ใครเป็นคนสร้างตัวละครน้อง ตุ่ม?

การตั้งชื่อตัวละครแบบ 'เลดี้บานฉ่ำ' ทำให้ฉันนึกถึงการสร้างสรรค์ที่มาจากคนทำงานศิลป์ที่หลากหลาย บ่อยครั้งตัวละครใหม่ๆ ถูกคิดขึ้นโดยผู้แต่งต้นฉบับหรือคนวาดคาแรคเตอร์เป็นหลัก แต่ก็มีกรณีที่สตูดิโอเกมหรือทีมงานโปรเจกต์ร่วมกันปั้นคาแรกเตอร์ขึ้นมา โดยเฉพาะงานที่มีภาพประกอบจัดจ้านและคอนเซ็ปต์เฉพาะตัว จากมุมมองของคนที่ชอบอ่านและติดตามเครดิต ผมมองว่าถ้าตัวละครนั้นมาจากนิยายหรือมังงะ ตำแหน่งที่ควรมองคือชื่อผู้แต่งและนักวาด เช่น ในกรณีของ 'One Piece' ผู้สร้างคาแรกเตอร์หลักคือ Eiichiro Oda ส่วนในเกมบางซีรีส์ คาแรกเตอร์มักมีเครดิตแยก เช่นงานในแฟรนไชส์ 'Final Fantasy' หลายตัวมีชื่อผู้วาดอย่าง Tetsuya Nomura ที่ชัดเจน ถ้าเป้าหมายคือจะระบุว่าใครเป็นคนสร้างจริงๆ สิ่งที่ทำให้ต่างกันคือความเป็นทางการของแหล่งที่มา: งานที่ออกโดยสำนักพิมพ์หรือสตูดิโอมักมีผู้สร้างชัดเจน ขณะที่ตัวละครที่เกิดจากแฟนอาร์ตหรือชุมชนออนไลน์อาจไม่มีคนสร้างเพียงคนเดียว สรุปคือโดยทั่วไปคนสร้างหลักคือผู้แต่งหรือนักวาดของงานต้นฉบับ แต่ก็มีข้อยกเว้นตามบริบทของงานนั้นๆ

ชื่อ 'น้อง ตุ่ม' ทำให้รู้สึกคุ้นเคยกับการพากย์เด็กๆ ในฉบับภาษาไทยที่มักจะอบอุ่นและเป็นเอกลักษณ์ของทีมงานไทยมาก ผมไม่สามารถยืนยันชื่อผู้พากย์คนเดียวให้ชัดเจนได้จากความทรงจำเพียงอย่างเดียว เพราะการให้เครดิตสำหรับตัวละครตัวเล็ก ๆ บางครั้งไม่ได้ถูกโฆษณาในโพสต์โปรโมททั่วไป อย่างไรก็ตาม เวลาที่ผมต้องการทราบชื่อผู้พากย์จริง ๆ ผมมักจะกลับไปดูเครดิตท้ายเรื่องของเวอร์ชั่นพากย์ไทยบนดีวีดีหรือบนหน้าเพจของผู้จัดจำหน่าย ซึ่งมักจะระบุรายชื่อทีมพากย์ไว้อย่างเป็นทางการ ตัวอย่างเช่นในกรณีของภาพยนตร์อย่าง 'Your Name' ที่เครดิตท้ายเรื่องมีการลงชื่อทีมพากย์ท้องถิ่นอย่างชัดเจน ถ้าอยากให้ผมช่วยมากกว่านี้โดยตรง ผมจะเล่าอย่างจริงใจว่าการยืนยันจากแหล่งทางการเท่านั้นที่เชื่อถือได้ และการดูเครดิตท้ายเรื่องหรือเช็กเพจของสตูดิโอพากย์จะให้คำตอบที่แน่นอนกว่าการคาดเดา

เราอยากอธิบายให้ชัดก่อนว่า ถ้าคำถามหมายถึงตัวละครที่คนไทยมักเรียกสั้น ๆ ว่า 'เดกุ' (นามจริงคือ Izuku Midoriya) ผู้สร้างต้นฉบับก็คือ โคเฮอิ โฮริโกชิ (Kohei Horikoshi) ผู้แต่งและวาดมังงะเรื่อง 'My Hero Academia' ซึ่งตัวละครนี้เดบิวต์ในมังงะตั้งแต่ปี 2014 และได้รับการพัฒนาเป็นแอนิเมะและสื่ออื่น ๆ โดยสตูดิโอต่าง ๆ การออกแบบลักษณะนิสัย จุดเด่นของคาแรกเตอร์ รวมถึงภูมิหลังของเขามาจากการคิดสร้างสรรค์ของโฮริโกชิเอง — นี่คือเวอร์ชันต้นฉบับที่เป็นทางการ ในทางกลับกันคำว่า 'เวอร์ชันปลอดภัย' หรือ 'safe version' มักถูกใช้ในชุมชนแฟนงานศิลป์เพื่อหมายถึงภาพหรือเนื้อหาที่ถูกปรับให้ไม่โจ่งแจ้ง เช่น เปลี่ยนชุดให้ปกปิดมากขึ้น หรือวาดฉากในโทนที่เหมาะสมสำหรับผู้ชมทั่วไป ส่วนใหญ่เวอร์ชันแบบนี้ไม่ใช่งานของผู้สร้างต้นฉบับแต่เป็นฝีมือของศิลปินแฟนคลับหรือบรรณาธิการภาพที่ทำขึ้นเพื่อลดความเร้าอารมณ์หรือให้เข้ากับแพลตฟอร์มที่มีข้อจำกัด เรื่องนี้สำคัญเพราะต้นฉบับอย่าง 'My Hero Academia' ยังคงเป็นผลงานของโฮริโกชิ แต่การดัดแปลงสไตล์หรือชุดโดยแฟน ๆ จะมีเครดิตเป็นของศิลปินคนนั้นแทน เราเองมองว่าเวลาสนใจว่าตัวละครเวอร์ชันไหนถูกสร้างโดยใคร ควรแยกสองชั้นคือ ชั้นหนึ่งคือผู้สร้างต้นฉบับที่คิดคาแรกเตอร์และโครงเรื่อง (ในกรณีนี้คือโฮริโกชิและทีมงานสำนักพิมพ์/สตูดิโอ) อีกชั้นคือผู้สร้างเวอร์ชันย่อยซึ่งมักเป็นชุมชนแฟนคลับหรือฝ่ายการตลาดของบริษัทที่อาจสั่งทำเวอร์ชันสำหรับสินค้าหรือโปรโมชั่น ถ้าคุณเห็นงานที่ระบุว่าเป็น 'เวอร์ชันปลอดภัย' ส่วนใหญ่เป็นงานแฟนเมด แต่ก็มีบางครั้งที่สตูดิโอหรือตัวแทนลิขสิทธิ์จะสั่งทำภาพโปรโมตแบบ SFW เอง ซึ่งนั่นจะมีเครดิตชัดเจนในโพสต์หรือสินค้านั้น ๆ สรุปคือ ผู้สร้างตัวละครต้นฉบับกับผู้ที่ทำ 'เวอร์ชันปลอดภัย' มักไม่ใช่คนเดียวกัน แต่ก็มีข้อยกเว้นตามบริบทการใช้งานและการอนุญาตของเจ้าของลิขสิทธิ์

ใครที่ชอบแนวอบอุ่น ๆ และอยากเห็นมุมมองน้อง 'ตุ่ม' แบบละเอียด แนะนำให้ลองหาเรื่อง 'น้องตุ่มในวันฝนตก' ดูสักครั้ง ฉันติดใจการบรรยายความใสของตัวละครที่ทำให้ภาพตอนเด็ก ๆ ชัดขึ้นจนรู้สึกเหมือนได้ยินเสียงฝนและกลิ่นดิน มีฉากที่ผู้โตส่งของเล่นเก่ากลับไปให้ตุ่ม ซึ่งฉากนั้นสะกิดอารมณ์อย่างแรงและเล่าโดยไม่ต้องอธิบายมาก ทำให้ทุกคำพูดของตัวละครมีน้ำหนัก ในมุมของการตีความ ฉันชอบที่เรื่องนี้ไม่ได้ยัดบทเรียนเข้ามาแบบตรง ๆ แต่ใช้ประสบการณ์เล็ก ๆ ของน้องตุ่มเป็นตัวเชื่อมให้ผู้อ่านเข้าใจการเติบโตทั้งทางอารมณ์และความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง สไตล์การเขียนเน้นภาพและสัมผัส ทำให้ฉากธรรมดากลายเป็นฉากที่อ่านแล้วอยากเก็บลงกล่องความทรงจำ ถ้าต้องการความอบอุ่นแบบไม่หวานเลี่ยน เรื่องนี้ตอบโจทย์ดีและจบด้วยความประทับใจแบบค้าง ๆ ที่ยังยิ้มได้

ชื่อ 'น้องตุ่ม' ถูกนำมาใช้ในงานหลายแบบจนบางทีคนฟังอาจสับสน ผมเองเคยตามดูผลงานเล็ก ๆ ที่มีชื่อนี้อยู่หลายครั้งและพบว่าแต่ละเวอร์ชันให้ความรู้สึกต่างกันอย่างมาก ในกรณีของอนิเมะแนวบ้าบิ่นแบบครอบครัวอย่าง 'ตุ่มและผองเพื่อน' ตัวละครที่ชื่อ 'น้องตุ่ม' ปรากฏตัวครั้งแรกในตอนที่ 5 ซึ่งเป็นตอนที่ผืนเรื่องเริ่มขยายโลกเพิ่มฉากหลังของตัวละครรอง การมาปรากฏตัวในตอนนี้ไม่ใช่แค่คอมเมดี้ช็อตสั้น ๆ แต่ยังเชื่อมโยงกับประเด็นเล็ก ๆ อย่างมิตรภาพระหว่างรุ่นเดียวกันที่ทำให้บรรยากาศดูอบอุ่นขึ้น เราเห็นการจัดวางบทแบบเน้นโทนเบาสมองก่อน แล้วค่อยมีช่วงที่ทำให้ตัวละครโดดเด่น เท่าที่จำได้ฉากเปิดตัวใช้เวลาไม่มากแต่ได้ผล เพราะคนดูได้เห็นมิติของ 'น้องตุ่ม' ทั้งความขี้เล่นและด้านจริงจังซ่อนอยู่เบื้องหลัง นั่นทำให้ตัวละครกลายเป็นที่พูดถึง แม้จะไม่ใช่พระเอก แต่การเลือกให้ปรากฏตัวตอนกลาง ๆ ของซีรีส์ถือว่าเป็นการเริ่มที่ลงตัวและยังเหลือพื้นที่ให้โตขึ้นในตอนหลัง ๆ ด้วย

หลายครั้งชื่อ 'โอโน่' ทำให้คนสับสนเพราะมันอาจหมายถึงทั้งบุคคลจริงและชื่อตัวละครในงานต่างๆ ซึ่งต้นกำเนิดจริงๆ ขึ้นกับกรณีที่เรากำลังพูดถึง ฉันมักจะเริ่มจากคนจริงก่อน: ชื่อ 'โยโกะ โอโนะ' (Yoko Ono) เป็นชื่อของศิลปินและนักดนตรีชาวญี่ปุ่น-อเมริกัน ซึ่งถูกตั้งโดยครอบครัวของเธอเอง ในภาษาญี่ปุ่นสระและอักษรคันจิที่ใช้สามารถสื่อความหมายต่างกันได้ — เช่นคำว่า 'โยโกะ' อาจเขียนด้วยคันจิต่างๆ ให้ความหมายว่าลูกสาวแห่งทะเลหรือความสว่าง ขณะที่ตระกูล 'โอโนะ' มักเขียนเป็น 小野 ซึ่งแปลตรงตัวได้ว่า 'ทุ่งเล็ก' หรือ 'พื้นที่เล็กๆ' นั่นคือชื่อเต็มนั้นมีรากศัพท์จากนามสกุลและการตั้งชื่อแบบญี่ปุ่นที่สะท้อนภูมิหลังครอบครัว เมื่อมองในมุมของตัวละครสมมติ ชื่อ 'โอโน่' มักถูกหยิบมาใช้เพราะมันสั้น จำง่าย และให้ความรู้สึกเป็นญี่ปุ่นแบบดั้งเดิม ผู้สร้างตัวละคร (นักเขียน/นักออกแบบ) แต่ละคนจะมีเหตุผลต่างกัน บางคนเลือกเพราะเสียงเพราะง่ายต่อการเรียก บางคนเลือกคันจิเพื่อเล่นความหมายหรือเป็นนัยของบุคลิกภาพของตัวละคร หรือบางครั้งก็อาจเป็นการยกย่องบุคคลจริงที่ชื่นชอบ ผลลัพธ์คือชื่อเดียวกันปรากฏในบริบทหลายแบบ แต่ที่มาที่แท้จริงต้องดูที่แหล่งกำเนิดของตัวละครนั้นๆ เสมอ สุดท้ายแล้วชื่อแบบนี้ทำให้ฉันชอบคิดต่อว่าชื่อเล็กๆ สามารถแบกประวัติและนิยามของตัวละครได้มากกว่าที่คิด

ชื่อ 'พันธุรัตน์' ฟังดูคุ้นเคยและมีความหมายแบบไทยๆ ที่ทำให้หลายเรื่องเลือกใช้ชื่อนี้เป็นตัวละคร แต่ถาถามว่าใครเป็นผู้แต่งที่สร้างตัวละครนี้อย่างเฉพาะเจาะจง คำตอบคือไม่มีผู้แต่งเดียวที่ถือสิทธิ์ชื่อเดียวกันในทุกสื่อ เพราะชื่อแบบนี้ถูกนำไปใช้ซ้ำในงานวรรณกรรม ละคร และนิยายออนไลน์หลายชิ้น ฉันสังเกตว่าชื่อแบบ 'พันธุรัตน์' มักถูกนำมาใช้กับตัวละครที่มีภูมิหลังเป็นชนชั้นกลาง-สูงหรือมีบุคลิกรักความสมบูรณ์แบบ ทำให้นักเขียนหลายคนซึ่งเขียนแนวดราม่า โรแมนติก หรือครอบครัว อาจตั้งชื่อนี้ให้ตัวละครของตนเองได้โดยไม่เกี่ยวข้องกัน ฉะนั้นเมื่อเจอชื่อนี้ในงานใดงานหนึ่ง การระบุผู้แต่งที่แท้จริงต้องดูบริบทของงานนั้น เช่น ชื่อผู้แต่งบนปกหนังสือ คำโปรยในหน้าต้นฉบับ หรือเครดิตตอนปิดของละครที่ดัดแปลงจากนิยาย ในฐานะแฟนงานเล่าเรื่อง ฉันชอบตามดูว่าชื่อเดียวกันถูกตีความต่างกันอย่างไรในแต่ละผลงาน เพราะบางครั้งตัวละครที่ใช้ชื่อนั้นมีบุคลิกหรือชะตากรรมต่างกันสุดขั้ว การยืนยันว่าผู้แต่งคนไหน 'สร้าง' ตัวละครนี้จริงๆ จึงต้องอ้างอิงกับผลงานต้นฉบับที่ชัดเจน มากกว่าการอ้างชื่อเพียงอย่างเดียว ถ้ามองจากมุมแฟน การได้เห็นชื่อนี้ในหลายเรื่องกลับเป็นข้อดี เพราะเราได้เห็นมุมมองการแต่งตัวละครที่แตกต่างกันและบางครั้งก็นำมาซึ่งการถกเถียงที่สนุกสนานในกลุ่มแฟนๆ