ท่านขุนที่สวยที่สุดในสยาม มีฉบับแปลภาษาอื่นหรือไม่?

คำถามนี้ชวนให้คิดถึงการแปลวรรณกรรมที่แฟนๆ เฝ้ารอกันมากมาย ฉันมองเรื่อง 'ฉันนี่แหละท่านขุนที่สวยสุดในสยาม' แบบแฟนคนหนึ่งที่ติดตามทั้งเวอร์ชันออนไลน์และแฟนอาร์ต: ณ เวลาที่ฉันติดตาม วรรณกรรมประเภทนี้มักเริ่มจากแพลตฟอร์มออนไลน์ก่อน แล้วค่อยมีการตีพิมพ์เป็นเล่มถ้ากระแสแรงพอ แต่ก็ไม่ใช่ทุกเรื่องที่จะได้สิทธิ์แปลเป็นภาษาต่างประเทศ การจะเรียกว่านิยายแปลอย่างเป็นทางการ ต้องมีป้ายชื่อสำนักพิมพ์ ผู้แปล และรหัส ISBN ชัดเจน ซึ่งต่างจากฉบับที่แฟนๆ แปลหรือดัดแปลงกันเอง ฉันเคยเห็นกรณีที่นิยายฝรั่งหรือจีนอย่าง 'Harry Potter' ถูกแปลและตีพิมพ์หลายภาษาอย่างเป็นทางการ หรือในทางกลับกัน งานที่อยู่บนเว็บนิยายบางเรื่องก็ไม่มีฉบับแปลเป็นเล่ม การเช็กว่าเป็นฉบับแปลจริงหรือไม่ ให้สังเกตข้อมูลบนปก ถ้ามีเครดิตผู้แปลและสำนักพิมพ์แปล แปลว่าเป็นการแปลอย่างเป็นทางการ ถ้าแค่พบเป็นโพสต์ตอนแยก ๆ ในบอร์ดหรือแฟนเพจก็มักจะเป็นงานแปลที่แฟนทำกัน สรุปสั้น ๆ ว่า ฉันไม่ได้เจอหลักฐานฉบับพิมพ์แปลที่เป็นทางการของเรื่องนี้ในตลาดใหญ่ แต่ไม่ว่าจะเป็นฉบับแฟนแปลหรือฉบับต้นฉบับออนไลน์ ก็เป็นช่องทางที่ดีให้คนที่รักเรื่องนี้ได้สนุกกับเนื้อหา และถ้าสนใจเก็บเป็นฉบับเล่มจริง การมองหาข้อมูลสำนักพิมพ์และ ISBN จะช่วยให้มั่นใจมากขึ้น

ยอมรับเลยว่าชื่อ 'ฉันนี่แหละท่านขุนที่สวยที่สุดในสยาม' ทำให้ใจพองโตทันทีเมื่อคิดถึงบรรยากาศนิยายไทยโทนหวานปนขบขันแบบนี้ ผมค่อนข้างติดตามข่าวสารของนิยายไทยและรูปแบบสื่อหลายประเภท ดังนั้นขอเล่าแบบตรงๆ ตามที่เห็น: ณ เวลานี้ยังไม่มีฉบับหนังสือเสียงที่เป็นการผลิตอย่างเป็นทางการจากสำนักพิมพ์หลัก ๆ ที่วางขายในแพลตฟอร์มหนังสือเสียงโดยตรง แต่ไม่ต้องเสียใจไปเพราะมีทางเลือกอื่นที่แฟน ๆ ผลิตขึ้นเอง เช่น คลิปอ่านนิยายบน YouTube โดยนักอ่านอิสระ หรือการไลฟ์อ่านนิยายในช่องทางสตรีมมิงที่บันทึกไว้ ทำให้เรายังพอฟังโทนเสียงและจังหวะเล่าเรื่องได้บ้าง ถ้าระหว่างทางอยากได้ประสบการณ์ฟังแบบจริงจัง ผมมักเลือกเวอร์ชันแฟนเมดที่มีการทำซาวด์เอฟเฟกต์เล็กน้อยและนักอ่านปรับเสียงตัวละครให้ชัดเจน เวลาฟังแล้วรู้สึกเหมือนฟังละครวิทยุสั้น ๆ ซึ่งให้ความเพลินอีกแบบหนึ่ง ถึงแม้ว่าคุณภาพจะไม่เท่าการผลิตระดับมืออาชีพ แต่มันมีเสน่ห์และเติมเต็มความอยากฟังได้ดีสุดท้ายก็แล้วแต่รสนิยมคนฟัง แต่ละคลิปก็มีสไตล์ต่างกัน เลือกตามโทนเสียงที่ชอบได้เลย

ต้องบอกว่าเมื่อพูดถึงนิยาย 'ท่านขุนที่สวยที่สุดในสยาม' ฉบับนิยาย ผมมองว่าเขียนโดยช่อแก้ว—สำนวนหวานแต่คมกริบในแบบที่จับหัวใจคนอ่านได้ทันที ฉันชอบการใช้ภาพของผู้เขียนคนนี้ที่เปิดเรื่องด้วยฉากสวนกลางพระราชวัง: ลมพัด กลิ่นดอกไม้ กระจ่างทั้งความรักและการเมือง ฉากที่ท่านขุนถอดหน้ากากด้านความอ่อนหวานออกเพื่อเผยด้านเยือกเย็นยังคงติดตา สไตล์การบรรยายมีทั้งบทกวีสั้น ๆ และบทสนทนาแน่น ๆ ที่ทำให้บทบาทตัวละครเด่นไม่ต้องพะวงกับคำอธิบายยืดยาว ผมประทับใจกับการบาลานซ์ระหว่างประวัติศาสตร์กับฉากหวือหวา ทำให้เรื่องอ่านสนุกโดยไม่หลุดจากบรรยากาศยุคสยามโบราณ เมื่ออ่านจบ ความรู้สึกที่เหลือคือน้ำเสียงของผู้เขียนที่พาเราไปสัมผัสความเป็นคนยุคนั้น ทั้งความละเมียดของเครื่องแต่งกายและความซับซ้อนของความสัมพันธ์ จบลงด้วยภาพทิ้งให้คิดต่อ เหมือนประตูที่เปิดค้างไว้ให้เรากลับมาตามหาอะไรมากขึ้น

แฟนละครเวทีอย่างเราต้องบอกว่า 'ฉัน นี่แหละ ท่านขุนที่สวยที่สุดในสยาม' จบแบบที่ทำให้คนดูต้องยิ้มแก้มปริ! ทุกอย่างคลี่คลายด้วยความเข้าใจใหม่ระหว่างตัวละครหลัก ท่านขุนไม่ได้แค่ชนะใจคนเพราะความสวย แต่เพราะความกล้าที่จะยอมรับความไม่สมบูรณ์แบบของตัวเอง ฉากสุดท้ายที่พระเอกถอดมงกุฎออกแล้วบอกว่า 'ความสวยที่แท้จริงคือการเป็นตัวเอง' นี่แหละที่ตราตรึงใจมากๆ มันไม่ใช่แค่เรื่องความรัก แต่เป็นเรื่องของการเติบโตภายในที่สมบูรณ์แบบที่สุด

ชื่อผู้แต่งที่แน่นอนของนิยาย 'ฉันนี่แหละท่านขุนที่สวยที่สุดในสยาม' ยังไม่เป็นที่ชัดเจนในวงกว้างและมักถูกเผยแพร่โดยไม่มีการอ้างชื่อผู้แต่งอย่างเป็นทางการในหลายแหล่งที่พบเจอ ฉันมองว่ามีความเป็นไปได้สองแบบหลัก ๆ: บางครั้งเรื่องแบบนี้เป็นงานเขียนที่เผยแพร่แบบไม่ลงชื่อหรือใช้ชื่อปากกา ทำให้ผู้อ่านทั่วไปยากจะตามถึงต้นฉบับจริง ในขณะเดียวกันก็มีโอกาสที่มันเป็นฟิคชั่นที่แฟน ๆ แต่งขึ้นแล้วแชร์ต่อกันจนเป็นที่รู้จักโดยชื่อเรื่องมากกว่าชื่อผู้แต่ง ดังนั้นเวลาที่เจอชื่อนิยายนี้ตามโซเชียลหรือฟอรัม มักจะเห็นการอ้างถึงเนื้อเรื่องหรือฉากเด่น ๆ มากกว่าชื่อคนเขียน ฉันคิดว่าถ้าอยากยืนยันชื่อผู้แต่งจริง ๆ วิธีที่ปลอดภัยคือมองหาการตีพิมพ์หรือแหล่งเผยแพร่ที่มีการลงทะเบียนชัดเจน เช่น บทนำหรือหน้าโปรไฟล์ของเรื่องที่มักจะบอกชื่อผู้เขียน แต่ถ้าตอนนี้คุณเจอแค่โพสต์หรือการแชร์ซ้ำ ๆ ก็เป็นไปได้สูงที่ข้อมูลผู้แต่งจะหายไปหรือถูกแทนที่ด้วยเครดิตของผู้เผยแพร่คนอื่น แค่เก็บความสงสัยไว้เป็นเรื่องปกติแล้วค่อยตามรอยจากที่มีหลักฐานชัดเจนก็น่าจะเป็นแนวทางที่สมเหตุสมผลอยู่ดี

บอกตรงๆ คำว่า 'ท่านขุนที่สวยที่สุดในสยาม' ฟังดูเหมือนฉายาที่แฟนๆ มอบให้ตัวละครแนวย้อนยุคมากกว่าจะเป็นชื่อตัวละครจากนิยายเล่มเดียวตายตัว ในฐานะคนที่ติดตามนิยายพีเรียดและแฟนฟิคมานาน ผมเห็นคำแบบนี้โผล่ในหลายบริบท—ทั้งนิยายแต่งออนไลน์ นิยายรัก-ประวัติศาสตร์ และงานแฟนเมดที่เอาตัวละครขุนนางมาขยี้มุมหล่อ เจ้าเสน่ห์ หรือแม้แต่การเติมความโรแมนติกให้ฉากในราชสำนัก ความน่าสนใจคือมันเป็นเทนต์ที่คนเขียนใช้เพื่อสร้างภาพลักษณ์: ท่านขุนมีความงามแบบผู้ดี มีมารยาทแฝงความลึก และมักจะมีปมในอดีตที่ทำให้แฟนอ่านหลงรัก ผมชอบมองมันเป็น 'อาร์คตัวละคร' มากกว่าจะมองเป็นตัวละครเดียว เพราะเมื่อไปไล่ดูจะพบว่าแทบทุกแพลตฟอร์มที่คนแต่งนิยายลงเอง—จากเว็บอ่านนิยายออนไลน์ไปจนถึงเวทีแฟนฟิค—มักมีตัวแทนของท่านขุนแบบนี้ปรากฏในรูปแบบต่างๆ บางครั้งเป็นตัวละครหลักในนิยายพีเรียด บางครั้งเป็นตัวประกอบที่ช่วงเดียวก็ทำให้คนอ่านกรี๊ดได้ ฉากโปรดของผมมักเป็นฉากที่ความงามถูกใช้เป็นหน้ากากของความเจ็บปวด เหมือนว่าความสวยช่วยปกปิดความจริงบางอย่าง และนั่นแหละที่ทำให้ฉายาแบบนี้ถูกพูดถึงบ่อยๆ และแพร่กระจายได้ง่ายในวงการนิยายไทยยุคปัจจุบัน

นึกภาพตอนที่เห็นแผงสินค้างานหนังสือเต็มไปด้วยของแฟนอาร์ตแล้วใจเต้นแรงสุด ๆ ฉันเคยเดินหาไอเทมเกี่ยวกับ 'ท่านขุนที่สวยที่สุดในสยาม' ในงานสัปดาห์หนังสือประจำปี แล้วพบว่ามีทั้งของที่ออกโดยสำนักพิมพ์ต้นฉบับและซุ้มของศิลปินอิสระที่ทำพวงกุญแจ โปสเตอร์ และสมุดสเก็ตที่วาดแบบเฉพาะสำหรับแฟนคลับ ในงานแบบนี้มักมีการเปิดตัวของสะสมที่หาไม่ได้ตามร้านทั่วไป เพราะเป็นการร่วมมือแบบพรีออเดอร์หรือขายเฉพาะงาน ฉันมักจะแนะนำให้ไปวันเปิดงานเพื่อมีตัวเลือกเยอะและได้ของลิมิเต็ด ถ้าอยากได้ของที่มีคุณภาพจากเจ้าของลิขสิทธิ์จริง ๆ ให้มองหาซุ้มของสำนักพิมพ์หรือบูธที่ติดป้ายชัดเจน ส่วนของแฟนเมดจากศิลปินหน้าแผงมักจะมีรายละเอียดการทำมือ ถ้าชอบกลิ่นอายงานสร้างสรรค์และอยากได้ชิ้นพิเศษ งานแบบนี้ตอบโจทย์ได้ดีและบรรยากาศยังคึกคัก เหมือนได้เจอเพื่อนร่วมชะตากรรมคนรักเรื่องเดียวกันด้วย

เพลงบางท่อนสามารถทำให้ท่านขุนกลายเป็นภาพวาดที่เดินได้ในความคิดเราเลยนะ เราเคยจินตนาการท่านขุนในชุดพิธีสีงาชัด ขับเน้นความงามแบบสง่างามพลางเศร้า ๆ เพลงที่เหมาะกับมู้ดนี้คือ 'Adagio for Strings' ของ Samuel Barber — เสียงสายไวโอลินที่ค่อย ๆ แผ่ซ่านเหมือนแสงเทียน เหมาะกับฉากท่านขุนที่ยืนมองพระอาทิตย์ตกหลังพระราชวังแล้วหัวใจสลายอีกเล็กน้อย อีกชิ้นที่เติมความนุ่มนวลและโรแมนติกคือ 'Gymnopédie No.1' ของ Erik Satie ที่จังหวะช้ากับเมโลดี้เรียบง่ายทำให้ท่านขุนนิ่งลงในความคิด เหมาะกับฉากที่เขาอ่านจดหมายรักหรือเดินผ่านสวน ปิดท้ายด้วยเปียโนร่วมสมัยอย่าง 'River Flows in You' ของ Yiruma หากอยากให้ความงามของท่านขุนดูเข้าถึงง่ายขึ้น ชิ้นนี้ให้ความอบอุ่น เป็นมิตร แล้วก็เศร้าพอที่จะทำให้คนดูรู้สึกว่าเบื้องหลังความงามมีสิ่งที่เสียสละหรืออกหักอยู่ เงาของแสง สายลม และโน้ตเปียโน จบด้วยความเงียบที่ยังคงทิ้งคำถามไว้ นี่เป็นชุดที่เราเอาไปใช้เวลานึกภาพฉากชวนละสายตาได้ยาว ๆ

เคยสงสัยไหมว่าประวัติศาสตร์ไทยที่เราเรียนในหนังสือแบบแห้งๆ จะถูกนำเสนอแบบสนุกๆ ได้ยังไง? 'ฉัน นี่แหละ ท่านขุนที่สวยที่สุดในสยาม' ทำได้อย่างเหลือเชื่อโดยเอาวัฒนธรรมไทยมาผสมกับมุขตลกแบบญี่ปุ่น จุดเริ่มต้นของเรื่องนี้มาจากความหลงใหลในศิลปะและประวัติศาสตร์ของนักเขียนที่อยากให้คนรุ่นใหม่หันมาสนใจมรดกไทย แทนที่จะเล่าแบบจริงจัง เขาก็เลยใส่ความบันเทิงเข้าไปด้วยการสร้างตัวละคร 'ท่านขุน' ที่ทั้งเก่งและขี้แยในเวลาเดียวกัน เหมือนดูอนิเมะญี่ปุ่นแต่ดันมาเกิดในสยามสมัยโบราณ

ชื่อผู้แต่งโดยตรงของงานเรื่องนี้มักถูกลงไว้เป็นนามปากกาหรือไม่ระบุชัดเจนบนหน้าลงนิยายออนไลน์ แค่เห็นชื่อเรื่อง 'ฉันนี่แหละท่านขุนที่สวยสุดในสยาม' ก็รู้สึกได้เลยว่างานแบบนี้มักเริ่มจากผู้เขียนที่ชื่นชอบการเล่นบทบาทประวัติศาสตร์ผสมความโรแมนติก แล้วค่อยๆ เก็บแฟนคลับได้เรื่อยๆ ฉันเคยตามนิยายแนวคลาสสิกผสมเกี้ยวพาราสีมาบ่อย จึงเข้าใจว่าทำไมบางคนถึงอยากใช้ปากกาไม่ระบุชื่อเพื่อคงความเป็นส่วนตัวหรือให้ผู้อ่านตัดสินที่เนื้อหาแทนชื่อผู้แต่ง ฉันมองว่าความไม่ชัดเจนของชื่อผู้แต่งทำให้ชุมชนแฟนคลับมีบทบาทมากขึ้น—แฟนคอนเทนต์ทำการสรุป ย่อ ตอนเด่น และตั้งทฤษฎีต่างๆ ราวกับงานที่อยู่ในโลกของ 'ประกาศิตรักท่านอ๋อง' บางงานก็ถูกนำไปรวมเล่มภายหลังโดยมีการเปิดเผยชื่อจริง แต่หลายครั้งก็ยังคงเป็นนามปากกา เมื่อเป็นแบบนี้ความลึกลับกลายเป็นเสน่ห์อีกอย่างหนึ่ง ทำให้ผู้อ่านรู้สึกเหมือนมีสมบัติที่ต้องค้นหาเอง และนั่นแหละคือความสนุกที่ทำให้ฉันยังคอยกลับมาอ่านอยู่เสมอ