ฝาแฝดในภาษาอังกฤษเรียกว่าอะไร?

ในแวดวงวิทยาศาสตร์และทางการแพทย์ ฝาแฝดที่เกิดจากไข่คนละใบจะถูกเรียกว่า 'dizygotic twins' หรือแฝดต่างไข่ ซึ่งมักมีลักษณะภายนอกและเพศต่างกัน ส่วนแฝดที่เกิดจากไข่ใบเดียวกันเรียกว่า 'monozygotic twins' หรือแฝดร่วมไข่ที่มีลักษณะทางพันธุกรรมเหมือนกัน ความแตกต่างระหว่างสองประเภทนี้ชัดเจนมากในวรรณกรรมวิทยาศาสตร์ บางครั้งแฝดต่างไข่อาจดูคล้ายพี่น้องทั่วไป ในขณะที่แฝดร่วมไข่มักสร้างความสับสนให้คนรอบข้างด้วยความเหมือนอันน่าทึ่ง 'The Parent Trap' ภาพยนตร์คลาสสิกที่ดัดแปลงจากนิยายของ Erich Kästner ก็เล่นกับแนวคิดนี้อย่างสนุกสนาน

เคยสงสัยไหมว่าเวลาดูหนังฝรั่ง แล้วตัวละครพูดถึงฝาแฝด เขาจะใช้คำไหน? คำที่เจอบ่อยสุดคือ 'identical twins' ซึ่งเน้นความเหมือนกันทุกอย่าง ตั้งแต่หน้าตาไปจนถึงดีเอ็นเอ ความสนุกคือบางเรื่องก็เล่นกับจุดนี้ เช่น ใน 'The Parent Trap' ที่ฝาแฝดสลับบทบาทกันได้อย่างเนียนเลย เพราะหน้าตาเหมือนกันเป๊ะ แถมบางวัฒนธรรมยังมีความเชื่อว่าฝาแฝดแบบนี้มีจิตใจเชื่อมโยงกันด้วยนะ

เคยสงสัยเหมือนกันว่าทำไมฝาแฝดในภาษาอังกฤษถึงมีหลายคำ! คำพื้นฐานคือ 'twins' ซึ่งใช้เรียกคู่แฝดทั่วไป แต่ถ้าเจาะลึกกว่านั้น มีคำเฉพาะสำหรับแฝดที่เกิดจากไข่ใบเดียวกันคือ 'identical twins' ส่วนแฝดที่เกิดจากไข่คนละใบคือ 'fraternal twins' ทีนี้ถ้าพูดถึงแฝดสาม แฝดสี่ ก็จะใช้ 'triplets', 'quadruplets' ตามลำดับ สนุกมากที่ภาษาแสดงความแตกต่างของจำนวนได้ชัดเจนขนาดนี้ แถมยังมีคำว่า 'conjoined twins' สำหรับกรณีแฝดตัวติดกันอีกต่างหาก

เคยสงสัยไหมว่าทำไมคนไทยถึงเรียก 'เอลฟ์' ตามภาษาอังกฤษ แต่ในต่างประเทศก็มีชื่อเรียกที่หลากหลายขึ้นอยู่กับวัฒนธรรม อย่าง 'Elf' ในภาษาอังกฤษนี่เป็นชื่อที่คุ้นเคยจากงานฟэнเทซีคลาสสิกอย่าง 'The Lord of the Rings' แต่ถ้าลองไปดูในภาษอื่นก็จะพบชื่อที่ต่างออกไป เช่น 'Alf' ในภาษาเยอรมันที่ออกเสียงคล้ายกันแต่มีรากมาจากตำนานยุโรปโบราณ สิ่งที่น่าสนใจคือเรื่องราวของเอลฟ์ในแต่ละวัฒนธรรมก็แตกต่างกันด้วย บางที่มองว่าเป็นวิญญาณธรรมชาติ บางตำราเล่าว่าเป็นเผ่าพันธุ์ที่มีอายุยืนยาวและมีเวทมนตร์ ตัวละครอย่าง Legolas จาก 'The Lord of the Rings' หรือ Dobby จาก 'Harry Potter' ก็แสดงให้เห็นความหลากหลายของเอลฟ์ในวรรณกรรมสมัยใหม่

เริ่มจากภาพรวมของชื่อชนิดหมาป่าที่คนทั่วไปมักได้ยินบ่อย ๆ แล้วกันนะ Gray wolf หรือที่หลายคนเรียกในภาษาไทยว่า 'หมาป่าสีเทา' คือชนิดหลักที่ครอบคลุมหลายภูมิภาคและมีหลายอนุพันธุ์ เช่น Arctic wolf (หมาป่าอาร์กติก) ที่ปรับตัวกับความหนาวจัด และ Mexican wolf (หมาป่าเม็กซิกัน) ที่เป็นอนุพันธุ์ขนาดเล็กกว่าในละติจูดต่ำกว่า นอกจากนั้นยังมี Red wolf (หมาป่าแดง) ซึ่งมีขนาดเล็กและอยู่ทางตะวันออกของอเมริกา รวมทั้ง Ethiopian wolf (หมาป่าเอธิโอเปีย) ที่เป็นสายพันธุ์เฉพาะถิ่นแอฟริกา ซึ่งรูปร่างและพฤติกรรมต่างจากหมาป่าสีเทาโดยตรง ฉันมักจะนึกถึงภาพชุดฟิล์มสารคดีที่เปรียบเทียบกันระหว่างพวกนี้ เพราะสี ขนาด และวิถีชีวิตแต่ละชนิดมันบอกนิสัยของพื้นที่ได้ชัดเจน แล้วก็ทำให้เข้าใจว่าคำว่า 'หมาป่า' ในภาษาอังกฤษไม่ได้หมายความถึงแค่ตัวเดียวเท่านั้น

น่าสนใจมากที่ถามถึงฝาแฝดในภาษาอังกฤษ เพราะจริงๆ แล้วการแบ่งประเภทฝาแฝดมีรายละเอียดที่หลายคนอาจไม่รู้! ในภาษาอังกฤษแบ่งฝาแฝดออกเป็น 3 ประเภทหลักๆ คือ 'identical twins' (ฝาแฝดแท้ที่เกิดจากไข่ใบเดียวกัน) 'fraternal twins' (ฝาแฝดเทียมที่เกิดจากไข่คนละใบ) และประเภทที่สามที่พบได้น้อยคือ 'half-identical twins' ซึ่งเป็นกรณีพิเศษทางวิทยาศาสตร์ เรื่องน่าทึ่งเกี่ยวกับฝาแฝดคือแม้จะเป็น 'identical twins' ก็อาจมีลักษณะไม่เหมือนกันเป๊ะเสมอไป อย่างในซีรีส์ 'The Parent Trap' ที่แสดงให้เห็นว่าฝาแฝดสามารถมีบุคลิกและรสนิยมต่างกันได้ แม้หน้าตาจะเหมือนกันราวกับแกะ ส่วนตัวแล้วฉันมักถูกฝาแฝดในเรื่อง 'Harry Potter' สร้างความประทับใจ คือฝาแฝดวีสลีย์ที่แสดงให้เห็นว่าฝาแฝดสามารถมีความสัมพันธ์ที่特别มากๆ ได้ แม้จะเกิดมาในเวลาเดียวกัน แต่แต่ละคนก็มีเอกลักษณ์เป็นของตัวเอง

มีหลายคำในภาษาอังกฤษที่ผู้คนใช้เรียกผู้ชายที่ตั้งครรภ์ ขึ้นอยู่กับบริบทและความสะดวกใจของคนที่เกี่ยวข้อง ฉันมักจะอธิบายให้เพื่อนที่อยากใช้คำถูกทางฟังว่าไม่มีคำเดียวที่ครอบคลุมทุกสถานการณ์ แต่มีชุดคำที่เป็นที่ยอมรับและแต่ละคำสะท้อนมุมมองที่ต่างกัน คำที่พบบ่อยที่สุดคือ 'pregnant man' ซึ่งตรงไปตรงมาและยอมรับความเป็นชายของบุคคลนั้นพร้อมกับสถานะการตั้งครรภ์ บางคนใช้รูปแบบขยายอย่าง 'pregnant trans man' หรือ 'trans man who is pregnant' เพื่อชี้ชัดว่าเป็นผู้ชายข้ามเพศที่ตั้งครรภ์ ในวงการทางการแพทย์หรือสื่อที่ต้องการความเป็นกลางจะเห็นคำว่า 'pregnant person', 'pregnant individual' หรือ 'gestational parent' ซึ่งเน้นสถานะการตั้งครรภ์โดยไม่ผูกเพศ ยังมีคำศัพท์เชิงเทคนิคหรือเชิงสังคมอื่นๆ ที่ใช้ในบางบริบท เช่น 'male pregnancy' มักปรากฏในบทความวิชาการหรือนิยายวิทยาศาสตร์เมื่อต้องการพูดถึงความเป็นไปได้ทางการแพทย์และสังคม ในขณะที่คำว่า 'expectant father' บางครั้งถูกใช้เมื่อบุคคลนั้นมีตัวตนเป็นพ่อ แต่คำนี้อาจไม่เหมาะเสมอไปถ้าความสัมพันธ์ระหว่างเพศและบทบาทการเลี้ยงดูกำกวม ฉันจะแนะนำว่าเมื่อไม่แน่ใจที่สุด ให้ถามบุคคลนั้นตรงๆ ว่าเขาต้องการให้เรียกว่าอะไร เพราะคำที่ถูกต้องที่สุดคือคำที่เคารพตัวตนของเขาเอง

ชีวิตในบ้านที่มีฝาแฝดอาจดูวุ่นวาย แต่ก็เต็มไปด้วยความสุขเล็กๆ น้อยๆ ที่คนทั่วไปอาจไม่เข้าใจ คำว่า 'ฝาแฝดพี่น้อง' ในภาษาอังกฤษสามารถพูดได้ว่า 'siblings who are twins' หรือจะใช้คำว่า 'twin siblings' ก็ได้ เคยเห็นในซีรีส์ 'The Suite Life of Zack & Cody' ที่แสดงชีวิตฝาแฝดอย่างสนุกสนาน มันทำให้คิดว่าการเป็นแฝดไม่ใช่แค่หน้าตาเหมือนกัน แต่ยังมีมิตรภาพและความเข้าใจลึกซึ้งระหว่างกัน การใช้คำว่า 'twin brothers' หรือ 'twin sisters' ก็ช่วยระบุเพศได้ชัดเจนขึ้น

บอกเลยว่าชื่อภาษาอังกฤษที่คนทั่วไปคุ้นเคยที่สุดก็คือ 'Romance of the Three Kingdoms' — นี่คือคำแปลที่ใช้กับนิยายจีนคลาสสิกเรื่อง 'Sanguo Yanyi' ซึ่งเป็นงานวรรณกรรมผสมประวัติศาสตร์และเรื่องเล่าที่มีผู้เขียนสมัยหมุนเวียนกันเล่าต่อจนเป็นตำนาน ในมุมมองของคนที่อ่านทั้งฉบับแปลและต้นฉบับ ภาษาอังกฤษมักแยกชัดเจนระหว่างนิยายกับบันทึกประวัติศาสตร์: นิยายใช้ชื่อว่า 'Romance of the Three Kingdoms' ในขณะที่งานบันทึกที่เป็นแหล่งข้อมูลประวัติศาสตร์แท้จริงคือ 'Records of the Three Kingdoms' (แปลมาจาก 'Sanguozhi') ซึ่งให้ความรู้สึกจริงจังและเป็นแหล่งอ้างอิงมากกว่า ความต่างนี้สำคัญเพราะทำให้ผู้อ่านเข้าใจได้ว่าเนื้อหาไหนเป็นเรื่องแต่งเติมและไหนเป็นบันทึกเหตุการณ์ ชอบความหลากหลายของคำแปลที่เห็นตามสื่อต่าง ๆ — บางครั้งจะเจอรูปแบบย่อ ๆ เช่น 'The Three Kingdoms' หรือชื่อย่อยอย่าง 'A Romance of the Three Kingdoms' ขึ้นอยู่กับผู้แปลหรือผู้จัดพิมพ์ ชื่อเหล่านี้ส่งผลต่อความคาดหวังของผู้อ่านทันที ตั้งใจอ่านแบบไหนก็เลือกฉบับที่สอดคล้องกับคำเรียกนั้น ๆ ได้เลย

เอาแบบตรงๆ เลยนะ ชื่อภาษาอังกฤษของปลาตัวนั้นคือ 'Nemo' ซึ่งในพากย์ไทยของหนังโดยทั่วไปถูกเรียกและทับศัพท์เป็น 'นีโม่' เพื่อให้คนไทยออกเสียงใกล้เคียงกับต้นฉบับและยังคงอารมณ์ความน่ารักของชื่อตัวละครไว้ การแปลงชื่อจากภาษาต่างประเทศมาเป็นภาษาไทยมักจะเลือกวิธีทับศัพท์เพื่อคงความจดจำของชื่อแบรนด์และตัวละครไว้ ทำให้เด็กๆ และผู้ชมทั่วไปที่คุ้นเคยกับชื่อเดิมไม่สับสนเมื่อพูดถึงตัวละครในสื่อต่างๆ เช่น โปสเตอร์ ของเล่น หรือสินค้าอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ชื่ออื่นๆ ในเรื่องก็ถูกทับศัพท์ในทำนองเดียวกัน เช่น 'Marlin' เป็น 'มาร์ลิน' และ 'Dory' เป็น 'โดรี่' (หรือบางครั้งเห็นเป็น 'โดรี' ขึ้นกับการสะกดในสื่อแต่ละรูปแบบ) เพราะเป็นชื่อเฉพาะ การรักษารูปแบบชื่อเดิมช่วยให้ความต่อเนื่องระหว่างเวอร์ชันภาษาต่างๆ ดีกว่าไปเปลี่ยนชื่อใหม่ทั้งหมดซึ่งอาจทำให้คนดูสับสน โดยเฉพาะเมื่อหนังมีชื่อเสียงระดับสากลอย่าง 'Finding Nemo' การเก็บชื่อเดิมไว้จึงเป็นเรื่องปกติในวงการพากย์และแปล ยังมีรายละเอียดน่าสนใจเกี่ยวกับการสะกดชื่อในสื่อต่างๆ ด้วย บางครั้งบนซับไตเติ้ลหรือสื่อโฆษณาอาจเห็นเขียนเป็น 'นีโม' แบบไม่มีวรรณยุกต์ ส่วนในพากย์เสียงจะได้ยินสำเนียงและการออกเสียงที่เข้ากับภาษาไทยมากกว่า ดังนั้นเวลาได้ยินจากพากย์ไทยจะรู้สึกว่าเป็นชื่อที่อบอุ่นและคุ้นหูมากกว่าแบบตัวอักษรอังกฤษดาษๆ นอกจากนี้ ในภาคต่อหรือสื่ออื่นๆ เช่น หนังสั้นหรือซีรีส์สั้นต่างๆ ชื่อก็ยังถูกใช้แบบเดียวกัน ทำให้การสื่อสารในชุมชนแฟนหนังไทยเป็นไปอย่างราบรื่นเมื่อพูดคุยถึงตัวละครเดียวกัน ส่วนมุมมองส่วนตัว การที่ชื่อยังคงเป็น 'นีโม่' ทำให้เกิดความรู้สึกคุ้นเคยและอบอุ่นเวลาเห็นของเล่นหรือสินค้าที่เกี่ยวกับเรื่องนี้ กลายเป็นชื่อหนึ่งที่นักดูหนังไทยแทบจะไม่แปลกแยกจากเวอร์ชันสากล เวลาเห็นเด็กเรียกชื่อแบบนั้นก็ยิ้มตามได้ง่ายๆ