อดอยาก

แคว้นหย่งจินในเวลานี้กำลังประสบกับปัญหาความแห้งแล้งติดต่อกันมานานถึงสามปี ชาวบ้านหลายหมู่บ้านที่อาศัยอยู่ทางตะวันตกของแคว้นแทบไม่มีแม้แต่น้ำจะกินประทังชีวิต เนื่องจากภูมิประเทศแถบนี้เป็นดินทรายและไม่มีแหล่งน้ำมากเหมือนกับภูมิประเทศแถบอื่นในแคว้น แม้ว่าทางราชสำนักจะส่งเสบียงและน้ำมาจากเมืองใกล้เคียงเพื่อช่วยเหลือบ่อยครั้งก็ตามที แต่ด้วยความลำบากยากเข็ญที่พวกเขาได้รับมานานต่อเนื่องกันถึงสามปี ทำให้มีชาวบ้านเสียชีวิตจากความอดอยากไปเป็นจำนวนมาก

ถานเซียนเซียนวัย 15 ปี อาศัยอยู่ในหมู่บ้านจิงเยว่ ห่างจากเมืองซานหลางไปทางใต้ของเมืองห้าลี้ สถานการณ์ในหมู่บ้านก็ลำบากไม่ต่างจากหมู่บ้านอื่นรอบ ๆ เมืองซานหลาง

“พ่อ พวกเราจะทำยังไงกันดีขอรับ ทางการกว่าจะนำเสบียงมาให้ก็ต้องใช้เวลานานถึงสิบกว่าวัน ในบ้านเราไม่มีอะไรกินแล้วนะขอรับ” ถานจื่อพี่ชายถานม่อจือมีสีหน้าเคร่งเครียดไม่น้อย เมื่อวันนี้เขาเรียกทุกคนในครอบครัวมาปรึกษากัน

“เฮ้อ บนภูเขาก็ไม่มีของกินเหลือแล้ว เงินในบ้านเราก็ไม่มีแม้แต่อีแปะเดียว พ่อเองก็ไม่รู้จะทำยังไงเหมือนกัน ตั้งแต่เกิดมาพ่อก็ไม่เคยพบสภาพอากาศแห้งแล้งแบบนี้มาก่อน พวกลูกจะลองไปเสี่ยงดวงขึ้นเขากันอีกสักรอบไหม” ถานฟานที่ชรามากแล้วบอกลูกหลานตามตรง เขาอายุปูนนี้แล้วก็ยังไม่เคยต้องทุกข์ยากลำบากมากขนาดนี้มาก่อน สงสารก็แต่ลูกหลานที่นับวันจะผอมลงจนเหลือแต่หนังหุ้มกระดูกกันอยู่มะรอมมะร่อแล้ว ต้องโทษที่ตระกูลเขายากจนมาตั้งแต่สมัยหนุ่ม ๆ เขาเป็นคนไม่มีความรู้อะไรนอกจากทำไร่ทำนาหาเลี้ยงครอบครัวไปวัน ๆ ญาติพี่น้องตอนนี้ก็ตกตายไปเกือบหมดแล้ว ถานฟานจึงไม่รู้ว่าต้องแก้ไขปัญหาความอดอยากให้กับลูกหลานในครอบครัวเล็ก ๆ นี้อย่างไรดี

“อืม… พรุ่งนี้ข้ากับลูก ๆ จะขึ้นเขาเองขอรับ ท่านพ่อกับพวกน้องรองอยู่ที่บ้านพักผ่อนให้ดีเถิดขอรับ หลายวันนี้พวกท่านขึ้นเขากันบ่อยเกินไปแล้ว” ถานจื่อบอก

“ไฮ้! พี่ใหญ่ พวกข้าจะปล่อยให้พวกท่านลำบากได้อย่างไรกัน ท่านให้พวกเราไปช่วยหาเสบียงด้วยเถอะขอรับ พวกเรายังแข็งแรงดีอยู่” ถานม่อจือส่ายหน้าบอก

“ใช่เจ้าค่ะลุงใหญ่ ให้ข้ากับน้องไปด้วยเถอะ คนเยอะหน่อยก็อาจจะหาอาหารได้มากขึ้นนะเจ้าคะ” ถานเซียนเซียนเอ่ยขึ้นบ้างหลังจากนั่งฟังผู้ใหญ่คุยกันอยู่นาน

“เอาล่ะ ๆ ในเมื่อบ้านรองอยากไปก็ไปเถอะ ระวังตัวกันด้วยเล่า” ถานฟานเห็นสีหน้ามุ่งมั่นของหลาน ๆ ก็ได้แต่ต้องยอมปล่อยให้พวกเขาไป

มื้อค่ำคืนนั้นคนในครอบครัวถานทั้งหมดได้กินเพียงแค่รากไม้เผาประทังชีวิตเท่านั้น น้ำที่ได้รับมาจากทางการอันน้อยนิดถูกตักใส่ถ้วยเล็กมาแบ่งกันจิบคนละคำสองคำเพื่อไม่ให้เกิดอาการขาดน้ำ

ถานฟานมองความลำบากยากเข็ญของลูกหลานก็ทำได้แค่ทอดถอนใจออกมาเสียหลายครั้ง ชาวบ้านในหมู่บ้านครอบครัวอื่นนั้นร่ำรวยกว่าบ้านเขามากนัก ทำให้หลายปีมานี้พวกเขาไม่ต้องลำบากในการหาอาหารมากเหมือนบ้านของเขา ถานฟานได้แต่โทษตัวเองที่นำเงินเก็บของครอบครัวไปรักษาภรรยาเมื่อหลายปีก่อนจนต้องเป็นหนี้เป็นสิน แต่สุดท้ายเขาก็ไม่สามารถช่วยชีวิตภรรยาเอาไว้ได้ แถมยังทำให้ลูกหลานต้องลำบากใช้หนี้ให้มาตลอดหลายปี ยิ่งพอเข้าสู่ปีที่แห้งแล้งนี้แล้ว ครอบครัวที่ยังต้องหาเงินใช้หนี้แถมยังต้องหาอาหารมาเลี้ยงดูคนในครอบครัวจึงลำบากมากขึ้นไปอีก ถึงแม้หลานชายทั้งสองคนของบ้านใหญ่อย่างถานจงหยางและถานจงซิงจะเข้าไปหางานทำแลกเงินในเมืองเกือบทุกวัน พวกเขาก็ยังไม่มีเงินทองมากพอที่จะซื้ออาหารมาประทังชีวิต เพราะค่าจ้างอันน้อยนิดและยังต้องผ่อนจ่ายหนี้สินที่ยังติดค้างเอาไว้อยู่ก่อนแล้วนั่นอีก

เช้าตรู่วันต่อมา คนบ้านตระกูลถานขึ้นเขาไปด้วยกันเกือบหมด มีเพียงยี่ซินป้าใหญ่ของถานเซียนเซียนกับฟู่เหมยแม่ของเธอที่อยู่บ้านดูแลท่านปู่ถานฟาน

“พี่ใหญ่ วันนี้เราจะหาอาหารได้ไหมขอรับ” ถานเหยาจื่อน้องชายถานเซียนเซียนถามพี่สาวระหว่างที่กำลังเดินขึ้นเขา ช่วงนี้บ้านเขากินข้าวกันเพียงวันละมื้อและมื้อละนิดหน่อยเพื่อประทังชีวิตเท่านั้น เขาที่ยังอายุเพียง 13 ปีจึงรู้สึกหิวอยู่บ้าง

“เจ้าไม่ต้องกังวลนะ อย่างไรอาหารส่วนของเจ้าพี่จะหาให้เอง” ถานเซียนเซียนยิ้มบอกน้องชายที่กำลังเข้าสู่ช่วงวัยเจริญเติบโต

“ขอบคุณพี่ใหญ่ขอรับ” ถานเหยาจื่อยิ้มกว้างออกมา เขารู้ดีว่าพี่สาวรักเขาที่สุด อาหารหลายมื้อที่ผ่านมา พี่สาวของเขาก็มักจะแบ่งให้เขามากกว่าเสมอ

เสียงของสองพี่น้องทำให้ถานม่อจือผู้เป็นพ่อได้แต่สะท้อนในใจ บ้านเขาทำไร่ทำนามาตั้งแต่รุ่นก่อน ความรู้ด้านอื่น ๆ ไม่มีใครมีเลยแม้แต่น้อย ยิ่งช่วงสามปีที่ผ่านมาซึ่งแห้งแล้งที่สุดในรอบหนึ่งร้อยปีด้วยแล้ว ครอบครัวของเขาต้องลำบากยากเข็ญมากกว่าเมื่อก่อนหลายเท่าตัว หนี้สินที่ครอบครัวเขาต้องจ่ายยังเหลืออีกมากถึงสามตำลึงเงิน ด้วยค่าจ้างจากหลานชายทั้งสองเพียงวันละสิบอีแปะ เขาก็ไม่รู้ว่าเมื่อไหร่ครอบครัวเขาจึงจะใช้หนี้สินก้อนนี้หมดเสียที

ถานเซียนเซียนมองภูเขาหัวโล้นอันแห้งแล้งอย่าท้อแท้ใจ สิ่งที่นางพูดเมื่อครู่ก็แค่ให้กำลังใจตัวเองกับน้องชายเท่านั้น ตัวถานเซียนเซียนเองใช่ว่าไม่หิว เพียงแต่นางเป็นพี่สาวคนโต ถานเซียนเซียนจึงมักจะคอยช่วยพ่อแม่ดูแลน้องชายอยู่เสมอ ไม่เว้นแม้แต่ตอนที่ลำบากอย่างวันนี้เช่นกัน ถานเซียนเซียนหวังว่าจะหาอาหารให้น้องชายได้กินอิ่มสักมื้อหนึ่งบ้าง

“ท่านพี่ เราจะเข้าไปรับจ้างในเมืองตอนไหนขอรับ” ถานจงซิงถามถานจงหยางซึ่งกำลังเดินอยู่ข้างกันระหว่างขึ้นเขา

“อืม… รออีกสักสองชั่วยามเถอะค่อยไป” ถานจงหยางอยากช่วยพ่อของเขาหาอาหารกลับไปให้คนที่บ้านสักหน่อย ถึงแม้จะไม่รู้ว่าวันนี้จะมีอะไรให้พวกเขาเก็บไปบ้างก็ตามที อย่างน้อยเขายังหวังว่าสวรรค์จะเมตตาครอบครัวเล็ก ๆ ของเขาบ้าง

“เอาล่ะ ๆ พวกเจ้าแยกย้ายกันไปหาอาหารเถอะ อีกหนึ่งชั่วยามกลับมารวมกันที่นี่ เข้าใจหรือไม่” ถานจื่อหันไปบอกทุกคน หลังจากขึ้นเขามาได้ระยะทางหนึ่ง

“ขอรับท่านพ่อ/ ท่านลุง” เด็ก ๆ ร้องรับคำเสียงดัง จากนั้นจึงแยกย้ายกันไปคนละทิศคนละทาง ภูเขาแถบนี้พวกเขามาบ่อยจนรู้ดีว่าจะหาของกินได้จากตรงไหนบ้าง

“พี่ใหญ่ เราก็รีบไปกันเถอะขอรับ” ถานม่อจือบอกถานจื่อ

“ได้สิ ไปกัน” ถานจื่อพยักหน้ารับคำน้องชายและเดินแยกออกไปอีกทางหนึ่ง

คนตระกูลถานทั้งหกมองต้นไม้ใบหญ้าที่แห้งแล้งจนแทบไม่มีสีเขียวให้เห็นก็ได้แต่ต้องทอดถอนใจ เมื่อก่อนภูเขาลูกนี้เป็นแหล่งอาหารให้กับทุกคนในหมู่บ้านมาตลอดตั้งแต่พวกเขาจำความได้ มีเพียงช่วงสามปีที่แห้งแล้งนี้ที่ภูเขาแทบไม่มีอาหารให้พวกเขาเลย แต่ไม่ว่าจะต้องขุดรากไม้ไปกินหรือขุดดินไปกินก็ตามที วันนี้พวกเขาตั้งใจจะหาอาหารให้ได้สักเล็กน้อย

ก่อนเที่ยงเล็กน้อย คนทั้งหมดมารวมตัวกันที่จุดนัดพบ แต่ละคนแทบไม่มีอาหารติดไม้ติดมือมานอกจากรากไม้ไม่กี่ต้น สายตาของทุกคนเต็มไปด้วยความสิ้นหวังอย่างที่สุด พวกเขาเดินหาจนทั่วแล้วก็ยังไม่พบอาหารดี ๆ เลยแม้แต่น้อย

“เฮ้อ รีบกลับบ้านกันเถอะ จงหยางกับจงซิงยังต้องไปทำงานในอำเภออีก” ถานจื่ออดถอนหายใจเฮือกใหญ่อีกครั้งไม่ได้ เขาไม่คิดว่าภูเขาที่เคยอุดมสมบูรณ์ บัดนี้แม้แต่รากไม้ก็ยังหามาประทังชีวิตได้ยากเย็นนัก

คนอื่น ๆ ได้แต่พยักหน้ารับคำอย่างท้อแท้เช่นกัน ถานเซียนเซียนที่ถือรากไม้ชิ้นเล็ก ๆ เพียงสองสามอันได้แต่กำเอาไว้ในมือเล็กแน่น รากไม้พวกนี้นางใช้มือขุดขึ้นมาจากผืนดินแห้งแข็งอย่างยากลำบาก ถึงแม้จะมีเพียงเล็กน้อย แต่ถานเซียนเซียนก็ยังคิดจะมอบรากไม้ทั้งหมดให้น้องชายได้กินอิ่มก่อนเหมือนทุกครั้ง

ระหว่างทางที่พวกเขากำลังจะกลับบ้าน มีชาวบ้านหลายคนเห็นเข้าพอดี พวกเขาเหล่านั้นได้แต่มองคนตระกูลถานอย่างสมเพชเวทนา ทั้งหมู่บ้านจิงเยว่นี้มีเพียงตระกูลถานเท่านั้นที่ยากจนที่สุด ถึงพวกเขาจะพอมีกินอยู่บ้าง แต่ก็มีไม่มากพอที่จะเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ให้กับครอบครัวคนอื่นอยู่ดี

เมื่อกลับไปถึงบ้านซอมซ่อของตระกูลถาน สองพี่น้องถานจงหยางกับถานจงซิงก็วางรากไม้ที่หามาได้เอาไว้ที่ห้องครัว จากนั้นทั้งสองก็เดินออกจากบ้านเพื่อเข้าอำเภอไปหางานเล็ก ๆ น้อย ๆ ทำเหมือนกับทุกวัน

ถานเซียนเซียนเห็นน้องชายเหงื่อไหลไคลย้อย นางจึงเดินไปตักน้ำมาเล็กน้อยให้เขากินเพื่อแก้กระหาย

“เซียนเซียน อย่าใช้น้ำมากเกินไป เดี๋ยวคนอื่นจะไม่พอกินเอานะ” ถานม่อจือบอกลูกสาวอย่างกังวล เขากลัวว่าคนอื่น ๆ ในบ้านจะขาดน้ำจนป่วยเสียก่อน

“ทราบแล้วเจ้าค่ะท่านพ่อ น้ำส่วนนี้ข้าให้น้องชายเอง ค่ำนี้ข้าจะไม่กินน้ำเจ้าค่ะ” ถานเซียนเซียนยิ้มตอบพ่อของนาง

มื้อค่ำของบ้านตระกูลถานไม่ต่างจากวันก่อน ๆ พวกเขากินรากไม้ที่หามาได้ในวันนี้อย่างหิวโหย น้ำน้อยนิดถูกทุกคนเวียนกันจิบคนละอึก มีเพียงถานเซียนเซียนที่นำส่วนแบ่งน้ำของตัวเองให้น้องชายเท่านั้นที่ไม่ได้กิน นางเข้าห้องไปนอนพร้อมกับท้องน้อย ๆ ที่ยังคงร้องประท้วงอยู่อย่างอดทน