ใครพากย์เสียงหลักใน แฮร์รี่พอตเตอร์ พากย์ไทย?

รู้ไหมว่าในบ้านเรามีเวอร์ชันพากย์ไทยของ 'Harry Potter' หลายรุ่นและเสียงแฮร์รี่ไม่ได้มีเพียงคนเดียวตลอดทั้งชุด ผมโตมากับการดูพากย์ไทยทางทีวีซึ่งจำได้ว่าบางฉบับเลือกใช้ทีมพากย์ที่เปลี่ยนไปตามช่องและการจัดจำหน่าย ทำให้เสียงของแฮร์รี่ในความทรงจำของคนไทยอาจต่างกันไปตามว่าใครดูจากโรงหนัง ดีวีดี หรือการออกอากาศทางช่องทีวี ผมชอบฟังเครดิตท้ายเรื่องเพราะได้เห็นชื่อคนที่อยู่เบื้องหลัง แต่ละเวอร์ชันมักมีนักพากย์หลักคนหนึ่งสำหรับแฮร์รี่ในแต่ละช่วงวัย บางครั้งเสียงของแฮร์รี่ในฉบับดีวีดีจะต่างจากฉบับฉายทีวี และมีนักพากย์บางคนที่แฟนๆ จำได้จากการทำเสียงให้แฮร์รี่ในหลายตอนจนกลายเป็นเสียงที่คุ้นเคย ตอนที่ผมกลับมาดูฉากที่แฮร์รี่เห็นกระจกโบราณครั้งแรก เสียงพากย์ที่อบอุ่นและพร่าของเขาทำให้ฉากนั้นได้ความหมายขึ้นมาอีกแบบหนึ่ง การพากย์ไทยไม่ใช่แค่การแปลคำพูด แต่เป็นการตีความคาแร็กเตอร์ด้วยเสียง—โทน การลากสระ การเว้นจังหวะ ล้วนส่งผลต่อความรู้สึกที่ผู้ชมได้รับ ผมจึงมักสังเกตว่าถ้าทีมพากย์เปลี่ยน เสียงแฮร์รี่จะกลายเป็นเด็กกว่าหรือโตขึ้น ทั้งนี้ขึ้นกับการตัดต่อและการเลือกนักพากย์ที่เข้ากับภาพรวมของหนัง เวลานึกถึงฉากต่อสู้หรือฉากซึ้งๆ ผมมักจะย้อนกลับไปหาเวอร์ชันที่เสียงพากย์จับอารมณ์ตัวละครได้ดีที่สุดสำหรับผม—นั่นคือเหตุผลที่ผมชอบสะสมหลายๆ เวอร์ชันเอาไว้ดูเปรียบเทียบ ยิ่งได้ฟังเสียงพากย์หลายคนยิ่งเข้าใจความแตกต่างในการตีความตัวละครมากขึ้น และบางครั้งก็ได้ความเพลินแบบต่างกันด้วย

จะบอกว่าสำหรับแฟนหนังสือและหนังอย่างฉัน การบอกว่า 'เสียงพากย์ตัวร้าย' ใน 'แฮร์รี่ พอตเตอร์' เป็นใคร มักจะตอบสั้นๆ ไม่ได้เพราะขึ้นกับว่าหมายถึงตัวละครไหนและเวอร์ชันไหน ฉันเคยดูทั้งเวอร์ชันโรง หนังออกดีวีดี และเทเลวิชันพากย์ไทย บางตัวละครอย่าง 'ลอร์ด โวลเดอมอร์' (Voldemort) มักถูกให้เสียงที่เย็นและขึงขัง ในขณะที่ 'เบลาทริกซ์' ก็ได้เสียงฉีกขาด เหวี่ยง และ狂 ในเวอร์ชันต่าง ๆ ผู้พากย์เปลี่ยนไปตามสตูดิโอและรอบการฉาย ดังนั้นไม่มีชื่อเดียวที่จะตอบได้แบบครอบจักรวาล สำหรับคนที่อยากรู้ชัดเจน ฉันมักแนะนำให้เช็กเครดิตของแผ่นบลูเรย์หรือเครดิตตอนท้ายของเวอร์ชันที่ดู เพราะนั่นจะแจ้งชื่อนักพากย์ตามฉากจริง ๆ ส่วนความประทับใจส่วนตัวคือพากย์ไทยหลายเวอร์ชันทำให้ตัวร้ายมีมิติจากโทนเสียงและจังหวะการพูด ซึ่งบางครั้งทำให้ตัวละครดูน่ากลัวขึ้นกว่าต้นฉบับเสียอีก

บอกตรงๆว่า ตอนเป็นแฟนหนังสือและหนังชุด 'แฮร์รี่ พอตเตอร์' ฉันมักจะนึกถึงเสียงพากย์ไทยที่พาเรื่องราวเข้าถึงใจคนไทยได้ดี ถึงกระนั้นเรื่องรายชื่อนักพากย์หลักของฉบับพากย์ไทยไม่ได้มีคำตอบเดียวแน่นอน เพราะมีหลายเวอร์ชันที่ถูกพากย์ในช่วงเวลาและช่องทางต่างกัน—ฉบับโรง ฉบับดีวีดี/บลูเรย์ และฉบับที่ฉายทางโทรทัศน์ ซึ่งแต่ละฉบับมักจะใช้ทีมพากย์ที่ต่างกันเล็กน้อยหรือมากตามผู้ผลิตและสัญญาลิขสิทธิ์ ณ เวลานั้น ในมุมมองของคนที่โตมากับการดูหนังภาษาไทย เสียงพากย์หลักที่คนจดจำได้จะครอบคลุมตัวละครสำคัญอย่างแฮร์รี่ เฮอร์ไมโอนี่ รอน อัลบัส ดัมเบิลดอร์ เซเวรัส สเนป และลอร์ดโวลเดอมอร์ แต่รายชื่อคนพากย์ที่แท้จริงจะแตกต่างกันไปตามเวอร์ชัน: บางเวอร์ชันจะให้ความสำคัญกับนักพากย์รุ่นเก๋าที่มีเสียงเป็นเอกลักษณ์ ขณะที่เวอร์ชันที่ฉายทางทีวีก็มักจะใช้ทีมนักพากย์ที่ผู้ชมทีวีรู้จักดี การจะชี้ชัดว่าใครพากย์ใครบ่อยที่สุด จึงต้องอ้างอิงกับเครดิตของฉบับนั้นๆ เพราะเครดิตท้ายเรื่องของแผ่นดีวีดี/บลูเรย์หรือข้อมูลประกาศของสถานีฉายมักจะบอกชื่อทีมพากย์อย่างชัดเจน ส่วนตัวแล้ววิธีที่ฉันใช้เมื่อต้องการรู้ชื่อนักพากย์ไทยสำหรับหนังเรื่องโปรด คือมองเครดิตของฉบับที่เคยดูแล้วจดใส่สมุดเล็กๆ ไว้—บางครั้งเสียงที่คุ้นชินจะติดกับความทรงจำมากกว่าแค่ชื่อบนกระดาษ ดังนั้นการระบุว่า "นักพากย์หลักมีใครบ้าง" คำตอบที่ตรงที่สุดคือ: ให้ระบุเวอร์ชันที่ต้องการ (โรง/ดีวีดี/ทีวี) แล้วดูเครดิตของเวอร์ชันนั้น เพราะฉบับต่างๆ ให้ผลงานการพากย์ที่แตกต่างและสร้างความทรงจำที่ไม่ซ้ำกันไปในแต่ละช่วงเวลา

แฟนหนังบ้านเรามักจะถกเถียงเรื่องคนพากย์ของ 'Harry Potter and the Order of the Phoenix' อย่างไม่เบื่อหน่าย และเราเองก็ติดตามรายละเอียดพวกนี้มานานพอสมควร เราอยากอธิบายแบบตรงไปตรงมาว่าเวอร์ชันพากย์ไทยของภาคห้ามีหลายรูปแบบ—มีเวอร์ชันฉายโรง เวอร์ชันดีวีดี/บลูเรย์ และเวอร์ชันออกอากาศทางทีวี ซึ่งแต่ละเวอร์ชันอาจใช้ทีมพากย์คนละชุด ทำให้คำตอบว่า "เป็นใคร" ไม่ได้มีคำตอบเดียวจบในทันที ผู้ที่รับบทเสียงฮีโร่หลัก เช่น แฮรี่, รอน และเฮอร์ไมโอนี่ อาจเปลี่ยนไปตามเวอร์ชัน ส่วนตัวเราเจอความแตกต่างนี้บ่อยพอจนรู้ว่าต้องดูเครดิตของแต่ละเวอร์ชันเพื่อความแน่ชัด ถ้าอยากยืนยันชื่อคนพากย์จากเวอร์ชันใดเวอร์ชันหนึ่งจริง ๆ ให้มองหาช่องที่มีเครดิตท้ายเรื่องหรือปกแผ่นดีวีดี/บลูเรย์ เพราะเวอร์ชันที่จำหน่ายมักมีรายละเอียดทีมพากย์ชัดเจน อีกวิธีที่เราใช้คือหาข้อมูลจากแฟนคลับชุมชนที่จดข้อมูลแต่ละเวอร์ชันไว้ อย่างไรก็ตาม ถ้าคนถามเพราะอยากรู้ว่าเสียงใครที่ฟังคุ้นในบ้านเราที่ดูครั้งหนึ่ง ก็ต้องระบุด้วยว่าเป็นเวอร์ชันฉายโรงหรือเวอร์ชันทีวี เพราะคำตอบจะแตกต่างกันไปตามนั้น ปิดท้ายด้วยความเห็นตรง ๆ ว่าความหลากหลายของทีมพากย์นี่แหละที่ทำให้การดูซ้ำสนุกขึ้น เพราะเราจะได้จับความแตกต่างเล็ก ๆ น้อย ๆ ในการตีความอารมณ์ของตัวละคร

ลองนึกภาพฉันกำลังหยิบแผ่นดีวีดี 'แฮร์รี่ พอตเตอร์ กับถ้วยอัคนี' ขึ้นมาดูอีกครั้ง แล้วเลื่อนดูเครดิตตอนจบเพื่อเช็กว่าใครบ้างที่พากย์ไทยให้ตัวละครหลัก การดูจากเครดิตของแผ่นหรือบลูเรย์เป็นวิธีที่ตรงที่สุดเพราะฉบับพากย์ไทยเต็มเรื่องมักจะประกาศชื่อนักพากย์ไว้ชัดเจน ฉบับพากย์ไทยของหนังเรื่องนี้มีนักพากย์หลักที่รับบทตัวละครสำคัญอย่างแฮร์รี่ พอตเตอร์ รอน วีสลีย์ เฮอร์ไมโอนี่ เกรนเจอร์ อัลบัส ดัมเบิลดอร์ เซเวรัส สเนป และโวลเดอมอร์ แต่ต้องระวังว่าในเมืองไทยมีหลายเวอร์ชันที่ถูกนำออกฉายหรือวางจำหน่าย—เช่น เวอร์ชันโรงภาพยนตร์ที่พากย์ฉายจริงในโรงกับเวอร์ชันทีวีหรือดีวีดีที่อาจใช้ทีมพากย์คนละชุด ความจริงแล้วชื่อของนักพากย์จะขึ้นอยู่กับว่าเป็นแผ่นของผู้จัดจำหน่ายใดหรือเป็นการพากย์สำหรับโทรทัศน์ ถ้าอยากได้รายการชื่อนักพากย์แบบละเอียดที่สุด ให้ตรวจที่ปกแผ่น, คำบรรยายบนแพ็กเกจ, หรือตอนจบของตัวหนังเอง เพราะนั่นคือจุดที่มีเครดิตนักพากย์ครบถ้วน ซึ่งช่วยให้รู้ชัดว่าใครพากย์ใครบในฉบับเต็มเรื่อง

เสียงพากย์ไทยของ 'แฮร์รี่ พอตเตอร์' ให้บรรยากาศที่ต่างออกไปจากต้นฉบับอย่างชัดเจน และนั่นเป็นสิ่งที่ทำให้การชมซ้ำมีความสดใหม่ทุกครั้งที่เปลี่ยนโหมดจากซับมาเป็นพากย์. ส่วนตัวแล้ว ผมโตมากับเวอร์ชันพากย์ที่ฉายในทีวี ทำให้คุ้นชินกับสำเนียงและการตีความตัวละครในแบบไทยมากกว่าการฟังเสียงต้นฉบับพร้อมซับไตเติล. ความแตกต่างหลักอยู่ที่โทนเสียง จังหวะการพูด และการเน้นน้ำเสียง; เสียงอังกฤษต้นฉบับมักใช้ช่องไฟของการเว้นวรรคและความเงียบเพื่อสร้างบรรยากาศ ขณะที่พากย์ไทยมักเติมน้ำเสียงหรือปรับจังหวะให้ชัดเจนขึ้นเพื่อความเข้าใจของผู้ชมวงกว้าง. อีกจุดที่ผมสังเกตคือการเลือกคำแปลและการปรับวัฒนธรรม ซึ่งมีผลกับรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ในเรื่อง ตัวอย่างเช่น ชื่อสถานที่หรือมุกภาษาท้องถิ่นบางอย่างถูกตีความใหม่เพื่อให้ผู้ชมไทยรับรู้ได้ทันที แม้ว่านั่นจะแลกมาด้วยเฉดความหมายบางอย่างที่ต้นฉบับสื่อออกมาเป็นนัย ตัวอย่างที่ชัดเจนคือฉากการคัดสรรบ้าน (Sorting Hat) — การเว้นจังหวะของคำถามและเสียงสะท้อนมีผลต่อการตัดสินใจของผู้ชม เมื่อฟังเวอร์ชันภาษาอังกฤษ ช่องไฟและสำเนียงของตัวพากย์ทำให้ฉากนั้นมีมิติของความตื่นเต้นมากกว่า ขณะที่เวอร์ชันไทยมีการเล่นโทนให้คุ้นเคยและเข้าใจง่ายขึ้น นอกจากนี้ การมิกซ์เสียง เพลงประกอบ และเอฟเฟกต์บางส่วนในพากย์ไทยมักถูกปรับระดับเพื่อไม่ให้บดบังบทพูด ซึ่งบางครั้งทำให้รายละเอียดทางดนตรีถูกลดทอนลงบ้าง ท้ายที่สุด การรับรู้ความต่างขึ้นอยู่กับมุมมองและความคาดหวังของผู้ชม โดยส่วนตัวแล้ว ผมนึกถึงความอบอุ่นของพากย์ไทยเมื่อมองจากมุมของคนดูรุ่นเด็ก ที่สำคัญคือการเข้าถึงและความชัดเจน ขณะที่เสียงต้นฉบับให้มิติทางอารมณ์และน้ำเสียงที่เที่ยงตรงมากกว่า เมื่อคนไทยหลายรุ่นโตขึ้นกับทั้งสองเวอร์ชัน ความต่างนี้กลับกลายเป็นเสน่ห์ที่ทำให้เรื่องราวของ 'แฮร์รี่ พอตเตอร์' ยังคงมีสีสันในความทรงจำของแต่ละคน

ปี 2001 เป็นปีที่แฟนหนังรุ่นเดียวกันหลายคนได้ยินเสียงพากย์ไทยของ 'แฮร์รี่ พอตเตอร์กับศิลาอาถรรพ์' เป็นครั้งแรกบนจอเงินและแผ่นดีวีดี และสิ่งที่ผมสังเกตคือไม่มีเวอร์ชันพากย์ไทยเดียวตายตัว การบอกชื่อผู้พากย์แบบตายตัวเลยต้องระวังหน่อย เพราะมีทั้งเวอร์ชันโรงฉาย เวอร์ชันดีวีดี และเวอร์ชันที่ออกอากาศทางทีวีซึ่งบางครั้งเปลี่ยนทีมพากย์ใหม่ทั้งหมด ฉะนั้นตัวละครหลักอย่างแฮร์รี่ พอตเตอร์ เฮอร์ไมโอนี่ และรอน มักจะมีเสียงไทยจากนักพากย์คนละชุดตามแต่การจัดจำหน่าย เช่น บางครั้งเสียงที่คุ้นชินในรุ่นพ่อแม่อาจมาจากชุดพากย์ของโรงภาพยนตร์ ขณะที่คนที่เติบโตมากับการดูทางทีวีอาจรู้จักอีกชุดหนึ่ง ถ้าต้องการเช็ครายชื่อคนพากย์ตามเครดิตอย่างแน่นอน ให้ดูที่เครดิตท้ายเรื่องของแผ่นดีวีดีหรือบลูเรย์ของเวอร์ชันไทย และข้อมูลบนหน้าปกหรือเมนูแผ่นจะระบุชื่อผู้พากย์ไว้ชัดเจน นอกจากนี้ชุมชนแฟนภาพยนตร์ในเว็บบอร์ดและกลุ่มโซเชียลมักรวบรวมข้อมูลของแต่ละเวอร์ชันไว้ด้วย โดยเฉพาะคนที่สนใจเรื่องเสียงพากย์จะชอบเปรียบเทียบระหว่างเวอร์ชันต่าง ๆ จบแล้วก็ยังรู้สึกว่าการได้ยินเสียงพากย์ไทยในฉากคลาสสิกของเรื่องนี้มันมีเสน่ห์แบบอบอุ่น ๆ ที่ต่างจากต้นฉบับอยู่ดี

มีหลายเวอร์ชันของหนังสือเสียง 'แฮร์รี่ พอตเตอร์กับศิลาอาถรรพ์' ที่เผยแพร่ในไทย ซึ่งแต่ละฉบับมักมีผู้พากย์ไม่เหมือนกันและขึ้นกับสำนักพิมพ์หรือแพลตฟอร์มที่ออกเสียง ผมมักจะเช็กชื่อผู้พากย์จากหน้ารายละเอียดของฉบับนั้น ๆ บนแอปหรือร้านหนังสือออนไลน์ที่ซื้อ ข้อความเครดิตจะบอกชื่อผู้บรรยายอย่างชัดเจน เช่น ฉบับที่วางจำหน่ายแบบเป็นออดิโอบุ๊คอย่างเป็นทางการมักระบุผู้พากย์ไว้ในหน้าสินค้า ขณะที่เวอร์ชันท้องถิ่นหรือการอ่านตามรายการวิทยุอาจมีผู้บรรยายคนละคนเลย ซึ่งหมายความว่าถ้าคุณเจอฉบับที่ชอบ เสียงบรรยายที่ชื่นชอบนั้นน่าจะระบุชื่อผู้พากย์ในส่วนข้อมูลของฉบับนั้น ๆ เสมอ โดยสรุป ถ้าต้องการรู้ชื่อผู้พากย์ของฉบับใดฉบับหนึ่ง ให้ดูที่เครดิตของฉบับนั้นบนหน้ารายละเอียดสินค้า แล้วคุณจะเห็นชื่อที่แน่นอน — สำหรับผมแล้ว เสียงแต่ละคนก็เพิ่มสีสันให้การฟังต่างกันไป และการรู้ชื่อผู้พากย์ช่วยให้ตามหาฉบับที่ถูกใจได้ง่ายขึ้น

เสียงพากย์ที่แฟนหนังสือเสียงมักจะคุยกันคือสองคนนี้: Stephen Fry กับ Jim Dale ซึ่งเป็นชื่อที่ผมได้ยินบ่อยที่สุดเวลาเพื่อน ๆ พูดถึงฉบับภาษาอังกฤษของ 'Harry Potter and the Philosopher's Stone' หรือที่ไทยเรียกว่า 'แฮร์รี่ พอตเตอร์กับศิลาอาถรรพ์' ดิฉันชอบเปรียบเทียบสไตล์ทั้งสองคน เพราะคนละแบบชัดเจน: Stephen Fry ให้โทนเสียงอบอุ่น เรียบแต่แฝงอารมณ์ละเอียด เหมาะกับการเล่าแบบเป็นผู้ใหญ่พาเด็กเข้าโลกเวทมนตร์ ส่วน Jim Dale จะอิมโพรไวส์กับเสียงตัวละครเก่ง ทำให้ฉากที่ต้องเปลี่ยนเสียงบ่อย ๆ มีชีวิตชีวาอย่างเห็นได้ชัด ถ้าต้องเลือกจริง ๆ ดิฉันมักจะกลับไปฟังเวอร์ชันของ Jim Dale เวลาต้องการความสนุกสนานของตัวละคร แต่ถ้าอยากฟังเวอร์ชันที่เน้นบรรยากาศและน้ำเสียงนุ่ม ๆ Stephen Fry ก็ทำได้ดี ทั้งคู่มีแฟนเหนียวแน่นต่างกันไป จบบทนี้ด้วยความคิดว่าเสียงที่ชอบสุดคงขึ้นกับว่าคุณอยากได้การฟังแบบไหนเป็นเพื่อนในการอ่านหนังสือ

รายชื่อผู้พากย์ของหนังสือเสียง 'แฮร์รี่ พอตเตอร์ กับภาคีนกฟีนิกซ์' ที่คนมักพูดถึงมีสองคนหลักในเวอร์ชันภาษาอังกฤษ: 'Stephen Fry' กับ 'Jim Dale' ซึ่งทั้งสองคนพากย์ทั้งชุดและรวมถึงเล่ม 5 ด้วย ผมชอบแยกความแตกต่างของทั้งคู่แบบนี้: 'Stephen Fry' ให้ความรู้สึกอุ่น ๆ และนิ่ง เป็นบรรยายที่เหมือนนั่งฟังเพื่อนเล่าเรื่อง โดยเฉพาะฉากที่มีบรรยากาศเคร่งเครียดอย่างการพิจารณาคดีหรือการคุยเชิงชวนคิดของผู้ใหญ่ เขาทำให้ฉากในกระทรวงเวทมนตร์หรือช่วงการประชุมของคณะกรรมการดูมีน้ำหนักโดยไม่ต้องพยายามตะโกนหรือเปลี่ยนเสียงมาก 'Jim Dale' จะเล่นตัวละครหลายแบบชัดเจนกว่ามาก ผมคิดว่านี่ช่วยให้ฉากที่ตัวละครหลากหลายโผล่ออกมามีชีวิต โดยเฉพาะตอนที่มีตัวละครแปลก ๆ หรือฉากที่ต้องการความฮา เช่น การเผชิญหน้ากับ 'Dolores Umbridge' หรือฉากการฝึกซ้อมของกลุ่มเด็ก ๆ เสียงของเขาจะทำให้ตัวละครเล็ก ๆ มีความพิเศษขึ้นมา ถ้าอยากได้ข้อเท็จจริงตรง ๆ: เวอร์ชันสหรัฐฯ ที่ออกโดยสำนักพิมพ์หลักพากย์โดย 'Jim Dale' ส่วนเวอร์ชันสหราชอาณาจักรพากย์โดย 'Stephen Fry' — ทั้งสองเวอร์ชันเป็นแบบไม่ตัดทอนครบทั้งเนื้อหาในเล่ม 5 และหาได้ค่อนข้างง่ายบนแพลตฟอร์มหนังสือเสียงต่าง ๆ