ฝรั่งเซ่นผี อ้างอิงจากเรื่องจริงหรือจากนิยาย?

ชื่อเรื่องภาษาอังกฤษ 'The Conjuring' เล่าเรื่องของครอบครัวหนึ่งที่ย้ายเข้าไปอยู่ในฟาร์มเก่า แล้วเริ่มเจอเหตุการณ์แปลกๆ ที่ไม่สามารถอธิบายด้วยเหตุผลธรรมดาได้: ของหาย จังหวะเสียงประหลาด กลิ่นเหม็น และร่องรอยที่บ่งบอกว่ามีพลังงานบางอย่างกำลังรบกวนบ้านนั้น แกนกลางของพล็อตคือครอบครัวเพร์รอนซึ่งมีแม่และลูกห้าคน ถูกคุกคามจนชีวิตประจำวันไม่เป็นปกติอีกต่อไป พลังขับเคลื่อนเรื่องมาจากการเรียกคู่มือสำคัญสองคนที่รับงานตรวจสอบปรากฏการณ์เหนือธรรมชาติ พล็อตตามติดการสอบสวน การค้นหาที่มาของวิญญาณ และการพยายามขับไล่สิ่งชั่วร้าย ฉากที่ชวนให้ขนลุกมักเกิดขึ้นจากรายละเอียดเล็กๆ เช่นเสียงฝีเท้าในห้องว่างหรือความรู้สึกถูกจับตามอง การเล่นกับแสงและเงาในหนังช่วยให้บรรยากาศตึงเครียดไปพร้อมกับการเปิดเผยเบื้องหลังที่เชื่อมโยงกับตำนานบุคคลในอดีต เมื่อดูจบแล้วส่วนตัวรู้สึกว่าพลอตของหนังใช้โครงเรื่องแบบคลาสสิกแต่ทำออกมาได้มีประสิทธิภาพ เพราะผสมความเป็นละครครอบครัวเข้ากับสยองเชิงจิตวิทยา ฉากที่ทำให้หัวใจเต้นแรงที่สุดไม่ใช่แค่ผีโผล่ แต่เป็นช่วงเวลาที่ตัวละครต้องเผชิญหน้ากับความกลัวลึกๆ ของตัวเอง ก่อนปิดท้ายด้วยการให้ความหวังแบบบางเบาที่ไม่หวานเลี่ยนมากนัก

เริ่มจากเรื่องคลาสสิกที่สุดที่นึกถึงคือ 'The Exorcist'. ฉันยังคงรู้สึกว่าสิ่งที่ทำให้หนังเรื่องนี้น่าสะพรึงจริง ๆ คือรากของมันที่ยืนยันได้ในเหตุการณ์จริง—คดีของเด็กชายที่สื่อเรียกว่า Roland Doe (หรือใช้ชื่อปลอมว่า Robbie Mannheim) ถูกบันทึกไว้ผ่านจดหมายของบาทหลวง บันทึกข่าวหน้าเก่า และคำให้การจากผู้เกี่ยวข้องหลายคน นวนิยายของ William Peter Blatty ถูกดัดแปลงมาจากข้อมูลเหล่านี้ แล้วกลายมาเป็นหนังที่ทุกคนคุ้นเคย ซึ่งยืนยันได้ว่าไม่ได้ถูกคิดขึ้นมาลอย ๆ แต่มีฐานข้อมูลและเอกสารจริงที่นักประวัติศาสตร์และผู้สนใจสามารถตรวจสอบได้ ในฐานะแฟนหนังสยอง ฉันชอบรายละเอียดที่หนังหยิบมาใช้อย่างมีรสนิยม—ไม่ใช่แค่ฉากเลือดสาด แต่เป็นการตั้งคำถามกับมนุษย์ ศรัทธา และการแพทย์ เรื่องราวต้นฉบับมีทั้งบันทึกทางศาสนาและรายงานทางการแพทย์ที่ให้มุมมองขัดแย้งกัน ซึ่งทำให้หนังไม่ใช่แค่หลอกหลอนแต่ยังท้าทายความคิดด้วย ยังไงก็ตาม การที่มีเอกสารรองรับไม่เท่ากับว่าทุกอย่างเป็นความจริงแบบไม่มีข้อกังขา ฉันชอบตรงที่ความคลาสสิกของ 'The Exorcist' มาจากการผสมผสานระหว่างเหตุการณ์ที่ตรวจสอบได้กับการตีความแบบศิลปะ ทำให้มันยังคงเข้มข้นและน่าคิดแม้ในยุคนี้

เมื่อมองรายชื่อหนังผีฝรั่งที่คนมักพูดว่า 'สร้างจากเรื่องจริง' ผมมักเริ่มจาก 'The Conjuring' เพราะมันมีทั้งความน่าเชื่อถือเชิงประวัติศาสตร์และการเล่าเรื่องที่ทำให้ขนลุก ผมรู้สึกทึ่งกับวิธีที่หนังผสานบันทึกเหตุการณ์ของครอบครัวเพอร์รอนกับมุมมองของผู้สืบสวนจิตวิญญาณอย่าง เอ็ด และ โลเรน วอร์เรน ทำให้อารมณ์มันหนักแน่นและมืดมนกว่าผีบ้านทั่วไป ฉากที่ใช้ความเงียบและเสียงต่ำๆ ก่อนจะปล่อยเหตุการณ์เหนือธรรมชาติออกมาทำได้เยือกเย็นมาก การที่หนังแนะนำว่ามีเอกสารและคำให้การจากบุคคลจริงมาหนุน ทำให้ผมนั่งดูด้วยความระแวงและคิดตามตลอดเวลา สุดท้ายแล้วความน่ากลัวของ 'The Conjuring' สำหรับผมมันไม่ได้มาจาก jump scare เพียงอย่างเดียว แต่เป็นการกระตุ้นความเชื่อในสิ่งที่มองไม่เห็นแล้วทำให้สิ่งนั้นรู้สึกเป็นไปได้จริง นอนหลับยากอยู่คืนหรือสองคืนหลังดูจบ นั่นแหละคือความสำเร็จของหนังเรื่องนี้

คนที่เป็นแฟนหนังสยองขวัญคงอยากรู้ว่า 'แม่เบี้ย' บน Netflix อ้างอิงเรื่องจริงไหม? ฉันมองเรื่องนี้เหมือนงานเล่าเรื่องที่ดึงเอาตำนานและความเชื่อพื้นบ้านมาใช้เป็นกระดูกสันหลัง แทนที่จะเล่าเป็นชีวประวัติของบุคคลจริง ๆ เนื้อหาเต็มไปด้วยสัญลักษณ์ งู พิธีกรรม และความเชื่อเรื่องอำนาจเหนือธรรมชาติ ซึ่งเป็นองค์ประกอบที่พบได้ในนิทานพื้นบ้านไทยมากกว่าที่จะเป็นบันทึกเหตุการณ์จริง บางฉากที่เห็นใน 'แม่เบี้ย' ให้ความรู้สึกเหมือนผู้สร้างหยิบองค์ประกอบจากประสบการณ์ชุมชนหรือเรื่องเล่าปากต่อปากมาแต่งเติมให้ดูเข้มข้นขึ้น อย่างไรก็ดี การนำเสนอมีการปรุงแต่งเพื่อความบันเทิง การใช้ดนตรี ภาพ และการแสดงทำให้เรื่องราวดูเป็นละครมากกว่าการบันทึกข้อเท็จจริง ถ้าคนดูอยากหาข้อเท็จจริงเชิงประวัติศาสตร์ ควรแยกข้อเท็จจริงกับการสร้างสรรค์ของผู้กำกับออกจากกัน — แต่ในมุมมองของฉัน งานแบบนี้อร่อยตรงที่มันผสมตำนานเข้ากับการสื่อสารภาพยนตร์จนเกิดบรรยากาศชวนหลอนอย่างลงตัว

คืนนี้อยากแนะนำหนังผีฝรั่งเรื่องหนึ่งที่ทำให้ฉันนอนไม่หลับคืนเดียวกลายเป็นความหลงใหล: 'The Conjuring'. หนังเรื่องนี้ไม่ได้เน้นแค่จัมพ์สแคร์ แต่สร้างบรรยากาศแบบค่อยๆ กดทับจิตใจ ด้วยการเล่าเรื่องของครอบครัวเพอร์รอนและเหตุการณ์แปลกประหลาดในบ้านชนบท ฉากเล็กๆ อย่างเสียงฝีเท้าที่ไม่มีใครเดิน หรือภาพเงาที่อยู่ผิดมุม มันมีพลังกดดันทางอารมณ์มากกว่าฉากเลือดสาด ฉันชอบที่ผู้กำกับจัดแสงและซาวด์ทำให้ผู้ชมถูกดึงเข้าไปเหมือนมองผ่านช่องหน้าต่างเก่าๆ พอพูดถึงความเป็นจริงเบื้องหลัง หนังอ้างอิงกรณีของครอบครัวจริงและการบันทึกคำให้การต่างๆ ซึ่งทำให้ฉากบางตอนดูน่าขนลุกขึ้นอย่างไม่ต้องสงสัย ระหว่างดูฉันรู้สึกเหมือนร่วมเป็นผู้สังเกตการณ์ที่ค่อยๆ ถูกดึงเข้าไปในความวุ่นวาย นอกจากนี้การแสดงของทีมนักแสดงช่วยเติมความสมจริงให้การตอบสนองของตัวละครมีน้ำหนัก ถ้าอยากลองดูแบบมืดๆ กับเพื่อนสักสองคนแล้วเปิดไฟเล็กน้อยระวังจะได้ความหลอนที่ติดตัวกลับบ้านไปนานทีเดียว

พูดตรงๆว่า 'Con Air' ไม่ได้ดัดแปลงจากเหตุการณ์จริงแบบตรงๆ แต่ฉันชอบมองภาพยนตร์เรื่องนี้เหมือนนิยายแอ็กชันที่เอาบริบทจริงมาประกอบให้สมจริงขึ้นเล็กน้อย ในมุมมองของฉัน ฉากการขนส่งนักโทษบนเครื่องบินหรือขั้นตอนการควบคุมตัวนั้นมีพื้นฐานมาจากการปฏิบัติงานจริงของระบบราชทัณฑ์และหน่วยงานขนส่ง แต่คนเขียนบทและทีมงานก็ใส่องค์ประกอบละคร ช่วงเวลาครื้นเครง และตัวละครที่เป็นภาพใหญ่เข้าไปจนแทบจะกลายเป็นโลกสมมติ โดยเฉพาะตัวละครอย่าง Cameron Poe และ Cyrus 'The Virus' ที่ถูกเขียนขึ้นเพื่อให้เกิดความขัดแย้งในเชิงภาพยนตร์ ไม่ใช่การอ้างอิงบุคคลจริง ฉันมักจะเทียบ 'Con Air' กับหนังแนวเดียวกันอย่าง 'Face/Off' ในแง่การเลือกใช้ความตึงเครียดกับฉากแอ็กชันเพื่อความบันเทิง นั่นทำให้ภาพรวมของหนังชัดเจนว่ามันตั้งใจเป็นภาพยนตร์บล็อกบัสเตอร์มากกว่าจะเป็นสารคดีหรือเรื่องราวจากเหตุการณ์จริง ซึ่งสำหรับฉันแล้วนั่นคือเสน่ห์ของมัน — มันสนุกและยัดความเกินจริงจนเรายอมปล่อยใจไปกับหนังได้

หัวใจยังพองโตเมื่อพูดถึง 'แต่งงานที่ว่านี่เรื่องจริงหรอครับ ตอนที่1' เพราะมันมีเสน่ห์แบบที่ทำให้ฉันอยากขีด ๆ เขียน ๆ ลงสมุดโน้ตไว้ทันที ฉันมองว่าโดยรวมตัวละครในเรื่องนี้เป็นตัวละครสมมติ ที่ถูกแต่งขึ้นเพื่อขับเคลื่อนพล็อตและอารมณ์มากกว่าเป็นสำเนาของคนจริงหนึ่งคนเดียว บ่อยครั้งนักเขียนจะยืมลักษณะนิสัยหรือเหตุการณ์เล็ก ๆ จากคนรอบตัวมาผสมกับจินตนาการเพื่อให้ตัวละครดูมีมิติ แต่ถ้ามองถึงรายละเอียดทั้งเรื่อง ทั้งบทพูด และสถานการณ์ฉันเชื่อว่ามันถูกขึ้นรูปเพื่อเล่าเรื่องเชิงวรรณกรรมมากกว่าเป็นพอร์ตเทรตของบุคคลจริง ยังมีเสน่ห์อีกแบบหนึ่งคือการรู้สึกว่าเรื่องนี้สะท้อนความจริงบางอย่างของชีวิตคนทั่วไป—ความอึดอัด ความตลกขบขันในความสัมพันธ์ หรือความงงงวยของการเติบโต—ซึ่งทำให้คนอ่านรู้สึกว่าเหมือนเห็นคนที่เราเคยเจอมา ถึงจะไม่ใช่คนจริงคนเดียว แต่ก็อบอวลไปด้วยเศษเสี้ยวของชีวิตจริงที่จับต้องได้ เหมือนที่ฉันเคยเห็นในงานภาพยนตร์อย่าง 'Kimi no Na wa' ที่แม้จะเป็นแฟนตาซี แต่ก็ใส่รายละเอียดชีวิตจริงจนดูคล้ายเรื่องราวของคนทั่วไป

กรณี 'Enfield Poltergeist' เป็นหนึ่งในตัวอย่างที่มักถูกยกมาเมื่อพูดถึงภาพแม่ชีหรือภาพปีศาจในชุดศาสนจักรที่ปรากฏในหนังสยองขวัญสมัยใหม่ ฉันมักจะพูดถึงเหตุการณ์นี้เมื่อคุยกับคนที่ชอบหนังแนวเหนือธรรมชาติเพราะมันมีเอกสารสาธารณะพอสมควร เรื่องเกิดขึ้นที่ย่านเอนฟิลด์ กรุงลอนดอนช่วงปลายทศวรรษ 1970 ครอบครัวหนึ่งแจ้งว่าโดนรบกวนด้วยเหตุการณ์ประหลาด ซึ่งนักสืบปรากฏการณ์และนักสื่อสารมักอ้างถึงในการเล่าเรื่อง หนังอย่าง 'The Conjuring 2' นำเอาส่วนของคดีนี้มาใช้เป็นแรงบันดาลใจ โดยยกภาพแม่ชีปีศาจเป็นตัวแทนของความชั่วร้าย แต่นั่นเป็นการตีความเชิงภาพยนตร์มากกว่าจะเป็นบันทึกข้อเท็จจริง แหล่งที่ตรวจสอบได้จริง ๆ ได้แก่หนังสือที่เขียนโดยผู้ร่วมสืบสวน เช่นงานของ Guy Lyon Playfair รวมถึงรายงานข่าวในช่วงเวลานั้น และเอกสารจากนักสืบปรากฏการณ์ Maurice Grosse ซึ่งยังมีการบันทึกสัมภาษณ์และเทปเสียงของครอบครัวไว้ เรื่องนี้จึงเป็นกรณีที่ผสมผสานระหว่างหลักฐานบางอย่างกับการตีความและการขยายความในงานบันเทิง ซึ่งทำให้การยืนยันเชิงสุดท้ายยังต้องใช้วิจารณญาณของผู้อ่านเอง