LOGINELENA POV
Malamig ang hangin sa labas ng hotel, pero hindi nito kayang pawiin ang init na nananatili sa balat ko. Naglalakad ako sa gilid ng kalsada sa Makati, walang pakialam sa mga taong palihim na tumitingin sa akin sa ganitong oras ng gabi. Gusot ang dress ko, magulo ang buhok ko, at nananatiling manhid ang mga labi ko, dala ng mga halik na alam kong hindi dapat naging akin. Ramdam ko sa palad ko ang talim ng gintong cufflink ni Dante. Isang ebidensya. Isang nakaw na alaala mula sa lalaking kailanman ay hindi naging akin, kahit tatlong taon kaming legal na mag-asawa. Mabigat ang metal na 'to, halos kasing-bigat ng katotohanang kailangan ko nang talikuran ang lahat. Pagkarating ko sa maliit kong apartment, isang tago na unit na malayo sa marangyang mansyon ng mga Valderama, agad akong pumasok at isinandal ang katawan ko sa pinto. Doon, sa gitna ng katahimikan at dilim, ay tuluyan nang bumuhos ang mga luhang kanina ko pa pinipigilan. Napaupo ako sa sahig, niyayakap ang mga tuhod ko habang nanginginig ang mga balikat ko sa pag-iyak. Hindi ito luha ng pagsisisi sa nangyari sa hotel suite. Ito ay luha ng paglaya mula sa tatlong taon na pagkakalibing nang buhay. "Simula ngayon, Elena... wala nang luluhod. Wala nang maghihintay," bulong ko sa hangin, ang boses ko ay basag at puno ng pait. Naalala ko kung paano ako naging sunod-sunuran. Tatlong taon akong nagmukhang tanga, naghahanda ng masasarap na dinner na nauuwi lang sa basurahan dahil hindi siya umuuwi. Tatlong taon akong nagpadala ng mga text na "Mag-iingat ka" o "Kumain ka na ba?" na tanging "Seen" lang ang sagot, o madalas ay wala pa. Ang pamilya ko? Para sa kanila, isa lang akong barya na ibinayad sa utang. Ibinenta nila ang sarili nilang anak para lang maisalba ang pangalan nila. Para kay Dante, isa lang akong istorbo, isang aninong kailangang itago sa loob ng mansyon para hindi maging isyu sa media. Tumayo ako at humarap sa salamin. Ang babaeng nakikita ko ay isang "Plain Jane." Mahaba at walang buhay na buhok, maputlang mukha, at mga matang laging puno ng takot. Ito ang Elena na madaling tapakan. Ito ang Elena na pwedeng balewalain. "Kailangan mo nang mamatay, Elena Villareal," sabi ko sa repleksyon ko nang may bagong determinasyon. Kinuha ko ang gunting sa drawer. Hindi ako nag-atubili. Sa bawat pag-gupit ko sa mahaba kong buhok, parang may mga kadenang napapatid sa puso ko. Ang mga hibla ng buhok na nahuhulog sa sahig ay ang mga piraso ng lumang pagkatao ko, ang mahinang Elena, ang mapagtiis na asawa, ang biktima. Kinuha ko ang laptop ko. Sa loob ng tatlong taon na pagkakalayo sa mundo, hindi ako naging tamad. Habang iniisip ng lahat na isa lang akong hamak na housewife na walang alam, nag-aral ako nang palihim. Gamit ang ibang pangalan at ang kaunting ipon ko mula sa mga freelance jobs, kumuha ako ng advanced courses sa Marketing at Business Strategy sa Singapore Management University online. Alam ko ang bawat galaw ng Valderama Empire dahil palihim kong pinag-aralan ang financial reports nila gabi-gabi. Binuksan ko ang email ko. Isang message mula sa isang tanyag na firm sa Singapore ang bumungad sa akin. Tinanggap nila ang aplikasyon ko bilang Senior Consultant. Ito na ang pagkakataon ko. Isang linggo ang lumipas. Tiningnan ko ang sarili ko sa salamin ng elevator. Wala na ang mahaba kong buhok na dati ay nakatali lang nang simple. Ngayon, maikli na ito, kulay ash gray, at bumabagay sa matapang kong aura. Ang dating maputla kong labi ay nababalot na ng matapang na pulang lipstick. Nakasuot ako ng isang mamahaling black power suit na nagpapakita ng pigura ko, isang pigurang ni minsan ay hindi nasilayan ni Dante sa loob ng tatlong taon. Ang bawat hakbang ko sa lobby ng Valderama Empire ay puno ng awtoridad. Ang tunog ng stilettos ko sa marble floor ay parang martilyo na bumabasag sa nakaraan ko. Wala na ang mahiyain at sunod-sunurang si Elena. Ang nasa harap nila ngayon ay si Alana V., isang marketing consultant na kinuha ng board of directors para ayusin ang imahe ng kumpanya pagkatapos ng iskandalong nangyari noong nakaraang linggo sa hotel. "Good morning, Ma'am. Do you have an appointment with Mr. Valderama?" tanong ng receptionist, tila hindi kumukurap habang nakatingin sa akin. Ngumiti ako, isang ngiting hindi umaabot sa mga mata ko. "I am the solution to your company's problem. Tell him Alana is here." Habang paakyat ang elevator, hinawakan ko ang cufflink sa loob ng bag ko. Ang malamig na metal nito ay nagpapaalala sa akin ng init ng gabing iyon. Alam kong sa oras na bumukas ang pinto ng opisina ni Dante, magsisimula na ang totoong digmaan. Hindi niya ako makikilala. Noong gabing iyon, madilim at wala siya sa sarili. Ngayon, sa ilalim ng maliwanag na ilaw ng opisina niya, ipapakita ko sa kanya ang babaeng kinalimutan niya. Pero hindi ako magpapakilala bilang asawa niya. Magpapakilala ako bilang babaeng kailangan niya para maisalba ang kumpanya niya, at pagkatapos, sisiguraduhin kong siya naman ang magmamakaawa para sa atensyon ko. "Welcome to your nightmare, Dante," bulong ko habang bumubukas ang pinto patungo sa opisina niya.ELENA POVNagising ako sa tunog ng alarm ko ng alas-sais ng umaga. Napatingin ako sa kisame ng kwarto namin at sandaling nakalimutan ko kung nasaan ako. Hindi amoy ubasan o malamig na hangin ng Tuscany ang sumalubong sa akin; amoy ng aircon at ang bahagyang ingay ng mga sasakyang dumadaan sa malayo ang narinig ko."Dante, gising na. First day back natin sa office," sabi ko habang tinatapik ang balikat niya."Mmm... can we just pretend na nasa Italy pa tayo?" ungol ni Dante habang isinisiksik ang mukha sa unan. "Five minutes, Elena. Promise.""Anong five minutes? Sabi mo kagabi, gusto mong pumasok nang maaga para ma-surprise ang team. At saka, may meeting ka pa kay Aris ng alas-nuwebe," paalala ko.Bumangon na ako at dumeretso sa banyo. Paglabas ko, nakaupo na si Dante sa gilid ng kama, gulo-gulo ang buhok at parang bata na pinilit gisingin. Napangiti ako. Kahit gaano siya katapang sa labas, sa loob ng kwartong ito, siya pa rin 'yung Dante na kailangan ng kape bago gumana ang utak.Pag
ELENA POV Nagising ako sa mahinang yanig ng gulong ng eroplano nang lumapag ito sa runway ng NAIA. Ang kaninang malamig na hangin ng Italya ay napalitan ng pamilyar na halumigmig na nanunuot sa loob ng cabin kahit naka-aircon pa kami. Tumingin ako sa labas ng bintana; kulay abo ang langit ng Maynila, pero sa gitna ng polusyon at ingay, naramdaman ko ang kakaibang init sa dibdib ko. Sa wakas, nasa bahay na kami. "Elena, gising na. We’re here," mahinang bulong ni Dante habang dahan-dahang inaayos ang pagkaka-karga kay Hope na himbing pa rin ang tulog. "In fairness, kahit nakakapagod ang flight, masarap pa rin 'yung feeling na malapit na tayo sa sariling kama," sabi ko habang nag-uunat at kinukuha ang handcarry bag namin. Sa kabilang row, mabilis na nag-ayos si Maya. Medyo gulo-gulo ang buhok niya at halatang puyat, pero ang sigla ng mata niya ay nandoon pa rin. "Ate, amoy Pinas na! Ramdam ko na 'yung humidity kahit nasa loob pa tayo." "I-ready mo na 'yung sarili mo, Maya. Siguradon
ELENA POV Huling araw na namin dito sa farmhouse bago kami bumalik sa Rome para sa aming flight pauwi ng Pilipinas. Imbes na magmadali sa pagliligpit ng gamit, nag-decide kami na gawing sobrang chill lang ang umaga. Nakaupo ako sa damuhan, pinapanood si Hope na sinusubukang gumapang palapit kay Whitey na abala naman sa paghabol sa isang tutubi. "Ate, tingnan mo si Whitey, feeling niya talaga local dog na siya rito," tawa ni Maya habang lumalabas ng pinto, bitbit ang dalawang baso ng freshly squeezed orange juice. Inabutan niya ako ng isa bago siya sumalampak sa tabi ko. "Sana ganyan din tayo kabilis mag-adjust, 'no? Parang kailan lang, takot na takot tayong lumabas ng bahay sa Manila," sabi ko habang humihigop ng juice. Ang asim-tamis ng lasa, sobrang presko. "True. Pero alam mo, Ate, parang ayaw ko pang umuwi. Pwede bang mag-extend kahit one month lang? I promise mag-aaral ako ng Italian nang seryoso," biro ni Maya. "Naku, si Kuya mo ang tanungin mo niyan. Siguradong tambak na a
ELENA POV Hindi ko na kailangan ng alarm clock dito sa Tuscany. Ang huni ng mga ibon sa labas at ang mahinang katok ng mga sanga ng puno sa bintana ang naggising sa akin. Paglingon ko, gising na rin si Dante, nakadapa habang pinapanood si Hope na naglalaro ng kanyang mga daliri sa paa sa gitna ng kama. "Good morning," bulong ni Dante nang mapansing dilat na ako. "Sabi ko sa'yo, masarap matulog dito eh. Walang pressure bumangon." "Morning," sagot ko habang nag-uunat. "Anong oras na? Feeling ko ang haba ng tulog ko pero parang maaga pa." "Alas-otso pa lang. Nakapag-kape na ako sa baba kanina habang tulog pa kayo. Kausap ko si Maria, excited na siyang turuan tayo mag-pasta mamaya," sabi ni Dante habang kinikiliti ang tiyan ni Hope, na nagresulta sa malakas na halakhak ng bata. "Ready na ba ang patience mo? Alam mo namang hindi ako kasing galing mo sa kusina," biro ko habang bumabangon para kuhanin si Hope. "Don't worry, teamwork tayo. Ako sa dough, ikaw sa sauce," ngiti niya. Pagb
ELENA POV Nagising ako na medyo masakit ang balikat. Siguro dahil sa haba ng nilakad namin kahapon sa Rome. Pagtingin ko sa bintana, hindi na 'yung mga lumang gusali ang nakikita ko kundi ang malawak na rolling hills ng Tuscany. Lumipat na kami kagabi sa isang farmhouse villa sa probinsya, at kahit madilim nung dumating kami, alam ko na agad na dito ko mahahanap 'yung totoong katahimikan. "Gising na pala ang mommy," bungad ni Dante. Pumasok siya sa kwarto bitbit si Hope na naka-pajama pa. "Look, Hope, si Mommy gising na. Say 'Good morning, Mommy!'" "Morning," paos kong sabi habang iniuunat ang mga braso ko. "What time is it? Parang sobrang tahimik, akala ko madaling araw pa." "Almost nine na. Sobrang tahimik lang talaga dito sa countryside. Naninibago ka, 'no? Walang busina ng sasakyan, walang ingay ng mga turista sa labas ng bintana," sabi ni Dante sabay upo sa tabi ko sa kama. Ibinaba niya si Hope sa gitna namin. "Oo nga. Parang nakakabingi 'yung quietness," tawa ko. "Nasaan si
ELENA POV Paggising ko, masakit pa nang konti ang mga binti ko mula sa paglalakad namin kahapon sa Colosseum, pero nawala agad iyon nang makita ko ang view mula sa bintana. Ang sikat ng araw sa Rome ay parang may filter—masyadong maaliwalas. "Dante, gising na. Sabi ni Maya aalis tayo ng maaga para iwas sa crowd sa Trevi Fountain," bulong ko habang tinatapik ang balikat niya. "Five more minutes, Elena... Ang sarap ng unan dito," sagot niya na boses-lasing pa sa antok. Pero nang marinig niya ang pag-iyak ni Hope sa kabilang kwarto, agad siyang napabalikwas. "Okay, gising na. Daddy's coming, Hope!" Nagmamadali kaming nag-ayos. Si Maya, gaya ng inaasahan, ay nakasuot na ng bago niyang summer hat at floral dress. Si Nanay Belen naman ay tila mas sanay na sa paligid, abala na sa pag-aayos ng diaper bag ni Hope habang nakikipag-ngitian kay Maria. "Luca is waiting outside," bungad ni Dante pagbaba namin. Nakasuot siya ng white linen shirt at shades. "Maya, sigurado ka bang gusto mo doon?
ELENA POV Malamig ang hangin na sumasalubong sa amin habang dahan-dahang binabaybay ng maliit na bangka ang mga malalaking alon patungong Itbayat. Malayo na kami sa lighthouse sa Sabtang. Nakasandal ako sa dibdib ni Dante, suot ang kanyang malaking jacket para proteksyon sa wisik ng dag
ELENA POV Maaga pa lang ay gising na ang buong bahay-bato. Amoy usok ng panggatong at sariwang kape ang sumalubong sa akin nang dahan-dahan akong lumabas ng kwarto. Nakita ko si Dante sa kusina, seryosong hinihiwa ang isang malaking kamote habang si Maya naman ay nag-aayos ng mga kagamitan sa hapa
ELENA POV Ang sikat ng araw sa Batanes ay hindi katulad ng sa Maynila. Dito, kahit alas-siyete na ng umaga, malamig pa rin ang hangin na sumusuot sa mga siwang ng bintana ng Itsembay Estate. Pagmulat ng mga mata ko, puting kisame at ang mahinang ugong ng aircon ang bumungad s
ELENA POV Nakatayo ako sa balkonahe habang hinihimas ang likod ko. Ang bigat na talaga ng tiyan ko, parang bawat galaw ko ay kailangan ng permiso mula sa batang nasa loob. Malamig ang hangin dito sa Batanes, amoy alat na may halong basang damo. Sa loob ng sala, naririnig ko ang mah







