Mag-log inHindi ko talaga inasahang sementeryo pala ang lugar na ito. Pagkakita ko sa napakaraming lapida, parang tumigil sandali ang tibok ng puso ko.Pero mabilis din akong kumalma.Kung hindi mahalagang tao ang mga narito, hindi niya ako dadalhin dito nang ganito kaaga sa umaga. Kaya pinigil ko ang takot ko; tutal, mas nakakatakot pa rin ang mga buhay kaysa sa mga patay.Minsan na rin akong namatay, at alam kong kahit kaluluwa ka na, napakarami mo pa ring kawalang-magagawa.Sa halip na umatras, lumapit pa ako. Napansin kong karamihan sa mga pangalan sa lapida ay apelyidong Aurelio o may kaugnayan sa pamilya Aurelio.Maaari bang ito ang sementeryo ng angkan nila?Pero ang pinakamatandang nakalibing dito ay lolo niya lamang; hindi talaga ito matatawag na ancestral cemetery, kundi dalawang henerasyon lang na magkasamang nakalibing dito.Ang lapida ng lolo niyang si Magno Aurelio ang pinakamalaki at pinakaimposing, nasa pinakadulo.Paglapit ko, napansin kong kakaiba ang lapida niya kumpara sa ib
“Jander, huwag!”Napabalikwas ako ng gising at instinctively na natawag ang pangalan niya. Ang matinding sakit na naramdaman ko bago mawalan ng malay ay bumalik na parang rumaragasang alon.Mabilis akong napaupo at tumingin sa paligid, saka ko lang napansing nakahiga pala ako sa kama at napalitan na ang damit ko. Masakit pa rin ang buong katawan ko mula sa maalab na gabing iyon kasama si Vicento.Pero pagkagising ko, nawala na ang sakit; sa halip, pakiramdam ko ay sobrang gaan ng katawan ko.Naalala ko ang sinabi niya tungkol sa “paglilinis,” kaya tinaas ko ang damit ko at natuklasang misteryosong naglaho ang mga markang iniwan ni Vicento.Hindi lang iyon, tila mas pumuti pa ang balat ko kaysa dati.Maputi na talaga ang balat ni katawan ni Ria Canlas, pero ngayon ay parang hindi natural ang kaputian nito—isang malamig at maputlang kutis.Nawala pati ilang nunal at balahibo sa katawan ko. Mas malinis pa kaysa sa professional hair removal treatment. Ngayon, hindi lang maputi ang balat k
Naalala ko ang bangkay na nakita ko noon sa basement—hubad na hubad sa ilalim ng puting kumot. At mukhang pinahiran pa iyon ng kung anong espesyal na kemikal. Ibig sabihin, pagkatapos kong mawalan ng hininga noon, basta na lang niyang hinawakan ang katawan ko.Kahit wala naman talaga siyang ginawa, mahirap pa rin tanggapin.“Class monitor, medyo inaantok ako ngayon. Puwede bang sa ibang araw na lang? Ako’y…”Desperado akong naghahanap ng dahilan, pero palapit nang palapit si Jander.“Ria, magpakabait ka. Wala akong gagawin sa’yo. Gusto ko lang makita ang katawan mo. Nasira ng gagong si Raul ang dati mong katawan, at matagal ko nang pinagsisisihan iyon. Siguradong perpekto ang katawan mo ngayon; kailangan ko itong pagmasdan nang mabuti.”“Class monitor, malamig sa labas. Madali kang sipunin kapag naghubad ka.”“Ria, laging nasa twenties ang temperatura sa isla. Hindi malamig dito.”Inabot ng kamay niya ang kuwelyo ko.Button-up shirt iyon na isinuot sa akin ni Vicento habang antok na a
Bagama’t kamukhang-kamukha ko ang bawat rebultong bato, mapapansin pa rin ang kaunting pagkakaiba kapag tiningnang mabuti.Ako ang mga iyon—mula sa iba’t ibang yugto ng buhay ko.Mukhang matagal nang minamanmanan ng pamilya Aurelio ang bawat kilos ng pamilya De Leon. Nasusuka ako sa isip na para akong unggoy sa sirko na pinapanood nila noon pa man.Pero para makakuha ng mas mahalagang impormasyon, kailangan kong pigilan ang galit ko. Tinuro ko ang isang rebultong nakasuot ng pormal na bestida at sinabi,“Ito ay noong nanalo ako sa piano competition. Labindalawang taong gulang ka pa lang noon.”“Oo, matagal na kitang kilala. Si Ria De Leon ay parang isang makinang na perlas, nagbibigay-liwanag sa dilim gamit ang kanyang nakasisilaw na ningning.”Natural kong itinanong ang tanong na iyon.“Kakampi ninyo ang pekeng Nica. Anong malalim na galit meron kayo laban sa pamilya De Leon? Nawala ang kapatid kong babae noong bata pa siya, tapos namatay nang napakasaklap ang panganay kong kapatid,
Ako naman ngayon ang natawa.“Sino bang tao sa mundo ang babalatan at puputul-putulin ang taong mahal niya, tapos gagawin pang rebulto gamit ang laman at dugo nito?”“Alam kong hindi ka maniniwala, pero matagal na kitang kilala. Hinangaan ko ang bawat isa sa mga gawa mo sa orphanage.”Nang banggitin niya ang orphanage, may biglang pumasok sa isip ko. Hindi pala sa university ang una naming pagkikita.Nag-volunteer na pala siya noon sa orphanage.Pero napakaraming estudyante noon at pare-pareho pa ang suot nila, kaya hindi ko siya gaanong napansin. Marahil pito o walong taon ang tanda ko sa kanya.Hindi pa ako lubusang nakaka-recover noon mula sa pagkalaglag ng anak ko kaya pansamantala akong nanatili sa orphanage.Noong araw na pumunta siya roon, nahilo ako at muntik nang matumba—siya ang sumalo sa akin. Napakahina ko noon, hilo at lutang ang isip. Kumuha siya ng isang basong tubig para sa akin at pinahinga ako.Mahigit isang oras akong natulog sa rocking chair, at nang magising ako,
Parang may sumabog sa isip ko at biglang nablangko ang utak ko.Agad kong naunawaan ang lahat—Pinagtaksilan kami ni Jason!Kaya pala noong may nangyari kay Vicento, ang una niyang ginawa ay hindi ang dalhin agad si Vicento pabalik o direktang ihatid ako sa kanya, kundi paulit-ulit na umikot bago ako sunduin.Marahil mula pa lang sa simula, plano na niyang ilayo ako. Posibleng kritikal ang kalagayan noon ni Vicento at natatakot siyang hindi ito gagamit ng sedative, kaya matapos timbangin ang lahat, pinili pa rin niyang ligtas akong ihatid sa hotel.Siya ang pinakapinagkakatiwalaan ni Vicento; maging ang paggawa ng testamento at paghahati ng ari-arian ay ipinagkatiwala sa kanya ni Vicento.Kailanman, hindi siya pinagdudahan ni Vicento. May isang napakahalagang bagay kaming lahat na hindi napansin—Sarmiento ang apelyido ni Jason.Sa wakas, may isang bagay akong naintindihan. Hindi sasaktan ng pamilya Sarmiento si Vicento.Noong mahina pa ang mga binti ni Vicento noon, ipinadala si Jaso
Napayuko si Nica nagkunwaring nahihiya. "Ha? Ibibigay ninyo sa akin ang shares ninyo? Hindi po tama iyon. Ang gusto ko lang naman ay mahalin ninyo ako Mama, Papa, at ng mga kapatid ko. Para saan pa ang kayamanan kung hindi ko mararamdaman ang pagmamahal ninyo?"Napangiti si Papa at hinaplos ang ulo
Alam kong matagal nang iniiwasan ni Lola ang kahit anong bagay na galing kay Nica. Karaniwan ay tinatapon na lang niya ang mga ipinapadala nito."Hayaan mo na lang muna rito," mahinang saad ni Lola. "Baka sakaling makadagdag ng biyaya para makabalik sa atin ang apo ko," sabi nito kay Aling Sita.Na
Ang halagang para sa akin lumiit nang lumiit pero hindi ko na iyon ininda. Nang mga panahong iyon ay patay na ang pagmamahal ko kay Denver. Kasabay ng pagkawala ng anak ko ay nawala na rin ang pagpapahalaga ko sa mga materyal na bagay.Walang halagang maaaring ibayad upang maibalik ang anak kong hi
May malapad na ngiti si Mama pagkapasok niya sa loob ng bahay at kaagad kong napansin ang maliit na kahon na bitbit niya— mukhang isang regalo."Mama, alam kong hindi maganda ang pakiramdam mo nitong mga nakaraang araw. Narinig ko rin na hindi ka masyadong kumakain. Hindi tama iyan," aniya habang i







