CHAPTER 12

Tahimik ang buong biyahe pauwi.

Hindi dahil wala kaming gustong pag-usapan.

Marami.

Sobrang dami.

Pero parang pareho naming alam na kapag nagsimula kaming magsalita, baka mas lalo lang kaming malunod sa mga tanong na wala pang sagot.

Nakatingin ako sa labas ng bintana habang paulit-ulit na bumabalik sa isip ko ang sinabi ni Mr. Reyes.

The person your father was afraid of was never part of either family.

Hindi ko alam kung sino iyon.

Hindi ko rin alam kung bakit parang mas mabigat sa akin ang bagay na iyon kaysa sa mismong property dispute.

“Amara.”

Napalingon ako kay Dominic.

“Yes?”

“You've been quiet.”

“I'm thinking.”

“I noticed.”

“Do you always notice everything?”

“Not everything.”

“Parang oo.”

Bahagya siyang ngumiti.

“Not everything.”

Napatingin ako sa kamay ko.

Kanina ko pa pala nilalaro ang maliit na susi.

“Kinakabahan ka?” tanong niya.

Umiling ako.

“Hindi.”

“Liar.”

Napatingin ako sa kanya.

“Excuse me?”

“You've been holding that key since we left.”

Napatingin ako sa kamay ko.

Napangiti ako nang bahagya.

“Okay. Maybe a little.”

“That's better.”

“Hindi naman ako sanay sa ganito.”

“Sa alin?”

“Sa paghahanap ng mga sikreto ng pamilya ko.”

Hindi siya agad sumagot.

Then, quietly—

“Neither am I.”

Napatingin ako sa kanya.

“Akala ko sanay ka.”

“Sa business.”

“Hindi sa family?”

“No.”

May kakaiba sa tono niya.

Parang ayaw niyang pag-usapan.

Hindi ko na siya pinilit.

---

Makalipas ang ilang minuto, ako naman ang nagsalita.

“May gusto akong itanong.”

“Go ahead.”

“Bakit hindi mo tinanong si Mr. Reyes kung sino yung taong kinatatakutan ng papa ko?”

“Because he wasn't ready to answer.”

“Pero gusto nating malaman.”

“Yes.”

“Then bakit hinayaan mo?”

Saglit siyang tumingin sa akin bago ibinalik ang tingin sa kalsada.

“Because if we force him, we might get an answer.”

“Which is good.”

“Not necessarily the truth.”

Napaisip ako.

“Fair.”

Tahimik ulit kami.

“Besides,” dagdag niya, “may enough information na tayo para magsimulang maghanap.”

“Where?”

“Your father's records.”

Napabuntong-hininga ako.

“Ang dami ko pang kailangang malaman tungkol sa sarili kong pamilya.”

“Hindi mo kailangang malaman lahat ngayong araw.”

Napatingin ako sa kanya.

“Hindi ba gusto mong malaman agad?”

“I do.”

“Then?”

“Then we'll take it one thing at a time.”

Simple lang ang pagkakasabi niya.

Pero may kakaibang comfort doon.

Parang hindi niya ako minamadali.

Parang okay lang sa kanya na hindi ko alam ang lahat.

At sa hindi ko maipaliwanag na dahilan, gumaan nang kaunti ang pakiramdam ko.

“Thank you.”

Tumingin siya sa akin.

“For what?”

“For not making this harder.”

Bahagya siyang ngumiti.

“I'm trying.”

“Hindi halata.”

“That's because you're difficult.”

Napatawa ako.

“Wow.”

“You asked.”

“I didn't ask to be insulted.”

“I wasn't insulting you.”

“Then what was that?”

“A fact.”

Napailing ako habang nakangiti.

At sa ilang segundo, nakalimutan ko ang lahat.

The property.

The missing page.

The secrets.

Parang kaming dalawa lang ang nasa loob ng sasakyan.

At nakakainis na napansin ko iyon.

---

Pagdating namin sa bahay, hindi agad ako bumaba.

Tumingin ako sa kanya.

“Thanks.”

“For?”

“Everything.”

Hindi siya sumagot agad.

Sa halip, tumingin siya sa akin nang ilang segundo.

“Text me when you're inside.”

Napataas ang kilay ko.

“I live here.”

“I know.”

“Then bakit kailangan kong mag-text?”

“Because it's late.”

“Dominic, hindi ako bata.”

“I know.”

“Then?”

Bahagya siyang sumandal sa driver's seat.

“Just let me know you're okay.”

Nawala ang biro sa mukha ko.

“Okay.”

Tumango siya.

“Good.”

Binuksan ko ang p***o.

Pero bago ako tuluyang bumaba, tinawag niya ako.

“Amara.”

Lumingon ako.

“Don't look for the person alone.”

“I won't.”

“Promise?”

“Promise.”

Ilang segundo kaming nagkatitigan.

Then he smiled.

“Good night.”

“Good night.”

Isinara ko ang p***o.

Ilang hakbang na ako papunta sa gate nang mapansin kong nakatingin pa rin siya sa akin.

Hindi ako lumingon ulit.

Dahil sa totoo lang—

kapag ginawa ko iyon, baka ngumiti na naman ako.

---

Pagpasok ko sa kwarto, agad kong inilabas ang maliit na kahon.

Pero bago ko pa mabuksan, tumunog ang cellphone ko.

Dominic: Inside?

Napangiti ako.

Amara: Yes.

Agad siyang nag-reply.

Dominic: Good.

I stared at that one word.

Hindi ko alam kung bakit parang may kakaibang warmth sa dibdib ko.

I typed:

Amara: You can go home now.

Matagal bago siya sumagot.

Dominic: I know.

Napakunot ang noo ko.

Amara: Then bakit nandiyan ka pa?

Three dots appeared.

Disappeared.

Appeared again.

Then—

Dominic: Making sure you really got inside.

Napatingin ako sa screen.

Hindi ko napigilang mapangiti.

Amara: You worry too much.

His reply came almost immediately.

Dominic: Maybe.

Napahiga ako sa kama.

Hindi ko dapat iniisip ang dalawang simpleng salita.

Pero ginawa ko.

Maybe.

Hindi niya itinanggi.

Hindi rin niya ipinaliwanag.

At somehow, mas lalo akong napaisip.

---

Makalipas ang ilang minuto, saka ko binuksan ang kahon.

Kinuha ko ang mga lumang litrato.

Isa-isa.

Hanggang sa mapansin ko ang litrato nina Papa at ng lalaking hindi ko kilala.

May maliit na sulat sa likod.

Halos burado na.

Lumapit ako sa ilaw.

Binasa ko.

“Do not trust the copy.”

Napatigil ako.

Copy?

Anong copy?

Binaliktad ko ulit ang litrato.

Sa ibabang sulok, may maliit na marka.

3/3

Tatlo sa tatlo.

Huminga ako nang malalim.

Kung may tatlong kopya—

at may isa kaming nahanap sa cabinet—

ano ang nangyari sa dalawa?

At bakit may babala na huwag pagkatiwalaan ang isa?

Kinuha ko ulit ang cellphone ko.

Binuksan ko ang conversation namin ni Dominic.

Nag-type ako.

Amara: May nakita akong bago.

Hindi ko agad pinindot ang send.

Ilang segundo akong nag-isip.

Then I sent it.

Halos agad nag-reply.

Dominic: What is it?

Sinabi ko ang tungkol sa note.

Ilang segundo.

Then—

Dominic: Don't open anything else.

Napakunot ang noo ko.

Amara: Bakit?

Dominic: Because I don't know what's safe anymore.

Napatigil ako.

Hindi dahil sa sinabi niya.

Kundi dahil sa unang pagkakataon, naramdaman kong hindi lang ako ang kinakabahan.

Si Dominic din.

Amara: Okay.

Ilang segundo.

Dominic: I'll come tomorrow.

Napangiti ako.

Amara: Tomorrow?

Dominic: Yes.

Amara: Hindi ka ba busy?

Matagal ang reply.

Dominic: I can make time.

Tinitigan ko ang screen.

Hindi ko alam kung bakit biglang naging mas tahimik ang kwarto.

Mas malinaw ang tibok ng puso ko.

At mas mahirap nang kumbinsihin ang sarili kong wala itong ibig sabihin.

---

I placed the phone beside me.

Then I looked at the little key on the table.

Marami pa rin akong tanong.

May nawawalang pahina.

May mga lumang records.

May taong ayaw nilang makilala namin.

At may isang katotohanang labing-anim na taon nang nakatago.

Pero sa gitna ng lahat ng iyon, may isang bagay akong mas malinaw nang nararamdaman.

Hindi ko na gustong harapin ang lahat nang mag-isa.

At ang mas nakakatakot—

sa unang pagkakataon, alam ko kung sino ang gusto kong kasama.

Dominic.