LOGINLumipas ang mga araw, at tila lalong lumala ang lahat. Matapos iwanan ako ni Dante noong nakaraang gabi, parang nagkaroon pa siya ng bagong utos na lalo akong pahirapan. Ang manipis na kumot na gamit ko noon ay inalis pa ng mga katulong nang walang salita, kaya ngayon ay nakahiga na lang ako sa matigas na banig, nanginginig sa lamig na tumatagos hanggang sa buto ko. Ang pagkaing dinadala nila ay naging mas kaunti pa—isang maliit na piraso ng tuyong tinapay at isang maliit na baso ng tubig lang sa buong maghapon. Ang ilaw sa kisame ay hindi na pinapatay kahit kailan, laging nakabukas, laging nakakasilaw, kaya hindi ako makapagpahinga o makatulog nang maayos kahit saglit lang. Ang mata ko ay namumula at nangangalay, ang katawan ko ay nanghihina dahil sa gutom at kawalan ng tulog, at ang isip ko ay unti-unting napupuno ng pagkalito at pagod.
Pero kahit ganoon, hindi pa rin ako tumigil na sumubok. Sa tuwing may pumapasok para mag-iwan ng pagkain o maglinis, lumalapit pa rin ako, kahit halos wala na akong lakas tumayo, kahit ang boses ko ay mahina na dahil sa kakulangan ng tubig at laging pag-iyak. “Pakiusap… pakiusap naman,” bulong ko habang nakaluhod sa paanan ng isang katulong, hawak ang laylayan ng damit niya, nanginginig ang buong katawan. “Nilalamig na ako, halos hindi ko na makita ang paligid dahil sa panghihina… kahit kaunting tubig lang, o kahit basahan man lang na matakpan ko ang sarili ko. Hindi ko hinihingi ang kalayaan ko, alam ko nang hindi niyo ako matutulungan makalabas… kaunting awa lang, parang awa niyo na.” Huminto siya saglit, nakita ko ang paggalaw ng lalamunan niya, tila naaawa siya sa kalagayan ko. Pero tiningnan niya muna ang pinto, parang may nagbabantay, at dahan-dahang hinawi ang kamay ko palayo. “Patawad, Binibini,” mahina at mabilis niyang sabi, hindi tumitingin sa mata ko. “Mas gugustuhin ko pang makita kang maghirap kaysa mawalan ng trabaho. Kapag nalaman ni Ginoong Moretti na binigyan kita ng kahit kaunting bagay na hindi niya inutos… hindi lang trabaho ko ang mawawala. Alam mo naman kung sino siya. Kayang-kaya niyang sirain ang buhay ko at ng pamilya ko sa isang iglap lang. Wala akong magagawa kundi sumunod. Wala ring ibang tao dito ang matutulungan sa’yo. Lahat kami ay nakatali rin sa kanya, gaya mo.” Umalis siya nang mabilis, iniwan akong nakaluhod sa malamig na sahig, parang sinuntok sa puso ng katotohanan. Lahat sila ay takot. Lahat sila ay mas inuuna ang sarili nilang kaligtasan at kabuhayan kaysa sa buhay ko. Para sa kanila, isa lang akong bagay na inangkin ng kanilang amo, at wala silang karapatang hawakan o tulungan ako nang labag sa kanyang kagustuhan. Ilang oras pa ang lumipas, nakaupo lang ako sa sulok, yakap ang sarili habang nanginginig. Ang tanging naririnig ko lang ay ang sarili kong paghinga at ang katahimikan ng buong bahay. Minsan ay sumisigaw pa rin ako, kumakalampag sa pinto at bintana, pero alam ko na ring walang saysay. Walang makakarinig, walang sasagot, walang tutulong. Hanggang sa muling bumukas ang pinto. Siya na naman. Si Dante Moretti. Pumasok siya nang dahan-dahan, nakapamulsa, nakasuot muli ng mamahaling damit na walang kahit anong dumi o gusot, habang ako naman ay magulo ang buhok, marumi ang damit, payat, at halos hindi na makatayo nang maayos dahil sa panghihina. Ang mga mata niyang kulay abo ay tumitig sa akin mula ulo hanggang paa, at nakita ko ang pagngisi sa gilid ng labi niya—isang ngiti ng tagumpay, ng kasiyahan dahil nakikita niyang unti-unti akong nasisira. Lumapit siya nang mabagal, bawat hakbang ay puno ng kapangyarihan at pag-aari. Huminto siya sa harapan ko, at yumuko nang kaunti para magpantay ang mukha namin. Naramdaman ko ang lamig at kapangyarihan na umiikot sa kanya, at napilitan akong umatras hanggang sa sumandal na naman ako sa pader. “Kamusta ka na, mahal ko?” tanong niya sa malalim at matamis na boses, pero puno ng lason at pangungutya. “Mukhang mas naiintindihan mo na ngayon ang sitwasyon mo. Payat ka na, namumutla, halos hindi na makatayo… hindi ba masakit? Hindi ba mahirap? Ang lamig, ang gutom, ang kawalan ng tulog… lahat ng ‘yan ay nararamdaman mo dahil lang ayaw mong sumunod sa akin.” Hindi ako sumagot. Kinagat ko lang ang ibabang labi ko, pilit na itinatago ang panginginig at luha na gustong tumulo. Ayokong makita niyang nasasaktan ako, ayokong makita niyang nananalo siya. Umiling siya nang dahan-dahan, parang nadidismaya. Inabot niya ang kamay niya at dahan-dahang hinaplos ang pisngi ko—malamig, matigas, at tila hawak na niya ang buong pagkatao ko. “Matigas pa rin ang ulo mo, ano pa? Pero nakikita ko naman, Seraphina. Alam kong hirap na hirap ka na. Alam kong halos sumuko na ang katawan at isip mo. At gusto kong malaman mo… lahat ng ito, kaya kong alisin sa isang iglap lang. Utos ko lang na painitin ang kwarto, dagdagan ang pagkain, patayin ang ilaw sa gabi… at magiging maayos at masaya ulit ang buhay mo. Magiging komportable ka, magiging ligtas ka, magiging akin ka nang buo.” “Kahit kailan… hinding-hindi ako magiging iyo,” sagot ko nang mahina pero matatag, kahit nanginginig ang boses ko. “Puwede mong ikulong ang katawan ko, Dante. Puwede mo akong gutumin, lamigin, pahirapan hanggang sa mamatay ako. Pero hinding-hindi mo makukuha ang kalooban ko. Hinding-hindi mo ako matatanggap na pag-aari mo.” Biglang humigpit ang hawak niya sa panga ko, marahas at masakit, sapat para mapapikit ako sa sakit. Nawala ang ngiti niya, napalitan ng matinding galit at pagmamay-ari na nakakatakot tingnan. “Tingnan natin kung hanggang kailan ka ganyan magsalita,” bulong niya nang matalim, halos sumabog sa galit pero pinipigilan pa rin ang sarili, dahil tila gusto niyang sirain ako sa paraang mas masakit pa kaysa sa pananakit. “Tingnan natin kung hanggang kailan ka matigas kapag wala ka nang lakas, kapag wala ka nang pag-asa, kapag naintindihan mong talagang wala kang ibang matatakbuhan kundi ako.” Inilapit niya ang mukha niya sa tainga ko, at ibinulong ang mga salitang nagbigay ng pinakamatinding takot sa akin: “Wala nang naghahanap sa’yo, Seraphina. Sinigurado ko ‘yan. Sa mata ng lahat… nawala ka na lang bigla. Wala nang naghahanap, wala nang nagtatanong, wala nang nagmamalasakit. Ang mga magulang mo? Inisip nilang lumayas ka lang o may nangyaring masama. Ang mga kaibigan mo? Nakalimutan ka na agad. Ang buong mundo? Hindi man lang napansin na nawala ka. Ang tanging taong nakakaalam na buhay ka… ay ako lang. Ang tanging taong nagmamay-ari ng buhay mo… ay ako lang.” Binitawan niya ako nang marahas, halos bumagsak ako sa sahig dahil sa panghihina at lakas ng pagtulak niya. Tinitigan niya ako nang huling beses, puno ng banta at katiyakan na siya ang mananalo sa huli. “Mag-isip ka nang mabuti. Habang tumatagal kang matigas ang ulo… lalo lang akong magpapahirap sa’yo. Walang tutulong sa’yo, walang magliligtas sa’yo. Lahat sila ay mas pipiliin ang trabaho at kabuhayan nila kaysa sa’yo. At kapag sa tingin ko ay sapat na ang pagdurusa mo… babalik ako. At sa pagkakataong ‘yon… sisiguraduhin kong tatanggapin mo na nang buo kung sino ang may-ari sa’yo.” Tumalikod siya at naglakad palayo, mabilis at matikas. Paglabas niya ay muling narinig ko ang pagkandado ng pinto, ang tunog na tila pangako na habangbuhay akong makukulong dito. Napaupo ako sa sahig, niyakap ang sarili habang humahagulgol nang tahimik. Tama siya. Wala akong matatakbuhan. Walang tutulong. Ang mga tao sa paligid ay masyadong takot, masyadong inuuna ang sarili nila para magmalasakit sa akin. Ang buhay ko ay hawak niya, ang kapalaran ko ay nasa kamay niya. Pero kahit ganoon, kahit nilalamig ako, kahit nagugutom, kahit pagod na pagod na ang katawan at isip ko… may isang bagay pa rin akong hawak. Ang kaunting bahagi ng sarili ko na hindi niya pa nakuha, ang diwa ko na hinding-hindi niya kayang sirain kahit anong gawin niya. Hindi pa ako kanya. At gagawin ko ang lahat, magtitiis ako kahit gaano pa katagal… hinding-hindi ko siya bibigyan ng kasiyahang makita akong sumuko.Hindi ko na matandaan kung ilang araw na akong nakakulong dito. Ang oras ay tila huminto, ang mga araw at gabi ay naghalo na dahil sa laging nakabukas na ilaw. Ang katawan ko ay parang hindi na akin—mahina, mabigat, laging nanginginig sa lamig na tumatagos kahit sa buto, at laging kumakalam ang sikmura dahil sa kaunting pagkaing ibinibigay nila. Minsan ay nilalagnat ako dahil sa matinding ginaw at kawalan ng pahinga, at kapag ganu’n, nakahiga lang ako sa matigas na sahig, nag-iisa, walang nag-aalaga, walang nagbibigay man lang ng gamot o tubig na sapat.Nang pumasok ang isang katulong para mag-iwan ng kaunting tinapay at tubig, pinilit kong bumangon kahit parang luluhog ang ulo ko sa sakit. Gumapang ako palapit sa kanya, hawak ang laylayan ng kanyang damit, basang-basa na ang mukha ko sa luha at pawis.“Pakiusap… nakikiusap ako sa’yo,” bulong ko, halos wala nang boses, namamatay na sa panghihina. “Nilalagnat ako… masama ang pakiramdam ko. Kahit kaunting gamot lang, o kumot kahit luma…
Lumipas ang mga araw, at tila lalong lumala ang lahat. Matapos iwanan ako ni Dante noong nakaraang gabi, parang nagkaroon pa siya ng bagong utos na lalo akong pahirapan. Ang manipis na kumot na gamit ko noon ay inalis pa ng mga katulong nang walang salita, kaya ngayon ay nakahiga na lang ako sa matigas na banig, nanginginig sa lamig na tumatagos hanggang sa buto ko. Ang pagkaing dinadala nila ay naging mas kaunti pa—isang maliit na piraso ng tuyong tinapay at isang maliit na baso ng tubig lang sa buong maghapon. Ang ilaw sa kisame ay hindi na pinapatay kahit kailan, laging nakabukas, laging nakakasilaw, kaya hindi ako makapagpahinga o makatulog nang maayos kahit saglit lang. Ang mata ko ay namumula at nangangalay, ang katawan ko ay nanghihina dahil sa gutom at kawalan ng tulog, at ang isip ko ay unti-unting napupuno ng pagkalito at pagod.Pero kahit ganoon, hindi pa rin ako tumigil na sumubok. Sa tuwing may pumapasok para mag-iwan ng pagkain o maglinis, lumalapit pa rin ako, kahit hal
Lumipas pa ang marami pang araw, o linggo—hindi ko na talaga matukoy. Sa kwartong ito, walang pagkakaiba ang umaga at gabi. Laging pareho ang lamig, pareho ang katahimikan, pareho ang pakiramdam na parang unti-unting nilalamon ako ng kadiliman. Ang tanging palatandaan ko lang na lumilipas ang oras ay ang pagpasok ng mga katulong para magdala ng pagkain at maglinis, at ang paminsan-minsang pagdalaw ni Dante—na laging nagdadala ng takot at panibagong bigat sa dibdib ko.Sinubukan ko pa ring lumaban, kahit alam kong paulit-ulit lang akong madadapa. Noong pumasok ang isang katulong para ayusin ang higaan ko, lumapit ako nang mabilis, hawak ang laylayan ng damit niya, puno ng luha at pagmamakaawa ang mukha.“Pakiusap… nakikiusap ako sa’yo,” bulong ko, halos wala nang boses dahil sa laging pag-iyak. “Hindi ako humihingi ng kalayaan. Kahit kaunting tinapay lang na malambot, o kumot na mas makapal, o kahit buksan mo lang ang bintana nang limang minuto para lang makahinga ako… gagawin ko ang l
Lumipas ang mga araw, at para sa akin, tila huminto na ang pag-ikot ng mundo. Hindi ko na alam kung ilang oras, ilang araw, o ilang linggo na akong nakakulong sa kwartong ito. Laging nakasarado ang mga kurtina, laging pare-pareho ang liwanag, laging pare-pareho ang lamig na tumatagos hanggang sa buto ko. Nawala na ang pagkakaiba ng umaga at gabi, at ang buhay ko ay naging walang ibang laman kundi paghihintay, takot, at walang katapusang pagdurusa.Sinubukan ko pa ring lumaban, kahit alam ko nang walang saysay. Sa bawat pagpasok ng mga katulong para maglinis o magdala ng pagkain, lalo akong lumalapit, nakikiusap, at nagmamakaawa.“Pakiusap… kahit kaunting kumot lang, nilalamig na nilalamig ako,” sabi ko sa isa sa kanila habang nanginginig ang labi. “O kahit tubig na maligamgam lang… o buksan niyo lang nang kaunti ang bintana para lang makahinga ako ng sariwang hangin. Hindi ko hinihingi ang kalayaan ko, kahit kaunting ginhawa lang.”Pero gaya ng dati, ibinaling lang nila sa akin ang ma
Naglalakad ako pauwi galing sa aklatan, puno ng libro ang mga bisig at abala ang isip sa mga simpleng pangarap ko: makatapos ng pag-aaral, makahanap ng tahimik na trabaho, at mamuhay nang payapa. Hindi ko inaasahang sa gabing ito, ang lahat ng kilala at mahal ko ay biglang aagawin sa akin sa isang iglap.Isang makintab at itim na sasakyan ang huminto sa tabi ko nang tahimik at mabilis. Bago pa man ako makatakbo, dalawang malalakas na kamay ang humawak nang mahigpit sa mga braso ko at bigla akong hinila papasok sa nakabukas na pinto. Kumawala ako at lumaban nang buong lakas, at sa takot at galit ay isinigaw ko agad ang mga salitang una kong nabigkas:“Sino ka?! Bitawan mo ‘ko! Pakawalan niyo ako!”Walang sumagot. Isang tela na may matapang at nakakahilo na amoy ang idiniin sa bibig at ilong ko, agad na pumigil sa aking paghinga at sigaw. Gumagalaw at pumapalo ako nang walang tigil, pilit na tumatakas, pero napakalakas at hindi matibag ng kanilang paghawak. Umikot ang paningin ko, lumab







