มีม Yatta ในวัฒนธรรมป็อปหมายถึงอะไรและมาจากไหน?

ในฐานะแฟนตัวยงของฟิกเกอร์ ฉันมักจะเริ่มสำรวจจากร้านออนไลน์ที่มีชื่อเสียงก่อน เพราะของใหม่หรือพรีออเดอร์จากผู้ผลิตมักจะลงที่นั่นก่อนเสมอ เช่น ร้านจากญี่ปุ่นอย่าง AmiAmi หรือ Good Smile Online Shop ซึ่งมักเปิดพรีออเดอร์สำหรับรุ่นลิมิตและคอลเล็กชั่นพิเศษ ใครที่อยากได้รุ่นพิเศษของสายงาน 'Gundam' หรือฟิกเกอร์คาแรคเตอร์แบบที่แพ็กเกจมีสติกเกอร์รับรอง ควรเช็กวันปิดพรีออเดอร์ให้ดีและคำนวนค่าส่งกับภาษีนำเข้าให้เรียบร้อย นอกจากร้านผู้ผลิตแล้ว บริการพ็อกซี (proxy) อย่าง Buyee หรือ ZenMarket ช่วยให้การสั่งจาก Yahoo Auctions หรือ Rakuten เป็นเรื่องง่ายขึ้น ตอนที่ฉันตามรุ่นหายาก บริการเหล่านี้ช่วยประมูลให้และรวมส่งมาให้พร้อมลดค่าส่งระหว่างรอบได้มาก แต่ต้องระวังค่าดำเนินการที่เพิ่มเข้ามา ถ้าอยากได้ของมือสองหรือรุ่นเลิกผลิต Mandarake และ Suruga-ya เป็นแหล่งที่เชื่อถือได้ พูดตรงๆ ว่าความสุขของการหาเจอรุ่นหายากที่สภาพดีทำให้การรอคุ้มค่า และถ้าใครสะดวกไปงานจัดแสดงหรือเวนท์ เช่น 'Wonder Festival' แบบเจอของจริงก่อนซื้อ ก็เป็นประสบการณ์ที่สนุกมากและได้เลือกของแบบไม่ต้องเสี่ยงของก็อปเลย

พอพูดถึง 'Yatta!' แล้วภาพมิวสิกวิดีโอทองคำปุยใบไม้กับชุดตลกแบบญี่ปุ่นก็โผล่ขึ้นมาทันทีในหัว เหมือนฉากหนึ่งจากงานปาร์ตี้ที่ไม่มีวันจบ มิวสิกวิดีโอต้นฉบับที่คนนึกถึงบ่อยๆ เป็นผลงานของกลุ่มตลกญี่ปุ่น 'はっぱ隊' ซึ่งมักจะมีการเผยแพร่ผ่านช่องที่เป็นทางการของวงหรือช่องของค่ายเพลงที่ถือสิทธิ์ การเห็นชื่อผู้เผยแพร่ตรงกับชื่อวงหรือค่ายที่รู้จักกันดีมักช่วยยืนยันความเป็นต้นฉบับได้ค่อนข้างมาก สังเกตจุดเล็กๆ น้อยๆ ที่ทำให้ฉันมั่นใจว่านี่คือของจริง เช่น คำอธิบายในวิดีโอที่ระบุปีออกอัลบั้ม รายละเอียดนักแสดง หรือลิงก์ไปยังเว็บไซต์ของค่ายเพลงที่เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ คลิปที่มาจากช่องค่ายเพลงมักมีความละเอียดต้นฉบับและคำบรรยายภาษาญี่ปุ่นครบถ้วน ต่างจากรีอัปโหลดที่มักถูกตัดทอนหรือมีโลโก้ของผู้ลงซ้ำ มุมมองส่วนตัวคือการหาเวอร์ชันที่เป็นทางการทำให้การดูคลาสสิกชิ้นนี้รู้สึกครบถ้วนมากขึ้น เพราะนอกจากภาพและเสียงที่ชัดกว่าแล้ว คำอธิบายและเครดิตยังให้บริบทของยุคนั้นด้วย ใครที่อยากดูแบบต้นฉบับให้มองหาชื่อ 'はっぱ隊' ในช่องที่มีการยืนยันจากค่ายหรือวง จะได้ความรู้สึกเหมือนได้ย้อนกลับไปปีที่เพลงนี้ระเบิดความนิยมจริงๆ

เพลง 'yatta' สร้างความฮือฮาแบบที่ยากจะลืมได้ในยุคอินเทอร์เน็ตเริ่มบูม เพราะมันไม่ใช่แค่เพลงป็อปธรรมดา แต่เป็นมุกตลกที่ห่อด้วยทำนองติดหูและมิวสิกวิดีโอชวนอึ้ง เพลงนี้มาจากประเทศญี่ปุ่น ร้องโดยกลุ่มตลกที่เรียกตัวเองว่า 'Happa-tai' (葉っぱ隊) และปล่อยออกมาในช่วงต้นทศวรรษ 2000 โดยเจตนาเป็นเพลงล้อเลียนแนวบอยแบนด์และป๊อปที่มักจะจริงจังเกินไป มิวสิกวิดีโอของพวกเขาน่าจดจำเพราะสมาชิกใส่ใบไม้ปิดส่วนสำคัญของร่างกายและเต้นอย่างมั่นใจ ซึ่งสร้างความขบขันจนกลายเป็นไวรัลนอกประเทศญี่ปุ่นได้ง่ายมาก คำว่า 'yatta' ในภาษาญี่ปุ่นเป็นคำอุทานที่แปลได้ประมาณว่า 'ทำได้แล้ว!' หรือ 'เย้!' ใช้เมื่อมีความดีใจหรือสำเร็จบางอย่าง เพลงใช้คำนี้ซ้ำ ๆ เพื่อส่งพลังบวกและความขบขันมากกว่าจะหมายถึงเหตุการณ์จริงจัง ผมรู้สึกว่าความสำเร็จของเพลงไม่ได้มาจากคุณภาพดนตรีเพียงอย่างเดียว แต่เป็นคอนทราสต์ระหว่างเสียงร้องสดใสกับภาพลักษณ์ตลกที่ทำให้คนจับใจและแชร์ต่อกันอย่างรวดเร็ว

ยังหัวเราะไม่หยุดเมื่อคิดถึงความปังของเพลง 'Yatta' และความรู้สึกที่มันปลุกขึ้นมาว่าความบ้าแบบสดๆ ก็เป็นศิลปะได้จริงๆ เพลงนี้ถูกนำแสดงโดยกลุ่มตลกชื่อว่า Happa-tai (葉っぱ隊) แต่องค์ประกอบดนตรีหลักๆ ถูกวางโดยนักแต่งเพลงชาวญี่ปุ่น Hideaki Takatori ซึ่งจับทำนองป็อปกรูฟสนุกสนาน ใส่คอรัสกว้างๆ กับฮุคที่ติดหูไว้เป็นอาวุธหลัก การเรียบเรียงเน้นสเต็ปจังหวะง่ายๆ คลิกมือ กลองไฟฟ้า และซาวด์บราสส์ที่ทำให้มันฟังเหมือนเพลงให้กำลังใจที่ยิ่งใหญ่แบบคอร์รัปต์ แรงบันดาลใจของคนทำเพลงมาจากการตั้งใจล้อเลียนสูตรสำเร็จของเพลงเชียร์และเพลงป็อปที่ให้กำลังใจ: ทุกอย่างถูกขยายให้เกินจริง เพื่อให้เกิดมุกตลก ทั้งการแต่งกายด้วยใบไม้และท่าทางโอเวอร์แอ็กท์คือการเหน็บแนมวัฒนธรรมความเป็นบวกแบบสุดโต่งของสังคมญี่ปุ่นในยุคหนึ่ง เพลงจึงทำหน้าที่สองชั้น ทั้งเป็นเพลงฮึกเหิมที่ฟังง่ายและเป็นพชพร้อมมุกเสียดสีในเวลาเดียวกัน ผมยังคิดว่าความสำเร็จของ 'Yatta' มาจากการบาลานซ์ระหว่างทักษะทางดนตรีกับการแสดงตลก: ทำนองติดหูพอให้คนฮัมได้ แต่การนำเสนอแบบตลกสุดขั้วก็ทำให้มันกลายเป็นไวรัลก่อนยุคโซเชียลมีเดียจริงๆ นี่แหละเสน่ห์ของมัน — ฟังแล้วยิ้ม แต่รู้ว่ามันตั้งใจจะให้เรายิ้มแบบไหน

เคยหัวเราะกับคลิป 'Yatta' เวอร์ชันไทยที่กระจายตามโซเชียลจนรู้สึกว่ามันกลายเป็นมุกประจำประเทศไปแล้ว เราเป็นคนที่ชอบตามคลิปคัฟเวอร์ไวรัล และสำหรับ 'Yatta' ในไทย แนวที่ฮิตจริงๆ จะไม่ใช่ศิลปินระดับบิ๊กเนม แต่เป็นกลุ่มคนทำคอนเทนต์กับวงคัฟเวอร์ตามมหาวิทยาลัยหรือเพจยูทูบที่ชอบทำงานพาโรดี้ เพลงนี้ถูกเอาไปร้องแบบติดตลก ใส่ท่าเต้น และใส่ชุดตลก ทำให้คนดูรู้สึกสนุกมากกว่าฟังอย่างจริงจัง จากมุมมองเรา เหตุผลที่เวอร์ชันไทยนิยมเพราะตัวต้นฉบับมีองค์ประกอบที่เล่นได้ง่าย—จังหวะติดหู คำร้องท่อนโห่ที่แปลงเป็นมุกได้ และโครงเพลงที่ไม่ซีเรียส หลายคลิปจึงกลายเป็นไวรัลในกลุ่มวัยรุ่นและกลุ่มคนดูรายการวาไรตี้ เหมือนกับปรากฏการณ์ของเพลงอย่าง 'Koi Suru Fortune Cookie' ที่คนไทยเอาไปเต้น-คัฟเวอร์จนเป็นกระแสเหมือนกัน ถ้าย้อนกลับมาดูโทนของคัฟเวอร์ไทย ส่วนใหญ่จะแบ่งเป็น 3 แบบชัดๆ: พาโรดี้สุดฮา คัฟเวอร์เต้นโคฟเวอร์แบบจริงจัง และเวอร์ชันอะคูสติกที่แปลงเนื้อให้เข้ากับบริบทไทย แต่โดยรวมแล้วคนทำมักเน้นความบันเทิงมากกว่าฝีมือทางดนตรีล้วนๆ นี่แหละเสน่ห์ของการเห็นเพลงต่างชาติถูกนำมาปรับบนเวทีไทยแล้วหัวเราะกันแบบสนุก ๆ