ผลงานของเสี่ยวติง มีฉบับแปลภาษาไทยไว้ที่ไหนบ้าง?

บนชั้นหนังสือและในหน้าฟีดของฉัน คำตอบเรื่องงานแปลของ 'เสี่ยวอู่' มักจะไม่ชัดเจนเพราะชื่อที่ใช้กันเยอะและการเรียกขานต่างกันไปทั่วโลกนักเขียนจีนบางคนใช้พินอินเดียวกันแต่เป็นคนละคน ผลที่ตามมาคือแทบจะไม่มีรายชื่อหนังสือของ 'เสี่ยวอู่' ที่แปลเป็นไทยแบบเป็นทางการให้ชัดเจนเจอได้บ้างเป็นกรณีเฉพาะ เช่นบางตอนหรือบางเล่มถูกสำนักพิมพ์อิสระหยิบมาแปลเป็นชุดเล็กๆ แต่ไม่ได้วางขายในเครือใหญ่ ๆ ทำให้ค้นหาในร้านหนังสือใหญ่แล้วไม่เจอ ฉันเลยมักจะแยกเป็นสองเส้นทางเสมอ ทางหนึ่งคืองานแปลอย่างเป็นทางการของสำนักพิมพ์ไทยซึ่งน้อยมากสำหรับชื่อนี้ อีกทางคือแปลโดยกลุ่มนักแปลอิสระที่กระจายกันตามบล็อกหรือกลุ่มเฟซบุ๊ก ข้อดีของงานทางการคือมี ISBN และข้อมูลผู้แปลชัดเจน ข้อดีของงานแฟนแปลคือมักแปลเร็วและเข้าถึงง่าย แต่คุณภาพอาจไม่สม่ำเสมอสุดท้าย ถ้าอยากรู้แบบตัดสินใจได้เลย ให้ลองไล่เช็กหน้าปกจริง ๆ หรือสอบถามร้านหนังสือเฉพาะทางที่เน้นนิยายแปล แล้วจะรู้ว่ามีเล่มไหนที่วางขายอยู่บ้าง — นี่คือแนวทางที่ฉันใช้เวลาเจอชื่อที่คลุมเครือแบบนี้

เราเคยสงสัยเรื่องการมีฉบับแปลไทยของ 'เสี่ยวไป๋' เหมือนกัน แล้วก็สังเกตว่าชื่อแบบนี้ถูกใช้เรียกผลงานหลายชิ้นทั้งในนิยายออนไลน์และงานแฟนอาร์ต ทำให้เกิดความสับสนได้ง่าย จากที่ติดตามวงการแปลย่อยและการพิมพ์เชิงพาณิชย์ในไทย พบว่าชื่อที่เป็นคำเรียกสั้น ๆ อย่าง 'เสี่ยวไป๋' บ่อยครั้งจะปรากฏเป็นฉบับแปลที่ทำโดยกลุ่มแฟนหรือนักอ่านแปลเผยแพร่บนเว็บบอร์ด มากกว่าจะมีสำนักพิมพ์ใหญ่ ๆ ซื้อสิทธิ์มาพิมพ์เป็นเล่มอย่างเป็นทางการ ในกรณีที่มีการพิมพ์จริง ๆ หนังสือมักจะมีปกชัดเจน ข้อมูลนักแปลและสำนักพิมพ์พร้อมหมายเลข ISBN ซึ่งช่วยยืนยันความเป็นทางการได้ มุมมองส่วนตัวคือ ถ้าใครต้องการฉบับที่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์ ควรตรวจสอบปกและหน้าข้อมูลต้นฉบับก่อน แต่ถาเป็นการอ่านเพื่อความเพลิดเพลินแบบไม่ยึดติดรูปเล่ม ก็มีแหล่งอ่านแปลไม่เป็นทางการให้ตามหาได้เหมือนกัน — อย่างไรก็ตาม ความแตกต่างเรื่องคุณภาพการแปลและความครบถ้วนของเนื้อหามักจะแตกต่างกันไป จบบทความนี้ด้วยความหวังว่าอนาคตอาจมีสำนักพิมพ์ไทยสนใจนำงานแบบนี้มาพิมพ์อย่างเป็นทางการให้แฟน ๆ สบายใจขึ้น

ชื่อ 'กวน เสี่ยวถง' มักจะทำให้คนสับสนระหว่างคนดังที่เป็นนักแสดงกับงานเขียนที่อาจมีชื่อละม้ายกันอยู่บ่อยครั้ง ฉันเป็นคนที่ติดตามซีรี่ส์จีนและวงการบันเทิงมานาน เลยสังเกตว่าชื่อ 'กวน เสี่ยวถง' (พิมพ์เป็นภาษาจีนว่า 关晓彤) ที่คุ้นกันมากที่สุดคือชื่อของนักแสดงหญิงรุ่นใหม่คนหนึ่ง ไม่ใช่นักเขียนที่มีผลงานนิยายหรือหนังสือโดดเด่นซึ่งถูกแปลเป็นไทยอย่างเป็นทางการ ดังนั้นถ้าคำถามหมายถึงหนังสือแปลไทยจากงานเขียนของคนที่ใช้ชื่อนี้โดยตรง ก็แทบไม่มีหลักฐานของฉบับแปลไทยที่วางขายตามร้านหนังสือใหญ่ในไทย ในมุมของคนอ่าน ผมคิดว่าเหตุผลน่าจะมาจากชนิดของผลงานและความนิยมข้ามภาษา—งานเขียนจากจีนที่ถูกแปลเป็นไทยมักเป็นนิยายคลาสสิก วรรณกรรมร่วมสมัยที่มีชื่อเสียงข้ามประเทศ หรือผลงานจากนักเขียนที่เนื้อหาเข้ากับตลาดไทยโดยตรง ส่วนคนดังที่เป็นนักแสดงอาจมีรูปเล่มเช่น photobook หรืออัตชีวประวัติ แต่แนวนี้มักจะไม่ถูกแปลเป็นไทยถ้าไม่มีฐานแฟนที่ใหญ่พอ สรุปแบบเป็นมิตร: ถาต้องการฉบับแปลไทยจริง ๆ ให้มองหาชื่ออื่นที่อาจทับศัพท์คล้ายกันหรือมองหาฉบับภาษาจีน/อังกฤษที่นำเข้า เพราะฉบับแปลไทยอย่างเป็นทางการของ 'กวน เสี่ยวถง' แทบไม่มีให้เห็นในตลาดบ้านเรา ซึ่งทำให้ทางเลือกที่เป็นไปได้คือฉบับภาษาต้นฉบับหรือแปลภาษาอื่นแทน

ตั้งแต่ครั้งแรกที่ได้จับเล่ม 'คุณหนูเรือนเล็ก' ฉบับแปลไทย ฉันก็อยากรู้ว่ามันหาซื้อได้จากที่ไหนบ้างและแบบไหนน่าเก็บสะสม ในประสบการณ์ของฉัน ร้านหนังสือยักษ์ใหญ่ตามห้างมักมีสต็อกหรือสั่งเล่มให้ได้ เช่นสาขาที่คนทั่วไปแวะบ่อย ๆ รวมถึงร้านหนังสือออนไลน์ที่เป็นเครือเดียวกับหน้าร้านที่ส่งสินค้ารวดเร็ว บางครั้งจะมีฉบับพิมพ์สวยเป็นชุดรวมคลาสสิกที่จัดหน้าสวย เหมาะสำหรับคนชอบตั้งโชว์ ส่วนฉบับกระดาษบางเล่มก็ถูกเอาไปพิมพ์ซ้ำหลายครั้ง จึงมีราคาหลากหลายให้เลือกตามงบ ถ้าชอบอ่านบนอุปกรณ์ ฉันมักจะเช็กแพลตฟอร์มอีบุ๊กที่ขายงานแปลไทย เพราะบางครั้งมีฉบับแปลอย่างเป็นทางการให้ซื้อแล้วอ่านทันที แต่ถาต้องการเล่มเก่าหรือฉบับพิมพ์ครั้งแรก ร้านหนังสือมือสองและตลาดสัปดาห์หนังสือมือสองคือสมบัติที่หาได้ยาก ฉันเคยได้ฉบับแปลเก่า ๆ ในราคาย่อมเยาว์จากร้านที่ดูแลหนังสือดีและพร้อมส่ง เป็นความสุขเล็ก ๆ ของคนชอบสะสมสำเนาที่มีเรื่องราวติดมาด้วย

ชอบสไตล์การเล่าเรื่องของโหวเหวินหยวนมากและติดตามผลงานเขามานาน ซึ่งตอบได้ว่าแวดวงแปลไทยยังไม่แพร่หลายแบบนักเขียนจีนบางคน จากมุมมองแฟนสายเก่า ผมคิดว่าผลงานของโหวเหวินหยวนยังค่อนข้างมีเสน่ห์เฉพาะตัว ทำให้สำนักพิมพ์ไทยต้องพิจารณาตลาดอย่างถี่ถ้วนก่อนจะลงทุนแปลอย่างเป็นทางการ จึงพบว่าเล่มที่ได้รับการแปลเป็นภาษาไทยอย่างเป็นทางการมีไม่มากนัก และส่วนใหญ่จะเป็นผลงานที่มีฐานแฟนในระดับกว้างหรือมีโอกาสขายได้ในเชิงพาณิชย์ ในทางปฏิบัติ ผมเห็นแฟนคอมมูนิตี้ทำงานแปลแบบสมัครใจลงในบล็อกหรือกลุ่มปิดบ้าง ซึ่งช่วยให้คนไทยเข้าถึงงานนั้นได้เร็วขึ้น แต่ก็ต้องระวังเรื่องลิขสิทธิ์และคุณภาพของการแปล หากใครอยากตามอย่างจริงจัง แนะนำติดตามประกาศจากร้านหนังสือใหญ่หรือเว็บไซต์ของสำนักพิมพ์ไทย เพราะถ้ามีการเซ็นสัญญาแปลอย่างเป็นทางการ ข่าวมักจะออกผ่านช่องทางเหล่านั้นก่อนเสมอ

หลายคนอาจเคยได้ยินชื่อคิม สก็อตต์ผ่านคำพูดเกี่ยวกับการเป็นผู้นำที่ตรงไปตรงมาและใส่ใจ แต่ในมุมของคนอ่านที่อยากได้หนังสือภาษาไทย ฉันยืนยันได้ว่ามีฉบับแปลของ 'Radical Candor' ซึ่งเป็นเล่มที่โดดเด่นที่สุดของเธอ ฉบับแปลนี้จับใจความหลักของแนวคิด 'Care Personally, Challenge Directly' ได้ค่อนข้างชัด และอ่านแล้วสะดวกสำหรับคนที่อยากนำแนวทางไปใช้งานจริง หนังสือเล่มนี้เคยอยู่บนชั้นหนังสือของร้านใหญ่ ๆ และมีในรูปแบบอีบุ๊กด้วย ทำให้คนที่ไม่ถนัดอังกฤษมีทางเลือกในการเข้าถึงไอเดียที่อาจเปลี่ยนวิธีสื่อสารกับเพื่อนร่วมงานหรือทีมงานได้จริง ๆ ผมเองอ่านฉบับแปลในช่วงที่ต้องรับผิดชอบทีมเล็ก ๆ และพบว่าแง่มุมของการให้คำติชมแบบมีเมตตาแต่ชัดเจนในเล่ม แปลงกริยาท่าทีที่กำกวมให้เป็นทักษะที่ทำได้จริง ตัวอย่างบทที่พูดถึงการเปิดบทสนทนาเมื่อมีปัญหาเล็ก ๆ น้อย ๆ ช่วยให้ผมพัฒนาวิธีตั้งคำถามโดยไม่ทำให้อีกฝ่ายรู้สึกถูกโจมตี นอกจากนี้ฉบับแปลยังมีคำอธิบายศัพท์บางคำที่เหมาะกับบริบทการทำงานในไทย ทำให้ไม่ต้องแปลความเองจนเพี้ยนไปจากเจตนาของผู้เขียน ในขณะที่มีฉบับแปลของ 'Radical Candor' แต่ผลงานอื่นของคิมบางเล่มอาจยังไม่ถูกแปลหรืออาจมีการแปลช้ากว่า สำหรับใครที่สนใจแนวคิดต่อเนื่องจากเล่มนี้ แนะนำให้มองหาบทสัมภาษณ์คลิปหรือสรุปเนื้อหาในภาษาไทยที่อธิบายแนวคิดบางส่วนควบคู่ไปด้วย เพราะบางครั้งการอ่านฉบับภาษาอังกฤษควบกับสรุปภาษาไทยจะช่วยให้จับแก่นได้เร็วขึ้น สุดท้ายแล้วการมีฉบับแปลของหนังสือสำคัญแบบนี้ทำให้แนวคิดเรื่องความตรงไปตรงมาแบบมีเมตตาเข้าถึงคนไทยได้ง่ายขึ้น และผมก็ยังคงแนะนำให้คนรอบตัวลองอ่านฉบับแปลนี้ดู เพราะมันเปลี่ยนมุมมองการสื่อสารในทีมน้อย ๆ ได้จริง

มีหลายทางเลือกเลยถ้าอยากอ่านผลงานเตี่ยวเสี่ยนแบบเต็มๆ ก่อนอื่นลองหาในแพลตฟอร์มอย่าง 'Meb' หรือ 'Kinokuniya Webstore' ที่มักมีหนังสือแปลไทยวางขาย อีกช่องทางที่นิยมคือร้านหนังสือออนไลน์อย่าง 'Se-ed' หรือ 'Naiin' ที่มักจัดโปรโมชั่นหนังสือแปลอยู่บ่อยครั้ง บางทีก็เจอเป็นเซตรวมเล่มด้วยนะ ถ้าโชคดีอาจเจอหนังสือมือสองสภาพดีในเว็บ 'ดาด้า' หรือกลุ่มตลาดนัดหนังสือในเฟสบุ๊คก็ได้

บอกตรงๆ การตามหาฉบับแปลภาษาไทยของผลงานหยางเจี่ยนเหมือนการออกล่าสมบัติที่มีทั้งรางวัลและกับดัก — รางวัลคือบางเล่มมีการแปลออกมาแล้วและหาซื้อได้ตามร้านหนังสือใหญ่ ส่วนกับดักคือบางเล่มอาจยังไม่เคยถูกแปลอย่างเป็นทางการหรือวางจำหน่ายในไทย จังหวะแรกที่ผมมักใช้คือเช็กร้านหนังสือเครือใหญ่ที่มีคอลเลกชันนิยายแปลจีนมาตรฐาน เช่น สาขาของร้านหนังสือในห้างทั่วไปและร้านเฉพาะทางที่มักนำเข้าเล่มแปลจากสำนักพิมพ์ไทย ถ้าเล่มไหนมีการตีพิมพ์แบบเป็นทางการ จะสะดวกสุดเพราะมี ISBN และระบบสต็อกออนไลน์ที่อัปเดตได้ อีกช่องทางที่ผมให้ความสำคัญคือร้านหนังสือออนไลน์และแพลตฟอร์มอีบุ๊ก — บางสำนักพิมพ์อัปโหลดไฟล์อิเล็กทรอนิกส์บนแพลตฟอร์มอย่างเป็นทางการ ทำให้สามารถซื้ออ่านทันทีโดยไม่ต้องรอของส่ง หากเล่มนั้นยังหาไม่เจอในช่องทางหลัก ผมมักจะส่องตลาดมือสองออนไลน์หรือกลุ่มคนรักหนังสือในโซเชียลมีเดีย เพราะบ่อยครั้งมีคนประกาศขายเล่มที่พิมพ์แบบจำกัดหรือที่เลิกพิมพ์แล้ว นั่นเป็นวิธีที่ได้ของหายากทั้งที่ยังเป็นฉบับแปลไทยและคงคุณค่าทางสะสมไว้ด้วย สุดท้ายผมอยากเน้นว่าถ้าชอบงานของผู้เขียนจริงๆ ให้ลองดูว่ามีสำนักพิมพ์ในไทยที่ประกาศลิขสิทธิ์หรือยัง — การสนับสนุนงานแปลอย่างเป็นทางการช่วยให้ผู้อ่านได้งานคุณภาพและนักแปลกับสำนักพิมพ์มีแรงต่อยอดผลงานอื่น ๆ ของผู้เขียน ในแง่ของประสบการณ์ส่วนตัว ความพึงพอใจในการได้จับเล่มจริงหรือได้ไฟล์แปลที่ออกโดยสำนักพิมพ์มันต่างกัน — การได้สนับสนุนของแท้ทำให้รู้สึกมั่นใจและภูมิใจไปพร้อมกัน

เคยสะสมฉบับแปลที่ลงชื่อ 'เจ้าสุภานุวงศ์' อยู่หลายเล่มจนชั้นหนังสือเริ่มแออัด แต่พอคิดย้อนกลับรู้สึกตลกกับตัวเองที่เลือกเก็บทุกรายละเอียดไว้ หนึ่งในฉบับที่ติดตาฉันมากที่สุดคือฉบับแปลของ 'มังกรหยก' ซึ่งออกมาเป็นชุดรวมเล่มภาษาไทย แตกต่างกันทั้งปกและคำอธิบายประกอบในแต่ละพิมพ์ ทำให้การอ่านซ้ำรู้สึกไม่ซ้ำกันเลย ช่วงที่อ่านฉบับนี้ฉันสนใจการเลือกใช้คำและโทนการแปลของเจ้าสุภานุวงศ์ที่พยายามรักษาบทสนทนาอันคมคายในต้นฉบับ อีกฉบับที่จดจำได้ดีคือเวอร์ชันย่อหรือฉบับตัดตอนที่มีคำนำแปลและโน้ตอธิบายวัฒนธรรมเสริม ทำให้ผู้อ่านใหม่เข้าถึงได้ง่ายขึ้น รวมๆ แล้วถ้าจะนับฉบับภาษาไทยของผลงานที่ลงชื่อแปลโดยเจ้าสุภานุวงศ์ มักจะมีทั้งฉบับรวมเล่มขนาดมาตรฐาน ฉบับย่อที่มีคอมเมนต์ และฉบับตีพิมพ์ซ้ำที่ปรับปรุงคำแปล ถึงไม่สามารถเทียบกับต้นฉบับได้เป๊ะ ๆ แต่การเลือกคำและการถ่ายทอดบรรยากาศทำให้หนังสือเหล่านั้นยังคงมีเสน่ห์สำหรับนักอ่านไทย