LOGINNadulas ako nang tahimik sa kuwarto ni Mila at marahang umakyat sa maliit niyang kama, tinitiyak na hindi ko siya magigising. Nakapulupot siya sa ilalim ng malambot niyang kumot, mahigpit na niyayakap ang pink niyang teddy bear, habang mabagal at payapa ang paghinga niya.
Umupo ako roon sa dilim, pinagmamasdan ang inosente niyang mukha habang natutulog, at napaisip kung may ideya ba siya sa lahat ng nangyayari. Alam ba niya ang tungkol sa daddy niya at sa babaeng labis niyang minamahal? Nararamdaman ba niya kahit paano ang katotohanan, o wala pa rin talaga siyang kamalay-malay? Ibinabaon ko ang mukha ko sa unan sa tabi niya, pinipigilan ang mga luhang patuloy na nagbabantang tumulo, at ginagawa ang lahat para manatiling tahimik upang hindi siya magising. Pero patuloy na kumakabog nang malakas ang puso ko sa dibdib. Masasabi kong isa ito sa pinakamasasamang gabing naranasan ko. Noon, akala ko ang gabing nawala ang tatay ko ang pinakamababang punto ng buhay ko. O iyong mga masasakit na gabing nagsusuot ako ng bagong lingerie, puno ng pag-asa at pakiramdam na gugustuhin at nanaisin ako, pero isang mabilis na halik lamang sa labi ang ibinibigay ni Ethan bago bumulong na sobrang nakakapagod ang trabaho. Masakit nang husto ang mga sandaling iyon, pero ibang klase ang sakit na nararamdaman ko ngayon—mas matalim, mas mabigat, at higit na nakakadurog. Nakahiga ako sa tabi ni Mila, nakatitig sa kisame, habang napakabilis ng tibok ng puso ko na para bang anumang oras ay sasabog ito palabas ng dibdib ko. May bahagi sa akin na gustong dumiretso sa master bedroom, kalugin si Ethan para magising, at pilitin siyang ipaliwanag ang lahat. Pero may nagsasabi sa akin na kapag ginising ko siya ngayon, hahantong lamang iyon sa isang malakas na away. Nakikita ko na sa isip ko ang sarili naming nagtataas ng boses, at ayokong marinig ni Mila ang kahit ano roon. Bukas ang unang araw niya sa pagbabalik sa school—isang open day na puno ng masasayang aktibidad na ilang linggo na niyang excited na pinag-uusapan. Hindi ko hahayaang sirain ng personal kong bangungot ang araw na iyon para sa kanya. Lumapit ako sa kanya, napansin kung paano mahigpit na nakahawak ang maliliit niyang daliri sa gilid ng kumot, at muling kumirot ang dibdib ko. “Diyos ko, please, patulugin Mo na lang ako para makatulog ako,” bulong ko sa tahimik na dilim. “Kailangan ko munang makatakas sa bangungot na ito.” Pumikit ako, pero hindi talaga dumating ang mahimbing na tulog. Paulit-ulit na ipinapalabas ng isip ko ang mga video at larawan, na para bang walang katapusang loop. Kinabukasan, nag-vibrate ang tablet ni Mila at hinila ako mula sa hindi mapakaling pagkakahimbing. Nakaupo na siya, masayang nag-i-swipe sa screen, habang kumikinang ang maliit niyang mukha sa makukulay na ilaw ng cartoon. “Mila,” sabi ko, pilit na pinapakatatag ang boses ko kahit paos at pagod itong lumabas, “sinabi ko na sa’yo dati—magdasal ka muna pagkagising mo, huwag kang dumiretso agad sa cartoons.” “Sorry, Mommy,” mahina niyang sagot, at agad na pinause ang video. Pagkatapos, mausisa niya akong tiningnan at nagtanong, “Bakit dito ka natulog sa kuwarto ko?” Tinaasan ko siya ng kilay. “Ganito na ba tayo bumabati ng good morning ngayon?” Nag-roll siya ng eyes nang pabirong paraan at bahagyang ngumiti. “Good morning, Mommy.” Hindi ko napigilang ngumiti rin. Sa isang maikling sandali, bahagyang nawala ang bigat sa dibdib ko. “Gusto lang ni Mommy na makipag-cuddle sa kanyang little princess,” sabi ko habang hinahatak siya sa isang mainit na yakap, iniisip kung gaano na kalayo ang nararamdaman ko sa kanya nitong mga nakaraang araw. “Mommy… iba ang hitsura ng mga mata mo,” sabi niya, habang itinuturo ang pamamaga at pamumula nito. Nginitian ko siya nang marahan. At least, napansin niya. “Wala ito, sweetheart.” Umayos ako ng upo, hinalikan ang noo niya, at mas hinigpitan ang yakap ko. “So… today’s the big resumption day. Siguradong excited na excited ka, huh?” “Yes!” masayang sigaw niya habang excited na tumatalon sa kutson. “Sinabi ni Auntie Sienna na pupunta siya sa open day para lang sa akin! Sobrang saya ng mga teacher ko, at excited din ang lahat! Hindi man lang siya binabayaran ng school—libre niya itong ginagawa!” Tumawa siya nang buong saya. “Napakabait niya, Mommy.” Masakit na kumuyom ang dibdib ko nang marinig ang pangalan nito. “Ganoon mo talaga kagusto si Auntie Sienna?” mahina kong tanong, pinananatiling kalmado ang boses ko hangga’t kaya ko. “Yeah! Love ko siya, Mommy. Napakaganda ni Auntie Sienna. Naka-high heels siya gaya ng mga totoong grown-up, hindi tulad mo na plain sneakers lang. Laging makintab ang sapatos niya, at nagsusuot siya ng magagandang damit na may mga kumikislap na dekorasyon. Ginagawa niya ang buhok niya nang ganito—” Dramatic na ginulo ni Mila ang maliliit niyang kamay sa paligid ng ulo niya. “At amoy bulaklak siya. Kumakanta siya kasama ko, nagbabasa ng stories sa akin, at binibilhan ako ng mga regalo kahit nakakalimutan ni Daddy.” Tahimik akong nakinig, habang lalong sumisikip ang puso ko sa bawat salitang sinasabi niya. Hindi niya naman sinusubukang saktan ako—masayang bata lang siya na nagsasalita tungkol sa mga bagay na nagpapasaya sa kanya. Pero masakit pa rin. Sobrang sakit marinig kung gaano kalaking puwang ang kinuha ni Sienna sa mundo niya. Para bang unti-unting nakalimutan ni Mila ang mga espesyal na sandaling dati ay kaming dalawa lamang ang nagsasalo. “Mila… mahal mo pa rin naman si Mommy, di ba?” mahina kong tanong, pilit na pinipigilan ang boses kong mabasag. “Mahal kita, Mommy,” mabilis niyang sagot, walang kahit kaunting pag-aalinlangan. “Pero… mas mahal mo ba si Auntie Sienna kaysa kay Mommy?” Nakatakas ang tanong sa bibig ko kahit alam kong parang bata ang dating nito. Kumulo ang sikmura ko, pero hindi ko maipagsawalang-bahala kung paano tila pinapalitan ako ni Sienna—hindi lamang kay Ethan, kundi pati kay Mila. O baka paranoid lang talaga ako? “Mommy—” simula niya, ngunit biglang pinutol ng boses ni Ethan mula sa pintuan. “Good morning, my queen and my little princess,” masiglang bati niya. Tumalon si Mila mula sa kama na may masayang sigaw at tumakbo papunta sa mga bisig niya. Binuhat siya ni Ethan, mahigpit na niyakap, pagkatapos ay yumuko at hinalikan ako sa pisngi. Pinilit kong ngumiti at tumango, pero tila hindi niya napansin ang namamaga at pagod kong mga mata o ang gabing hindi ako nakatulog. Nagsimula ang dalawa sa dati nilang secret handshake routine, pabulong na nagtatawanan tungkol sa mga bagay na sila lamang ang nakakaintindi. Dapat sana ay nakakatuwa iyon, pero sa sandaling iyon, pakiramdam ko ay nakatayo ako sa labas at pinapanood sila, tuluyang hindi kabilang sa maliit nilang mundo. “Aakyat na ako para maghanda sa trabaho. Nandito na ang nanny, Luna—Mila, oras na para magbihis,” sabi ni Ethan. Nanatili akong nakaupo roon, blangkong nakatitig sa sahig na para bang wala ako sa sarili. “Hon, bakit dito ka natulog imbes na sa kuwarto natin?” tanong ni Ethan. “Krimen ba ang gustong makasama ang sarili kong anak buong gabi?” singhal ko, mas matalim ang boses kaysa sa sinadya ko. Bahagya siyang napaatras, mukhang naguguluhan kung bakit ganoon ang naging reaksyon ko sa simpleng tanong niya. “Aakyat na ako para magbihis,” bulong niya bago lumabas ng kuwarto. Nagulat ako—ni hindi man lang niya binanggit ang halatang pamamaga ng mga mata ko. Hindi ko na kayang sarilinin ang lahat. Gusto kong sumabog, sumigaw, at ilabas lahat ng luha ko. “Ethan,” tawag ko sa kanya…Iniangat ko ang mga mata ko sa mukha niya. Hindi kumukurap ang mga matang kulay storm-gray niya habang nakatitig sa akin, napakatindi ng titig na para bang iniimprenta niya sa kanyang alaala ang bawat maliit na detalye tungkol sa akin. Muli, para bang personal niyang nararamdaman ang sakit ko. At sa maikling sandaling iyon, may isang malalim na bagay sa loob ko ang tuluyang nabuksan. Ngayong isang gabi lang, sabi ko sa sarili ko. Gusto kong maramdaman ulit na isa akong tunay na babae—ninanais, nakikita, at pinagnanasaan. Gusto kong gumawa ng isang bagay na walang ingat at ipagdasal na hindi ko ito pagsisihan sa huli. Dahil pagkatapos ng gabing ito, maghahain na ako ng divorce. Iimpake ko ang mga gamit ni Mila at ang mga gamit ko, iiwan ang lungsod na ito, patatakbuhin ang negosyo ko mula sa isang lugar na malayo rito, at aalis sa bahay na hanggang ngayon ay puno pa rin ng amoy ni Ethan. Iiwan ko rin ang babaeng tahimik na umagaw sa puwesto ko sa mga kuwento ng anak ko at sa kama n
Natapos akong mag-ayos at isinuot ko ang itim na damit. Mahigpit itong nakadikit sa bawat kurba ng katawan ko na para bang ginawa talaga ito para sa akin. Nakatayo ako sa harap ng mataas na salamin sa guest bedroom, malayo sa pangunahing kuwarto kung saan nakabitin pa sa hangin ang amoy ng pabango ni Ethan. Hindi ko na kayang manatili roon. Sa ngayon, nasusuka na ako sa amoy niya. Mahigpit na bumalot ang tela sa aking mga balakang, mababa ang pagkakahati nito sa dibdib ko, at mataas ang bagsak sa mga hita ko. Hindi ko na nagamit ang damit na ito mula noong gabing binili ko ito dalawang taon na ang nakalipas—noong umaasa pa ako at napakatanga, naghihintay na muling tingnan ako ni Ethan gaya ng dati. O kahit gaya ng iniisip kong dati niyang pagtingin sa akin. Hindi niya iyon kailanman pinagkaabalahan. Pero ngayong gabi, hindi na para sa kanya ang damit na ito. Dahan-dahan kong idinaan ang mga kamay ko sa magkabilang tagiliran, nararamdaman ang bahagyang panginginig ng mga dalir
ROMAN Lumabas ang mensahe alas-2:29 ng hapon. “Ano ang mangyayari kung pumunta ako ngayong gabi?” Matagal kong tinitigan ang mga salitang iyon hanggang sa tuluyang mag-fade ang screen. Tinap ko ulit para bumukas. Nandoon pa rin. Sampung segundo matapos kong sagutin ng “Magla-lock ang p***o nang 8:15. Huwag kang mahuli,” nakabitin pa rin ang hinlalaki ko sa screen na para bang anumang segundo ay maaaring sumagot siya. Sumandal ako nang todo sa office chair ko. Umungol ang leather sa bigat ng katawan ko. Tahimik ang gym sa ganitong oras—tanging tuloy-tuloy na ugong ng air conditioning at paminsan-minsang kalansing ng mga kagamitang inililipat sa ibaba ang maririnig. Pero mas malakas pa rin kaysa sa lahat ng iyon ang tibok ng sarili kong puso. Alas-2:29 niya ipinadala. Eksaktong kalagitnaan ng araw. Ibig sabihin, buong umaga niyang dala-dala ang card ko, paulit-ulit na iniikot iyon sa mga daliri niya, marahil iniisip kung isa ba akong baliw o isa lang akong makulit na salesman. F
Bigla kong napagtanto na napakatagal ko na palang nakatitig sa estrangherong ito. Tumingin ako kay Debby at bahagyang tumango para senyasan siyang maaari na siyang umalis. Tahimik siyang umalis nang walang imik. “Hi,” bati ko, pero hindi sigurado at mahina ang lumabas na boses ko. “Hi,” sagot niya, sabay ngiti. Ano ba naman. Ngumiti talaga siya. “Dumaan na ako rito dati,” pagpapatuloy niya, suot pa rin ang magaan niyang ngiti. “Pero parang walang tao noon.” Iniabot niya sa akin ang flyer habang patuloy na nagsasalita, kalmado at makinis ang boses. “Kakabukas lang namin ng bagong gym dito malapit. Top-of-the-line ang mga equipment, may personal trainers, iba’t ibang klase—kumpleto na. Namimigay kami ng discount coupons sa mga tao rito sa lugar. Kalahati ang presyo sa unang buwan, at—” Gym. Isang salita lang iyon, pero parang suntok na tumama sa akin. Hindi ko na narinig ang kasunod ng sinasabi niya. Bumalik sa isip ko ang eksena kanina sa kuwarto, nang ituro ni Ethan ang tiyan
“Ibig kong sabihin…” Iwinasiwas ni Ethan ang kamay niya sa direksyon ko, na para bang itinataboy niya ang isang bagay na hindi naman mahalaga. “Siguro mas dapat mong pagtuunan ng pansin ang sarili mo. Baka iyon ang… makatulong para maayos ang mga bagay-bagay.” Tinitigan ko siya, tuluyang naguluhan. “Ayusin ang ano?” Sandali siyang natahimik. Sumulyap ang mga mata niya sa akin, pagkatapos ay umiwas, saka muling bumalik sa akin na para bang kailangan pa niyang pilitin ang sarili niyang ipagpatuloy. “Aria… tingnan mo naman ang tiyan mo. Ang kabuuan ng katawan mo. Ang baywang mo. I mean… alam mo naman… medyo naging…” Tumama sa akin ang mga salita niya na parang mabigat na suntok diretso sa dibdib. Agad kumirot at uminit ang mga mata ko. Hindi ito mga luhang banayad—ito iyong mga luhang puno ng galit at sakit, mga luhang nagmumula sa pinakamalalim na sugat. “Seryoso ka bang bina-body shame mo ako ngayon, Ethan?” Nabiyak ang boses ko, pero nanatili itong matalim. Bahagyang itinaas niya
Si Ethan ay huminto sa kalagitnaan ng paglabas ng pintuan, na para bang nararamdaman na niya na may mabigat na bagay na paparating. Dahan-dahan siyang lumingon, nakakunot ang noo habang hinihintay niya akong magsalita. Sumikip nang masakit ang lalamunan ko. Lahat ng bagay na buong gabi kong inensayo sa isip ko ay sabay-sabay na bumuhos, nagkakagulo at hindi maayos. Napalunok ako nang malalim at pinilit kong ilabas ang mga salita. “Pwede ka bang umuwi nang maaga ngayon?” Bahagyang nabasag ang boses ko. “Kailangan nating umupo at mag-usap.” Kumunot ang noo niya na para bang humingi ako ng imposibleng bagay. “Pag-uusapan ang ano?” Bago pa man ako makapagsimulang magpaliwanag, tumakbo papasok ng kuwarto si Mila, puno ng enerhiya at excitement. Kinuha niya ang school bag niya at ilang iba pang gamit mula sa sulok. Mabilis ko siyang sinulyapan. Abala siya sa pagsusuot ng kanyang sapatos pang-eskuwela, kaya ibinaba ko ang boses ko. “Mahalaga ito, Ethan.” Napabuntong-hininga siya nang m







