Chapter 2

Lumaki akong maraming dala-dalang sikreto sa buhay. Hindi naituro sa akin ng aking mga magulang na isa pala ito sa mga hindi matapos-tapos na pagsubok sa kagaya naming isang kayod, isang tuka. Itinatago ko kapag kulang na ang pera ko para makabili ng mas healthy na pagkain pamalit sa noodles o de lata. Itinatago ko kapag wala na namang natitirang pambayad ng miscellaneous fees noong estudyante pa, kaya’t kunwaring naiwanan na naman ang wallet para ipagpabukas nang ipagpabukas ang bayarin. 

Habang tumatagal, pakiramdam ko’y wala nang natitirang totoo sa pagkatao ko sa dami ng sikretong itinatago ko sa aking pamilya, mga kaibigan, o kahit na sa mga estrangherong nagtatanong kung kaya ko pa ba dahil ang palagi kong sagot ay oo kahit hindi na. Kulang na nga lang ay itago ko rin ang katotohanang anak ako ng kasambahay ng mayamang angkan ng San Agustin, hindi dahil sa kinahihiya ko ang trabahong bumubuhay sa amin kundi para kahit sandali lang ay hindi ko maisip na iba ang estado ko sa best friend kong si Julian. 

Si Julian San Agustin III, o mas kilalang Thirdy, ang nag-iisang anak ng mag-asawang Julian II at Marcia. Sila ang kasalukuyang may-ari ng Button & Bears sa Maynila, ang malaking kumpanyang nagbebenta ng mga produktong pang-bata simula pa noong 1980s. Mga feeding essentials, nursery furnishings, mga damit, mga cute na sapatos, at parami pa nang parami habang lumilipas ang taon.

Dahil sa madalas na busy ang mga magulang ni Julian sa trabaho, ang nanay ko ang nag-alaga sa kaniya simula noong limang taon siya, kasabay ng pag-aalaga rin sa akin sa kabilang kamay. Kaya naman lumaki kami ni Julian na nag-aagawan sa kaniyang mga panlalaking laruan hanggang sa parehas nagkamuwang at hindi na maliliit na bagay ang pinagtatalunan namin. We would then exchange opinions on the best college programs to take or if Julian would be a great CEO once his parents gave him the company, and I would tell him all the good qualities he has to make him feel better when everybody else thought he couldn’t do it because all he was doing in his early 20s was lie down on the bed full of money. 

That was the exact moment I only felt jealous about whatever he has. Hindi naman ako materialistic at alam kong mali ang mainggit sa kaibigan, pero hindi ko maiwasang hindi makaramdam sa tuwing nakikita ko siyang magwaldas ng pera at babae na parang ito ang dalawang bagay na hinding-hindi siya mauubusan, habang ako, pinagkakasya ang limang-daang piso sa isang linggo at hindi na makapaghanap pa ng taong mamahalin dahil mahal ang magmahal at nagtitipid ako. 

Pero sa tagal ng pinagsamahan namin ni Julian, hindi iisa ang pagkakataong nagpapaalala sa akin na kahit malapit kami sa isa’t isa, kahit halos kabisado ko na ang lahat sa kaniya, sadyang malayo pa rin ang buhay ko sa buhay niya. A hard pill to swallow, pero nilunok ko na rin kahit paminsan-minsan bumabara pa rin sa lalamunan ko. 

That’s why I already accepted the truth that the love I wanted for us isn’t going to happen, especially in this lifetime. Lasing man siya o hindi, hindi niya ako kayang mahalin. Buntis man ako hindi, hindi niya pa rin ako kayang mahalin. 

Indeed, the friendship we had built through the years was the biggest thing we could offer to ourselves. Kaya naman binalak kong ayusin. Matapos ang tatlong linggong pagpapalamig, pabalik na sana ako ng Maynila nang malaman kong ang labis na pagod pala at pagsusuka ay hindi dahil malungkot o stress ako. The mistake he called that day rather became a baby in my womb. 

Mas lalo pang naging mahirap ang buhay ko, physically, emotionally, financially. Kinailangan kong mag-dobleng kayod kasi marami na akong binubuhay: ang sarili ko, ang mga kapatid ko, at ang pamilyang pilit kong binubuo kahit alam kong hindi na kumpleto sa umpisa pa lang. 

Wala nang mas nakalulungkot pa sa isiping hindi ko na nga maibibigay ang lahat-lahat ng magiging kagustuhan ng anak ko, hindi ko pa maibigay ang pamilyang may ama at ina sa kaniya. In the lowest of lows in my pregnancy, may mga pagkakataong tinanong ko ang sarili ko kung dapat pa ba. I knew it was gonna be difficult for me, but I was more concerned it wasn’t gonna be easy for my baby as well. Natatakot akong bitbitin ang konsensyang puro pahirap lang ang kaya kong isalubong sa batang hindi naman hiniling na mabuhay sa mundo.

But seven years later, I am glad I did everything scared. Talino, sipag, at takot ang naging puhunan ko para mas mapagbutihin ang sarili, hindi na para sa akin kundi sa mga mahal ko sa buhay. I am now using my license as a professional teacher in Oriental Mindoro National High School, at mas malaki na rin ang sahod kumpara sa pagiging non-teaching staff. Kaya unti-unti ko nang napapaayos ang dating tagpi-tagpi naming bahay, at hindi ko na kailangang ilista ang budget meals kada-linggo para mas makatipid. Higit sa lahat, alam kong hindi ako nagkulang sa pagpapalaki sa anim na taon kong anak na si Vier. 

“Mommy!” Tumatakbo ang anak kong naliligo na naman sa pawis matapos mag-basketball. “Mommy! Mommy! Mommy!” tawag niya pang paulit-ulit hanggang sa makalapit sa akin.

Sinalubong ko si Vier ng panyo at pinunas sa kaniyang mukha pababa sa kanyang braso. Saka ko siya niyakap nang mahigpit at ilang beses na hinalikan sa pisngi, na ikinahagikhik naman niya. Katatapos lamang ng klase ko sa OMNHS at ngayo’y sinusundo si Vier sa kalapit na Adriatico Memorial School. Kung dati ay karga ko lagi siya sa aking braso kung saan ako magpunta at hindi magawang maiwanan, ngayon ay Grade 1 na siya at hindi natatapos ang kaniyang araw nang hindi nakakapagpapawis sa paglalaro ng bola. Mas lumiksi pa at mas marunong nang makisama sa mga kaedad niya. Kay bilis nga talaga ng panahon.

“Kamusta naman ang Vier ko?” malambing na tanong ko habang hawak ang magkabilang-pisngi niya. 

“Nag-write po kami ng name sa notebook, and… and…” Tinaas niya ang kanang kamay. “I have a star again!”

Napangiti ako at muling humalik sa kaniyang pisngi. “Wow! Very good ka ulit ah! Ang galing-galing naman ng Vier ko!”

“Mana ako sayo, Mommy, eh!”

Sandali pa kaming nagtawanang mag-ina bago ko siya niyayang umuwi. Hawak-hawak ko ang maliit na kamay ni Vier habang patalon-talon siya sa paglalakad papunta sa aking second-hand Wigo. Inayos ko muna ang kaniyang child car seat, saka nagsimulang imaneho ang pulang sasakyang nabili ko two years ago.

Buong biyahe, nagkwento lamang si Vier ng iba pa niyang ginawa sa classroom simula kaninang umaga hanggang sa matapos ang klase sa hapon. Hindi sa pinapaboran ko ang anak ko, pero sa tuwing naririnig ko kung paano niya bigyang-kahulugan ang mga nangyayari sa bawat araw niya, alam kong he’s smarter than his age. Alam ko ring sa akin niya talaga namana iyon, bukod sa pagtutok ko sa kaniyang pag-aaral.

Ngunit kapag naman nalilipat ang kwento ni Vier sa hilig niya sa pagba-basketball, hindi ko maiwasang hindi maalala ang ama niya. Dating varsity player ng basketball si Julian noong nasa college pa siya. Magaling at madalas MVP ng team nila. Bilang sa daliri ng aking kamay ang mga laro ni Julian na hindi ko napanood, kaya halos saulado ko na ang mga galawan niya sa loob ng court. At sa tuwing pinapanood ko si Vier, kailanman ay hindi ko maitatangging namana niya iyon sa ama niyang si Julian.

I suddenly remember when Vier first asked for his father. He was three. It was a completely different feeling from the other first times of his life na nasubaybayan ko, such as when he first walked on his own or when he said his first word. Bagaman buntis pa lamang ako’y pinaghandaan ko na ang pagkakataong iyon, iba pa rin ang nasabi o nagawa ko nang sinubukan kong ipaliwanag sa kaniyang batang isip na hindi namin makakasama ang ama niya habang lumalaki siya.  

Hindi ko mawari kung naintindihan niya na ako noon, pero hindi na muling nagtanong si Vier tungkol dito. I like to think he just doesn’t want me to worry. Ngunit may parte sa akin na mas nag-aalalang baka tinatago niya lamang ang pangungulila sa ama. And it wasn’t just the first time Vier asked for his father that crushed my conscience. It was also the first time he played basketball or the first time he attended the Boys Scout camp, which I figured he needed a father the most. 

Kaya’t kahit na buo ang desisyon kong itago kay Julian ang pagbubuntis ko noon, huli na nang mapagtanto kong pansarili lamang iyon. I felt like a selfish mother for not considering what would be the best for my child or what he wanted in the first place. That is why I’ve been thinking lately about asking Vier if he is ever curious about the identity of his father. Wala pa lang akong naiipong lakas ng loob sa kung ano man ang posible niyang isagot. I am just hoping we will not meet Julian anytime soon.. not until we’re ready to confront the things that happened seven years ago that led us to today.