แมรี่ซู คืออะไรในงานเขียนสมัยใหม่?

พูดตามตรง การเจอตัวละครที่เป็น 'แมรี่ซู' มักทำให้เรื่องเสียจังหวะเพราะทุกอย่างถูกออกแบบไหลลื่นเกินจริงจนไม่รู้สึกตึงเครียด ฉันมักสังเกตจากหลายสัญญาณ ประการแรกคือความสมบูรณ์แบบที่ไม่มีน้ำหนักจริง—เก่งทุกด้าน ไม่มีบาดแผลทางใจที่น่าเชื่อถือ และมักได้ชัยชนะโดยแทบไม่ต้องจ่ายราคา ทำให้ปมขัดแย้งของเรื่องลดความหมายไป ตัวอย่างที่ชัดคือการยกตัวเอกให้เป็นศูนย์กลางจนคนรอบข้างกลายเป็นแผงหลังรับคำชมอย่างไม่มีเหตุผล เหตุการณ์สำคัญมักคลี่คลายเพราะคนอื่นดันยอมรับหรือหันมาชื่นชมในพริบตา อีกสัญญาณคือความรู้สึกว่าเป็น 'ตัวแทนผู้เขียน' มากเกินไป ถ้าเส้นทางชีวิตของตัวละครดูเหมือนการดัดแปลงความปรารถนาหรือความคิดเห็นของคนเขียนโดยตรง จะยากที่จะมองว่าเป็นบุคลิกรอบด้านและมีความขัดแย้งภายในจริง การเผชิญหน้าที่สำคัญมักถูกแก้ด้วยโชคดีหรือความสามารถเหนือมนุษย์แทนที่จะเติบโตจากความเจ็บปวด นั่นทำให้ผู้อ่านไม่อินและไม่ได้ร่วมทรมานหรือร่วมดีใจไปกับตัวละครอย่างแท้จริง

ฉันมักจะเริ่มคิดเรื่องคำว่า 'แมรี่ซู' ด้วยภาพของตัวละครที่ถูกเขียนขึ้นมาเหมือนเป็นความปรารถนาของผู้แต่งมากกว่าจะเป็นคนที่มีชีวิตจริงๆ ในโลกเรื่องเล่า ชื่อเรียกนี้เกิดขึ้นจากแฟนฟิคของ 'Star Trek' และถูกใช้อย่างกว้างขวางเพื่อชี้ว่าตัวละครหญิงคนนั้นเก่ง สมบูรณ์แบบ ดึงดูดใจทุกคน และแทบไม่มีข้อบกพร่องที่แท้จริง จากมุมมองของคนอ่าน ผมเห็นความแตกต่างชัดเมื่อเทียบกับคำว่า 'แกรีสตู' — ทั้งสองคำบ่งชี้ถึงตัวละครที่เป็น 'wish-fulfillment' แต่เสียงวิจารณ์และการตีความมักต่างกันกับเพศนั้น ๆ ตัวละครหญิงที่ถูกติติงว่าเป็นแมรี่ซูจะถูกกล่าวหาว่าไม่มีแรงต้าน ภารกิจของเรื่องกลายเป็นแค่เวทีโชว์ความสมบูรณ์แบบของเธอ ขณะที่ตัวละครชายที่มีลักษณะคล้ายกันมักถูกมองว่าเป็นฮีโร่หรือแค่ 'เท่เกินไป' แทนที่จะถูกประณามทันที ระดับการเขียนก็มีผล ถ้าตัวละครมีจุดอ่อนที่สมเหตุสมผล มีผลกระทบต่อเรื่องราว และผ่านการพัฒนา แมรี่ซูหรือแกรีสตูจะถูกชุบชีวิตให้เป็นตัวละครจริงได้ ตัวอย่างคลาสสิกที่คนมักหยิบมาเป็นกรณีศึกษาคือ 'Twilight' ซึ่งหลายคนชี้ว่าตัวเอกหญิงถูกเขียนให้ดูพิเศษเกินกว่าจะเรียบเรียงเป็นตัวละครที่สมจริง แต่ก็มีกรณีย้อนกลับที่ตัวละครผู้หญิงที่ทรงพลังถูกปฏิเสธด้วยการติดป้ายว่าเป็นแมรี่ซู ทั้งนี้การเข้าใจบริบทของเรื่องและเจตนารมณ์ของผู้เขียนช่วยให้วิจารณ์ได้เป็นธรรมขึ้น — นี่คือจุดที่ฉันมักจะชอบโต้แย้งกับคนในวงอ่านหนังสือ เพราะบางครั้งคำตัดสินเร็วเกินไปทำให้พลาดมิติที่ผู้แต่งตั้งใจสื่อ

ในโลกการอ่านนิยายแฟนตาซีที่หลากหลาย ผมมักเจอปัญหา Mary Sue ในหลายงานที่ชวนให้หงุดหงิด—ตัวเอกเก่งเกินมนุษย์ ได้รับการยอมรับทันที และทุกอย่างมักหมุนรอบคนคนเดียวโดยไม่มีผลกระทบที่สมจริง เมื่อเจอแบบนี้ ทางแก้ง่ายที่สุดคือเพิ่มความเสี่ยงและความเสียหายที่จับต้องได้: ให้ความสามารถต้องมีข้อจำกัด ให้ชัยชนะมีราคา และอย่าปล่อยให้การแก้ปัญหาเป็นเรื่องทันทีทันใด ตัวอย่างเช่น ใน 'Twilight' นักอ่านบางกลุ่มมองว่า Bella ถูกจัดวางให้เป็นศูนย์กลางอย่างชัดเจน การแก้ไขจึงอาจเป็นการแบ่งความสำคัญแก่ตัวละครรอง ปล่อยให้ความสัมพันธ์และการตัดสินใจของตัวเอกมีผลต่อผู้อื่นจริง ๆ อีกแนวทางที่ผมมักแนะนำคือมองจากมุมมองของตัวละครอื่น ๆ ทำให้เสียงของคนรอบข้างสะท้อนถึงจุดอ่อนและผลของการกระทำของตัวเอก เมื่อนั้นการเติบโตจะรู้สึกว่าได้รับการฝึกฝนจริง ๆ ไม่ใช่พรสวรรค์ที่เกิดขึ้นเองโดยมิได้ลงทุน เขียนความล้มเหลวให้ละเอียด แสดงให้เห็นว่าการฟื้นตัวเป็นกระบวนการ และปล่อยให้บทสรุปไม่ได้ผูกมัดกับความเก่งเพียงอย่างเดียว ผลลัพธ์ที่ได้จะเป็นตัวละครที่น่าเชื่อถือและน่าติดตามมากขึ้น

จริงๆ แล้วคำว่า 'แมรี่ซู' มักถูกใช้เป็นคำด่าวิพากษ์เมื่อตัวละครถูกมองว่ามีความสมบูรณ์แบบเกินไปและรับเอาทุกอย่างได้สบาย ๆ จนเรื่องไม่ต้องเผชิญความขัดแย้งเชิงลึก ฉันมักจะยกตัวอย่าง 'Sword Art Online' กับตัวเอกที่หลายคนเรียกกันว่าเป็นกรณีคลาสสิกของ Gary Stu — นั่นคือชายเวอร์ชั่นของแมรี่ซู เพราะเขามักมีทักษะพิเศษ เจอคนรักได้เร็ว และเรื่องราวมักหมุนไปรอบ ๆ ความสามารถหรือโชคชะตาของเขา การจับคู่ข้อดี-ข้อเสียทำให้ภาพชัดขึ้น: ใน 'Puella Magi Madoka Magica' แม้ 'Madoka' จะถูกมองว่าใสบริสุทธิ์และมีพลังเปลี่ยนโลก แต่บทของเธอก็ถูกตั้งกรอบทางอารมณ์และผลลัพธ์เชิงปรัชญาที่หนักกว่าแค่ความเพอร์เฟ็กต์ นั่นแปลว่าเธอใกล้เคียงกับแมรี่ซูในบางมิติ แต่ยังมีความซับซ้อนที่ลดทอนคำว่า "สมบูรณ์แบบ" ไปได้ อีกตัวอย่างที่ผมชอบหยิบมาวิเคราะห์คือ 'The Irregular at Magic High School' ตัวเอกมีทั้งพรสวรรค์ ความรู้ ความสามารถด้านเทคนิคที่ดูเกินจริง มีกลุ่มคนรอบตัวคอยยกย่อง แต่เรื่องกลับพยายามให้เหตุผลว่ามันเป็นผลจากระบบหรือสถานการณ์เฉพาะ การจะแปะป้ายว่าแมรี่ซูจึงต้องคิดทั้งบริบทและการเขียนบท ไม่ใช่แค่ความเก่งอย่างเดียว ตอนท้ายผมมักจะย้ำว่าคำว่าแมรี่ซูเป็นเครื่องมือวิเคราะห์—บางครั้งมันถูกใช้ชี้ปัญหาในงานเขียน บางครั้งก็ใช้เป็นปมวิจารณ์มากกว่าจะเป็นคำจำกัดความตายตัว