4

MARIPOSA

Pagkauwi ko galing sa school, agad kong narinig ang malakas na boses ni Papa kahit hindi ko pa naibababa nang maayos ang bag ko sa balikat. Halos nanginginig ang mga bintana sa lakas ng sigaw niya at alam ko na agad na panibagong problema na naman ang kinakaharap namin. Pagod ako mula sa klase dahil sunod-sunod ang activities namin buong araw. Pero nang marinig ko ang boses niya ay tuluyan na akong napahinto sa may pintuan. At napatingin sa kusina kung saan naroon sina Mama at Papa.

“Wala na naman bang ulam?” galit na tanong ni Papa habang nakatayo sa harap ng mesa.

“Rodel, sinabi ko naman sa iyo na wala kang iniwang pera sa akin. Ano ang ipangbibili ko ng pagkain? Pinambili ko na ng gamot ng mga bata iyong natitirang pera natin kahapon,” mahinahong sagot ni Mama.

“Palagi na lang ganiyan ang dahilan mo! Wala ka bang ibang alam gawin kundi humingi ng pera sa akin?”

Napapikit ako sandali. Iyon na naman. Pareho na naman ang eksenang paulit-ulit kong nakikita sa bahay. Kapag walang pagkain, si Mama ang sinisisi. Kapag walang pambayad sa kuryente, si Mama ang sinisisi. Kapag may kailangan ang mga kapatid ko sa school, si Mama pa rin ang sinisisi. Samantalang ang perang dapat sana ay para sa amin ay nauuwi sa alak at sugal.

“Hindi ako humihingi para sa sarili ko, Rodel. Para sa mga anak natin. Simula kahapon wala kang iniwang pera. Ano ang gusto mong gawin ko? Hindi naman ako makakapaghanda ng pagkain kung wala akong pambili.”

“Kasalanan ko na naman?”

“Hindi ko sinabing kasalanan mo lahat. Ang sinasabi ko, sana magbigay ka naman kahit kaunti para may maipakain tayo sa mga bata.”

“Tumigil ka nga!”

Malakas na hinampas ni Papa ang mesa kaya napaatras si Mama. Nagulat ang mga kapatid kong nasa kabilang bahagi ng sala at agad silang nagyakapan. Hindi ko na napigilan ang sarili ko kaya mabilis akong lumapit sa kusina.

“Papa, tama na.”

Napalingon siya sa akin at matalim akong tinitigan.

“Bakit? May sasabihin ka na naman?”

“Hindi mo ba nakikita na natatakot na ang mga kapatid natin? At si Mama naman ang sinisisi mo dahil walang pagkain. Ikaw nga ang hindi nagbibigay ng pera sa bahay. Paano siya makakabili ng ulam?”

“Mariposa, huwag kang makialam.”

“Paano ako hindi makikialam? Anak mo ako! Tapos ginaganyan mo ang nanay namin na asawa mo!”

“Sinabi kong huwag kang makialam!”

“Pero totoo naman! Wala kang binibigay na pera kay Mama tapos kapag walang pagkain, ikaw pa ang galit. Saan mo gustong kumuha si Mama? Hindi naman puwedeng humugot siya ng pera kung wala ka namang ibinibigay!”

Nanginginig na ang boses ko sa sobrang galit. Hindi ko na rin alam kung saan nanggagaling ang lakas ng loob kong sagutin siya, pero pagod na pagod na ako sa parehong problema. Pagod na akong makita si Mama na umiiyak. Pagod na akong makita ang mga kapatid kong natatakot kapag lasing si Papa. At higit sa lahat, pagod na akong makita siyang inuuna ang sariling bisyo kaysa sa amin.

“Mariposa, tumigil ka na,” mahinang pakiusap ni Mama.

Pero bago pa ako makasagot, biglang lumapit si Papa kay Mama.

“Kung hindi ka sana puro reklamo, hindi tayo aabot sa ganito!”

“Rodel, ano ba-”

Hindi ko na natapos ang sasabihin ko nang bigla niyang itinulak si Mama.

“Aah!”

Napahandusay si Mama sa sahig at napaupo habang napahawak sa braso niya. Napasigaw ang mga kapatid ko at nagsimula silang umiyak. Agad akong lumapit kay Mama at inalalayan siyang makatayo.

“Mama!”

“Okay lang ako, anak,” mabilis niyang sabi kahit nangingilid na ang luha niya. “Huwag ka nang makipagtalo sa papa mo.”

Pero hindi ko na kayang manahimik.

“Tama na, Papa!” sigaw ko. “Wala ka talagang kwenta!”

Napatigil ang buong bahay.

Mabilis na bumaling sa akin si Papa.

“Ano ang sinabi mo?”

“Wala kang kwenta! Ikaw ang ama namin pero hindi ka man lang makapagbigay ng pera para sa pagkain. Kapag wala kaming makain, ikaw pa ang galit. Kapag may kailangan kami, wala kang maibigay. Pero kapag may alak at sugal, nakakahanap ka ng pera!”

Nanlilisik ang mga mata niya habang papalapit sa akin.

“Tumahimik ka.”

“Hindi! Simula nang magbisyo ka, kami ang nagsa-suffer. Si Mama ang nagtitiis. Kami ang nagtitiis. Tapos ikaw pa ang may lakas ng loob na saktan siya dahil lang walang ulam?”

Bigla niyang dinuro ang mukha ko.

“Nagkatrabaho ka lang, yumabang ka na!”

Napaatras ako nang bahagya ngunit hindi ko inalis ang tingin ko sa kanya.

“Hindi ako nagyayabang. Nagsasabi lang ako ng totoo.”

“Akala mo kung sino ka na dahil may trabaho ka na!”

“Trabaho lang naman ang mayroon ako, Papa. Hindi ko naman sinabi na mas mataas ako sa iyo.”

“Tumigil ka! Putanginá mo!”

Hindi na ako sumagot. Kinuha niya ang susi niya sa ibabaw ng mesa at mabilis na lumabas ng bahay. Malakas pa niyang isinara ang p***o kaya napaiyak nang tuluyan ang mga kapatid ko.

Nang makaalis siya, agad kong nilapitan si Mama.

“Masakit ba?”

Umiling siya habang pinupunasan ang luha sa pisngi.

“Hindi naman, anak.”

“Hindi naman? Tinulak ka niya!”

“Hayaan mo na. Ayokong lumala pa.”

Napatingin ako sa mga kapatid ko na umiiyak pa rin. Pinilit kong pigilan ang sarili kong luha dahil ayokong makita nilang pati ako ay mawawalan na ng lakas. Ngunit sa loob-loob ko, sobrang bigat ng pakiramdam ko.

Doon ko naalala ang sinabi ni Ninong Daxton tungkol sa trabaho.

Kailangan kong kumita.

Hindi lamang para sa sarili ko kundi para kahit paano ay makatulong ako kay Mama at sa mga kapatid ko. Hindi ko kayang baguhin si Papa, pero kaya kong gumawa ng paraan para hindi kami tuluyang umasa sa kanya.

“Ma, aalis na po ako mamaya. May first shift ako sa Romanov Privé.”

Napatingin sa akin si Mama. “Sigurado ka bang kaya mo?”

“Opo. Kaya ko.”

“Mag-ingat ka, anak.”

Tumango ako at ngumiti kahit mabigat pa rin ang dibdib ko.

Makalipas ang ilang oras, nakarating na ako sa Romanov Privé.

Pagpasok ko sa establishment, agad kong naramdaman ang kakaibang atmosphere ng lugar. Ibang-iba ito sa bahay namin. Malinis, elegante at maayos ang lahat. Mula sa ilaw, mga mesa, bar counter at bawat dekorasyon, makikita mong hindi ordinaryong bar ang lugar. Habang naglalakad ako papunta sa staff area, pilit kong ngumiti kahit hindi pa rin mawala sa isip ko ang nangyari kanina.

“Uy!”

Napalingon ako at nakita ko ang isang babaeng naka-uniform na papalapit sa akin. May malaki itong ngiti sa mukha at halatang hindi nauubusan ng enerhiya.

“Ikaw si Mariposa, di ba?”

“Opo.”

“Ako si Bea. Waitress din ako rito. Huwag kang kabahan. Ako ang magiging tour guide mo sa unang araw mo.”

Napangiti ako. “Thank you.”

“Bakit parang gusto mong umiyak?”

Napahinto ako bago pekeng ngumiti.

“Ha? Hindi naman.”

“Hindi ka marunong magsinungaling. Kita sa mukha mo.”

Natawa ako ng kaunti. “Medyo pagod lang sa school.”

“Ah, pagod. Sige, sabi mo eh.”

Mabilis siyang tumawa bago ako hinila papunta sa staff area.

“Halika na. Ipapakita ko sa iyo kung saan ang locker mo. Tapos tuturuan kita kung paano magdala ng tray nang hindi ka nagmumukhang nanginginig na dahon.”

Napawa ako nang tuluyan.

“Ganoon ba talaga ako?”

“Hindi pa. Pero kapag nakita ka ng mga customer na ganyan ang mukha mo, baka isipin nilang kailangan nila tayong i-comfort kaysa umorder ng drinks.”

“Loko!” natatawa kong sabi.

Simula noon, hindi na ako masyadong nakaramdam ng kaba. Makulit si Bea at hindi talaga nauubusan ng kuwento. Kahit nagtatrabaho kami, kung anu-anong sinasabi niya tungkol sa mga customer, sa ibang staff at maging sa sarili niyang mga kalokohan.

“Kapag may customer na ngumiti sa iyo nang matagal, huwag kang ngumiti pabalik nang sobra,” bulong niya habang naglalakad kami.

“Bakit?”

“Baka isipin niyang interesado ka sa kanila.”

“Eh ano naman?”

“Wala. Baka bukas bigyan ka na ng engagement ring.”

Napailing ako habang pinipigilan ang tawa.

“Ang kulit mo.”

“Ganiyan talaga ako. Masasanay ka rin.”

Lumipas ang mga oras at unti-unting dumami ang mga customer. Nang sumapit ang peak hours, halos wala na akong pagkakataong makapagpahinga. Sunod-sunod ang orders, may mga customer na kailangan ng assistance, at kailangan kong siguraduhing maayos ang serbisyo ko.

Sa tulong ni Bea, unti-unti kong nakabisado ang trabaho. Kapag may bagay akong hindi alam, agad niya akong tinuturuan. Kapag kinakabahan ako, kinukulit niya ako. At kapag nagkakamali ako, tinatawanan niya muna ako bago tulungan.

“Relax ka lang,” sabi niya habang dumaraan kami sa main floor. “First night mo pa lang. Hindi ka naman agad magiging employee of the month.”

“Hindi ko naman iniisip iyon.”

“Mabuti naman. Kasi ako nga ilang taon na rito, hindi pa rin.”

HINDI ko namalayang lumipas na ang oras.

Nang matapos ang peak hours at bahagyang humupa ang dami ng customer, nagpaalam muna ako kay Bea na lalabas sandali. Kailangan ko lang makahinga dahil buong gabi kong pinipilit maging okay.

“Go. Pero huwag kang mawawala,” sabi niya. “May orders pa tayo mamaya.”

“Opo.”

Lumabas ako sa side entrance ng Romanov Privé at tumayo sa isang tahimik na bahagi malapit sa parking area. Malamig ang hangin nang gabing iyon, pero hindi nito napagaan ang pakiramdam ko.

Sa wakas, wala nang ibang tao sa paligid. Doon ko na naramdaman kung gaano talaga ako nasaktan sa nangyari kanina. Napayuko ako at napahawak sa sarili kong braso habang pilit pinipigilan ang luha. Ngunit wala pang ilang segundo ay tuluyan na itong pumatak.

Naalala ko ang pagtulak ni Papa kay Mama. Ang pag-iyak ng mga kapatid ko. Ang mga salitang sinabi niya sa akin. At ang paraan ng pagtingin niya sa amin na para bang pabigat lang kami sa buhay niya.

Napahikbi ako at mabilis na pinunasan ang mga luha ko. Ayokong umiyak pero hindi ko na talaga mapigilan.

“Mariposa?”

Nanigas ako nang marinig ang pamilyar na boses mula sa likuran ko. Dahan-dahan akong napalingon.

At nakita ko si Ninong Daxton.

Hindi ko alam kung kailan siya dumating. Nakatayo siya ilang hakbang mula sa akin habang nakatingin sa mukha kong basang-basa ng luha.

“Bakit ka umiiyak?”

Umiling ako at agad na pinunasan ang pisngi ko.

“Wala po.”

Lumapit siya sa akin.

“Anong wala? Imposibleng umiiyak ka ng walang dahilan.”

Pilit akong natawa para itago ang sama ng loob ko.

“Okay lang po ako.”

“Mariposa.”

Hindi ko na napigilan ang pag-iyak nang marinig ko ang malumanay niyang boses. Lumapit siya at walang sabi-sabing niyakap ako. At sa sandaling maramdaman ko ang mga braso niyang nakapalibot sa akin, tuluyan nang bumigay ang pagpipigil ko. Mas lalo akong napaiyak sa balikat niya.

At ang init ng yakap ni ninong Daxton.