ฉบับแปลของ วันที่ รอ คอย แปลโดยใครและแปลภาษาอะไรบ้าง

ฉันเคยได้ยินชื่อเพลง 'วันที่ รอ คอย' ในหลายเวทีจนมันกลายเป็นคำเรียกกว้าง ๆ ของบทเพลงที่พูดถึงการรอคอยวันสำคัญ ในโลกของเพลงไทยมีเพลงหลายชิ้นที่ใช้ชื่อนี้หรือชื่อนิยมใกล้เคียงกัน ดังนั้นคำตอบสั้น ๆ ว่า "แต่งโดยใคร" จึงขึ้นอยู่กับเวอร์ชันที่คุณหมายถึง เพราะบางเวอร์ชันคือผลงานของนักแต่งเพลงอิสระที่เล่าเรื่องชีวิตประจำวันที่รอการเปลี่ยนแปลง ขณะที่บางเวอร์ชันเป็นเพลงประกอบละครหรือภาพยนตร์ที่ถูกแต่งขึ้นโดยทีมแต่งเพลงมืออาชีพเพื่อเข้ากับโทนเรื่อง ความหมายโดยรวมของเพลงที่มีชื่อนี้มักวนเวียนอยู่กับความหวังและการรอ ไม่ว่าจะเป็นการรอคนรักที่กลับมา การรอวันที่จะได้เริ่มต้นใหม่ หรือการรอวันที่ความฝันเป็นจริง ท่วงทำนองมักออกแบบให้ค่อย ๆ เปิดกว้างจากท่อนอินโทรที่เงียบสงบสู่คอรัสที่เต็มไปด้วยการปลดปล่อย เพื่อทำให้ผู้ฟังรู้สึกว่าการรอคอยนั้นมีทั้งความเจ็บปวดและความงดงามไปพร้อมกัน เมื่อฟังแล้วมักจะตีความได้หลายชั้นสำหรับแต่ละคน บางคนได้ความอบอุ่นเหมือนรอคอยการรวมตัวของครอบครัว บางคนเห็นเป็นการรอวันที่เจอความหมายในชีวิต บทเพลงเหล่านี้เลยทำหน้าที่เป็นกระจกให้คนฟังสะท้อนความคาดหวังของตัวเอง และนั่นแหละที่ทำให้ชื่อ 'วันที่ รอ คอย' ยังถูกหยิบมาใช้ซ้ำได้โดยไม่รู้สึกเบื่อ

ปกของ 'วันที่ รอ คอย' ยังคงทำให้ใจเต้นทุกครั้งที่นึกถึงสีและฟอนต์นั้น วางขายครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2561 โดยฉบับพิมพ์ครั้งแรกออกตามร้านหนังสือทั่วไปในเครือร้านใหญ่ของไทย ฉบับที่ได้มาเป็นเล่มกระดาษที่มีหน้าปกพิเศษเล็กน้อย ฉันซื้อเล่มนี้จากร้านหนังสือแถวมหาวิทยาลัยในวันวางแผง ส่วนเรื่องการหาเล่มหลังจากนั้นก็ไม่ยากนักเพราะสำนักพิมพ์ยังคงพิมพ์ต่อและมีการออกพิมพ์ใหม่เป็นครั้งคราว ด้านเนื้อหาแอบเทียบกับงานแนวเดียวกันอย่าง 'สายลมกลางเดือน' ที่อ่านเมื่อต้นปี ความเข้มข้นของตัวละครใน 'วันที่ รอ คอย' ให้ความอบอุ่นมากกว่าและฉากบางฉากทำให้รู้สึกเชื่อมโยงกับความทรงจำ ส่วนผู้อ่านที่ต้องการฉบับเก่าๆ สามารถมองหาในชั้นหนังสือมือสองหรือเว็บประมูลหนังสือเก่าได้ ซึ่งฉันเองเคยเจอฉบับพิมพ์แรกที่ร้านมือสองใจกลางเมืองและยอมควักเงินเก็บเพื่อเก็บไว้เป็นของสะสม ถ้าต้องการซื้อใหม่แนะนำไปร้านหนังสือใหญ่หรือสั่งผ่านเว็บไซต์ของร้านอย่างเป็นทางการ จะได้ทั้งตัวเล่มใหม่และบางครั้งก็มีโปรโมชั่น ส่วนรูปแบบดิจิทัลก็มีวางขายในแพลตฟอร์ม e-book ทั่วไป สรุปแล้วใครอยากเริ่มอ่านแบบไม่พลาดความรู้สึกแรกของงานชิ้นนี้ ควรเลือกฉบับพิมพ์ใหม่จากร้านใหญ่หรือไล่ตามฉบับพิมพ์แรกในตลาดมือสองเพื่อความฟินเฉพาะตัว

สมัยเด็กฉันเห็นหุ่นไม้พูดได้ในภาพยนตร์ก่อนจะได้อ่านต้นฉบับจริงจัง ทำให้อยากรู้ว่าต้นเรื่องมาจากไหนและใครเป็นคนเขียน ต้นฉบับของเรื่องที่เรารู้จักกันในชื่อภาษาอังกฤษว่า 'The Adventures of Pinocchio' เขียนโดย Carlo Collodi ซึ่งเป็นนามปากกาของ Carlo Lorenzini ต้นฉบับออกครั้งแรกเป็นตอน ๆ ในนิตยสารสำหรับเด็กชื่อ 'Giornale per i bambini' ระหว่างปี 1881 และถูกรวบรวมตีพิมพ์เป็นหนังสือในปี 1883 โดยใช้ชื่อเต็มในภาษาอิตาลีว่า 'Le avventure di Pinocchio' (บางฉบับลงชื่อตอนเสริมว่า 'Storia di un burattino') ฉันชอบความจริงที่เรื่องนี้ไม่ได้หวานเจี๊ยบอย่างฉบับดิสนีย์ทั้งหมด แต่มีความโหดในบางตอนซึ่งหลายฉบับแปลและดัดแปลงมักปรับโทนตามกลุ่มผู้อ่าน ฉบับแปลมีมากมายแทบจะทุกภาษาใหญ่ของโลก ตัวอย่างที่เห็นได้บ่อยคือฉบับภาษาอังกฤษที่ใช้ชื่อ 'The Adventures of Pinocchio' ฉบับฝรั่งเศสชื่อ 'Les aventures de Pinocchio' เยอรมันสวมชื่อเป็น 'Die Abenteuer des Pinocchio' และสเปนเป็น 'Las aventuras de Pinocho' นอกจากนี้ยังมีแปลเป็นจีนทั้งแบบตัวย่อ '匹诺曹' และตัวเต็ม '匹諾曹' ภาษาไทยเองก็มีหลายฉบับ ตั้งแต่ฉบับแปลสำหรับเด็กจนถึงฉบับแปลที่ใกล้เคียงต้นฉบับมากขึ้น ภาษาอื่น ๆ เช่น รัสเซียน โปรตุเกส อาหรับ ดัตช์ และสแกนดิเนเวียก็มีการแปลเช่นกัน เมื่ออ่านหลายฉบับ ความรู้สึกหนึ่งที่ฉันยืนยันได้คือการแปลไม่ได้เป็นแค่การเปลี่ยนคำ แต่เป็นการตีความที่ทำให้พินอคคิโอของแต่ละภาษามีน้ำเสียงและความหมายต่างกันไป ซึ่งทำให้การตามเก็บอ่านฉบับต่าง ๆ สนุกเหมือนการเดินทางไปหลายประเทศในเล่มเดียว

รายชื่อฉบับแปลของ 'ไม่มีพรุ่งนี้ให้เธอและฉันได้ไปต่อ' มีความหลากหลายขึ้นอยู่กับว่าพูดถึงฉบับทางการหรือฉบับแฟนแปล แต่โดยทั่วไปแล้ว ฉบับที่มีการตีพิมพ์อย่างเป็นทางการมักพบในภาษาหลักๆ ของตลาดหนังสือสากล เช่น อังกฤษ จีน (ทั้งตัวเต็มและตัวย่อ) ญี่ปุ่น เกาหลี และเวียดนาม จากมุมมองของคนติดตามงานแปล ผมเห็นว่าภาษายุโรปบางภาษาอย่างสเปน ฝรั่งเศส และเยอรมันก็มีโอกาสได้ฉบับแปลถ้างานได้รับความนิยมพอ ส่วนภาษาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น อินโดนีเซียและฟิลิปปินส์ บางครั้งจะมีทั้งฉบับทางการหรือฉบับแปลไม่เป็นทางการเผยแพร่ในชุมชนออนไลน์ ทั้งนี้ขึ้นกับลิขสิทธิ์และความตั้งใจของสำนักพิมพ์ที่ถือสิทธิ์ เมื่อเทียบกับงานแปลอื่น ๆ ที่ผมติดตาม เช่น 'Your Name' หรือ 'A Silent Voice' จะเห็นรูปแบบการกระจายภาษาที่ใกล้เคียงกัน: ถ้าผลงานได้รับความสนใจสูง สำนักพิมพ์ต่างประเทศมักจะแปลออกหลายภาษา แต่ถ้าเป็นงานค่อนข้างเฉพาะกลุ่ม อาจมีเพียงฉบับภาษาหลักไม่กี่ภาษาเท่านั้น — สำหรับคนที่ชอบสะสม ฉบับภาษาอังกฤษกับจีนมักเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี เพราะเข้าถึงง่ายและมีการจัดจำหน่ายทั่วโลก

ชั้นหนังสือใหญ่ที่คนรักนิยายแปลมักแวะไปมีโอกาสเจอ 'วันนี้ที่รอคอย' ในฉบับแปลไทยได้บ่อยกว่าที่คิด ฉันเคยพบว่าร้านเชนที่มีสต็อกหนังสือแปลโดยตรงมักจะนำเข้าหรือสั่งพิมพ์เล่มมาให้ลูกค้า เช่น ร้านที่ตั้งอยู่ในห้างใหญ่ซึ่งมีแผนกหนังสือครบครัน หรือร้านที่เชี่ยวชาญหนังสือแปลและหนังสืออินดี้ เมื่อเข้าไปฉันมักเดินไล่ชั้นแผนกนิยายแปลก่อน แล้วค่อยเช็กพนักงานว่ามีเล่มที่ออกใหม่หรือพิมพ์ซ้ำไว้หรือไม่ ประสบการณ์ส่วนตัวสอนให้รู้ว่าบางครั้งเล่มที่หายากจะโผล่ในช่วงโปรโมชั่นหรือการจัดงานหนังสือ ฉันเลยติดตามหน้าเว็บไซต์ของร้านใหญ่ ๆ และลงชื่อรับข่าวสารจากสำนักพิมพ์ท้องถิ่นไว้บ้าง เพื่อไม่พลาดประกาศพิมพ์ครั้งใหม่ นอกจากนี้ยังมีตัวเลือกเป็นฉบับอีบุ๊กบนแพลตฟอร์มไทยที่ได้ลิขสิทธิ์ ซึ่งสะดวกหากต้องการอ่านทันที แต่ถาต้องการเก็บสะสมจริง ๆ ให้มองหาฉบับปกแข็งหรือปกพิเศษที่มักมีวางขายในร้านคัดสรร ตอนสุดท้ายต้องบอกว่าสำหรับคนที่ชอบความอบอุ่นของการค้นหาเอง การได้จับเล่มต้นฉบับแปลไทยของ 'วันนี้ที่รอคอย' ในร้านโปรดเป็นความสุขเล็ก ๆ ที่คุ้มค่า

เริ่มแรกต้องบอกเลยว่าการตามหา 'เสด็จประพาสต้น' ฉบับแปลเป็นเรื่องที่ผมสนุกกับการขุดค้นมาก เพราะมันเหมือนการตามหาร่องรอยประวัติศาสตร์ที่สะท้อนวัฒนธรรมหลายฝั่ง ความหลากหลายด้านภาษาโดยทั่วไปจะเจอฉบับแปลเป็นภาษาอังกฤษก่อนเป็นหลัก ฉบับแปลภาษาอังกฤษมักถูกตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ในไทยที่ทำงานร่วมกับนักประวัติศาสตร์หรือกองบรรณาธิการที่เชี่ยวชาญ และบางครั้งก็มีฉบับแปลภาษาจีนหรือภาษาญี่ปุ่นปรากฏบ้าง โดยเฉพาะเมื่อมีนิทรรศการหรือการศึกษาเชื่อมโยงกับผู้ชมต่างชาติ ส่วนฉบับแปลเป็นภาษาฝรั่งเศสหรือเยอรมันไม่บ่อยนัก แต่ก็มีโอกาสพบในหอสมุดมหาวิทยาลัยหรือคอลเล็กชันส่วนตัวของนักวิชาการ ถ้าต้องการซื้อจริง ๆ ลองเริ่มจากร้านหนังสือเก่าหรือร้านหนังสือเฉพาะทางที่ตั้งอยู่ตามแหล่งหนังสือมือสองในกรุงเทพ เช่นย่านคลองถมหรือร้านขายหนังสือเก่าในย่านใกล้มหาวิทยาลัย นอกจากนี้หอสมุดแห่งชาติหรือห้องสมุดของมหาวิทยาลัยบางแห่งมักมีสำเนาให้ยืมหรือสามารถสั่งทำสำเนาได้ สำหรับการสั่งซื้อออนไลน์ ตลาดค้าหนังสือมือสองและประมูล เช่นแพลตฟอร์มขายของมือสองด้านหนังสือ มีโอกาสเจอฉบับแปลหายาก หากต้องการความรวดเร็วลองสอบถามร้านหนังสือสากลที่จำหน่ายหนังสือแปล หรือติดต่อผู้จัดพิมพ์ที่มีชื่อเสียงด้านหนังสือประวัติศาสตร์ในไทย แล้วเลือกฉบับที่มีบรรณานุกรมชัดเจนเพื่อความน่าเชื่อถือ สรุปในมุมผม เรื่องนี้เป็นการผจญภัยที่ให้ความรู้และมุมมองหลากหลาย ถ้าได้จับเล่มสักฉบับจะรู้สึกถึงความใกล้ชิดกับอดีตมากขึ้น

ฉันเดินทางตามเพลงช้าๆ แล้วพบว่าชื่อเพลง 'วันที่ รอ คอย' ถูกใช้โดยศิลปินและโปรเจกต์ต่างกันหลายครั้ง ทำให้คำตอบขึ้นกับเวอร์ชันที่คุณหมายถึงจริงๆ。 ในมุมมองของฉัน มีสองแนวทางที่ชัดเจน: ถ้าหมายถึงเพลงประกอบละครหรือภาพยนตร์ ให้ดูเครดิตของ OST ในตอนท้ายของละครหรือในเพลย์ลิสต์ OST อย่างเป็นทางการ เพราะมักจะระบุชื่อศิลปินและค่ายเพลงไว้ชัดเจน เวอร์ชันที่เป็นซิงเกิลอาจถูกปล่อยโดยศิลปินเดี่ยวหรือเป็นเวอร์ชันรีเมกโดยศิลปินคนละคนกันก็ได้ ฉันมักจะเปิดคลิปมิวสิกวิดีโอจากช่องของค่ายเพลงก่อนเพื่อยืนยันชื่อผู้ขับร้อง วิธีการซื้อ: ทางดิจิทัลที่ยังเป็นมาตรฐานคือ 'iTunes Store' (ซื้อไฟล์เพลง) และร้านเพลงออนไลน์ต่างประเทศเช่น Amazon Music ถ้าในไทยจะมี 'JOOX' กับ 'LINE MUSIC' ที่เน้นสตรีมและการดาวน์โหลดแบบออฟไลน์ผ่านสิทธิพิเศษสมาชิก แต่ถ้าอยากได้ของแท้เป็นชิ้นเป็นอันก็ลองหาแผ่น CD ของ OST จากร้านใหญ่ๆ อย่าง SE-ED หรือร้านค้าของค่ายบน Shopee/Lazada ค่ายเพลงบางค่ายก็เปิดร้านออนไลน์ของตัวเอง ซึ่งเป็นวิธีที่ดีที่สุดถ้าต้องการสนับสนุนศิลปินโดยตรง สรุปแล้ว ถ้าอยากให้ฉันระบุศิลปินและช่องทางซื้อแบบเฉพาะเจาะจง บอกฉันว่าคุณเห็นเพลงนี้จากละครหรือคลิปไหน แล้วฉันจะเล่าให้ละเอียดอีกที

ความต่างชัดที่สุดสำหรับฉันคือการเปิดเผยความคิดภายในของตัวละครที่มีน้ำหนักกว่ามากใน 'บทประพันธ์ของวันที่รอคอย' ฉบับหนังสือ เมื่ออ่านฉบับต้นฉบับจะรู้สึกว่าแต่ละช่วงเวลาถูกเคลือบด้วยรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ — กลิ่นฝนบนชานชาลา เสียงหัวใจที่เต้นผิดจังหวะ เมื่อเปรียบเทียบกับฉบับทีวี ฉันพบว่าภาพและดนตรีเข้ามาช่วยเติมความหมาย แต่ก็ทำให้บางความละเอียดอ่อนในคำบรรยายหายไป การแบ่งจังหวะและโครงสร้างเรื่องก็แตกต่างกันชัดเจน ในหนังสือมีพื้นที่ให้ความทรงจำย้อนกลับไปไกลกว่า มีการเล่าเรื่องแบบกระโดดเวลาและใส่บทสนทนาที่ยาวกว่าซึ่งขยายความสัมพันธ์ของตัวละคร แต่ฉบับทีวีต้องจัดเรียงใหม่ให้กระชับ เหลือเฉพาะซีนที่ขับเคลื่อนพล็อตหรือสร้างภาพอารมณ์ทันที ฉันเข้าใจว่าการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ทำให้ผู้ชมทั่วไปเข้าถึงได้ง่ายขึ้น แต่อีกด้านหนึ่งมันก็ลดช่องว่างให้คนอ่านได้เข้าไปค้นหามากกว่าที่เห็นบนจอ ถ้าจะให้ยกตัวอย่างความต่างแบบคล้ายกัน ฉันมักนึกถึง 'Kimi no Na wa' ที่ฉบับนิยายมีบรรยายความรู้สึกภายในอย่างละเมียดกว่าภาพยนตร์ ซึ่งช่วยให้เห็นมิติของตัวละครอีกชั้นเดียวกัน ในกรณีของ 'บทประพันธ์ของวันที่รอคอย' ฉันจึงแนะนำให้คนที่ชอบความลึกอ่านต้นฉบับ ส่วนคนที่อยากได้อารมณ์ทันทีจากภาพและเพลงก็จะได้ประสบการณ์อีกแบบ ทั้งสองเวอร์ชั่นมีเสน่ห์ต่างกัน แค่เลือกว่าต้องการดื่มด่ำแบบไหน

ในฐานะแฟนที่ชอบตามฉบับแปลของนิยายรักอบอุ่นหัวใจ ฉบับที่มีชื่อว่า 'เมื่อเธอมีฉัน และฉันมีเธอ' มักพบว่ารูปแบบการวางขายขึ้นกับว่าต้นฉบับมาจากไหนและได้รับความนิยมในตลาดระดับใด โดยทั่วไปแล้ว หากผลงานเป็นที่นิยมในหลายประเทศ ฉบับแปลที่เห็นได้บ่อยจะรวมถึงภาษาไทย ภาษาอังกฤษ ภาษาจีนทั้งตัวย่อและตัวเต็ม ภาษาเกาหลี และภาษาญี่ปุ่น สิ่งที่น่าสนใจคือบางครั้งสำนักพิมพ์ในยุโรปก็ซื้อสิทธิ์ไปแปลเป็นภาษาสเปน ฝรั่งเศส เยอรมัน หรือโปรตุเกสด้วย เวอร์ชันอีบุ๊กยังขยายตัวไปถึงตลาดเวียดนาม อินโดนีเซีย และรัสเซียบ้างในบางกรณี ผมชอบสังเกตว่าฉบับพิเศษหรือฉบับรวมเล่มที่มีภาพประกอบมักออกให้เฉพาะบางภาษาเท่านั้น เพราะเรื่องสิทธิ์และต้นทุนการพิมพ์แตกต่างกัน การหาว่าภาษาที่ต้องการมีหรือไม่จึงมักต้องเช็กกับหน้าร้านหรือหน้ารายละเอียดของสำนักพิมพ์ แต่โดยรวมถ้าเรื่องนี้เป็นนิยายที่ขายได้ดีในระดับนานาชาติ โอกาสจะสูงที่จะเจอภาษาหลักๆ ที่กล่าวมาแล้วในท้องตลาด — ความจริงตรงนี้ทำให้รู้สึกตื่นเต้นทุกครั้งเวลาเล่มโปรดถูกแปลไปอีกภาษาหนึ่ง

มีเรื่องน่าสนใจคือ เวอร์ชันของนิทาน 'กระต่ายกับเต่า' ที่มาจากชุดนิทานอีสปหรือที่เรียกกันว่า Aesop's Fables มีการแปลและตีพิมพ์ในภาษาหลักของโลกเกือบครบถ้วน เราเห็นฉบับแปลอย่างเป็นทางการในภาษาอังกฤษ ฝรั่งเศส เยอรมัน และสเปนเป็นหลัก เพราะนักแปลและนักสะสมได้รวบรวมเรื่องนี้อยู่ในคอลเลกชันใหญ่ๆ หลายฉบับ นอกจากนี้ยังมีฉบับแปลเป็นภาษารัสเซีย อิตาลี โปรตุเกส และภาษาสแกนดิเนเวียบางฉบับด้วย ในเชิงประวัติศาสตร์ นิทานชุดนี้ถูกดัดแปลงไปตามยุคสมัยและวัฒนธรรมของแต่ละพื้นที่ ดังนั้นคุณอาจเจอความแตกต่างเล็กน้อยทั้งในภาษาสำนวน ภาพประกอบ และโทนการเล่า เมื่อเราอ่านฉบับแปลของประเทศต่างๆ จะเห็นมุมมองที่เปลี่ยนไป เช่นฉบับภาษาฝรั่งเศสอาจให้ความรู้สึกเรียบหรู ขณะที่ฉบับภาษาญี่ปุ่นอาจเน้นความเรียบง่ายและภาพประกอบละเอียด ความหลากหลายแบบนี้เป็นเหตุผลที่ทำให้เรื่องเล่าโบราณยังสดใหม่อยู่เสมอ