CHAPTER 9

Hindi ako nakatulog nang maayos nang gabing iyon.

Hindi dahil sa board presentation.

Hindi rin dahil sa deadline na ilang araw na lang ang pagitan namin at ng posibleng pagpunta sa korte.

Kundi dahil sa isang nawawalang pahina.

Isang pahina na labing-anim na taon nang wala sa mga dokumentong hawak namin.

At sa isang tanong na paulit-ulit na bumabalik sa isip ko.

May nagtago ba nito?

Kinabukasan, mas maaga akong nakarating sa Sinclair Group kaysa sa napag-usapan namin.

Hindi ko rin alam kung bakit.

Wala naman kaming presentation ngayon. Wala ring kailangan akong ihabol na dokumento.

Pero nang makita ko ang pangalan ni Dominic sa listahan ng mga dadalo sa meeting, bigla akong nakaramdam ng kakaibang kaba.

I ignored it.

Hindi lahat ng kaba kailangang may ibig sabihin.

Paglabas ko ng elevator, bukas na ang conference room.

Nandoon na ang legal team.

At si Dominic.

Nakatayo siya sa dulo ng mahabang mesa, may hawak na folder.

Nang mapansin niya ako, bahagya siyang tumango.

“Good morning.”

“Good morning.”

Saglit siyang tumingin sa relo niya.

“On time.”

“Akala ko ba lagi akong late?”

“Hindi ko sinabi iyon.”

“Pero iniisip mo.”

“Hindi ako nag-a-assume.”

Napangiti ako.

“Convenient.”

Bahagyang umangat ang sulok ng labi niya.

“Good morning, Amara.”

Umupo ako bago pa lumalim ang usapan namin.

Ilang minuto lang, nagsimula na ang meeting.

At wala pang limang minuto, nawala ang lahat ng biro sa pagitan namin.

“May nahanap kami kagabi,” sabi ng senior counsel ng Sinclair Group.

Isang lumang folder ang inilapag niya sa gitna ng mesa.

Walang label.

Nanilaw na ang mga gilid ng papel.

Napatingin ako kay Dominic.

“Saang archive galing?”

“Old storage records. Hindi sa pangunahing legal archive.”

Binuksan ng lawyer ang folder.

May dalawang photocopy ng property records.

Pamilyar sa akin ang mga iyon.

Pero ang pangatlong dokumento ang nagpatingin sa akin nang mas mabuti.

Isang handwritten inventory.

Binasa ko ang unang linya.

Items transferred during the original settlement discussion.

Napakunot ang noo ko.

“Transferred?”

Tumango ang lawyer.

“According to this record, may ilang documents na ipinasa mula sa Velasco side papunta sa Sinclair representative noong araw ng original settlement discussion.”

“Anong documents?” tanong ko.

“Hindi malinaw.”

“Bakit?”

Itinuro niya ang ibabang bahagi ng papel.

May isang linya roon.

One original copy — retained by representative.

Tahimik akong napatingin kay Dominic.

“Representative?” tanong niya.

“Yes.”

“Sinong representative?”

Naglabas ang lawyer ng isa pang papel.

“That's the problem.”

Inilapag niya iyon sa harap namin.

May initials.

A.V.

Hindi ako agad nakapagsalita.

A.V.

Velasco.

Napahawak ako sa gilid ng mesa.

“Lolo ko?”

“Possible.”

“Possible?”

“Initials lang ang mayroon tayo. Hindi natin puwedeng sabihing siya iyon nang walang confirmation.”

Tiningnan ko ulit ang papel.

Hindi ko alam kung bakit parang biglang naging mabigat ang hangin sa loob ng conference room.

“May isa pa,” sabi ng lawyer.

Napatingin ako sa kanya.

“According to the inventory, hindi lang isang original copy ang ginawa.”

“Dalawa?” tanong ko.

“Three.”

Tatlo.

Napatingin ako kay Dominic.

Pareho kaming natahimik.

“Nasaan ang third copy?” tanong niya.

Umiling ang lawyer.

“Hindi namin alam.”

“May record ba kung sino ang huling may hawak?”

“Wala.”

“May access sa archive?”

“Both families had access to the original records at that time.”

“Names.”

Inilapag ng lawyer ang isang listahan.

Isa-isa iyong binasa ni Dominic.

Tahimik siya.

Pero nang makarating siya sa isang pangalan, bahagyang tumigil ang daliri niya sa papel.

Napansin ko iyon.

“Who is that?”

Tumingin siya sa akin.

“Someone who worked with my father.”

“Alive?”

“Yes.”

“Nasaan siya ngayon?”

“Retired. Nakatira sa probinsiya.”

“Can we talk to him?”

Sandaling tumahimik ang lawyer.

“Possibly. Kailangan lang naming ma-contact.”

Tumingin si Dominic sa akin.

“Do you want to?”

Hindi ko agad sinagot.

Hindi dahil ayaw ko.

Kundi dahil napansin ko na naman ang paraan niya ng pagtatanong.

Hindi niya sinabi na we should.

Hindi niya sinabi na I'll handle it.

Tinanong niya ako.

Do you want to?

Tumango ako.

“Yes.”

“Then we'll talk to him.”

Simple.

Walang pilitan.

Walang pag-angkin sa desisyon.

At hindi ko alam kung bakit mas tumatak iyon sa akin kaysa sa mismong dokumentong nasa harapan ko.

---

Natapos ang meeting makalipas ang halos isang oras.

Lumabas ang legal team para ayusin ang contact sa retired employee.

Naiwan kaming dalawa sa conference room.

Sa pagitan namin, nakabukas pa rin ang lumang folder.

“Three copies,” sabi ko.

“Yes.”

“Two copies are accounted for.”

“One is missing.”

“Technically, hindi natin alam kung nawawala talaga.”

Napatingin ako sa kanya.

“Dominic.”

“Yes?”

“Hindi mo ba kayang minsan sumang-ayon na lang?”

“Hindi.”

Napailing ako.

“Ang hirap mo kausap.”

“I've heard that before.”

“Compliment ba sa'yo?”

“No.”

“Sayang.”

Napatingin siya sa akin.

“Why?”

“Wala.”

Mabilis akong tumayo.

“Kailangan ko nang umalis.”

Pero bago pa ako makalayo, narinig ko ang boses niya.

“Amara.”

Huminto ako.

“Yes?”

“Dinner.”

Napakunot ang noo ko.

“What about it?”

“You haven't eaten.”

Napatingin ako sa mesa.

Nandoon pa rin ang food delivery receipt na iniwan ko kanina.

“Paano mo napansin?”

Tinuro niya ang resibo.

“It's still there.”

“Hindi ibig sabihin noon gutom ako.”

“Usually, that's what not eating means.”

“Ang kulit mo.”

“I'm consistent.”

Napailing ako.

“Fine. Kakain ako.”

“Good.”

“Happy?”

“Yes.”

Isang salita lang.

Pero sa hindi ko maipaliwanag na dahilan, parang may kung anong dumampi sa dibdib ko.

Mabilis akong umiwas ng tingin.

“Goodbye, Dominic.”

“Goodbye, Amara.”

Paglababas ko ng conference room, saka ko lang napansin na nakangiti pala ako.

At nakakainis iyon.

Kasi hindi naman dapat ganito kasimple ang epekto niya sa akin.

---

Pagdating ko sa bahay, nadatnan ko ang nanay ko sa kusina.

“May nahanap ba kayo?” tanong niya.

Ibinaba ko ang bag ko.

“May third copy daw.”

Biglang tumigil ang kamay niya.

“Third copy?”

“Yes.”

“Nasaan?”

“Hindi nila alam.”

Sandaling natahimik si Mama.

Masyadong mahaba ang katahimikan.

“Ma?”

“Wala.”

“May naaalala ka ba tungkol sa original agreement?”

Umiling siya.

“Matagal na iyon, Amara.”

“I know.”

“Wala na tayong kailangang balikan.”

Napakunot ang noo ko.

“Bakit parang ayaw mong pag-usapan?”

Hindi siya sumagot.

Sa halip, bumalik siya sa ginagawa niya.

Pero bago siya tuluyang tumalikod, napansin kong mahigpit ang pagkakahawak niya sa gilid ng apron niya.

“Ma.”

Huminto siya.

“May alam ka ba?”

Ilang segundo siyang hindi gumalaw.

Pagkatapos, marahan siyang umiling.

“Wala.”

Isang salita.

Pero sa unang pagkakataon, hindi ako naniwala.

---

Kinagabihan, hinanap ko ang mga lumang dokumento sa cabinet ng bahay.

Hindi ko alam kung ano ang eksaktong hinahanap ko.

Siguro isang clue.

Siguro kahit anong makakapagpaliwanag kung bakit parang may mga bagay na alam ang pamilya ko na hindi nila sinasabi sa akin.

Habang hinihila ko ang isang lumang folder sa pinakailalim ng cabinet, may maliit na kahon na nahulog sa sahig.

Thud.

Napatingin ako rito.

Hindi ko iyon maalalang nakita ko dati.

May makapal na alikabok ang takip.

Dahan-dahan ko itong binuksan.

Mga lumang litrato.

Mga resibo.

Dalawang sulat.

At isang maliit na susi.

Kinuha ko ang papel na nasa ilalim ng kahon.

May pangalan.

D. Sinclair.

Nanlamig ang mga kamay ko.

Binaliktad ko ang papel.

May petsa.

Sixteen years ago.

At sa ibaba nito, may isang maikling sulat.

“If they ever ask about the missing page, give this to the Sinclair heir.”

Hindi ako gumalaw.

Binasa ko ulit.

Isa pa.

At isa pa.

The missing page.

Alam na nila.

Hindi lang namin ngayon unang narinig ang tungkol sa nawawalang pahina.

May taong labing-anim na taon nang naghihintay na may magtanong tungkol dito.

At may isang bagay sa kahong iyon na sadyang itinago para makarating kay Dominic.

Dahan-dahan kong tiningnan ang maliit na susi sa palad ko.

Hindi ko alam kung saan iyon ginagamit.

Hindi ko rin alam kung sino ang nag-iwan nito.

Pero isang bagay ang malinaw.

Hindi na lang ito tungkol sa property.

At hindi na rin lang ito tungkol sa dalawang pamilyang may matagal nang hindi pagkakaunawaan.

May isang taong labing-anim na taon nang may alam sa katotohanan.

At ngayon—

ako na ang may hawak ng susi papunta roon.