit' เพราะผมรู้สึกว่าเขาเขียนมุกและบทสนทนาได้ลึกแต่ละมุกไม่หวือหวาเยอะจนกลบอารมณ์ ผมชอบงานของเขาที่มักจะเป็นการสังเกตชีวิตประจำวันแล้วดึงจังหวะตลกออกมาแบบเงียบๆ เช่นใน 'Mary Is Happy, Mary Is Happy' ซึ่งไม่ใช่คอเมดี้เปรี้ยงแต่จะติดอยู่ในใจหลังดูจบ ถ้าชอบมุกที่เป็นมุมมองสังคมกับความเปราะบางของตัวละคร จะเห็นว่าบทของเขาให้พื้นที่กับนักแสดงได้เยอะ จังหวะตลกจึงมาจากความสัมพันธ์และบทสนทนา มากกว่ามุกเสริมที่ชัดเจน ติดตามงานของเขาแล้วจะได้เรียนรู้เรื่องการสร้างมู้ดฮาแบบละมุน ดูแล้วอยากจดท่าทีตัวละครและจังหวะสั้นๆ เผื่อเอาไปใช้เป็นแรงบันดาลใจเวลาเขียนหรือวิเคราะห์หนังตลกไทยในมุมอินดี้แบบใหม่ๆ

เราเชื่อว่าถ้าอยากจะหัวเราะแบบไม่ต้องคิดเยอะ 'หม่ำ จ๊กมก' คือชื่อแรกที่โผล่เข้ามาในหัวเสมอ ความตลกของคนนี้มันเป็นสไตล์แทบจะสากล — พฤติกรรมก้ำกึ่งระหว่างเด็กซนกับคนบ้านๆ ที่ขยับตัวนิดเดียวก็ทำให้สถานการณ์ทั้งฉากเปลี่ยนไป ชอบที่สุดคือมุกทางกายภาพและการเล่นหน้าที่ไม่ต้องปรุงแต่งมาก เหมือนฉากที่เขากระโดดเข้ามาแทรกความเคร่งในครอบครัวหรือสถานการณ์อึดอัด แล้วได้ปลดล็อกให้คนดูหายใจได้อีกครั้ง วิธีการเล่าเรื่องของเขาไม่ได้หวือหวา แต่มีจังหวะที่จับต้องได้ เคยดูฉากที่เขาเปลี่ยนจากบทจริงจังเป็นมุขปุ๊บปั๊บแล้วคนรอบข้างงง เหมือนเห็นเพื่อนในวงที่พร้อมจะทำให้บรรยากาศเบาไปเลยทันที นี่แหละคือเหตุผลที่เวลาเหนื่อย ๆ หรืออยากปล่อยตัวให้หัวเราะสุดเสียง ผมมักกลับไปหางานที่มีเขาเสมอ เพราะมันง่ายต่อการเชื่อมต่อและปลดปล่อยจริง ๆ — หัวเราะจนหน้าบวมแล้วยิ้มตามไปอีกนาน

หัวเราะคาโรงหนังกับฉากแรกของ 'Blazing Saddles' ยังติดตัวฉันมาจนทุกวันนี้ — นั่นคือเหตุผลที่ฉันมักยกให้เมล บรุคส์เป็นนักเขียนบทหนังตลกฝรั่งที่ตลกที่สุด เมื่อมองจากมุมของคนที่เติบโตมากับหนังสลับกับมุกฝรั่งในยุค 70s การจิกกัดสังคมของเขามีความเฉียบขาดและกล้าหาญในแบบที่ชวนขำจริง ๆ ผมชอบวิธีที่บรุคส์เล่นกับคอนเซ็ปต์ 'ตะวันตก' โดยเปลี่ยนมันเป็นกระจกสะท้อนประเด็นร้อน ๆ อย่างการเหยียดผิวและอำนาจทางสังคม ใส่มุกหยาบคายจนขำขื่น แล้วก็หยอดมุกที่ฉลาดจนทำให้คนหัวเราะแบบรู้สึกชอบใจไปพร้อมกัน โครงสร้างแต่ละฉากถูกออกแบบให้เปิดโอกาสสำหรับการพลาด รื้อระบบ และพลิกมุมมอง ซึ่งเป็นเทคนิคการเขียนบทที่ฉันยังนำมาคิดอยู่บ่อยครั้งเมื่อเขียนมุกให้เพื่อนดู สุดท้าย ความทะลึ่งตึงตังที่ไม่กลัวจะทำให้ผู้ชมอึ้ง นั่นแหละคือเสน่ห์ของเขา ฉันยังชอบดูฉากเต้นและบทพูดที่เหมือนจะไม่คิดมากแต่กลับเฉียบคม พอเดินออกจากโรงหนังทีไร หัวใจยังเต้นแรงจากการขำที่ยังคงดังอยู่ในหัว — นี่แหละความตลกที่ติดทนนาน

เพลงประกอบของ 'แฟนฉัน' พาเอาความทรงจำวัยเด็กกลับมาแบบไม่ต้องเตือน. ซาวด์แทร็กของเรื่องจับจังหวะความเรียบง่ายของโลกเด็กได้อย่างนุ่มนวล เพลงป็อปสมัยนั้นผสมกับดนตรีประกอบออร์เคสตราเบา ๆ ทำให้ฉากวิ่งเล่นในซอยหรือการพูดคุยระหว่างเพื่อนกลายเป็นภาพที่อบอวลไปด้วยกลิ่นอายเก่า ๆ เสียงกีตาร์โปร่งกับคอร์ดพวกนี้ไม่ใช่แค่เติมอารมณ์ตลกเท่านั้น แต่นำทางให้ฉากเล็ก ๆ ที่ดูธรรมดาในหนังกลายเป็นความทรงจำที่ติดตา มุมมองแบบแฟนหนังวัยหนุ่มที่โตมากับยุคนั้น เล่าความตลกในเรื่องผ่านเพลงได้ชัดเจน เหตุการณ์ตลกบางฉากจะไม่มีมนต์ขลังเลยถ้าไม่ใช่เพราะเพลงประกอบที่วางจังหวะตลกให้พอดี บางท่อนดนตรีทำให้ฉากคิ้วขมวดหรือมุกผิดจังหวะกลับน่าขำอย่างคาดไม่ถึง และเมื่อฉากจบลง เสียงสุดท้ายของเพลงยังคงอยู่ในหัว ทำให้การดูซ้ำแต่ละครั้งรู้สึกเหมือนเจอเพื่อนเก่าที่ยังยิ้มให้กันอยู่ ท้ายสุดแล้ว เพลงของ 'แฟนฉัน' ไม่ได้สวยเพราะความหรูหรา แต่น่าจดจำเพราะมันสื่อสารความเรียบง่ายของมิตรภาพและความขำขันที่เป็นวัยเด็กได้ตรงเสมอ

หัวเราะจนท้องแข็งที่สุดเวลานึกถึงฉากคุมเชิงของนักแสดงรุ่นใหญ่คนหนึ่งที่เล่นกับร่างกายและจังหวะได้เป๊ะมาก ฉันมักจะนั่งมองวิธีเขาเปลี่ยนสีหน้า แกว่งตัว แล้วกดจังหวะมุกให้ลงตัวในเสี้ยววินาทีเดียว เหมือนฝันว่ามุกจะลื่นไหลจากเขาไปยังคนดูโดยไม่ต้องพูดเยอะ สไตล์ของเขาเป็นแบบครอบจักรวาล — ทำได้ทั้งสเก็ตช์สั้นๆ ในรายการทีวี และฉากยาวในหนังที่ต้องแบกรับทั้งรอยยิ้มและความบ้าบอ ฉันชอบเวลาที่เพื่อนนักแสดงไม่คาดคิดกับสิ่งที่เขาทำ แล้วเขาก็ตอบโต้ด้วยการใส่วิชวลคอมเมดี้ที่เรียบง่ายแต่ได้ผลที่สุด เห็นแล้วรู้สึกว่าเป็นการแสดงที่มาจากการฝึกฝนลึก ๆ มากกว่าการพยายามบ้าคลั่งแค่ให้คนหัวเราะ ผลลัพธ์คือหัวเราะจริง ๆ แบบปล่อยใจ และนั่นแหละคือเหตุผลที่เขาทำให้คนดูฮามากที่สุดสำหรับฉัน

เริ่มต้นง่ายๆ ด้วยผู้กำกับที่เข้าใจรสนิยมแบบเด็กๆ แต่ทำให้คุณยิ้มแบบผู้ใหญ่ได้—ผมมักจะแนะนำ 'ทรงยศ สุขมากอนันต์' เป็นคนแรกเลย เพราะงานของเขามักจะเต็มไปด้วยความอบอุ่น น่าขำ และความทรงจำร่วมของยุคสมัยเดียวกัน เมื่อดู 'แฟนฉัน' แล้ว ผมรู้สึกว่านี่คือหนังตลกที่ไม่ใช่แค่มีมุกขำๆ แต่ใช้ความฮาเป็นเครื่องมือเล่าเรื่องชีวิต ทำให้มุกหนึ่งมุกกลับกลายเป็นสะพานเชื่อมความรู้สึกกับฉากวัยรุ่นอย่างไม่ฝืน ชอบฉากที่เพื่อนๆ รวมตัวกันว่าเรื่องรัก เรื่องทะเลาะกัน แล้วกลายเป็นโมเมนต์ที่ได้หัวเราะทั้งน้ำตา การกำกับของเขาเน้นจังหวะการเล่าเรื่องที่ไม่รีบ โฟกัสตัวละครให้คนดูผูกพันก่อนจะปล่อยมุกออกมา ถาชอบหนังตลกที่มีทั้งความน่ารักและชวนคิด ผมมองว่านี่เป็นทางเข้าที่ดีมาก จะได้เห็นว่าไทยก็ทำหนังตลกได้ละเอียดและมีพลังซ่อนอยู่ พอหนังจบแล้วมักอยากกลับไปดูซ้ำ ดูเพื่อหาแง่มุมเล็กๆ ที่ทำให้ยิ้มได้อีกครั้ง

เสียงหัวเราะจากฉากแผลง ๆ นั้นยังตราตรึงอยู่ในหัวเสมอ เวลานึกถึงนักแสดงที่ยกระดับหนังตลกจนฮากลิ้ง แน่นอนว่าสำหรับฉันคนหนึ่งที่ชอบความบ้าพลังและการแสดงที่ไม่กลัวจะทำตัวไร้เหตุผลเลยต้องยกให้ 'จิม แคร์รี' ฉากแปลงโฉมใน 'The Mask' ที่เขาผสมการแสดงสีหน้า ท่าทาง และจังหวะเสียงเข้าด้วยกันจนกลายเป็นมุกหนึ่งเดียวที่ไม่มีใครเลียนแบบได้ การเคลื่อนไหวแบบการ์ตูนรวมกับการเล่นอารมณ์สุดโต่งใน 'Ace Ventura' ทำให้ฉากธรรมดากลายเป็นสิ่งที่ต้องดูซ้ำ สิ่งที่ชวนติดใจอีกอย่างคือความกล้าในการเสียเวลากับการทำหน้าบ้าน ๆ หรือเสียงตะโกนแปลก ๆ ที่เขาทำเหมือนไม่ได้รีบนำเสนอ แค่มุมมองเดียวของเขาก็ทำให้บทตลกธรรมดา ๆ เปล่งประกายขึ้นมาได้ และเวลาเพื่อน ๆ มาดูหนังด้วยกัน มุกจากความพิลึกของเขามักจะกลายเป็นเรื่องเล่าในวงสนทนาไปอีกหลายวัน — แค่เห็นเขาแสดงก็เหมือนได้ปลดปล่อยหัวเราะแบบไม่ต้องอายใคร

หัวเราะจนท้องแข็งกับฉากเด็กๆ วิ่งไล่กันใน 'แฟนฉัน' ทำให้ฉันนึกถึงความเรียบง่ายของมุกที่เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครมากกว่าจะพึ่งมุกตลกแบบหักมุมอย่างเดียว ฉากต่างๆ ใน 'แฟนฉัน' ถูกเขียนมาแบบฉลาดตรงจังหวะ เส้นเรื่องหลักกับมุกรองรวมกันเป็นเนื้อเดียวกันจนไม่รู้สึกว่ามุกถูกยัดเข้ามาอย่างทะลักบรรยากาศ ตัวละครแต่ละคนมีบทพูดที่ฟังแล้วรู้สึกเป็นธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นบทพูดเล่นในห้องเรียนหรือบทพูดที่แฝงความเขินอาย ทำให้การพลิกมุกจึงเกิดขึ้นจากความสัมพันธ์แทนที่จะพึ่งพาการ์ตูนแอ็กชันหรือเสียงประกอบเกินจริง ในฐานะแฟนหนังรุ่นหนึ่ง ฉันชอบวิธีที่บทบาลานซ์ระหว่างมุกตลกกับความอบอุ่นของเรื่องได้พอดี จังหวะพักสีหน้าของนักแสดงเป็นเสมือนเครื่องหมายวรรคตอนให้มุกทำงาน และตอนที่มุกกลายเป็นความทรงจำหรือบทเรียน ก็ไม่ทำให้หนังลดทอนความขบขันไป กลายเป็นเหตุผลที่นักวิจารณ์มักยกให้ 'แฟนฉัน' เป็นหนึ่งในหนังตลกไทยที่บทและมุกเข้ากันที่สุด — มันเป็นความตลกที่มาจากการเล่าเรื่องและความเป็นมนุษย์มากกว่าการพยายามจะฮาแบบทันทีทันใด

ฉันชอบแนะนำ 'สตรีเหล็ก' ให้คนที่หลงรักมุกกลุ่มตัวละครและเคมีของแก๊งฮาต่างๆ มากกว่ามุกเดี่ยว นี่เป็นหนังตลกที่มีความเป็นซิทคอมชัดเจนเพราะมันเน้นความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครหลายคนและสถานการณ์ซ้ำๆ ที่กลายเป็นมุกประจำเรื่อง สิ่งที่ทำให้หนังเรื่องนี้โดดเด่นสำหรับคนที่ติดซิทคอมคือการจัดวางฉากแบบกองถ่าย: มีฉากแข่งวอลเลย์บอลที่เป็นศูนย์กลางของเรื่องซึ่งทั้งทีมมีบทบาทเป็นตัวทำมุก คนเห็นได้ชัดว่าแต่ละคนมีคาแรกเตอร์ชัดเจน มุกจะเกิดจากการกระทบกันของนิสัยและการตอบโต้เกินจริง ซึ่งเป็นวิธีสร้างฮาที่คุ้นเคยจากรายการซิทคอมดีๆ ฉันรู้สึกว่า 'สตรีเหล็ก' ให้ความอบอุ่นและฮาไปพร้อมกัน มุกไม่ใช่แค่ตลกล้อเลียน แต่ยังมีน้ำหนักทางอารมณ์บ้าง ทำให้เวลาดูรู้สึกเหมือนกลับไปนั่งดูตอนโปรดของซีรีส์เก่าที่เรารู้จักทุกมุกและอยากดูซ้ำอีกครั้ง

เวลาที่ฉันเดินเปิดบูธเล็ก ๆ ในงานโดก็กระโดดใจทุกครั้งเพราะจังหวะคนมุงหน้าโต๊ะแล้วชี้ไปที่ภาพปกที่วาดตัวละครจาก 'Future Card Buddyfight' นั่นแหละ ทำให้รู้เลยว่าความนิยมของนักเขียนโดจินบัดดี้ไฟท์ในไทยมีหลายระดับ — บางคนดังเพราะภาพสวย เห็นมุมมองคู่จิ้นใหม่ ๆ แล้วคนกดซื้อหมดแผงทันที ในกลุ่มคนอ่านที่ชอบงานวาดละเอียด รายละเอียดชุดและโทนสีที่จับอารมณ์ได้มักจะทำให้วงนั้นมีแฟนประจำ ส่วนอีกกลุ่มที่นิยมมากคือคนทำมุขตลก 4-คอมมิค เพราะมันอ่านง่าย แจกฟรีในงานแล้วกระจายไวตามแฮชแท็ก ยิ่งถ้าวงนั้นเล่นกับคู่ที่แฟน ๆ ชอบ เช่นการตีความความสัมพันธ์ระหว่างตัวเอกกับเพื่อนร่วมทีมที่คนส่วนใหญ่เชียร์ งานที่กล้าทดลองความสัมพันธ์แบบหวานปนฮาจะปังมาก นอกจากงานสายวาดแล้ว คนแปลภาษาและทำฟังค์ชั่นแบบรวมเล่มแปลไทยก็มีบทบาท — งานแปลดี ๆ ทำให้ผู้อ่านไทยเข้าถึงเนื้อหาและยิ่งช่วยปากต่อปากให้วงเติบโต บางครั้งวงเล็ก ๆ ที่เริ่มจากการโพสต์ในทวิตเตอร์แล้วค่อย ๆ ขยายเป็นบูธในงานไทย ก็กลายเป็นชื่อที่คนจดจำได้ในชุมชน โดยส่วนตัวฉันชอบวงที่กล้าทดลองเรื่องเล่า มากกว่าที่วาดสวยอย่างเดียว เพราะงานพวกนี้มักมีมุมตลกหรือฉากชีวิตประจำวันที่ทำให้เอาไปเม้ากันในกลุ่มเพื่อนได้ต่อ เรื่องแบบนี้แหละที่ทำให้บู้ธโดจินของบัดดี้ไฟท์ในไทยยังคึกคักอยู่เสมอ