ผู้เขียนดังที่ร่วมรักการอ่าน 2565 มีใครบ้าง

นี่คือเล่มที่ฉันรู้สึกเด่นที่สุดจากงานรักการอ่าน 2565 เพราะมันผสมความคิดลึกกับภาษาที่เข้าถึงได้ ทำให้หยิบอ่านแล้วอยากคุยต่อกับคนอื่น เล่มแรกที่อยากแนะนำคือ 'Sapiens' ที่แปลไทยแล้วเล่มหนึ่ง—มันไม่ใช่แค่ประวัติศาสตร์ของเผ่าพันธุ์มนุษย์ แต่เป็นกรอบคิดให้มองโลกยุคปัจจุบันอย่างมีเหตุผลและตลกร้ายในเวลาเดียวกัน อ่านแล้วประเด็นเกี่ยวกับเทคโนโลยี การเมือง และนิยามความเป็นมนุษย์จะติดหัวไปหลายวัน เหมาะกับคนอยากได้หนังสือคุยงานหรือท้าทายมุมมองเดิมๆ อีกเล่มที่ฉันชอบคือ 'เจ้าชายน้อย' เวอร์ชันแปลที่มีคำอธิบายประกอบในงาน—มันยังคงอบอุ่นและคมกริบในประโยคสั้นๆ เหมาะสำหรับอ่านซ้ำเมื่อรู้สึกหลงทางในชีวิตหรืออยากได้การเตือนใจว่าเรื่องเล็กๆ มักสำคัญกว่าใครคิด สุดท้ายมีหนังสือรวมบทความสั้นจากนักเขียนไทยหน้าใหม่ที่อ่านแล้วรู้สึกเห็นพลังการเขียนยุคหลัง ชอบที่มีทั้งมุมตลก ขม และหวาน เหมาะกับการยืนเลือกหน้าบูธแล้วพลางจดปกไว้ติดบ้านก่อนนอน

ย้อนกลับไปที่ต้นกำเนิดจริง ๆ แล้วแหล่งกำเนิดของครอบครัวแปลกประหลาดนี้มาจากปลายปากกาของชาร์ลส์ แอดดัมส์ ผู้วาดการ์ตูนลงในนิตยสาร 'The New Yorker' ซึ่งเขาสร้างตัวละครแปลก ๆ รูปรักความมืดขึ้นมาเป็นชุดสั้น ๆ ที่สะท้อนอารมณ์ตลกร้ายและบิดเบี้ยว ผมรู้สึกว่าสิ่งที่ชาร์ลส์ทำไว้สำคัญที่สุด เพราะเขาเป็นคนให้คาแรกเตอร์ เจ้าของมุมมองแบบมืดตลกและเสน่ห์แบบกอธิกซึ่งทุกเวอร์ชันเอาไปต่อยอด ไม่ว่าจะเป็นไอเดียหน้าตา ท่าทางประหลาด หรือมุกดำ ๆ ที่กลายเป็นหัวใจของเรื่อง แม้ว่าจะมีนักเขียนและผู้กำกับหลายคนมาดัดแปลง แต่รากเหง้าทั้งหมดยังคงยึดกับผลงานการ์ตูนของเขาอยู่ดี นี่คือจุดที่ผมมักจะย้อนกลับไปเมื่ออยากเข้าใจว่าทำไมคาแรกเตอร์ถึงทนทานและถูกหยิบยกไปทำเวอร์ชันต่าง ๆ ได้เรื่อย ๆ

ชื่อ 'บันทึกรักการอ่าน 50 เรื่อง' ฟังดูเหมือนสมุดบันทึกของนักอ่านที่รวบรวมความประทับใจจากหนังสือหลากเล่มจนเป็นเรื่องเล่าเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่อ่านเพลิน ผมเองยังไม่สามารถยืนยันชื่อผู้เขียนได้โดยตรงจากความทรงจำ แต่จากประสบการณ์กับหนังสือแนวนี้ มักมีสองแบบใหญ่ ๆ: เล่มที่เป็นผลงานเดี่ยวของนักเขียน-นักวิจารณ์ที่ชอบเขียนบันทึกการอ่าน และอีกแบบคือผลงานรวมของบรรณาธิการหรือกลุ่มนักเขียนที่รวมบทความจากคอลัมน์ต่าง ๆ ไว้ด้วยกัน ดังนั้นผู้เขียนที่แท้จริงอาจเป็นบุคคลเดียวหรือเป็นคณะทำงานก็ได้ ข้อสำคัญคือดูหน้าโฆษณาหนังสือ (colophon) หน้าเครดิตหรือ ISBN บนปกหลัง จะให้คำตอบชัดเจนกว่า เมื่อพูดถึงผลงานอื่น ๆ ของผู้ที่ชอบเขียนแนวนี้ ผมมักเจอว่าพวกเขาเขียนคอลัมน์ประจำในนิตยสาร บทวิจารณ์หนังสือ แปลหนังสือบางเล่ม หรือออกหนังสือรวมข้อเขียนในชุดเดียวกันเป็นชุด ๆ ถ้าได้ชื่อผู้เขียนจริง ๆ ขึ้นมา จะสามารถบอกได้ว่าเขามีงานเขียนเชิงวรรณกรรม บทความวิชาการ หรืองานแปลอะไรบ้าง แต่ถ้ายังไม่รู้ชื่อจริง วิธีที่เร็วที่สุดคือเช็กข้อมูลที่ปกหลังหรือโฆษณาหนังสือ แล้วจะตัดสินใจหา 'ผลงานอื่น ๆ' ของผู้เขียนได้ง่ายขึ้น — ส่วนตัวผมชอบค้นหาบทความสั้น ๆ จากคอลัมน์เก่าของผู้เขียน เพราะมักสะท้อนรสนิยมการอ่านได้ชัดที่สุด

ปีนี้มีหนังสือแนววิทยาศาสตร์นิยายที่น่าติดตามมาก โดยเฉพาะ 'Project Hail Mary' ของ Andy Weir ที่ต่อยอดความสำเร็จจาก 'The Martian' เรื่องราวของนักวิทยาศาสตร์ที่ต้องแก้ปัญหาการอยู่รอดในอวกาศแบบสุดขั้ว แต่คราวนี้มีมิติของมิตรภาพระหว่างสปีชีส์ต่างดาวที่ทำให้เรื่องน่าประทับใจ อีกเล่มที่ห้ามพลาดคือ 'Klara and the Sun' แนว dystopian จาก Kazuo Ishiguro ที่ตามติดชีวิตหุ่นยนต์ผู้มีความเป็นมนุษย์อย่างน่าประทับใจ ถ้าใครชอบแนวคิดเกี่ยวกับความหมายของชีวิตและความรัก หนังสือเล่มนี้จะกระตุกความคิดได้ดีเลย

ปีนี้มีหนังสือขายดีหลายเล่มที่สะท้อนเทรนด์สังคมได้น่าสนใจ เล่มแรกที่ต้องพูดถึงคือ 'คำสัญญาแห่งความเงียบ' นวนิยายไทยแนวระทึกขวัญผสมแฟนตาซีที่สร้างปรากฏการณ์ยอดขายทะลุแสนภายในเดือนเดียว ตัวเอกเป็นเด็กสาวที่ค้นพบความลับมืดของหมู่บ้านตัวเองผ่านสมุดบันทึกโบราณ อีกเล่มที่โดดเด่นคือ 'เศรษฐีไสยศาสตร์' แนวธุรกิจผสมความเชื่อ เนื้อหาเกี่ยวกับนักลงทุนที่ใช้ศาสตร์โบราณทำนายตลาดหุ้น ซึ่งกลายเป็นประเด็นถกเถียงในวงการนักอ่านว่าควรเชื่อหรือไม่ แต่ความแปลกใหม่ทำให้ติดชาร์ตขายดีหลายสัปดาห์

เริ่มต้นจากงานที่ทำให้โลกแฟนตาซีมีรสชาติทั้งหวาน คม และเศร้าไปพร้อมกัน '魔道祖師' เป็นจุดเริ่มที่ดีมากสำหรับคนที่อยากเจอเรื่องราววายแบบมีองค์ประกอบแฟนตาซีจัดเต็ม ในฐานะแฟนที่ชอบนิยายเนื้อหาละเอียด ฉันชอบที่งานชิ้นนี้ไม่ใช่แค่เล่าเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างสองตัวละครหลัก แต่ยังสอดแทรกประวัติศาสตร์ ความขัดแย้งทางศีลธรรม และการแก้แค้นที่พลิกกลับได้หลายชั้น เล่าแบบมีทั้งฉากบู๊ จังหวะดราม่า และมุกตลกบางจังหวะที่ช่วยเบรกความหนักของเรื่อง ถ้าชอบงานที่ตัวละครมีพัฒนาการชัดเจน และโลกมีหลักการของมันเอง งานนี้ให้ความพึงพอใจสูง ทั้งฉบับนิยายและฉบับอนิเมะ/ดราม่าที่ถูกดัดแปลงมาแล้วก็ทำได้ดี แต่เตือนว่าเนื้อหาบางช่วงค่อนข้างเข้มข้น เหมาะกับคนชอบอ่านเชิงลึกและอินกับความสัมพันธ์ที่พัฒนาอย่างค่อยเป็นค่อยไป

ปีนี้ตื่นเต้นกับงานหนังสือ 2567 มากจนแทบจะวางแผนตารางไว้เรียบร้อยแล้ว เพราะโดยทั่วไปสำนักพิมพ์ใหญ่ที่คนคาดหวังว่าจะมีงานลงนามมักเป็นพวกที่มีรายชื่อนักเขียนขายดีและซีรีส์ยอดนิยมบนชั้นหนังสืออยู่แล้ว เลยอยากเล่าให้ครบทั้งมุมของคนที่ตามนักเขียนเชิงพาณิชย์และมุมของคนที่ชอบผลงานอิสระ เผื่อใครกำลังวางแผนไปเข้าคิวจริง ๆ จะได้เตรียมตัวถูก เมื่อมองจากประสบการณ์ปีที่แล้ว สำนักพิมพ์ที่มักจัดโต๊ะลงนามชัดเจนคือ สังกัดที่มีการจัดพิมพ์ทั้งนิยายขายดีและหนังสือแปล เช่น สำนักพิมพ์ที่เน้นตลาดแมส มักเชิญนักเขียนแนวโรแมนซ์-สืบสวนที่มีแฟนคลับแน่น ส่วนสำนักพิมพ์สายวิชาการหรือสารคดีจะเป็นการลงนามแบบเจาะกลุ่มคนอ่านเฉพาะทาง การมองแผงแล้วกะว่าใครเป็นนักเขียนที่ขายดีช่วงนี้ช่วยได้มาก เพราะการลงนามเป็นช่องทางโปรโมทผลงานเล่มใหม่หรือฉลองยอดพิมพ์ครั้งใหญ่ ฉันชอบสังเกตว่าบูธที่มีการต่อแถวยาวมักมีการประกาศกิจกรรมลงนามล่วงหน้าบนป้ายบูธหรือสื่อโซเชียลของสำนักพิมพ์ อีกมุมที่ฉันเป็นแฟนตัวยงคือชอบสำนักพิมพ์อิสระและกองบรรณาธิการเล็ก ๆ ที่มักเชิญนักเขียนรุ่นใหม่มาพูดคุยแบบใกล้ชิด การลงนามของกลุ่มนี้แตกต่างตรงบรรยากาศอบอุ่นและมักมีซิกเนเจอร์พิเศษ เช่น โปสการ์ดลายพิเศษหรือแผ่นเซ็นที่ไม่วางขายทั่วไป ถ้าอยากได้ของที่มีความหมายมากกว่าสำหรับสะสม ให้มุ่งไปที่บูธเล็ก ๆ และมองหาตารางกิจกรรมตามประกาศของงาน บทสรุปง่าย ๆ คือ สำนักพิมพ์ขนาดใหญ่จะเป็นตัวเลือกที่ปลอดภัยถ้าต้องการเจอนักเขียนชื่อดัง ส่วนสำนักพิมพ์อิสระให้ประสบการณ์ที่เป็นกันเองและมีอะไรเซอร์ไพรส์ให้ค้นหา สุดท้ายอย่าลืมเตรียมปากกาและหนังสือที่อยากให้เซ็น แล้วตื่นเต้นไปกับการได้คุยกับคนที่อยู่หลังตัวอักษรบ้างก็ทำให้วันไปงานสนุกขึ้นเยอะ

ลิสต์หนังสือที่อยากแนะนำมีทั้งคลาสสิกและร่วมสมัย เริ่มจากวรรณกรรมไทยอย่าง 'สี่แผ่นดิน' ของม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ที่ถ่ายทอดวิถีไทยผ่านสายตาหญิงสูงศักดิ์ หรือ 'พระจันทร์สีน้ำเงิน' ของวัฒน์ วรรลยางกูร ที่ว่าเรื่องความรักแล้วสะเทือนใจมาก ส่วนวรรณกรรมต่างประเทศก็มี 'ร้อยปีความทรงจำ' ของกาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ ที่เป็นเหมือนตำนานเรื่องราวครอบครัวสุดพิศวง '1984' ของจอร์จ ออร์เวลล์ ก็ยังคงทรงพลังเรื่องการเมืองและการควบคุมความคิด ใครชอบแนวแฟนตาซีต้องไม่พลาด 'The Lord of the Rings' ที่สร้างโลกสมมติได้สมบูรณ์แบบสุดๆ

การเตรียมตัวสำหรับงาน 'รักการอ่าน 2565' ทำให้หัวใจเต้นได้เหมือนเด็กที่เจอชั้นหนังสือใหม่ — นี่เป็นโอกาสดีที่จะกลับมาคบกับหนังสือแบบมีความตั้งใจมากขึ้น การจัดลิสต์หนังสือล่วงหน้าเป็นสิ่งแรกที่ฉันทำ: แบ่งเป็นกอง 'อ่านเร็ว' กับกอง 'จะเสียเวลาคุ้มค่า' เพื่อไม่ให้เสียเวลาเดินวนในงาน แล้วจัดเวลาให้เป็นช่วงสั้น ๆ ทุกวัน เช่น 25 นาทีอ่านจริงตามด้วยพัก 5 นาที การทำแบบนี้ช่วยให้ไม่เหนื่อยและอ่านจนครบเป้าได้ ฉันมักหยิบเล่มที่อ่านแล้วชอบเป็นตัวเปิด เช่น 'เจ้าชายน้อย' เพื่อปลุกพลังของการอ่านแบบเพลินๆ ก่อนจะกระโดดไปหาหนังสือหนักกว่านั้น สถานที่และอุปกรณ์ก็สำคัญ: พกกระเป๋าเล็กสำหรับใส่โน้ตกับปากกา พกผ้าพันคอหรือหมวกเผื่ออากาศเปลี่ยน และวางแผนเส้นทางภายในงานว่าอยากเจอบูธไหนบ้าง การมีเป้าหมายชัดเจนช่วยให้ไม่รู้สึกละลานตา นอกจากนี้ การแลกเปลี่ยนกับคนที่เจอในงาน ทำให้ได้มุมมองใหม่ ๆ เก็บชื่อผู้แต่งและคำแนะนำ จะช่วยให้เลือกซื้อหรือยืมจากห้องสมุดหลังงานได้ดีขึ้น สุดท้ายแล้ว การไปงานนี้สำหรับฉันไม่ใช่แค่การซื้อหนังสือ แต่เป็นการเติมพลังให้ตัวเอง กลับบ้านด้วยชื่อเรื่องที่อยากอ่านและหัวใจที่เต็มไปด้วยไอเดียใหม่ ๆ นี่แหละคือวิธีที่ทำให้การอ่านยั่งยืนและสนุกต่อเนื่อง