Kabanata 2

Lumipat si Vera sa isang maliit na apartment, malayo sa bahay na minsang tinawag niyang tahanan. Tahimik ang lugar at sapat lang ang espasyo para sa isang taong gustong maghilom. Pinilit niyang gawing normal ang lahat. Gigising siya nang maaga, papasok sa ospital, gagampanan ang tungkulin bilang doktor, at uuwi nang tahimik. May trabaho pa siyang kailangang tapusin at mahaba pa ang pila ng mga taong nangangailangan ng tulong niya. Hindi niya puwedeng hayaang makita ng mundo kung gaano siya kabasag sa loob.

Pero hindi niya aakalaing hindi rin siya tatawagan ni Riley. Parang wala itong pakialam sa pag-alis niya.

Sa ospital, pilit niyang iniiwasan ang mga usap-usapan. Ngunit isang araw, pagpasok niya sa isang silid, agad siyang napatigil.

“Doc Vera, ito po ‘yung pasyenteng sinasabi ko sa ‘yo,” bulong ng nurse na kasama niya. “Medyo… mahirap kausap.”

Hindi na kailangan pang ipaliwanag. Sa kama, nakaupo si Carla, naka-cross ang mga braso, may bahagyang paso sa kamay, at halatang galit na galit.

“Finally!” sigaw ni Carla nang makita si Vera. “Is this how your hospital works? Ang tagal ko nang naghihintay! Do you know who I am?”

Napasinghap ang nurse. “Ma’am, maraming emergency cases—”

“Don’t talk back to me!” sigaw ni Carla bago sinampal ang nurse. “Ang tanga mo maglagay ng gamot!”

Nanlaki ang mga mata ni Vera. “Enough,” mariin niyang sabi. Lumapit siya at hinawakan ang kamay ni Carla. “This is a hospital. Hindi ka pwedeng manakit ng staff.”

“Ano ka ba!” sigaw ni Carla, pilit binabawi ang kamay. “Get your hands off me!”

Sa galit, marahas na tinulak ni Vera ang kamay ni Carla palayo sa nurse. “Stop acting like a child.”

Bago pa makapagsalita si Vera, mabilis na umalalay si Riley kay Carla.

“Anong ginagawa mo, Vera?” galit na tanong ni Riley. “Sinaktan mo siya!”

“Sinaktan?” hindi makapaniwala si Vera. “She slapped my nurse, Riley. She’s causing a scene.”

“Because incompetent kayo!” sigaw ni Carla habang umiiyak. “Masakit ‘to! Hindi niyo ako inaasikaso!”

Sa galit, itinulak ni Riley si Vera. Napaatras siya, muntik matumba.

“Get out,” mariing sabi ni Riley. “Hindi ka dapat nandito.”

Nagkagulo ang mga nurse. Isa-isa silang lumabas ng silid. Naiwan sina Vera, Riley, at Carla.

Umiiyak si Carla, mahigpit ang hawak sa braso ni Riley. “It hurts, Riley. I’m scared.”

“Ako ang bahala,” sagot ni Riley, pilit pinapakalma ang babae. Pagkatapos ay hinarap si Vera. “Ano bang problema mo? Hindi mo ba kayang intindihin na buntis siya?”

Napatingin si Vera sa kanila. “At ako?” mahinang tanong niya. “Ako ba, kailan mo ako inintindi?”

Napatawa si Riley, malamig ang boses at puno ng galit. “Ikaw? Ano bang silbi mo?”

Nanigas si Vera.

“Limang taon na tayong kasal,” patuloy ni Riley. “Hanggang ngayon, wala kang maibigay sa akin. Baog ka. Wala kang silbi bilang asawa.”

Parang may humigpit sa dibdib ni Vera. “Riley…”

“Don’t say my name,” putol niya. “Para ka lang placeholder. Parausan. Habang hinihintay kong bumalik si Carla.”

Doon na bumigay si Vera. Tumulo ang luha niya, pero pinilit niyang tumayo nang diretso. Bigla niyang sinampal si Riley.

“Pinagsisihan kong mahalin ka,” nanginginig ang boses niya. “Pinagsisihan kong manatili sa ‘yo kahit araw-araw mo akong sinasaktan.”

Tumahimik ang silid.

“Araw-araw akong naghintay,” patuloy ni Vera. “Umasa. Nagtiis. Kahit alam kong hindi mo ako mahal. At alam mo kung ano ang pinakamasakit?”

Napatingin si Riley sa kaniya.

“Na hinayaan kong yurakan mo ako,” mariing sabi ni Vera. “At hindi ko na hahayaang mangyari ‘yon ulit.”

Pagkalabas ni Vera ng silid, bumuhos ang luha niya. Hindi na niya napigilan. Pinagtitinginan siya ng mga tao sa hallway, pero wala na siyang pakialam. Nanginginig ang kamay niya habang kinuha ang cellphone.

Tinawagan niya ang kaibigan niyang abogado.

“Ayoko na,” umiiyak niyang sabi. “Gusto ko nang makawala.”

Kinagabihan, nagkita sila sa isang tahimik na café.

“Vera, breathe,” mahinahong sabi ng kaibigan niya. “Tell me everything.”

Naroon pa rin ang bigat sa dibdib ni Vera habang nakaupo siya sa harap ni Atty. Celeste Rockwell. Nakapatong ang dalawang kamay niya sa tiyan niya, parang doon niya kinukuha ang lakas na kailangan niya para ikuwento ang lahat. 

Isinalaysay ni Vera ang lahat—ang unti-unting lamig ni Riley, ang mga gabing mag-isa siyang natutulog, ang mga palusot ng asawa tuwing uuwi nang madaling-araw. Ikinuwento niya kung paano siya nagbulag-bulagan, kung paano niya pinili ang katahimikan kaysa magtanong, dahil umaasa siyang balang araw ay siya rin ang pipiliin.

“Inisip ko noon, baka kulang lang ako,” mahina niyang sabi. “Baka kung mas magaling ako bilang asawa… kung mas pasensyosa ako… magbabago siya.”

Humigpit ang hawak ni Celeste sa ballpen niya pero nanatiling kalmado ang mukha nito.

“Hanggang sa nalaman kong may iba na pala,” patuloy ni Vera. “Hindi lang basta babae. Siya pala ‘yung babaeng mahal niya noon pa. At hindi lang iyon, Celeste. Nabuntis niya.”

Napayuko si Vera, bumagsak ang mga luha niya sa mesa.

“At sa mismong araw na nalaman kong buntis ako,” nanginginig niyang dugtong, “doon ko rin nalaman na buntis din siya.”

Doon na nagsalita si Celeste. 

“This is strong ground for annulment,” seryoso niyang sabi. “Lalo na’t nakabuntis siya ng ibang babae habang kasal kayo. Malinaw ang psychological incapacity dito, Vera. Hindi lang kawalan ng respeto, kundi malinaw na paglabag sa obligasyon bilang asawa.”

Napahagulgol si Vera. Tinakpan niya ang mukha niya gamit ang dalawang kamay. “Pagod na ako, Celeste,” sabi niya sa pagitan ng hikbi. “Pagod na pagod na ako.”

Tumayo si Celeste at lumapit sa kaniya. Umupo ito sa tabi niya at hinawakan ang kamay niya.

“Alam ko,” mahina ngunit matatag na sagot nito. “Matagal ka nang lumalaban mag-isa.”

Napatingin si Vera sa kaniya, namumula ang mga mata. “Natatakot ako,” amin niya. “Hindi ko alam kung kakayanin ko ‘to. Lahat ng plano ko… lahat ng inakala kong buhay ko, gumuho.”

“Huwag kang matakot,” mariing sabi ni Celeste. “Hindi ka nag-iisa. Nandito ako. Nandito kami.”

Tahimik na tumango si Vera. Pinilit niyang pakalmahin ang sarili habang patuloy na ipinaliliwanag ni Celeste ang mga legal na hakbang—ang paghahanda ng mga dokumento, ang medical records, ang testimonya ng mga saksi, at ang posibilidad ng mahabang proseso.

“Hindi ito magiging madali,” sabi ni Celeste. “Pero kailangan mong lumaban at iwan si Riley.”

Pagkatapos ng usapan, hindi na iniwan ni Celeste ang kaibigan. Sinamahan niya si Vera pauwi sa maliit na apartment nito. Buong biyahe, nakatanaw lang si Vera sa bintana ng sasakyan, hawak ang tiyan niya, pilit pinapakalma ang sarili.

Pagdating sa apartment, tinawagan ni Celeste ang iba pa nilang kaibigan.

“Pumunta kayo rito sa apartment ni Vera,” utos niya. “Kailangan niya tayo ngayon.”

Isa-isang dumating ang mga kaibigan nila, halatang galing pa sa trabaho. May dala ang iba ng pagkain, ang iba naman ay tsaa at prutas. Hindi man marangya ang apartment ni Vera, napuno iyon ng presensiya at ingay na matagal na niyang hindi nararanasan.

“Vera,” bungad ni Maya, isa sa mga kaibigan nila. “Hindi ka namin iiwan.”

“Enough,” sabi naman ni Trish, diretso ang tono. “Bitawan mo na ang pag-asang mamahalin ka pa ng lalaking ‘yon.”

Napayuko lang si Vera. “Mahal ko pa rin siya,” mahina niyang sagot. “Kahit ayaw ko na.”

Lumapit si Celeste at muling hinawakan ang kamay niya. “Normal ‘yan,” sabi niya. “Pero hindi ibig sabihin no’n ay mananatili ka.”

Umiyak lang si Vera. “Kasalanan ko ‘to,” sabi niya. “Kung naging sapat lang sana ako…”

“Huwag mong sisihin ang sarili mo,” mariing putol ni Maya. “Desisyon niya ang manloko. Hindi kakulangan mo.”

Nanatili ang mga kaibigan ni Vera sa apartment buong gabi. May nagluto ng simpleng hapunan, may naglinis, may nanatiling katabi niya sa sofa habang tahimik siyang umiiyak. Doon na rin sila natulog, para hindi siya mag-isa.